Na zonet de puntjes op de i gezet te hebben aan mijn verslag, besluit ik eens iets op te zetten...... Maar niet zomaar iets: ik heb het hier over een album van een band waar ik een ongelovelijke fan van ben geweest, en eigenlijk dat nu nog steeds ben, alleen dan gematigder.
Gespannen zet ik de cd op. De single Constant Motion vond ik vies tegenvallen, net als anderen op de site. En dan te bedenken dat mijn angst waarschijnlijk minder groot zal zijn: mensen die Train of Thought of Octavarium tegen vonden vallen zijn er met bosjes te vinden en ik neem aan dat zij vrezen dat er weer een tegenvallende plaat aan zit te komen.
Toen ik de eerste reviews rond dit album echter zag, was het echter alleen nog maar lof, lof en nog eens lof, waardoor ik toch zelf ook wel benieuwd begon te worden.
Ik laat de CD draaien, en we worden meteen in een heftig gitaargeweld van John Petrucci gestort...... Het eerste deel van het tweeluik
In the Presence of Enemies is niet alleen hard, maar ook episch. Hard op een andere manier dan Train of Thought en episch op een andere manier dan de laatste twee nummers van Octavarium. Ik kan het niet helpen dat er een bepaalde stijl van een album door mijn hoofd vliegt: Six Degrees Of Inner Turbulence. Het epische van het titelnummer en het harde van Six Degrees heb ik het dan over. Pas op de 5e minuut zet de zang van James LaBrie in en het klinkt waarempel goed. Vanaf dit moment verandert het nummer in een rustiger, somberder stuk. Het openingsnummer is in ieder geval goed!
Opluchting maakt zich meester van me en ik hoor dat Forsaken met een somber pianootje opent, om vrij snel in een heftig riff over te gaan. Ook hier weten LaBrie's vocalen te boeien. Wederom kan ik concluderen dat de riffs complex zijn, maar toch voor Dream Theaters doen vrij vol met emotie zitten. Het enige minpuntje is dat Forsaken toch redelijk commercieel klinkt. Niet zo heel verwonderbaarlijk dat dit nummer (samen met Constant Motion) als single uitgebracht zal worden.
Over Constant Motion gesproken, de herkansing volgt nu

. Het lijkt erop dat, indien het nummer in de context van het album geplaatst wordt, het aanzienlijk minder erg is. Toch heb ik nog steeds het gevoel dat ik hier naar een slechtere versie van Metallica zit te luisteren in plaats van Dream Theater. Desondanks is dit de eerste keer dat ik waarempel van het nummer lijk te genieten. Maar het is zeer zeker niet het boeiendste nummer van het album.
Na het mindere Constant Motion worden we getrakteerd op één van Dream Theaters heftigste nummers ooit. Ook de teksten zijn nogal apart voor Dream Theater

: de band had namelijk zin om eens een keer over een groot monster te schrijven dat een spoor van verwoesting achter zich laat. Dit nummer is het resultaat: niet snel, maar log gitaarwerk met LaBrie die alleen vocalen doet bij het refrein. Portnoy neemt zijn werk over op de coupletten en het bevalt goed. In het midden horen we een instrumentaal, aardig psychedelisch stuk waarin de heren compleet uit hun dak gaan op hun instrumenten. Ergens doet dit stuk wel denken aan The Dance of Eternity. Het grootste deel van het nummer blijft hard, instrumentaal genot met veel solo’s.
Repentance is het vierde deel in de AA-reeks van Mike Portnoy. In tegenstelling tot de eerste drie delen (The Glass Prison, This Dying Soul en The Root of All Evil), begint dit nummer juist heel rustig. Invloeden van Set the Controls to the Heart of the Sun zijn licht aanwezig. Ik krijg kippevel als ik de zin
Hello mirror, so glad to see you my friend, it has been a while hoor. We horen het thema van This Dying Soul, alleen nu extreem rustig, traag en somber. Het nummer blijft rustig, haast jazz-achtig met Porcupine Tree-invloeden, met nieuwe thema’s, maar ook zo nu en dan oude thema’s van de eerste drie delen. Ook zijn er vaak verwijzingen naar de andere AA-delen in de teksten. Door de rust is dit deel bijzonder moeilijk vergelijkbaar met de oudere delen. Wie goed oplet, kan Steven Wilson trouwens horen in dit nummer!
Na het voor Dream Theater’s doen belachelijk rustige Repentance, lijk ik iets te horen wat anderen op Octavarium hoorden: Muse!

