Ayreon - The Source (2017)

Van te voren wist ik dat de zangcast van historische kwaliteit is. Als Arjen het compositiewerk voor zijn rekening neemt, kan er dus niet zoveel misgaan. En dat is ook niet veel gebeurd, zeker niet op cd 1.

The Source is voor Ayreon begrippen behoorlijk metal en snel. Het is begrijpelijk dat Arjen overwoog hier een Star One-project van te maken, maar de folkinvloeden en stijlwisselingen hinten duidelijk naar een Ayreon-album. Het verhaal past ook prima in het concept van The Ayreon Universe. Het is allemaal meer van hetzelfde qua technofobie en sci-fi, maar sterk uitgewerkt, waarbij ieder personage een duidelijke rol heeft in het verhaal: de chemicus bedenkt een drug die het ras het eeuwige leven bezorgt, de astronoom ontdekt een planeet, de biologe stelt vast dat de voorwaarden voor leven er ook goed zijn, de diplomaat houdt de neuzen dezelfde kant op en Sammet neemt iedereen mee in de starblade, die in detail wordt ontleed in mijn cd-boekje. Dat is op zichzelf wel leuk naast de vele nietszeggende afbeeldingen die het boekje naar mijn mening bevat.

Ik zou geen zanger willen noemen die er met kop en schouders bovenuit steekt, maar Nils Rue valt me positief op: bij Pagan's Mind kan zijn stem op den duur wennen of zelfs vervelen, maar doordat hij geen hele nummers zingt, krijgen de momenten wanneer hij zijn intrede doet een krachtige impuls. Sowieso slim van Arjen om hem de rol van profeet te geven, omdat hij bij zijn band ook over dat soort onderwerpen (New Age, Erich von Däniken) zingt. De andere Noor, Michael Eriksen, heeft daarnaast ook een schitterende, ijle hoge stem. Kürsch zingt zoals gebruikelijk bijzonder en bijzonder fraai met zijn ruimtelijke stem en Allen haalt ook zijn niveau. De man zingt de sterren van de hemel met veel kracht en gevoel voor drama. Zaher Zorgati vind ik overbodig. In Deathcry of a Race is zijn zangstijl voor mijn gevoel puur voor het effect gebruikt, hetgeen ik artistiek niet zo kan waarderen. Voor die operapassage die hand in hand gaat met zijn moment geldt hetzelfde.

De eerste zes nummers zijn allemaal voltreffers. Het eerste nummer is spectaculair zonder te ontsporen en tegelijkertijd lekker rockend. Het bluesy gedeelte vind ik vooral fraai, waarbij ook de overgang naar het drama van Eriksen fraai is ingepast. In Sea of Machines is de hoofdrol voor Rue in het krachtige refrein, maar het nummer zit verder mooi in elkaar, met ook een fraaie bridge. Everybody Dies, het Mills-nummer, vond ik niks toen ik hem voor de eerste keer hoorde, maar vind ik nu een van de sterkhouders. Ik had om de een of andere reden moeite met het flitsende karakter ervan, maar dat is enorm bijgetrokken, op het 'follow me'-gedeelte na, wat ik een lelijke overgang vind. Star of Sirrah is misschien wel het beste nummer, waar ik de coupletten met Allen en Rue fraai vind en de gitaarsolo. Het nummer kent ook een fijne kadans met heerlijk riffwerk. All That Was is een meeslepend folknummer dat helemaal klopt om daarna in het lekker vlotte Run! Apocalypse! Run over te gaan. Het is een goed geschreven powermetalnummer dat door de onderbrekingen voor de vocale experimentjes van Mills ook een interessante kant heeft. Sammet en Rue zorgen voor een toprefrein.

Vanaf Condemned to Live daalt het niveau relatief, maar misschien komt dat meer omdat de eerste zes nummers zo onwaarschijnlijk goed waren. Planet Y is Alive! kent nog wel een gave thrashriff en The Source Will Flow is een prima ballad. Into the Ocean is ook een sterk nummer dat behoorlijk geïnspireerd lijkt te zijn op hardrock van een paar decennia terug. Vooral Allen klinkt aan het begin zeer als Dio.

