How many roads must a man walk down
Before you call him a man?
Laat ik beginnen met te zeggen dat ik The Freewheelin’ Bob Dylan zeker niet Dylans beste album vind. Toch is dit de eerste die ik bespreek en ik denk dat dat komt omdat deze plaat kenmerken heeft die latere albums van Dylan minder hebben: het klinkt eerlijk, puur, vrij, jong, warm. Wat het eerste opvalt, is de prachtige hoes waarop ik diezelfde predicaten kan plakken als op de muziek. Dylan is hier nog een echte folk singer die met venijnige teksten kritiek levert op de maatschappij. En op zichzelf. De protestnummers zou Dylan later min of meer afzweren en zich meer richten op minder concrete, poëtische teksten (volgens mij word ik geacht de naam Rimbaud te laten vallen), maar hier is het nog het beste van beide werelden.
Over het legendarische Blowin’ in the Wind is eigenlijk alles al gezegd en geschreven. Laat ik dit nog opmerken: als je zulke levenswijsheid met zulke zeggingskracht kan verpakken, in zo’n mooi liedje, dan ben je gewoon een held.
Girl from the North Country is wellicht het meeste liefelijke, knusse nummer dat ik ken. Ik zie Dylan al helemaal zitten, op een ijskoude winteravond met zijn vrienden rond een kacheltje. Het gitaarspel en de jeugdige stem van Dylan stralen zoveel warmte uit dat al zijn verkleumde toehoorders de kou even vergeten. En dan komt op het einde die prachtige, gecontroleerde uitbarsting van weemoed met de mondharmonica; telkens loopt er weer een siddering door mijn ruggenmerg als ik dit hoor. Het meisje dat hij bezingt, is een meisje dat hij verloren heeft, maar hij koestert haar nog altijd. Ze is simpelweg te lief en te mooi om te vergeten. Althans, zo stel ik me dat voor. Het kan toch niet anders zijn dan dat Dylan hier het meisje van mijn dromen bezingt?
In Masters of War is de stemming nogal anders: het venijn klinkt door in het gitaarspel, Dylan spuugt bijna letterlijk op de masters of war in zijn tirade – Ja, dit is pure haat. Als het onheilspellende, bezwerende gitaargejengel van dit nummer voorbij is, verlaat Dylan zijn boze stemming alweer om meer de kant van de blues op te gaan, als een ware ramblin’ man.
Twee nummers later volgt A Hard Rain’s A-Gonna Fall. Wellicht het eerste echt enigmatische nummer van Dylan. Toch klinkt hier ook weer genoeg maatschappijkritiek door. Zelf denk ik dat de hard rain staat voor een soort van apocalyptische neerslag, de natuurkrachten die de aarde zullen teisteren en reinigen als de mensheid zichzelf niet verbetert (dit is nogal slecht geformuleerd, maar ik doel op concepten als de Dag des Oordeels, zondvloed, en eigenlijk ook op spirituele/psychologische abstracties hiervan). Dylan is tegelijkertijd de profeet en de verlosser, die waarschuwt en wil behoeden voor het kwaad. Een andere, meer specifieke uitleg is dat het nummer over de Cubacrisis gaat en dat de hard rain staat voor fall-out (Saillant detail is dat Dylan het nummer voor het eerst ten gehore bracht een maand vóór de Cubacrisis uitbrak). Dat voor beide interpretaties wel iets te zeggen valt, blijkt misschien wel het beste uit dit geniale stukje uit het nummer:
And what'll you do now, my blue-eyed son?
And what'll you do now, my darling young one?
I'm a-goin' back out 'fore the rain starts a-fallin',
I'll walk to the depths of the deepest dark forest,
Where the people are many and their hands are all empty,
Where the pellets of poison are flooding their waters,
Where the home in the valley meets the damp dirty prison,
And the executioner's face is always well hidden,
Where hunger is ugly, where the souls are forgotten,
Where black is the color, where none is the number,
And I'll tell it and speak it and think it and breathe it,
And reflect from the mountain so all souls can see it,
And I'll stand on the ocean until I start sinkin',
But I'll know my song well before I start singin',
And it's a hard, it's a hard, it's a hard, and it's a hard,
It's a hard rain's a-gonna fall.
Don’t Think Twice valt in dezelfde categorie als Girl from the North Country. Wederom gebruikt Dylan prachtig, zacht gitaargetokkel. Terwijl the Beatles nog zongen dat ze zo graag de hand van dat meisje wilden vasthouden, schreef de 22 -jarige Dylan teksten over heel andere aspecten van de liefde. Als een getekend man, zou je haast zeggen. Ook in Bob Dylan’s Dream doet hij het voorkomen alsof zijn onbezorgde jeugd al mijlenver achter hem ligt (en wie ben ik om dat tegen te spreken?): nostalgisch, eenvoudig, grote gevoelens heel simpel maar accuraat weergegeven.
Oxford Town is vervolgens weer een protestnummer, maar wel een redelijk luchtige qua sfeer. Schitterend hoe Dylan ook hier weer zware thema’s in een ogenschijnlijk simpel jasje steekt. Talkin’ World War III Blues is een hoogtepuntje: onwijs grappig en tegelijkertijd worden er weer interessante thema’s en ideeën aangesneden.
Well, the doctor interrupted me just about then,
Sayin', 'Hey, I've been havin' the same old dreams,
But mine was a little different you see.
I dreamt the only person left after the war was me.
I didn't see you around.'
De twee covers die volgen zijn niet wereldschokkend, maar vooral Corrina, Corrina is toch wel vermakelijk. Gelukkig sluit Dylan prima af met het nummer I Shall Be Free dat het album toch wel aardig samenvat.
Dylan was hier jong en idealistisch, hij was een titaantje. Dat hij de stem van een generatie is geworden, begrijp ik maar al te goed. Ik ben van een compleet andere generatie, maar ook ik geloof elk woord dat hij hier uitkraamt. Voor mij is dit album een en al oprechtheid en geloofwaardigheid.
The answer, my friend, is blowin’ in the wind,
The answer is blowin' in the wind.