Never Enough scheen al een aardig Muse-achtig riff te hebben (ik heb het zelf echter nog nooit kunnen horen) en bij de intro van Prophets of War worden we hier ook op getrakteerd. Na een originele uitbarsting van een gitaar, worden we meteen weer in het Muse-geweld gestort in een couplet. Daarna houdt de Muse-onzin godzijdank op en hoor ik het klassieke Dream Theater zoals ik het graag wil horen: John Petrucci is op z’n best en ook hier is het niet LaBrie die steeds de vocalen voor zijn rekening neemt: een hele hoop fans, opgetrommeld in januari, loopt een groot deel rond te schreeuwen in dit nummer. Het nummer blijft vrij heftig, met veel melodie.
The Ministry of Lost Souls nu. De intro doet me bijzonder sterk denken aan de outro van Octavarium: episch en somber. Al gauw is het epische weg en horen we een extreem rustige akoestische gitaar waar even later LaBrie overheen begint te zingen. Voor het eerst lijk ik een stuk te horen dat zo op Falling Into Infinity had gepast: iets wat we sinds Scenes from a Memory niet meer gezien hebben. Dream Theater lijkt hier te proberen om een lang nummer neer te zetten, dat toch erg rustig is. Na 5 minuten was ik even bang dat het nummer van een kwartier de hele tijd zo rustig zou blijven, maar gelukkig lijkt er op de zesde minuut eindelijk een opbouw naar iets zwaarders en een geheel te komen. Het nummer slaat van een episch, rustig prognummer om in een zwaarder nummer met een redelijk hoog gespeeld riff, en weer spookt de naam ‘Dance of Eternity’ rond in mijn hoofd. Ik durf het nog zelfs sterker te plaatsen: ik begin me met de mate van referenties naar zowel Metropolis Part 1 als Metropolis Part 2 af te vragen of dit niet misschien zelfs Metropolis Part 3 is? Ik heb thema’s van beide delen langs horen komen en op het moment dat ik dit type vliegt er een referentie uit Home om mijn oren. Zou het dan toch….? Of zou het gewoon weer een flauwe Easter Egg van Dream Theater zijn? Op de elfde minuut zet het epische zich weer in, maar nu bouwt het nummer naar een vrij bombastische, maar geweldige outro uit. Zeker een van de betere nummers van het album met een van de allermooiste outro’s van de band!
Het is waarschijnlijk een goed teken dat ik het jammer vind dat ik nu alweer bij het laatste nummer van het album beland. Er ligt echter nog 17 minuten aan genot voor me en het tweede deel van In The Presence of Enemies zet in. Een kil, koud en rustig begin, even later zet LaBrie weer in. Rillingen lopen over mijn rug, dit is het begin van een prachtige tweede helft van een ijzersterk epos... Het nummer barst los na de derde minuut, maar de kilte blijft. Op een gegeven moment horen we het leger van fans oorlogskreten roepen, waarna het nummer ook sneller wordt. Het nummer lijkt zich langzaam op te bouwen naar een magnifiek eindstuk. Rond de tiende minuut gaan de heren instrumentaal gezien weer helemaal los op hun instrumenten, en wederom spookt de naam van een bepaald album door mijn hoofd: Scenes from a Memory. Wederom het complexe wat we ook daar in instrumentale delen hebben gezien. Sterker nog: ik hoor exact dezelfde keyboard solo even die ik weer in Home heb gehoord. Of ik ben gek, maar DT heeft behoorlijk veel verwijzingen naar zowel Metropolis Pt’s 1 en 2 weer in dit stuk. Op de dertiende minuut begint dan de outro van een album zoals we dat alleen maar van Dream Theater gewend kunnen zijn: episch, bombastisch en heftig.
Alles bij elkaar genomen zal Systematic Chaos DT-fans die niet blij waren met zowel Octavarium als Train of Thought niet teleurstellen. Dream Theater maakt deze keer niet de fout teveel naar fans te luisteren en zelf weer iets origineels te schrijven (met uitzondering van Constant Motion en het eerste deel van Prophets of War). Het album is complex en doet het meest aan een extreem duistere variant van een combi van Scenes from a Memory en Six Degrees of Inner Turbulence denken. Feit is, is dat Dream Theater het poppy-achtige geluid van Octavarium en het nutteloos rondshredden op Train of Thought deze keer achterwege laat en zich weer eens meer op het symphonische gefocused heeft. Na het teleurstellende Constant Motion blijft dit toch een goede plaat en vooral het tweeluik In The Precense of Enemies maakt veel goed. Ik zal hem ongetwijfeld nog vaker moeten luisteren om te bepalen op welke plek deze plaat komt te staan in het lijstje Droom Theater albums. Voorlopig houd ik het op 4*: hij klinkt nog niet beter dan mijn drie tot nu toe favoriete albums van de band, maar hij kon Images & Words en Train of Thought wel eens voorbij gaan.