Built to Spill - Perfect from Now On (1997)

Toen ik Perfect from now on voor het eerst hoorde, deed het me allemaal niet zoveel. Ik vond Martsch' hoge stem nogal vervelend en de nummers leken me maar wat in het wilde weg te meanderen. Maar na meerdere luisterbeurten kroop het steeds meer onder mijn huid en begon ik de complexe structuren van de nummers te doorgronden. Ook mijn irritatie over Martsch' aparte stemgeluid ebde langzaam weg. Mijn waardering bleef groeien, tot het punt dat ik dagenlang naar niets anders luisterde. Ik trok mijn conclusie: dit is een verslavend album, met prachtige, continu evoluerende mini-symfonietjes. Het geeft niet direct al haar schatten prijs, maar de geduldige luisteraar wordt rijkelijk beloond.

Randy described eternity is een heerlijke psychedelische trip die na 4 minuten langzaam in een fraai crescendo naar een einde wordt toegewerkt. Martsch' gitaargeluid is uniek. Tuurlijk zijn er duidelijke invloeden in terug te horen (Neil Young, Tom Verlaine), maar de intense, neurotische stijl op dit album is van hem en hem alleen. I would hurt a fly introduceert de cello van John McMahon, een instrument dat op deze schijf het geluid wel vaker bijzonder aangenaam verrijkt. Het einde is voortreffelijk, met een lange, lekker 'distorted' gitaarsolo.

Stop the show is typerend voor de avontuurlijke frisheid van de composities. Het begint heel rustig met twijfelende, besluiteloze gitaarlijnen die mooi door de cello worden aangevuld. Maar na 2:30 komt er schot in de zaak en wordt niet één maar twee tandjes bijgeschakeld. We horen een minuut later ineens een volledig ander nummer. Voor het einde zal het roer nog een paar keer omgegooid worden. De overgangen zijn echter nooit gekunsteld, het blijft altijd bijzonder coherent en 'af' klinken. Made up dreams is de meest normale, lineaire rocksong, en niet verbazingwekkend is het met 5 minuten ook de kortste op het album. Ook dit is echter weer een pareltje.

Velvet waltz, één van de langste nummers, is precies dat: een nummer in driekwartsmaat met een zijdezacht tapijtje van vibrerende gitaarlijnen. In de laatste helft gooit drummer Scott Plouf er een schepje bovenop en trakteert Martsch ons wederom op een schitterende, hypnotiserende solo. Out of site staat weer bol van de tempo- en spanningswisselingen en Martsch' zang is hier misschien wel op zijn meest intens. Het nummer staat, net als het hele album, als een huis.

Kicked in the sun is een onverwachte favoriet van me. Het nummer komt weliswaar wat traag op gang maar vooral de tweede helft is echt van grote schoonheid, met een paar ronduit briljante overgangen. Het album wordt glorieus afgesloten met Untrustable, pt. 2 (About someone else), één van de hoogtepunten en het zoveelste bewijs van de kwaliteiten van Martsch als componist.

De koppeling van het woord 'saaiheid' aan dit album is haast ondenkbaar. 5/5

Ik ben al de hele dag woorden bijeen aan het rapen die deze plaat zouden moeten beschrijven, maar ik kom vooralsnog niet veel verder dan "briljant", " ", "OMG x100" en "sjongejongejonge wat mooi".

Zo'n anderhalf jaar gelee maakte ik mijn entree in de door veel van u bekende Musicmeter-room van Soulseek. Daar sprak ik al vrij vlot met Paalhaas en die verwees me bij de vraag "wát te pindakazen?" door naar deze pagina. Ik ontdekte heel wat moois, maar toch ook wel wat zaken die me absoluut niet bevielen en zaken die gewoon min of meer langs me heen gingen. Onder dat laatste valt Perfect from now on.

Ik kan me eigenlijk niks meer herinneren van de eerste luisterbeurt, waarvan ik me haast begon of te vragen of die destijds wel heeft plaats gevonden. Mijn stemmenlijst zei van wel, dus ik geloofde het. Er stond 3,5* en dat betekende eigenlijk dat het een vrij aangename plaat zou moeten zijn, die ik zo heel af en toe eens op zou moeten zetten. Maar nee, het duurde tot mei 2008. Cygnus vroeg me of ik in oktober ook nog naar een Built to Spill-optreden zou gaan. Ik bekende dat ik PFNO slechts 1 keer had gehoord en dat was reden genoeg voor hem om mij tot een tweede luisterbeurt te dwingen middels een CSL.