Arjen heeft voor zijn topcast dus ook waardige nummers geschreven, met op de eerste cd zelfs briljante momenten. Het is ook nauwelijks te merken dat bijna iedereen vanuit huis zijn of haar stukken heeft opgenomen. Het album is steviger dan ooit en ik bespeur een ontwikkeling in de Ayreon-discografie van zacht naar hard. Een ‘mannelijk’ album noemde hij het zelf, ten opzichte van het ‘vrouwelijke’ project The Gentle Storm. Maar het maakt niet uit voor welke stijlkeuzes Arjen opteert. Alles is goud wat uit zijn muzikale brein komt, en anders een ander edelmetaal. Ik kan alleen maar zeggen dat ik hoop dat meneer Lucassen nog lang doorgaat met tweederangs sciencefictionverhalen op muziek te zetten.

Arjen Lucassen levert geen half werk af en ook dit Ayreon-album is tot in de puntjes verzorgd. Het klinkt allemaal weer erg fraai, met een keur aan gastzangers- en zangeressen. Voornaamste probleem, naast de sporadische overdaad aan vrolijke folk-riedeltjes dan, is dat het songmateriaal een beetje inwisselbaar is. Nergens worden nieuwe paden bewandeld of risico's genomen. Dat is jammer, want het doet een beetje afbreuk aan alle kwaliteit die hier wel degelijk wordt geleverd. Vooral degelijkheid troef derhalve.

Tja, ik wil het nog wel eens vergeten als ik één van Lucassens projecten eens een keertje niet zo geweldig vind, maar het kan eigenlijk niet voldoende benadrukt worden wat een uniek talent hij is, uitblinkend in componeren, teksten (inclusief een rijk Engels vocabulaire zonder kromme structuren), arrangeren, het bespelen van zowel gitaar als toetsen, het verleiden tot meewerking van de crème de la crème van internationale zangers en musici (recent en oud), het vermogen om alles aan de man brengen met serieus commercieel succes, alles op zijn eigen voorwaarden en volgens zijn eigen normen en visie, en dat elke paar jaar weer en al sinds een kwart eeuw. Een ongelooflijke prestatie, en zoals gezegd vergeet ik dat wel eens, maar bij The source realiseer ik me dat weer ten volle, want dit is weer een subliem album, extreem gevarieerd, uitstekend gespeeld en gezongen, in een fraaie mix van metal en folk (en ook dat vergeet ik wel eens : hoe natuurlijk bij Lucassen die twee stijlen kunnen samengaan en soms zelf versmelten, bijvoorbeeld op Sea of machines, All that was en The dream dissolves), sommige dingen bekend uit eerdere Ayreon-platen maar allemaal zó goed gedaan dat dat geen enkel probleem is, en met als basis een schijnbaar onbeperkte hoeveelheid ijzersterke melodieën, altijd de ruggegraat van welke plaat dan ook naar mijn mening, en The source loopt er fier mee rechtop.
        Ik heb er overigens geen probleem mee dat de tweede CD minder zou zijn, gedeeltelijk omdat ik die nummers echt niet slechter vind, gedeeltelijk omdat ik het album bijna altijd in z'n geheel draai (of in ieder geval van a tot z, hoewel niet altijd achter elkaar door). En het mag ook wel eens gezegd worden, de vormgeving is weer fantastisch... maar dat is eigenlijk altijd het geval als Lucassens naam op de hoes staat. Opnieuw vergeet ik weer hoe uitzonderlijk deze artiest is.
        Die-hard-fans zullen de volgende feitjes wellicht al kennen, maar voor de overigen zijn ze hopelijk leuk genoeg om hier even te vermelden. Volgens de Engelse wikipedia was Lucassen niet tevreden met Marcel Coenens oorspronkelijke gitaarsolo op The dream dissolves, dus werkten ze aan een tweede versie die uiteindelijk op het album terecht is gekomen en die door Lucassen werd beschreven als "één van de beste solo's die ik ooit heb gehoord." Coenen schijnt hem te hebben bedankt "for pushing him further." Daarnaast was de vertolking van James LaBrie bij The theater equation aanleiding voor Lucassen om hem voor een nieuw project uit te nodigen, "which LaBrie accepted even before Lucassen could finish his sentence." En tenslotte is de vertaling van de woorden van de Preacher op Deathcry of a race volgens een internet-bron iets in de trant van "Laat er licht zijn! En er was licht" (Genesis 1:3).

