Rodriguez - Cold Fact (1970)

Goed, heel goed zelfs. De documentaire had mij al warm gemaakt voor dit album en zoals verwacht valt het helemaal niet tegen. Sixto is duidelijk een man van de straat en dat is te horen in zijn ogenschijnlijk simpele teksten. Door de korte speelduur lijkt dit al snel een tussendoortje, maar dat is het zeker niet. Al kan het mij ook weer niet echt ontroeren, waardoor een echt hoge waardering uitblijft.

Toch grappig dat puur door een fantastische documentaire het net is alsof er midden in de geschiedenisboeken van de '70s muziek een nieuwe naam is ontstaan. Die aandacht is maar goed anders had ik dit album waarschijnlijk nooit gevonden; Cold Fact is een een van de sterkste dingen die ik ooit van een singer/songwriter heb gehoord. Rodriguez stem klinkt slik en doorleeft en hij blijkt een fantastische verteller. Van de prikkelende openingstrack Sugar Man tot Jane S. Piddy; ieder lied heeft wat te zeggen. Prachtplaat.

Lambchop
Door een facebookprijsvraag van radiozender NPO Soul and Jazz (voorheen NPO Radio 6) te winnen zit ik op vrijdagavond in het pluche van Koninklijk Theater Carré in Amsterdam. Hoofdpersoon van de avond: de 73-jarige Sixto Rodriguez.

Het jongensboek van Rodriguez is in 2012 uitgerold in de documentaire Searching for Sugar Man. Kort gezegd komt het erop neer dat deze singer-songwriter rond 1970 twee platen heeft uitgebracht die helemaal niets doen. Hij stapt uit de muziek en is jarenlang werkzaam als bouwvakker in Detroit. Zonder dat hij het zelf weet is Sixto echter een wereldster in Zuid-Afrika. Eind jaren negentig wordt hij na een zoektocht opgespoord. Na het verschijnen van de 2012 docu wordt hij pas echt 'wereldberoemd'. De liveoptredens die hij vervolgens geeft (in veel te grote zalen) zijn echter een anti-climax. Slecht bij stem, soms dronken, de zalen stromen leeg gedurende de optredens. Tijd dus voor een herkansing in een veel passender setting.

Voorprogramma Charlie Cunningham, man met gitaar en gezegend met een eigenzinnig stemgeluid, beschrijft de zaal als intimiderend. Ik kan me dat heel goed voorstellen wanneer je in je eentje op het podium zit en je de zaal inkijkt. Rodriguez was in het verleden zo verlegen dat hij met de rug naar de zaal stond. Maar dat deed hij vanavond niet.

Bij zijn opkomst krijgt de man, letterlijk, een staande ovatie. Het pluche wordt even verlaten om hem harstochtelijk toe te klappen en te juichen. Nog nooit heb ik dat op deze wijze meegemaakt. De gunfactor is torenhoog voor deze bejaarde man. Geholpen door een vrouw schuifelt hij voetje voor voetje het podium op. Bij de mircofoon aangekomen moet hij met zijn hand zoeken op welke hoogte hij staat. Het verschil met bijvoorbeeld Paul McCartney, die nog een maand ouder dan Rodriguez is, kan haast niet groter. Het harde leven als bouwvakker, maar waarschijnlijk ook de drank en drugs, heeft hem getekend.

En dan het optreden zelf. Laat ik het zo zeggen, wanneer de documentaire er niet was geweest, dan had Rodriguez niet op dit podium gestaan. Hij heeft meer dan voldoende eigen sterk materiaal maar toch wordt het optreden doorspekt met covers. De vertolking daarvan is soms gewoon vals en slordig (met Your Song van Elton John als dieptepunt), volledig misplaatst (Blue Suede Shoes van Elvis Presley) maar ook gloedvol (de laatste toegift I'm Gonna Live Till I Die van Frank Sinatra). De eigen nummers worden er redelijk vlot en wat vlak doorgejast, maar toch, de herkenning doet je smelten. Zijn stem pakt je in en de band sleept hem er doorheen.

