Black Sabbath - Never Say Die! (1978)

Ik ben het met de meerderheid hier eens. Never Say Die is een lekker nummer, maar voor de rest staat er hier vrijwel niks memorabels op. Breakout vind ik bijvoorbeeld ronduit zwak (met die saxofoon). Kijk, ik vind het niet erg als bands gaan experimenteren met hun sound, maar dan moeten ze er wel iets bijzonders mee doen.

Gelukkig kwam het na dit album toch nog goed met de band, toen ze Ronnie James Dio als zanger aannamen.

De laatste Black Sabbath plaat met Ozzy achter de microfoon, en voor mij de eerste cd die ik kocht toen ik op kamers ging wonen. En alleen daarom is Never Say Die nog altijd een speciale plaat voor me.
Sowieso is Never Say Die een speciale plaat binnen de discografie van Sabbath. Nadat hij eind 1977 plotseling was opgestapt bij Black Sabbath, is Ozzy weer (even) terug. In tussentijd had de rest van de band niet stilgezeten en met Dave Walker als nieuwe zanger aan een nieuwe plaat gewerkt. Van deze samenwerking is bijna niks bewaard gebleven, op het geluid van een vroege versie van Junior’s Eyes voor een tv-opname voor de BBC na. Voor de liefhebber: hier kan je deze versie beluisteren. Toen Ozzy weer terugkwam, wilde hij geen teksten zingen die voor Dave Walker waren geschreven, en moesten de teksten weer opnieuw gedaan worden. In een (ijskoude) bioscoop in Canada werden de nummers overdag geschreven, en ’s nachts opgenomen. Volgens Tony Iommi (in de liner notes van Reunion) had de band geen idee of hetgeen ze aan het uitspoken waren, goed of slecht was.
In ieder geval zijn de nummers gevarieerder dan ooit. Bij het jazzachtige Air Dance en het instrumentale Breakout, inclusief saxofoon en andere toeters en bellen valt dat het meest op, maar de tamelijk prominente (en nu gedateerd klinkende) synthesizers in Johnny Blade en het subtiele Junior’s Eyes hadden ook niet op een andere plaat dan NSD kunnen staan, of het moet al Technical Ecstacy zijn.

Of gevarieerd ook automatisch goed is, is een ander verhaal. Ik vind van niet. Johnny Blade, Junior’s Eyes, A Hard Road (stom/cliché achtergrondzang trouwens) en Air Dance kan ik waarderen, maar die nummers zijn wel stukken minder goed dan de beste nummers van alle voorgaande Sabbathplaten. Breakout en Swinging The Chain vind ik ronduit saaie nummers, en de rest is redelijk, maar die nummers beginnen me halverwege meestal ook te vervelen. Ook tekstueel is dit album zwak. Op zich vind ik de tekst niet belangrijk voor een Black Sabbathplaat, maar als Ozzy begint te zingen over “Teachers burn the schools”, om maar eens wat te noemen, dan valt me dat wel op en begint het me tegen te staan. Daar komt nog bij dat de productie van Never Say Die lang zo vet niet is als die van eerdere platen. Met name het gitaargeluid is erg dun.
Het titelnummer werd uitgebracht als single (en geplaybackt in Top of the Pops en kwam in de setlist voor de 10th anniversary tour (hier inclusief beeld). Ook Shock Wave werd live gespeeld (klik hier voor geluid) tijdens de Never Say Die tour.
Na afloop van die tour dook de band de studio weer in om te werken aan een album genaamd ‘Heaven and Hell’, maar voordat er serieus dingen gedaan konden worden, moest er eerst een andere zanger komen, aangezien Ozzy was ontslagen, en dit keer niet weer terugkwam na een paar maanden.

Wat mij betreft is Never Say Die een buitenbeentje in Sabbath’s oeuvre. Hoewel er een paar goede nummers opstaan, is het album over de gehele linie niet sterk.

2.5*.

