Steely Dan - Can't Buy a Thrill (1972)

Fantastisch debuut van Steely Dan. Het duo Donald Fagen en Walter Becker leveren een plaat af met mooie popliedjes waar de latere fusion tussen jazz en rock al een beetje merkbaar is. De debuutplaat heeft meer pop en (classic)rock elementen, maar dat wringt helemaal nergens op "Can't Buy a Thrill". Opener "Do It Again" is een regelrechte klassieker, net als "Reelin' In the Years", en zo zijn er wellicht nog wel een aantal aan te wijzen. Alle instrumenten zijn perfect in balans. Het resulteert nergens in krachtpatserij of opgeblazen ego's tussen de muzikanten. Alle puzzelstukjes passen precies op zijn plaats. Fagen en Becker hebben alles perfect uitgedacht en uitgevoerd samen met hun sessiemuzikanten. Dat is wellicht het enige minpuntje aan deze (en andere) plaat van Steely Dan. Er is weinig ruimte voor spontaniteit. Maar dit is slechts een klein smetje op een verder uitstekend debuut dat de opmaat zal blijken voor een serie fantastische platen van dit geweldige muzikale duo.

Als het de bedoeling van verzamelelpees van "diverse artiesten" is om niet alleen een extra slaatje te slaan uit hits die hun populariteit al bewezen hebben, maar ook om luisteraars te interesseren in nummers die ze misschien hadden gemist, dan is wat mij betreft de effectiviteit van die formule bewezen met het verzamelalbum dat ik begin jaren 70 te leen kreeg van, zo gaan die dingen, de huishoudster van mijn ouders. Want tussen die bonte verzameling hits en hitjes stond ook Do it again van Steely Dan, en (daar komt een cliché) ondanks of misschien wel juist dankzij de simpelheid (bijna monotonie) van het couplet met z'n vier identieke zanglijnen vond ik het toch een merkwaardig intrigerend en sterk nummer.
        Dus via die single kocht ik niet veel later de elpee (met als ik me goed herinner een zachtrose label), en de eerste keer dat ik hem draaide keek ik wel even raar op, want niet alleen duurde het intro twee keer zo lang als op de single-versie, maar ook volgde er op de "sitargitaar"-solo nog een tweede solo, ditmaal van een niet al te duur klinkend orgeltje – éven wennen. (Dat was ook de tijd waarin ik me afvroeg of het gelijknamige maar toen nog nooit gehoorde nummer van de Beach Boys er iets mee te maken had.)
        Natuurlijk is dit nog niet de Steely Dan van de luie pseudo-fusion zoals die op Aja tot bloei kwam, en natuurlijk zitten er nog twee andere zangers bij (waaronder David Palmer met zijn prachtige vloeibare stem; commentaar van de All Music Guide: hij "oversings" zijn nummers – wat een onzin), en natuurlijk bevat deze plaat nog niet de zorgvuldig uitgekristalliseerde solo's van talloze instrumentalisten zoals op Aja (met z'n zes verschillende gitaristen op zeven nummers) en Gaucho, maar of die latere Steely Dan nou de band is die de geschiedenisboekjes heeft gehaald of niet, Can't buy a thrill blijft voor mij niet alleen de plaat waarmee ik ze heb leren kennen maar ook nog altijd hun favoriete album. Bovendien is dit een plaat met een onwaarschijnlijk hoge draaibaarheidsfactor, ik ken hem nu al veertig jaar en ik ben er nog steeds niet op uitgeluisterd, en het is ook zo'n plaat waarvan ik alle teksten zó goed ken dat ik plotseling merk dat ik hem aan het meezingen ben zonder dat ik eigenlijk precies weet welk nummer op dat moment gedraaid wordt.
        Van Steely Dan heb ik daarna alle platen in de juiste volgorde gekocht (komt bij mij eigenlijk niet eens zó vaak voor), inclusief een zeldzame bootlog getiteld Rotoscope down van volgens mij de enige toernee die ze toen hebben gemaakt, en hoewel ik sommige wat minder vond dan andere (na Can't buy a thrill was The royal scam voor mij de eerste plaat met een vergelijkbare kwalitatieve consistentie) ben ik ze altijd trouw gebleven. Na The nightfly had ik het echter wel gehad, en toen mevrouw OnHeavenHill mij op 5 december vorig jaar met Sunken condos probeerde te verblijden kon ik er niet meer warm voor lopen. De liefde voor Steely Dan is eigenlijk nooit meer teruggekomen, hetgeen meer aan mij dan aan hun muziek ligt, zo gaat dat soms met die dingen, ik ben al blij genoeg dat er nog zoveel muziek van 35 à 40 jaar geleden is die ik nog wèl leuk vind. Alleen Can't buy a thrill, die is nooit weggeweest uit mijn hart (en CD-lade). Warme, grappige, bitterzoete popmuziek, met een ironische blik die de romantiek niet kan verhullen (of is dat hier nog juist precies andersom?), en met naast Do it again als mijn favoriete nummer Fire in the hole, met die paniekerige piano, die subtiele steel-gitaar en die prachtig gezongen tekst over een getroubleerde ziel. "My life is boiling over…" Rillingen.
        Die huishoudster is trouwens al spoedig naar het toen nog verre Limburg afgezakt. Ik heb haar indertijd nog wel Can't buy a thrill uitgeleend, maar ik geloof niet dat ze die verzamelelpee vanwege Steely Dan had gekocht.
 