Ik hoorde mooie passages en herkende enkele intro's die ik eerder hoorde in de ID Contests. Jammer van die stem alleen. "Ja dat went wel.. dat had ik eerst ook" wordt er dan gezegd. Ja, lekker... om mij een beetje gerust te stellen en hopen dat ik het nog eens opzet zeker. Nou vooruit, luisterbeurt 3 volgde en ik hoorde steeds weer wat nieuwe dingen. De cello in I would hurt a fly verrukte me nogal en het viel me op dat er zo veel verschillende stukken muziek op deze plaat staan, die soms meer dan geniaal zijn gebonden. Die overgangen in Stop the show na 2:30 minuut en Kicked it in the sun na 3:20 behoren zeker tot mijn favoriete momenten op deze plaat en wellicht ook tot mijn favoriete muzikale passages in het algemeen. Vervolgens bevat Velvet waltz misschien wel de mooiste gitaarsolo die ik ooit hoorde (waar ik vroeger natuurlijk zwéérde bij David Gilmour op Comfortably numb ) Nog een keer terug naar Stop the show: waar die drums en gitaar snoeihard inzetten horen we op de verre achtergrond gewoon nog een megasubtiel gitaarriedeltje. Het viel me na zes luisterbeurten pas op. Zoals Paalhaas al eerder zei: zoveel goede ideeën op deze plaat en het klopt gewoon allemaal. Er is zoveel leuks te ontdekken aan deze plaat. Zo werd ik er ook nog op gewezen dat het outtro van Made up dreams weer terugkwam in Velvet waltz en warempel. De zang kan me nu ook veel meer dan destijds bekoren en een klein optelsommetje maakt duidelijk dat deze plaat alles in zich heeft om een stayer te worden in de hoogste regionen van mijn top 10, mits ik niet teveel andere platen van dit kaliber tegenkom.

Cyg, ik ben erbij in oktober!

Built to Spill. Al een jaar of zes geleden heb ik ze ontdekt vanwege hun magistrale cover van Neil Young's Cortez the Killer, maar daarna heeft het nog jaren geduurd voor ik er meer van ging luisteren. Wie had toen kunnen denken dat het nu één van mijn favoriete bands zou zijn?

De vele ideeën en schetsen die op deze plaat staan zijn op zich al geniaal, maar de manier waarop ze op deze plaat aaneengesmeed worden tot lange nummers, tilt ze naar een nog hoger plan. Dat is ook precies wat deze plaat beter maakt dan There's Nothing Wrong With Love en Keep it Like a Secret. Ook op deze platen staan belachelijk goede nummers, maar hier krijgen ze door de briljante overgangen nét dat beetje extra.

Neem nou een nummer als Stop the Show. Het nummer begint met een langzaam en sfeervol stukje gitaarmuziek waarin een glansrol voor de cello is weggelegd. Daarna slaat het nummer uit het niets om en wordt in korte tijd naar een prachtige climax opgebouwd. Daarna horen we nog een paar prachtige stukjes, voordat Doug Martsch met één van de lompste gitaarsolo's die ik ooit gehoord heb, komt binnenstampen. Bijna meteen hierna wordt de fade-out ingezet, maar dit zet je alleen maar op het verkeerde been, want er volgt nog een heerlijk subtiel stukje gitaarmuziek.

Nog zo'n schitterende subtiliteit die je pas na meerdere luisterbeurten opmerkt: het outro van Made Up Dreams komt in iets andere vorm terug in Velvet Waltz (dat ik wil nomineren voor de mooiste gitaarsolo ooit), één van de vele kippenvelmomenten op deze plaat. Tenminste, als je deze plaat de kans geeft om die prachtige stukjes aan je te openbaren. Want dit is typisch zo'n plaat die je na de eerste luisterbeurt 3* of 3,5* geeft om er daarna niet meer naar om te kijken. Op het eerste gehoor een gewone indie-rockplaat met een zanger met een vrij irritante nasale stem (waarvan ik in het begin soms dacht dat dat ik met een zangeres te maken had). Maar wanneer je deze plaat vaker luistert, geeft hij zijn geheimen prijs en hoor je dat prachtige dalende cello-laddertje in I Would Hurt a Fly, hoor je hoe de melancholische langzame stukken en de felle uithalen in Out Of Site een schitterend geheel vormen en hoor je dat de overgang in Kicked it in the Sun tot de hoogtepunten van deze plaat hoort.

Built to Spill, nog nooit van gehoord totdat Hoi123 mij dit album geeft in het Review-topic. De verwachtingen waren hoog.

Het album begon en het eerste nummer pakt me gelijk, ik ben meteen geboeid. Mooi, sfeervol. En zo blijft het het hele nummer en aan het eind word het iets harder. Wat in veel nummers op dit album gebeurd. Ook word er cello gebruikt, niet echt een instrument wat bij Rock past, maar het werkt wel. Het zijn geen hapklare brokken op dit album, maar langere stukken met veel verschillende passages. Stop the Show is in het begin heel rustig en wordt ineens vrij vrolijk en word daarna weer rustig.