In het licht van de naderende release van het nieuwe Ayreon album Transitus, ben ik maar weer eens in de wonderen wereld van Arjen gedoken. Vandaar ook deze review.
Elk Ayreon album stelt de muziekliefhebber weer op de proef. Anderhalf uur aan muzikaal rockopera geweld. Met een scala aan gastmuzikanten en gastzangers en zangeressen. Als je niet oppast kom je oren tekort en het is altijd weer effe bijkomen als het afgelopen is.
Zo ook met The Source, en dit maal is het allemaal iets harder en sneller met een paar welkome rustpunten.
qua muzikaliteit vindt ik disc2 beduidend beter. Daarmee is disc1 niet slecht hoor, de opener The Day That The World Breaks Down hakt er lekker in. Alleen het bluesy intermetzo zou beter tot zn recht komen als een zelfstandig nummer. En verder is Star Of Sirrah heerlijk meeslepend, het beste van d1 vind ik dan toch Condemned To Live.
Maar het beste nummer van het hele album staat als eerste op disc2 Aquatic Race. Wat een geweldig nummer is dat toch met een waanzinnig refrein!
En zo werkt d2 toe naar een fenomenale apotheose met Journey To Forever en The Human Compulsion.
Zijn er dan geen kritieken? Jawel hoor.... het verhaal is flinterdun; heel disc1 gaat over het vertrekken van de planeet Alpha en op disc2 gaan de eerste 3 tracks over het daadwerkelijke vertrek.... . En de rest gaat dan over het opnieuw beginnen op de nieuwe planeet, behalve dan het laatste (dat verklap ik niet.. ) en verder vind ik dat op Death Of A Race de oosterse invloeden nog wel passen maar die opera stemmen van Simone Simons en Floor Janssen zijn tenenkrommend!...yakkesss… Begrijp me niet verkeerd ik heb beide dames hoog zitten, ze zingen voor de rest de sterren van de hemel, maar dit kan echt niet.....
Al met al is het een heerlijke echte Ayreon plaat die wat hardere randjes kent maar weer meedogenloos sterk! En das maar goed ook want de laatste 2 studio albums hiervoor vond ik minder.
Ik ben benieuwd wat het volgende werk gaat brengen!

Wat mij betreft de beste Ayreon. Maar ik vind alles waar de naam Arjen Lucassen aan verbonden is minimaal erg fijn om naar te luisteren. De "metal" kant van zijn muziek is voor mij het meest interessant en die kant komt op The Source ruimschoots aan bod.

Het wordt steeds lastiger om de albums van Lucassen te 'ranken', aangezien het niveau van veel van zijn albums zo dicht bij elkaar ligt. Ook The Source is weer een knaller van jewelste met een indrukwekkende cast. Arjen heeft het idee losgelaten dat hij telkens nieuwe zangers moet introduceren op Ayreon-albums en dus horen we opnieuw James LaBrie, Tommy Karevik, Michael Mills, Floor Jansen, Simone Simons, Hansi Kursch en Russel Allen op een Ayreon-album. Van de nieuwkomers kunnen met name Tommy Rogers en Nils K Rue me erg bekoren.

The Source is een stuk steviger dan The Theory Of Everything en zit met zijn metalen sound dicht tegen Star One aan. Het folk-element, dat het Ayreon-geluid zowaar kenmerkt, is hier ook minder aanwezig. Dat maakt dit album ook wat minder dynamisch dan veel ander werk. Dat neemt niet weg dat dit album boordevol sterke nummers staat, met The Day That The World Breaks Down en Everybody Dies als hoogtepunten.

1. Ayreon - Into The Electric Castle
2. Ayreon - The Human Equation
3. Star One - Space Metal
4. Ayreon - The Theory Of Everything
5. Ayreon -The Dream Sequencer
6. Ayreon - 01011001
7. Ayreon - The Source
8. Ayreon -Flight Of The Migrator
9. Guilt Machine - On This Perfect Day
10. Star One - Victims Of The Modern Age
11. Ayreon - Actual Fantasy
12. Ayreon - The Final Experiment
13. The Gentle Storm - The Diary
14. Ambeon - Fate Of A Dreamer
15. Arjen Anthony Lucassen - Lost In The New Real
16. Stream Of Passion - Embrace The Storm

Het einde komt in zicht, dus ik geef toe dat ik aan een eindsprint begonnen ben. Na een klein half jaar heel veel muziek van Arjen Lucassen geluisterd te hebben, merk ik sterk dat ik langzamerhand wel echt aan iets anders toe ben. De laatste platen van zijn hand vind ik helaas minder de moeite waard. The Source begint echter wel hoopvol. De muziek is weer lekker fel en doet al snel meer denken aan de betere platen die een jaar of 10-15 eerder uitgebracht werden. Qua gastzangers zijn er weer goede keuzes gemaakt.