Fagen en Becker ontdekt in 2009 en sindsdien getransformeerd tot grote Steely Dan-fan. Can't Buy A Thrill is niet alleen het eerste, maar ook één van hun betere albums. Alle nummers bekoren mij, ook de songs gezongen door David Palmer (Dirty Work & Brooklyn). Sterker nog, Brooklyn is één van mijn favoriete SD-songs. Eigenlijk vind ik het wel jammer dat Do It Again - een steengoed liedje overigens - gezien wordt als de grootste hit van Steely Dan, terwijl de latere jazzy singles (Aja, en met name Gaucho) veel interessanter zijn.

Steely Dan werd in 1972 opgericht door Walter Becker (gitaar, bass, achtergrond vocalen) en Donald Fagen (zang, toetsen) en in de periode vanaf de oprichting tot en met 1980 bracht de band 7 albums uit, die allemaal geweldig zijn. Met producer Gary Katz dook het duo met een aantal briljante muzikanten in 1972 de studio in, waarna in november van dat jaar “CAN’T BUY A THRILL” als debuut verscheen. De 10 tracks zijn door Becker & Fagen geschreven en hebben een jazzy ondertoon, maar zijn ook bij pop, rock, fusion onder te brengen. Het vakmanschap druipt ervan af, want vanaf het eerste nummer, “DO IT AGAIN”, wordt duidelijk dat je met een klassieker te maken hebt…en dat voor een debuutalbum. Nadat de twee elkaar in 1967 hadden ontmoet op het Bard College in Annandale-On-Hudson, New York groeiden de 2 muzikaal steeds naar elkaar toe en wisten uiteindelijk een platencontract te krijgen, waarna ze begonnen de wereld te veroveren. Dat laatste is misschien qua hits niet echt gelukt, maar elk album dat ze uitbrachten wordt door een groot deel van de muziekwereld en liefhebbers omarmd. Dat komt door hoge kwaliteit van de composities, de geweldige wijze waarop er gemusiceerd wordt en hoe de albums stuk voor stuk klinken. Dat gold dus al vanaf het eerste nummer van “CAN’T BUY A THRILL”, de hit “DO IT AGAIN”, dat in de Nederlandse Top 40 de 15e plaats wist te bereiken. “DIRTY WORK” is het tweede nummer op dit album, wordt gezongen door David Palmer en is ook tot een klassieker uitgegroeid. “REELIN’ IN THE YEARS” bereikte in Nederland de tipparade en is ook een bekende Steely Dan song geworden. “MIDNITE CRUISER” is een heerlijke westcoast song met prachtige vocalen (gezongen door drummer Jim Hodder), het jazzy “ONLY A FOOL WOULD SAY THAT” heeft een aanstekelijk ritme en “CHANGE OF THE GUARD” neigt een beetje naar de countryrock van The Eagles en Poco. Met “CAN’T BUY A THRILL” bewezen Becker & Fagen dat ze tot de groten van de muziekwereld behoorden en met de volgende 6 albums wisten ze die positie vast te houden. In 1981 gingen ze hun eigen weg. Donald Fagen bracht in oktober 1982 de klassieker “THE NIGHTFLY” uit, het duurde uiteindelijk tot 2000 alvorens er weer een nieuwe Steely Dan plaat zou verschijnen. Dat was het succesvolle “TWO AGAINST NATURE”. Op 3 september 2017 overleed Walter Becker, waardoor het boek Steely Dan definitief dicht is. Mocht je de muziek van deze band nog niet kennen, dan is dit album een perfecte instap, want het laat alles horen waarin deze band groot is geworden.

Gisteren verscheen zowel op vinyl als in hoge digitale kwaliteit de jubileumeditie van het klassiek geworden debuutalbum Can’t Buy a Thrill van Steely Dan. Het album behoort tot mijn muzikale DNA en is altijd mijn favoriete album van de groep gebleven, waarvan Donald Fagen en Walter Becker de frontmannen waren. Ze schreven samen ook alle muziek voor de groep.

Ze slaagden met Do It Again meteen een top tien hit te scoren. Eigenlijk wel verbazingwekkend, een zes minuten durende shuffle gebaseerd op een slaperig bossa nova-ritme, met latin-percussie van de Britse jazz muzikant Victor Feldman, zonder maar ook enig kenmerk van een klassieke popsong.

Dat de tweede single, het catchy Reelin’ in the Years, een hit werd lag meer voor de hand. Het eveneens van een shuffle-beat voorziene nummer bevat een van de meest onderscheidende sets gitaarsolo’s in de rockmuziek uit de jaren zeventig (door de New Yorkse sessiemuzikant Elliott Randall). Volgens overlevering zouden alle solo’s in één take opgenomen zijn.