Zeker geen topper in het Black sabbath oeuvre maar Never say die kent zeker zijn momenten.Helaas geldt dat eigenlijk voornamelijk voor de eerste twee nummers ; het krachtige titelnummer mag er zeker wezen al blijf ik mijn twijfel houden bij de zang van Ozzy Osbourne en ook Johnny Blade is mede dankzij de geweldige solo van Tommy Iommi goed te noemen.Daarnaast is ook Breakout nog wel een aardige song.Voor de rest geldt,genoeg originele ideeën (ik hoor zelfs jazz en pop invloeden terug) maar een schrijnend gebrek aan echt sterke nummers.Ook had het geluid voor mij een stuk duisterder en zwaarder gemogen,maar dat kan ook aan de belabberde productie gelegen hebben.Vermoeiend en voor Sabbath begrippen ondermaats album (met overigens wel een hele mooie hoes).

De laatste Ozzy (tot en met 2013 dan) is een vreemde. Waar ik Technical Ecstasy echt nog behoorlijk goed vind, valt het hier toch wel op dat het allemaal een beetje een stuurloze boel is. De openingstrack is overigens nog best wel tof. Dan kabbelt het allemaal een beetje door en komen we op A Hard Road terecht, een van de meest verschrikkelijke Black Sabbath songs die ik ooit heb gehoord. Shock Wave kabbelt vervolgens veel te lang door in de hoek van matig Boston-materiaal, terwijl de jazz op Air Dance ook maar matig aanslaat. Doet me nog het meeste denken aan Spinal Tap die Jazz Oddysey speelt. Het moge ook duidelijk zijn dat Ozzy's stem niet gemaakt is voor dit materiaal. Met Dio had het waarschijnlijk nog beter geklonken, omdat hij kleurrijkere muziek iets beter aankan, maar nu klinkt Osbourne vooral geforceerd op materiaal dat eigenlijk te soft is.

Het is treurig, helemaal omdat Technical Ecstasy me nog best goed beviel, maar de matige AOR die de band hier ten toon spreidt kan me gewoon niet beroeren. Ik ben lang niet over alle albums positief geweest so far (debuut en Volume 4), maar over het algemeen herkende ik overal nog wel een portie enthousiasme en kwaliteit in. Dit album heeft het gewoon niet, maar dan ook echt niet.

Voorlopige tussenstand:
1. Sabotage
2. Master Of Reality
3. Sabbath Bloody Sabbath
4. Paranoid
5. Technical Ecstacy
6. Vol 4
7. Black Sabbath
8. Never Say Die

Volstrekt geen idee wat ik met dit album moet. Het begint best goed met de eerste songs. Instrumentaal staan ze als een huis en om eerlijk te zijn vind ik Johnny Blade nog best goed zelfs. Het grote probleem hier is dat Ozzy als zanger volkomen ongeschikt is hier. Zou Iommi hier al met Dio in zijn hoofd zitten? Dio had van veel songs nog makkelijk klassiekermateriaal kunnen maken.

Maar halverwege de plaat wordt de vrije val ingezet. Shock Wave doet me helemaal niks en Air Dance is misschien wel het slechtste nummer van Sabbath tot nu toe. Alle tierelantijntjes gedaan met piano en saxofoon werken volkomen averechts. De laatste helft van de plaat is ronduit abominabel en daarom een terechte laatste plaats.


Tussenstand:
1. Sabotage
2. Paranoid
3. Sabbath Bloody Sabbath
4. Masters Of Reality
5. Black Sabbath
6. Vol. 4
7. Technical Ecstacy
8. Never Say Die

Het drumgeluid doet me in positieve zin denken aan hoe dat vroeger klonk in een oefenruimte - lomp en eerlijk, en de bas gaat uitstekend mee. Het gitaargeluid is niet lang slecht, maar had wel wat vetter gemogen. En Ozzy is Ozzy, blijft één van de mooiste en typische (rock/metal) stemmen ooit. Vind de plaat wezenlijk anders dan 'Technical...'; toch veel meer sfeer hier. 'A Hard Road' is gewoon mooie on the road epic, al weet ik niet of het daar precies over gaat. Gewoon een dik gave plaat, verder niet zeuren. Zelfs 'ooh-hoo, ooh-hoo' koortje in 'Shock Wave' is dan geen enkel probleem.

