De LP kent een lange en ingewikkelde geschiedenis dat je allemaal op wikipedia kunt teruglezen.

In het kort: eerst was er de 78 toeren plaat, op zowel 10 als 12 inch, waarbij de 10 inch zo'n 2 a 3 minuten kwijt kon. De 12 inch kon 4 a 5 minuten kwijt. Dit duurde grofweg van 1900 tot en met eind jaren 40. Omdat op elke kant vaak maar één songcstond, noemde met elke dong een 'side'.

Een aantal ontwikkelingen zorgden ervoor dat de 45 rpm simhle werd ontwikkeld (kleiner, dunner en makkelijker stapelbaar, ideaal voor de jukebox bijvoorbeeld).

Allemaal niet makkelijk om met name lange klassieke stukken op te zetten. Aangezien mensen die klassieke muziek luisterden meestal wel geld hadden, ontwikkelde men de wat duurdere 33rpm plaat, op nieuw duurder materiaal met een 'micogroove'.

In de periode 1948 tot 1950 was er de 'format war', waarin grote labels met elkaar streden of de 10inch of 12inch de standaard zou worden voor pop, jazz en klassieke muziekalbums. De 12" won en is nu nog de standaard, naast de 45rpm 7inch en 12inch singles. (er zijn ook 33rpm 7inches, die ook wel EP worden genoemd).

De 10inch echter is een interessant medium. Er past toch al gauw 10 tot 15 minuten op elke kant. In feite werden ze vooral geperst tussen 1948 en 1950, in de Be-Bop tijd en de overgang naar Hardbop. Be-Bop had korte, snelle songs, en Hardbop juist langere improvisaties, dus dat ging snel over naar de 12inch 33rpm lp-album. Ergens in 60'er jaren stopte men echter de productie op grote schaal van de 10inches.

Hoedanook ben ik nu bezig platenzaken af te struinen naar die oude 10inch albums (jazz dus). Een leuke nieuwe hobby.

Overigens schijnt er nu (2023) weer een 10inch-renaissance te zijn. Omdat de CD aan populariteit verliest, artiesten graag weer kortere albums willen maken, en de 10" zo makkelijk in de brievenbus passen.

Wat zijn jullie ervaringen met 10"-albums? Wie spaart ze? Wie vind ze stom? Wie weet er eigenlijk niks vanaf? Wie weer het beter en heeft extra informatie?

Ter info: ik heb nu al twee 10-inches 'gespaard': een van JJ Johnson/Kai Winding en een van Oscar Peterson.

Extra weetje:

Het wootd 'album' stamt uit de tijd van 78' rpm's. Meerdere 78's bij elkaar vormden een album. Om klassieke muziek te kopen kocht je een 'album' met wel 8 of 10 78' rpm's in een 'boek' zeg maar.

Een album kan dus eigenlijk nooit 1 cd of lp zijn, semantisch gezien. Net als dat een EP dus eigenlijk voorbehouden is aan ern 33rpm 7inch.

Echt iets voor mij, om daar een punt van te maken, dus dat doe ik dan ook maar niet.

10inches, daar gaat hier dus om. Ik kijk uit naar de reacties.

Hier nog wat extra informatie over welke labels en artiesten druk foende waren met die 10-inches:
10 Inch Vinyl Records | Collectors Weekly - collectorsweekly.com

Een interessant format, dat toch een beetje tussen wal (7") en schip (12") valt wat mij betreft.