Becker en Fagen waren trouwens meesters in het creëren van cryptische teksten. Een vreemde eend in de bijt is Dirty Work, misschien wel het meest commerciële nummer op het album. Het is een ongewoon emotionele kijk op ontrouw binnen het huwelijk gezien vanuit het standpunt van de man. Dit nummer werd origineel gezongen door David Palmer en nadat die in 1973 de band verliet, werd het nummer uit het live-repertoire geschrapt. Het nummer beleefde een remonte doordat het in 2001 aan het begin van het derde seizoen van The Sopranos werd gebruikt.

Can’t Buy a Thrill bevat geen enkel minder nummer, Only a Fool Would Say That is mijn persoonlijke favoriet. Overigens doen de volgende vier albums; Countdown to Ecstasy, Pretzel Logic, Katy Lied en The Royal Scam nauwelijks onder voor het debuut. Hierna werd de muziek van Steely Dan door hun streven naar perfectie helaas veel te gelikt voor mij.

Ik lees al deze enorm positieve recensies hier en verder op het internet, met uitspraken als 'meesterwerk.'
Ik heb dit album nu een aantal maal over de afgelopen dagen beluisterd.

Blijkbaar mis ik iets. Het is echt heel aangenaam om naar te luisteren. De eerste twee nummers beginnen het album echt geweldig, maar deze lijn wordt niet doorgevoerd.
Ik erken terdege hoe getalenteerd het muzikaal vakmanschap is, hoe invloedrijk en belangrijk dit album is, maar na een tijdje kon het me nooit meer echt pakken.

Om niet te zeggen dat ik er een hekel aan heb en ik ben behoorlijk nieuwsgierig geworden hoe hun latere albums zouden zijn, of ze hun songwriting zouden perfectioneren. Gaan we de komende tijd eens proberen.

Ik begin dit als een 3,5*

Ben weer eens begonnen aan het herbeluisteren van de eerste zeven albums van de Steely Dan catalogus (de twee 'nakomertjes' zijn zeker niet slecht maar omdat ze toch een heel stuk minder zijn laat ik ze hier buiten beschouwing). Eens kijken of mijn beeld hetzelfde is als in mijn herinnering. In die herinnering ontlopen de eerste zeven albums elkaar niet veel in kwaliteit, hoewel ik toch zo mijn voorkeuren had.

Dit debuutalbum laat zich nog als een album van een band beluisteren, hoewel het meeste toen ook al door Becker & Fagen werd bepaald. Komt natuurlijk ook door de andere zang. Het is ook het meest makkelijk in het gehoor liggende album, en zeker de twee bekende hits. Maar zoals zo vaak zorgt het vaak luisteren ervoor dat zich in de andere nummers wat meer diepgang ontvouwt, zoals Only a Fool Would Say That of Brooklyn (Owes the Charmer Under Me). Maar dit zijn slechts voorbeelden want de andere nummers doen hier niet veel voor onder. Heerlijk album!

Een tijdje geleden kwam ik een lijst tegen met muziek die allemaal beïnvloed was door Bob Dylan en deze Steely Dan stond ertussen. Ik kon het niet meteen plaatsen, maar Can't Buy a Thrill is natuurlijk een onderdeel van de eerste strofe uit It Takes a Lot to Laugh, It Takes a Train to Cry. Verder hoor ik weinig Dylan invloeden, maar Steely Dan heeft dat ook niet nodig: ze staan perfect op eigen benen. De twee prijsbeesten zijn de twee meest bekende nummers van de plaat (Do It Again en het niet kapot te krijgen Reelin' in the Years), maar ook in de rest van het album is nog veel moois te ontdekken met Dirty Work als hoogtepunt. Al merk ik wel dat na Reelin' in the Years mijn aandacht een beetje verslapt. Brooklyn (Owes the Charmer Under Me) is nog de moeite en Turn That Heartbeat over Again is een fijne afsluiter, maar zo'n nummer als Fire in the Hole? Neen, dat is wel een echte opvuller. Verder is dit een album dat qua algemene vibe niet zo als een geheel aanvoelt, maar geen idee waar dat net aan ligt. Naar het schijnt zouden de opvolgers in stijgende lijn zitten, toch tot aan de pauze in 1980, dus ik ben benieuwd wat die gaan geven. De titels op Countdown to Ecstasy doen momenteel weinig belletjes rinkelen, maar misschien wel als ik het hoor. Dat is echter voor binnenkort! Wat wel al meteen opvalt bij deze plaat en bij de opvolger, is dat het artwork echt spuuglelijk is. Instrumentaal zit het allemaal erg sterk ineen, maar visueel laten ze blijkbaar wel wat steken vallen. Gelukkig is het dan ook de muziek die het belangrijkste is, al vind ik zo'n totaalpakket toch altijd net wat toffer.