De zang weet me niet altijd blij te maken, maar het is niet het belangrijkste van dit album. Maar dan Made-Up Dreams en daar gaat het album toch een klasse hoger dan dat het tot nu toe was, wat dat is een heel erg goed nummer! Drums blijven wel erg spaarzaam op dit album, het gebeurt niet vaak dat hij echt mag uithalen, maar hij doet wat moet voor deze muziek, niet te veel poespas en een heerlijke groove spelen. En dat is toch het belangrijkste wat je als drummer moet doen en dat weet ik wel, want ik ben drummer.

Velvet Waltz klinkt aan de ene kant vrolijk en aan de andere kant vrij droevig, heel moeilijk. Maar het nummer barst eindelijk open na 4 minuten en dan word het echt geweldig, orkest en heerlijke gitaar die lekker tekeer gaat. En steeds meer, en meer, en meer en meer! En Out of Site is gewoon goed, maar niet geweldig als de rest van het album tot nu toe. Kicked in the Sun is echt het mooiste nummer op het album, vol met emotie! Echt heel erg mooi! En dan het laatste nummer. Wat me echt opvalt aan dit album is dat er heel veel twists zijn in de nummer, het blijft niet lang hetzelfde en dat is positief.

Een heel erg goed album, alle 8 nummers zijn geweldig, veel spanning en de nummers zitten geweldig in elkaar. Een speciaal album wat ik vaker zal draaien. Nu 4,5 ster, maar dat kan 5 sterren worden en een plek in mijn top 10!

Best een aardige plaat, maar waar ik wel een enorm jaren 90 gevoel bij krijg en niet altijd in positieve zin. Het is goed gemaakt en de gitaar is inderdaad prima, maar het klinkt zo weinig opzienbarend en zoveel als andere bandjes waar ik destijds ook snel het spoor van bijster was. Voor mensen die de stem van deze zanger goed vinden en iets stevigers en verrassenders willen zou ik toch The God Machine aanraden, ook erg jaren 90, maar met meer bite dan dit.