Heb er slechts twee in bezit:

Slint - Untitled
Edmundo Ros and His Rumba Band - Ros Presents Calypsos

Een interessante opsomming op Steve Hoffman forum:

[bron: Error | Steve Hoffman Music Forums - forums.stevehoffman.tv]

Een echte oude en één uit 1994. Die is interessant. Ik las dat punkers en alto's zo de single- en album-toplijsten probeerden te vermijden, xoals hier: https://www.discogs.com/master/98773-The-Fall-Slates

Ik heb er wel een paar in de kast staan. Zo uit mijn hoofd:

Frank Foster - Here Comes Frank Foster (1954)

Miles Davis - Ascenseur pour L'Échafaud (1958)

Jacques Brel - Jacques Brel 4 (1959)

Maar ook:

Sufjan Stevens - Mystery of Love (2018)

Radiohead - Kid A (2000)

Radiohead - Amnesiac (2001)

En ik weet zeker dat ik er een paar vergeten ben.

Ik kom ze niet zo snel tegen in de vele kringloop- en tweedehandswinkels die ik regelmatig bezoek, moet ik zeggen. Ben al jaren niet meer op een platenbeurs geweest.

Heb recent wel twee dozen vol singles, EP's en LP's gekregen van een oud-collega, daar zit (naast veel 80's materiaal) veel oud spul tussen (jaren '50 en begin jaren '60) dat weer van haar oom was, zal eens kijken of daar wat 10" werk tussen zit.

Kan me wel voorstellen dat je er veel plezier aan kunt beleven om ze op te sporen, Mssr Renard. Al een specifiek wensenlijstje samengesteld? Of ga je gewoon voor het verrassingseffect en zie je wel wat je aantreft?

Op zoek naar Be-Bop, Hard-Bop, West-Coast releases van de periode 1948-1960 denk ik. Bijvoorbeeld Miles Davis, Art Blakey en Sonny Rollins. Maar ook die JJ Johnson en Kai Winding, om maar even iets specifieks te noemen. Eigenlijk dus alleen jazz (geen zang-jazz).

Maar ook wel gewoon struinen en me laten verrassen inderdaad. Want om nou gericht via Discogs te zoeken, dat ontneemt het verzamel-opspoor-enthousiasme.

Vinylspot in Rotterdam (gespecialiseerd in jazz) heeft pas enorm veel 10 inches ingeslagen.

Misschien een leuk uitje als het in de buurt is?

Goede tip. De Concerto in Amsterdam heeft juist weer heel weinig helaas.

Een oom van me heeft een uitgebreide collectie 78-toerenplaten en heeft daar ook de afspeelapparatuur voor. Veel daarvan hebben een diameter van 30 cm (12 inch), maar hij heeft ook een flink aantal 10 inch platen. Maar die zijn van schellak en dus allemaal 78 toeren.

In de periode van de 78-toerenplaten werden ze volgens mij ook het meest geproduceerd. In het LP-tijdperk was het meer een gimmick. Ik heb er zelf welgeteld twee: eentje van Cheap Trick en van The Police het album Reggatta de Blanc, verdeeld over twee schijfjes en dus vier plaatkanten. Meer een curiositeit voor mij, want het originele album heb ik ook als 12 inch LP. De geluidskwaliteit van die 10 inch is trouwens wel erg goed.

Eigenlijk jammer dat het 10inch-formaat in het LP-tijdperk zo in onbruik is geraakt. Ik heb wel veel 12 inch-singles, maar zeker bij niet al te lange nummers, zeg een minuut of vijf, zou het op 10 inch volgens mij een vergelijkbaar goede geluidskwaliteit kunnen opleveren. En je bespaart dan op grondstoffen.

Aan de andere kant is het lastig opslaan. Ze staan bij mij tussen de LP’s, maar maken daar een wat verloren indruk. En ze zitten in plastic hoezen van LP-formaat, wat ik ook niet superhandig vind. Bij mijn weten bestaan er geen plastic beschermhoezen voor 10 inch singles.

Ik heb er nooit eerder bij stilgestaan, maar ik zie nu dat mijn vintage volautomatische platenspeler (Technics SL-3310) keurig een instelling heeft waarmee hij automatisch de inloopgroeven van een 10 inch-plaat weet te vinden.
Mssr Renard, heb jij de mogelijkheid om 78-toerenplaten af te spelen?