'Air Dance' begint als een Boston nummer en komt in het couplet met een tingelend pianootje aanzetten. 'Over to You' vind ik dan geen uitblinker, maar goed te doen. Hoppa, trek nog een blik blazers open voor 'Breakout', waarom niet (eigenlijk is deze plaat net zo gek als 'Sabotage', maar dan anders)? En meteen door naar 'Swinging the Chain', het laatste nummer op plaat van Black Sabbath in deze bezetting... We're so sorry!

4,5*.

Album nummer acht in de eerste Ozzy Osbourne periode tot aan zijn terugkeer en het valt me best mee: het heeft te maken met mijn verwachting natuurlijk, dat na Technical Ecstasy uit 1976 opnieuw een album volgt dat mij meer aan Black Sabbath doet denken dan aan een Ozzy solo-album. Dat is o zo persoonlijk natuurlijk.

Ik tel op dit album twee gastmuzikanten, de harmonica van John Elstar op het nummer Swinging the Chain met drummer Bill Ward als zanger en de toetsen bijdragen van Don Airey, vooral bekend van samenwerkingen met o.a. Cozy Powell, Gary Moore, Rainbow, MSG en momenteel vast bandlid bij Deep Purple. Nergens vind ik terug wie de blazers heeft ingespeeld op het magere instrumentale Break Out.

De aftrap is alvast heerlijk met het uptempo titelnummer (geweldige riff en solo) met een goeie Ozzy aan de microfoon, ik vind hem hier toch beter dan ik van hem gewoon ben. Dan volgt een reeks nummers die prima ingespeeld zijn, waarop ik nog altijd niet kan verliefd worden maar die erdoor kunnen. Best goed vind ik dit en ik ga even zoeken naar liveversies op dat Wonderlijke Wereldwijde Web. Vanaf nummer zes Air Dance krijg ik weer die tic van de optrekkende wenkbrauwen, iets te jazzy maar gedurfd en gezegend met een pokke fade-out. Het klinkt me weeral te lieflijk allemaal, het ontbreekt aan punch, meer een jab dan een uppercut. De tweede helft hiervan bevalt mij minder.

Mijn conclusie? Beter dan ik me herinnerde, dat absoluut, niet zo opvallend als de beter gewaardeerde albums, maar deze Never Say Die heeft zijn momenten. Laten vele albums een dubbele vertaling hebben qua titel, dan onthoud ik vooral dat “Never Say Die” vooral “Niet Opgeven” betekent. Te onthouden voor het echte leven.

Gematigd positieve gevoelens heb ik nog altijd over deze eerste Sabbath era, waar een aantal klassiekers hun voetdruk zetten op Planet Rock / Metal, maar ik hoor ook veel zaken die mij niets doen, deels door hun verlangen om andere dingen te proberen (mag altijd) deels door mijn halsreikend uitkijken naar de daaropvolgende korte periode met ene Ronald James Padavona achter de microfoon, mijn favoriete zanger.

Afgelopen maandag kwam ik 'm tegen in een platenzaak in Vlissingen: de heruitgave van dit album ter gelegenheid van Record Store Day. Ik heb de elpee-met-cd-versie en ik vroeg me af wat deze editie toevoegt. De hoessticker meldt dat onder het folie de 'extremely rare The Ten Year War brochure' is opgenomen, alsmede 'transparent and light blue splatter vinyl".

Op Discogs kon ik de inhoud toch zien. Een leuk hebbedingetje is het zeker en wellicht een beleggingsobject. Maar zelfs de fan in mij vindt dit al te gortig worden...

Voor wie van vinyl houdt en de plaat niet kent: dit is een heule fraaie!

Ten tijde van Never Say Die! hing de originele line-up van Black Sabbath aan een zijden draadje, ten gevolge van interne spanningen versterkt door een goddeloze hoeveelheid drugs en alcohol. De tank was fysiek, mentaal en creatief zo goed als leeg na 10 jaar rock 'n' roll-excessen. In hartje winter 1978 in Canada dook Sabbath een onherbergzame studio in om snel nog één laatste plaat eruit te persen. De opnames waren rommelig, waarbij Ozzy geregeld weigerde om bepaalde teksten of over bepaalde nummers (Breakout) te zingen omdat hij het nergens naar vond klinken. Iommi getuigde later dat hij zelf geen idee had of wat ze aan het opnemen waren, eigenlijk wel deugde of niet.