Built To Spill is van Boise, Idaho, USA ongeveer 100 kilometer van Portland, Oregon, ook USA. Boise zit dus in de Noord-West hoek van de Verenigde Staten. Zo leer je weer eens wat. Knap dat een band uit de binnenlanden zich heeft weten op te werpen als een belangrijke band, zij het op indievlak. In the USA gebeurt alles in de kustprovincies want dat is hun economisch middelpunt. Mensen trekken daar naar toe. Dus ook de muziek. Built To Spill uit Boise is dus een buitenbeentje. En zo zien ze er ook uit. Bebaarde hippies van het platteland. Of de tijd stil stond. Built To Spill is een apart specimen. Maar zijn ze wel zo apart? Het antwoord is ja en nee. Ja omdat ze iets doen met hun gitaarmuziek dat aan het buitenaardse grenst. Nee, omdat hun muziek in het verlengde ligt van een andere country artiest, Neil Young maar dan wel uit de tijd met zijn Crazy Horse. Dat betekent lange nummers, veel gitaarwerk en nummers die helemaal binnenste buiten worden gekeerd. Built To Spill is Neil Young ten tijde van Everybody Knows This Is Nowhere (1969) maar toch anders. Waar Neil uitgaat van 1 riff en dat 10 minuten volhield, doet Built To Spill daar ook 10 minuten over maar in die ene song worden eigenlijk meerdere nummers gespeeld. De overeenkomst tussen Doug en Neil Young is hun typische Amerikaanse nasale, samengeknepen stemgeluid. Het is zo’n geluid waar de nep van afstraalt, als een masker waarachter men zich tracht te verbergen. Neil Young had daar last van. Built To Spill’s Doug Martsch helemaal, zeker wanneer hij zich moet forceren om boven zijn gitaargeluid uit te komen. Prik je daar doorheen, dan hoor je gave gitaarplaten. De zang wordt dan ondergeschikt.
Built To Spill is dus een gitaarband die in ieder geval 3 zeer goede platen heeft gemaakt. Het gaat om There's Nothing Wrong with Love (Wrong), Perfect from Now On (Perfect) en Keep It Like a Secret (Secret). Dat ze nu nog platen maken, is in wezen in hun blessuretijd. Ze hebben hun kruit verschoten. Wrong (1994) is hun popplaat. Relatief korte nummers, weinig overdub en veel zang (minpunt). Perfect (1997) is het tegendeel. 8 nummers in 54 minuten = 7 minuten per song. Secret (1999) probeert Perfect tot de kern samen te vatten zonder al teveel mellotrons en cello’s. Een lofwaardig streven maar het maakt de plaat minder dan Perfect. Het is te geforceerd. Het slotnummer van Secret is: ‘Broken Chairs’ dat 8 minuten duurt en gelijk de beste song van Secret is. Het is een nummer dat zo zou passen op Perfect. Daarmee zeg ik dat Perfect de perfecte plaat is van Built To Spill. En zo is het.
Perfect bestaat dan wel uit 8 nummers maar in het wezen zijn het er 24. In ieder nummer zitten wel een paar ritme en melodiewisselingen die ervoor zorgen dat delen van de song apart mini symfonietjes worden. 8 minuten songs zijn bijna altijd vervelend. Er is altijd wel een gitarist die moet laten zien hoeveel noten hij in 1 seconde kan proppen. Dat gebeurt hier niet. Doug is de gitaarkameleon. Hij gebruikt zijn gitaar voor zowel emotionele, lyrische passages (a la Pink Floyd’s David Gilmour) als imposante gitaarmuren. En alles daar tussen in. Doug’s gitaarwerk staat in dienst van de songs in plaats van zijn ego. Het is grootse muziek omdat het zowel maf als subliem is. Subliem omdat het innovatief, uitdagend en complex is.
Ook de teksten zijn niet voor de poes. Ze zijn nogal Bijbels georiënteerd. Niet zo vreemd als je van het USA platteland afkomt. ‘Randy Describes Eternity’ gaat over Doug’s jeugd waar op een christelijk zomerkamp 1 van de leraren een lezing hield over het heelal. Die leraar was Randy. De topsong van Perfect is ‘I Would Hurt A Fly’. Iedereen heeft een masker waarachter hij zijn ware ik en dus vaak zijn niet zo frisse gedachten verbergt. Die gedachten zitten je dwars en zijn vervelend net zoals een zoemende, stekende mug dat kan zijn. Misschien nog wel de mooiste boodschap zit in ‘Velvet Waltz’. Iedereen lijdt gedurende zijn leven en gaat dood, En toch zijn we er kwaad om als het onszelf overkomt. Commentaar van Doug: raak er maar aan gewend. Vooruit nog 1: ‘Kicking Out The Sun’. De zon verblindt. Religie maakt mensen blind. Schop de religie maar uit je leven. Je wordt er een beter mens van. Met zo’n stellingname zal Doug niet snel ereburger van Boise worden.
Ik beluisterde Built To Spill en Perfect sprak me direct aan. Dit in tegenstelling tot Secret en (wat minder) Wrong. Na nog meer keren beluisteren, werd die mening er alleen maar sterker op. Perfect is het album waar Neil Young en Pink Floyd samenkomen. Een hemels album.
(Uit: Van Melancholie Tot Herrie – Jan Koenis)

Dit album heeft iets speciaals, iets ongeëvenaards, waardoor ik steeds weer terugkom bij dit album. Een band gecentreerd rondom onstuimige gitaren was natuurlijk niets nieuws in de jaren ’90, maar deze mannen laten de snaarinstrumenten op zo’n uitgedokterde wijze samensmelten dat het een uitzonderlijk kleurrijk én meeslepend geheel wordt. Ik ben niet muziek technisch genoeg onderlegd om de verschillende stijlen van het gitaarspel te onderscheiden, maar ik heb het vermoeden dat de leden van Built to Spill een diverse trukendoos aan speelwijzen en effecten uit hun gitaren toveren. Het samenspel is echter wat het zo bijzonder maakt.

En de composities, man oh man die composities. Want geen één nummer op dit album gaat van punt A naar punt B, zonder een markant uitstapje in de vorm een tempoversnelling of een onverwachte riff. Blikvangers zijn nagelbijter I Would Hurt A Fly en geweldenaar Randy Describes Eternity. Tornado van lawaai Velvet Waltz en het speelse Kicked It in the Sun zijn ook twee persoonlijke favorieten, maar het gehele album is zeer consistent en ijzersterk.

Doug Martsch heeft absoluut niet een zangstem die ik onder mijn favorieten schaar, maar ondanks zijn beperkte range weet hij op sommige nummers verdraaid veel emoties in zijn zang te leggen. Het past ook wel goed bij het album.

Als ik mijn stoute schoenen aantrek en ik mijn fantasie even de vrije loop laat, dan beeld ik mij in dat, als ik ooit een band zou starten, Ik dan absoluut dit type muziek zou maken. Behalve dat ik bij het horen van dit album direct de gitaren weer in de wilgen zou hangen. Hier kom je toch nooit meer overheen.