Van deze lieve knuffelbeer wordt alles geslikt; iedereen klapt zich de handen stuk om Rodriguez maar zoveel mogelijk aan te moedigen. Er staat daar wel een doorleefde man op het podium, een man die zijn jongensdroom heeft zien uitkomen. De vraag die wel bij mij naar boven komt: zou hij het zelf nog zo leuk vinden? Sixto is zo dienend, bijna nederig. Op een gegeven moment komt er een vraag uit het publiek om een nummer te spelen. Zijn antwoord is exemplarisch: 'your wish is my command'.

Ik pieker me suf, maar ik kan niet precies verklaren waarom deze plaat me zo tegen staat. Is het de storende invloed van Dylan waardoor bijvoorbeeld The establishment blues klinkt als een parodie op It's alright ma (I'm only bleeding) ? Is het de knullige gitaar met nylonsnaren die zo goedkoop klinkt? Is het onwillekeurige irritatie omdat er weer een pas ontdekt iemand meteen de zevende hemel werd ingeschreven? (Nee, want ik leerde dit kennen voordat de schrijvende pers hier lucht van kreeg, en de documentaire over deze man heb ik nooit gezien.) Is het die wereldwijze stem die zo gekunsteld-blasé klinkt en soms zelfs hooghartig? Och ja, ik weet het wel, je moet het in z'n tijd zien, en Just like a woman en One of us must know (sooner of later) zijn veel bitterder en gemener dan Crucify your mind of I wonder, maar kennelijk kan ik dat van Dylan wèl hebben en van Rodriguez niet, misschien vanwege de vervelende en verveelde stem van de laatste. Hoe dan ook, deze plaat laat mij om de een of andere reden totaal koud, behalve op de momenten waarop hij mij ergert. Pluspunten zijn de produktie (met dank aan de afwisselende arrangementen die de composities veel kleur geven) en de korte speelduur waardoor het album "doesn't outstay its welcome", en ik kan ook wel horen waarom andere mensen hier enthousiast over zijn, maar zelf kan ik er niet warm voor lopen.

Anders dan de meeste mensen hier, kende ik de muziek van Rodriguez al een beetje voordat ik Searching for Sugar Man zag. Zo rond 2006/2007 maakte ik kennis met zijn muziek via Last.FM en dat beviel direct goed. Gek genoeg duurde het vervolgens nog jaren voordat ik dieper in zijn muziek ging duiken. Dat gebeurde pas na het bekijken van de reeds genoemde documentaire, die ik in een lokale platenzaak zag liggen.

De laatste maanden ben ik zijn platen pas echt goed gaan beluisteren en sinds die tijd is deze Cold Fact bijna dagelijkse prik. Het is bijzonder wrang dat Rodriguez pas op latere leeftijd de vruchten van zijn muzikale klasse heeft kunnen plukken. Rodriguez is dan misschien niet de grootste zanger, maar met zijn authentieke en door het leven getekende stemgeluid weet hij mij wel moeiteloos een heel album te boeien. Ik geloof hem als hij zingt over onvervuld verlangen of maatschappelijke onrechtvaardigheid. Wat dat laatste betreft, luister maar eens naar de pikante teksten van This Is Not a Song, It’s an Outburst. Daarin maakt de muzikant korte metten met de gevestigde orde. De toon van het album is vaak donker en melancholisch, wat ook naar voren komt in tracks als Crucify Your Mind, Hate Street Dialogue en Like Janis. Bij dat laatste nummer heb ik me wel eens afgevraagd of dat over Janis Joplin zou gaan.

Tekstueel is Cold Fact bij vlagen best een pittig album, maar Rodriguez weet het overtuigend te brengen. Ook de instrumentale begeleiding is prima in orde. Deze prachtliedjes die de tand des tijds moeiteloos doorstaan. Alleen de zeldzame uitglijder Gomorrah (A Nursery Rhyme) past hier niet op. Ondanks dat, geef ik Cold Fact de volle mep en een top 10-notering.