Gegeven deze context is het eigenlijk een klein wonder dat Never Say Die! nog helemaal niet zo slecht is als je zou verwachten. Goed, de doffe, vlakke productie met schel gitaargeluid werkt niet mee en het bizar lage volume aan het begin van nummers 3 en 4 haalt me telkens wat uit de luisterervaring. Maar ondanks dat kan ik het merendeel van het album best wel smaken, ondanks de hoorbare identiteitscrisis die de band onderging in deze periode.

Zo klinkt het titelnummer meer als Thin Lizzy dan Black Sabbath, maar is het een gedreven, puntige song met een positieve boodschap. De keyboards zijn een leuke toets (pun intended) op Johnny Blade, waar zeker in het middenstuk wat Sabbath-waardige riffs tevoorschijn worden getoverd. Iommi begon op het vorig album zijn vleugels al te spreiden als solist en ook hier kleurt hij de laatste anderhalve minuut in met een opzwepende solo.

Junior's Eyes is mijn favoriet van het album. Heerlijk aanstekelijk baslijntje en zweverig gitaarwerk in de strofes, afgewisseld met een stevig refrein waar Ward er lekker op los ramt. Ozzy vertelt met emotie een aangrijpend verhaal over het vroegtijdige overlijden van zijn vader. A Hard Road kan ik dan weer helemaal niks mee, dendert eindeloos en doelloos door op dezelfde 2 akkoorden en klinkt ondanks zijn bitterzoete tekst veel te opgewekt om uit de koker van Sabbath te komen.

De tweede helft trapt af met Shock Wave, dat me een stuk beter bevalt. De riffs in de openingsfase hakken er best stevig in. Halverwege gaat het tempo een tandje omlaag en krijgen we een lekkere jamsectie voorgeschoteld. De akoestische gitaar is een opvallend accent. Het melodische Air Dance kan mij ook bekoren, met de gitaarharmonieën in het hoofdtthema en de mijmerende piano en gitaar in de strofes en refreinen. De tweede helft is jazzy en progressief, iets wat Ozzy zelf vreselijk vond want het enige waar hij jaloers op was bij jazzmuzikanten, aldus zijn eigen woorden, was hoeveel ze konden drinken. Ik hou echter van dit soort creatieve uitspattingen (bossanova op een Sabbath-album?!) en vind het best een geslaagd experiment. Alleen jammer van de fade-out op het einde. Die komen wel vaker voor op dit album en verraden het gebrek aan richting dat de groep plaagde in deze periode.

Het afsluitende drieluik dan. Over to You heeft een prima tekst over sociale indoctrinatie, maar is muzikaal wat te vrolijk en gezapig om echt te beklijven. Breakout is opnieuw een verrassend en plezierig experiment, deze keer met dreigende blazers a la King Crimson, en dient als inleiding voor afsluiter Swinging the Chain, een vuig bluesrocknummer met Bill Ward achter de microfoon en een gastpartij op de mondharmonica. Klinkt meer als Cream dan Black Sabbath, maar het luistert prima weg tot de - opnieuw - onfortuinlijke fade-out.

En zo komt een onceremonieel en anticlimactisch einde aan de klassieke Sabbath line-up. In 1979 werd de band helemaal disfunctioneel door ontsporend drugsgebruik en stuurde de rest van de groep een ontoerekeningsvatbare Ozzy met pijn in het hart de laan uit. Nooit zouden deze 4 heren nog samen een studio-album opnemen (enkel het grotendeels live-album Reunion 20 jaar later). Gelukkig krabbelden zowel Sabbath als Ozzy hierna helemaal terug recht en vuurden ze elk een klassieker op de wereld af in 1980.

Wat de rangschikking betreft, was het lastig om te oordelen of deze nu wel of niet onderaan de lijst thuishoort. Uiteindelijk heb ik Never Say Die! genade getoond: hoewel er geen hoogtepunten als Hole in the Sky dan wel Symptom of the Universe op staan, luister ik nog net iets liever dit album van begin tot einde af dan Sabotage vanaf Megalomania.

1. Black Sabbath
2. Paranoid
3. Sabbath Bloody Sabbath
4. Master of Reality
5. Vol. 4
6. Technical Ecstasy
7. Never Say Die!
8. Sabotage