Nee. Ben ook niet naar op zoek. Ik wilde juist de 33rpm 10inches gaan verzamelen.

Ik heb vreemd genoeg een 10 inch single van de Gorillaz, zo'n 10 jaar oud. Ik meen me te herinneren dat dat een Record Store Day release was maar waarom deze nou op 10 inch uitgegeven is, geen idee... Maakt het wel een aardig curiosium in mijn collectie.

Nu ik erover nadenk. Er is ook een RSD 10 inch van Jethro Tull, maar die schijnt niets nieuws te bevatten. Die laat ik maar.

Mijn doel is juist die oude Philips en Clef's 10inchers zoals:

https://www.discogs.com/release/2812151-Dizzy-Gillespie-Miles-Davis-Fats-Navarro-Kenny-Dorham-The-First-Moderns

https://www.discogs.com/release/9900908-Miles-Davis-Plays

https://www.discogs.com/release/10485088-Kai-Winding-New-Trends-Of-Jazz-Volume-4

https://www.discogs.com/release/13364204-Kai-Winding-Shorty-Rogers-Shelly-Manne-Stan-Getz-Allen-Eager-Shorty-Allen-Marty-Napoleon-Iggy-Shevak

Maar dan niet voor 100 euro per stuk. Vaak hebben ze ook gaaf artwork. Ach we merken het wel.

@Gaucho, er bestaan wel plastic beschermhoezen voor 10 inch plaatjes. Ook geplastificeerde binnenhoezen.

Ik zie nu een bericht van 3 dagen geleden van Vinylspot: Many 10 inches now reduced in price, check it out!

Gisteren bezocht ik de Concerto in Amsterdam. Daar hadden ze wel een bak speciaal voor 10-Inches, maar er stonden er een stuk of 5. Niet echt veel, en ook nog eens heftig geprijsd (rond de 15 euro). Ik ben maar met een Bill Hardman, twee Ricky Fords en een Dexter Gordon-dubbelaar weer vertrokken. Meer muziek en voor minder geld.

Misschien lezen de platenzaken mee, en prijzen ze nu de 10-inches hoger. Dat is een hobby die snel in de kiem is gesmoord.

Check this: Platenhoezen, Verzenddozen, Vinyl Accesoires | Who's Your Daddy Records - wydr.nl

Aan de inhoudkant: denk dat ik zelf een kleine 20 heb, waaronder drie van de Arctic Monkeys en drie van Lush (1 dubbelaar: album Spooky), geen jazz. Ken twee 10" verzamelaars, van wie er eentje o.m. James Brown en Elvis (op Sun) op 10" (schellak) heeft.

Die van White Flag toevallig? Die heb ik ook, was inderdaad een RSD-release.

Verder heb ik er niet zoveel, maar dan wel weer deze:
Motorpsycho - The Nerve Tattoo (1995) - MusicMeter.nl
Grappig is hier dat je de ene kant in 33 en de andere kant in 45 toeren moet afspelen.

Ik heb een zwak voor 10" platen (vaak EP's), al heb ik er niet heel veel.
Motorpsycho bracht in de jaren '90 veel EP's op 10" uit, die ze gebruikten om allerlei nummers en experimenten die niet op de platen pasten uit te brengen. Een heel aantal ervan heb ik, en koester ik. Enkele van hun beste nummers zijn alleen op die EP's te vinden.

Daarnaast vooral heel blij met Bedhead - The Dark Ages (5*, beste EP ooit), Slint - Slint en The Mountain Goats - Beautiful Rat sunset.

Heb toevallig dit weekend nog na het optreden van Ramkot de 10" van ze meegenomen. Ik vind ze toch ergens wel een bepaalde charme hebben die kleinere dingen. En elke keer weer lachen als je vergeet je toeren aan te passen.

Ook van Motorpsycho ben ik beetje bij beetje de 10" EP's aan het verzamelen, allemaal zeer leuke hebbedingetjes met fraaie nummers.