Toch blijft de werkelijke klik uit. Qua geluid is dit duidelijk meer mijn ding, maar inmiddels begin ik te vrezen dat Arjen Lucassen niet meer de mooie liedjes kan schrijven of bewust overgegaan is van rock opera naar rock musical. Ook dit album draait hoofdzakelijk om het verhaal. In het begin vind je nog wel een aantal nummers die ok zijn, zoals de opener, Everybody Dies en Star of Syrrah, maar het zijn geen songs die ik vaker actief zal opzetten. Het is simpelweg niet spannend genoeg omdat het vooral om de zangers draait. Als een hoofdstuk voorbij is, krijg je een solo. Die zijn vaak wel smaakvol, maar het resultaat is creatief gezien wat armoedig. Verder wisselen de zangers zo snel af, dat het effect in dezelfde vaart verdwijnt. Ik ben dol op Hansi Kursch, maar als hij steeds maar drie regels krijgt, ben ik eerder geneigd een beetje af te haken. Het album is gewoon beetje een gemiste kans, ondanks dat het verder wel redelijk prettig klinkt.




Tussenstand:
1. Star One - Space Metal
2. Ayreon - The Universal Migrator - Part One: The Dream Sequencer
3. Ayreon - The Human Equation
4. Ayreon - The Universal Migrator - Part Two: Flight of the Migrator
5. Guilt Machine - On This Perfect Day
6. Star One - Victims of a Modern Age
7. Ayreon - The Final Experiment
8. Ayreon - 01011001
9. Ambeon - Fate of a Dreamer
10. Ayreon - Into The Electric Castle
11. Ayreon - The Source
12. Ayreon - The Theory Of Everything
13. The Gentle Storm - The Diary
14. Arjen Anthony Lucassen - Lost In The New Real
15. Stream of Passion - Embrace The Storm
16. Ayreon - Actual Fantasy

Een 'return to form' voor mij. The Source trok sowieso meteen een blik open van een paar van de beste gastzangers die Lucassen eerder ook al gebruikt heeft en de klassieke Ayreon-sound van loodzware gitaren en toetsen is hier perfect in balans. De toevoeging van Tobias Sammet als 'cocky spacecaptain' is ooke en absolute gouden zet van Lucassen, aangezien Sammet en hij in de pers al tegenover elkaar gezet werden als rivalen (en ze elkaar gewoon mochten). Oudgedienden Mills, Allen, Kürsch en Jansen hebben hun strepen allang verdiend natuurlijk, maar buiten Sammet is het vooral ook Rue van Pagan's Mind waar ik heel blij mee ben.

Het album is na het 'lopende serie thema's'-album The Theory Of Everything weer gewoon een flinke collectie goeie songs met een kop en een staart. Het verhaal intrigeert meer, de gastbijdrages zijn weer ijzersterk (die gitaarsolo van Paul Gilbert = chef's kiss) en er zitten zoveel heerlijke meebrullers tussen (vooral Everybody Dies, met grote dank aan Tim Mills!) dat ik het album kan blijven draaien.

Tussenstand:
1. Ayreon - Into The Electric Castle
2. Ayreon - The Human Equation
3. Ayreon - 01011001
4. Ayreon - The Source
5. Guilt Machine - On This Perfect Day
6. Star One - Space Metal
7. Star One - Space Metal
8 Ayreon - The Dream Sequencer
9. Ayreon - The Final Experiment
10. Ayreon - Universal Migrator
11. Ayreon - The Theory Of Everything
12. Arjen Anthony Lucassen - Lost In The New Real
13. Ambeon - Fate Of A Dreamer
14. Stream Of Passion - Embrace The Storm
15. Ayreon - Actual Fantasy
16. The Gentle Storm - The Diary