Pere Ubu - Dub Housing (1978)

Tja, een Pere Ubu plaat bespreken. Lastige taak.

Want wat maakt dit nou zo'n leuke plaat?

Zijn de acrobatische capriolen van de zanger, is het die leuke duidelijke basloopjes, de vrolijke riedeltjes (zoals in 'On the Surface', de ietwat valse achtergrondzang in dat zelfde nummer, het enthousiasme dat er vanaf spat, de relatieve rust in het derde nummer, de ietwat valse achtergrondzang in het derde nummer, de hilariteit van Caligari's Mirror, het uitgesproken refreintje in dat nummer, de huilende gitaartje overthere, het feit dat je je afvraagt of de rest van de band net zo gek is als die zanger lijkt, dat je toch aandachtig blijft luisteren naar Thriller! ook al voelt het slechts als intermezzo aan, omdat de geluidjes op dat vijfde nummer ook zo leuk zijn, omdat de bas in I Will Wait het hele liedje bijna in zijn eentje kan dragen, het schijnbaar niet-kloppende pianootje in Drinking Wine Spodyody, de ietwat vals zingende David Thomas in dat nummer, de overgangetjes van vervreemdende stukjes muziek naar stukjes zoals we ze wél gewend zijn, de ietwat vals zingende David Thomas in Ubu Dance Party, de opvallend zuivere achtergrondzang in dat nummer, dat er een of andere mevrouw doorheen aan het praten is, dat de zanger eindelijk eens normaal zingt in Blow Daddy-O, of nee hij zingt helemaal niet!, of zou het dan tóch de plotselinge mineur in Codex zijn?

Ik weet het niet, moeilijk, moeilijk...

Klinkt misschien een beetje pretentieus, maar ik heb zelf vaak het idee dat David Thomas een soort "poet of the subconscious" is, alsof hij in staat is om bepaalde moeilijk te definiëren gevoelens (dikwijls vooral angsten?) een stem te geven. En de luisteraar ondergaat het, en ervaart het allemaal als diep geldig zonder dat hij precies kan zeggen wàt er uitgedrukt wordt. Mij persoonlijk spreekt dit ontzettend aan op een niveau waar eigenlijk heel moeilijk over gecommuniceerd kan worden. Die eenzame slidegitaar halverwege Caligari's mirror bijvoorbeeld, ik krijg er kippenvel van zonder dat ik kan aangeven waardoor dat precies komt. Hetzelfde geldt voor al die rare geluidseffecten op Thriller.

Gelukkig heeft Thomas een heerlijk verknipt gevoel voor humor, zodat deze inzage in de krochten van zijn geest draaglijk blijven en zelfs een briljante plaat opleveren.

"I've got a vacuum cleaner in my head / It sucks up everything I know", zingt Thomas op een later Ubu-album. Als hij inderdaad zo beïnvloed is door Beefheart als iedereen zegt, dan mag wijlen de Captain zich in de handjes knijpen met zo'n discipel.

De tweede langspeler van Pere Ubu verscheen in november 1978. bart1989 schreef in 2012: "Een 3, waar zat ik met mijn hoofd? Mijn scores op de hieropvolgende pere ubu albums ook maar eens proberen te verhogen zeker.. Soms schaam ik mij voor mijn kortzichtigheid, maar ik ben bezig met herbeluistering!"

Ik glimlachte bij het lezen. Het is bij Dub Housing zoals captain scarlet bij het debuut noteerde: "Opvallend dat veel stemmers hiervoor aanvankelijk een lagere waardering hebben gegeven en deze later hebben verhoogd. Blijkbaar typisch 'n album dat even moet indalen." Alleen al de fladderende, hoge zang van David Thomas behoeft enige gewenning, waarbij menigeen bij voorbaat zal afhaken.

De albumtitel verwijst niet alleen naar de huizenblokken op de hoes, maar ook naar Thomas' jaren bij de Jehovah's getuigen, blijkens dit artikel in online magazine Rock and Roll Globe uit 2023. De schrijver ervan was dertien toen hij de groep voor het eerst hoorde. Ik hoorde hen pas in het streaming tijdperk; was al die jaren in de veronderstelling dat Pere Ubu een naam uit de reggaewereld was, zoals Lee Perry...
Dub Housing beleef ik als iets minder avant-gardistisch dan het debuut. De eerste drie nummers bijvoorbeeld: weliswaar niet het reguliere kopje thee, maar saxofoonpartijen met piep-piep-knor-jazz blijven achterwege. Navvy leunt zowaar op een rockende gitaarriff, waar Tom Herman een heerlijk absurdistische solo aan toevoegt. Het ijle orgellijntje in On the Surface is eveneens toegankelijk (dank fatima voor de transcriptie van de gesproken tekst!) en na deze twee uptempo nummers volgt het langzamere titellied, met bedachtzame piano én eigenwijze sax.

Dan is het alsof het viertal elkaar aankijkt, toeknikt en voor experimenteler vaarwater kiest. Caligari's Mirror met zijn atonale, soms verstilde geluiden. De noiseachtige geluiden en soundscapes van Thriller! doen de titel eer aan, een filmisch slot van kant 1. Zo gaat het op diverse wijzen door, muziek die tevens geschikt is om het meeste ongewenste bezoek te verjagen.
Jazzachtige sferen worden aan het begint van de tweede plaatkant gecombineerd met een rockritme en -gitaar. Lekker hoor! Met (Pa) Ubu Dance Party, halverwege kant 2, wordt het iets toegankelijker, Blow Daddy-O is weer avant-gardistisch en met de Ubureggae van Codex wordt afgesloten. "I think about you all the time", Thomas zingt het op een wijze die menig potentiële geliefde zou doen weglopen - ik proef enige ironie.

Waarschijnlijk zijn er twee categorieën reacties. Ofwel je wordt hier dolenthousiast van, ofwel je duwt Pere Ubu met een vies gezicht weg. Ik snap beide reacties en maak er (laf, ik weet het) 3,5 ster van. Maatje JeKo zal hier op een veel hogere score uitkomen, vermoed ik.
Mijn reis door de albums achter mijn afspeellijsten met new wave kwam van Pere Ubu's debuut. Die lijst had ook Natürträne van het debuut van de Nina Hagen Band moeten bevatten, maar die ontbreekt bij mijn streamingdienst. Bovendien schreef ik daar vorig jaar al over. Dus vervolg ik bij (The) Subway Sect, Londense punkpioniers met een hectische geschiedenis.