Joanna Newsom - Have One on Me (2010)

Hoe open je een stuk over een zangeres die je tot voor kort verafschuwde om haar stemgeluid?
Lelijk eendje wordt een mooie zwaan? Kate Bush is dichterbij dan ooit? Jengelend kind nu een volwassen vrouw?
Kan ik mezelf geloofwaardig neerzetten als je mijn beoordelingen van de albums naast elkaar gaat leggen?
Want laten we eerlijk zijn: Have One on Me blijkt een album waar de liefhebbers van het debuut redelijk mee uit de voeten kunnen, de liefhebbers van Ys des te meer en nieuwe bewonderaars als ikzelf misschien nog wel het meest. Ongetwijfeld gaan er opmerkingen als 'minder spannend' komen of 'knieval naar een groter publiek'. Puristen van een eerste uur zullen wel vaker komen met dit soort opmerkingen.
Toch denk ik dat deze groep relatief klein zal blijven en dat de kracht van Have One on Me juist is dat ze nu meer mensen zal aanspreken omdat haar zang anders is; beheerster en vooral veel mooier. In ieder geval in mijn oren. Weg is het jengelende kind, terug is een volwassen vrouw die weet hoe je mensen moet betoveren; iets wat mijn grote heldin Kate Bush ook zo goed doet.
Kate Bush, een naam die vaker zal gaan vallen. Ik kan me goed voorstellen wat een impact Joanna moet hebben op jongere mensen die niet zijn opgegroeid met grande dame Bush. Kate deed iets heel bijzonders met me als 8-jarig jongentje die Wuthering Heights voor het eerst bij Top Pop zag. Joanna doet het weer bij een 40-jarige muziekliefhebber waar diep van binnen misschien nog steeds dat 8-jarige jongentje verstopt zit.....
Natuurlijk zal het veel mensen niet verrassen dat ik dit een mooi album vind: waar Joanna en Antony voorheen in de freakfolk hoek geduwd werden daar zijn beiden uitgegroeid tot artiesten die weten hoe je verstilde klanken aan de man kunt brengen (Joanna solo met haar harp) en hoe je orkestrale klanken verwerkt in je nummers.
Maar die stem mensen, die stem...... wat een hinderpaal was dat (en ja, heel vreemd dat ik een Antony of Rufus Wainwright om er maar eens twee te noemen, wel kan hebben).
Goed, laat ik het daar niet meer over hebben. Dat is verleden tijd. Have One on Me is nu, en hoe!
De Kate Bush-link is misschien wel het best te horen in opener Easy. Let vooral op hoe ze haar stem gebruikt: dat komt toch echt heel aardig overeen dacht ik zo.
Het zijn vooral dit soort nummers die het erg goed doen bij mij. Good Intentions Paving Company is er ook zo eentje: avontuurlijk en kleurrijk of wat te denken van het wonderschone Kingfisher.
Maar deze keer doet Joanna met harp het ook uitstekend: '81 is al aardig vaak de revue gepasseerd en weet telkens weer te ontroeren. Minimaal tegenover orkestraal dus en het kan ook goed bij elkaar komen bewijst een prachtig nummer als Baby Birch wel.
Zelf het ruim 8 minuten durende Go Long gaat nergens vervelen.
Het is erg moeilijk hoogtepunten aanwijzen op dit album dat vol staat met lang uitgesponnen nummers. Have One on Me is een schitterend titelnummer, maar die term kan op zoveel nummers toegepast worden. Ik krijg heel af en toe zelfs een soort Kate & Anna McGarrigle gevoel bij You And Me, Bess dat ook al zo ongelooflijk sterk is. In California doet me in de uithalen aan het einde van het nummer een beetje denken aan de sfeer die Tori Amos met haar stem weet neer te zetten. Een lekker en lang nummer!
Misschien dat daar dan een puntje van kritiek zou kunnen liggen: is het nodig om die nummers zo lang uit te rekken? Laat ik daar zelf maar gelijk het antwoord op geven: ja, dat is nodig. Elk nummer is een avontuur op zichzelf en daar wordt geen noot te veel gespeeld.
Drie albums overdreven dan? Nee, gevaarlijk misschien, want artiesten overschatten zichzelf hier vaak in en hadden beter kunnen snijden in het aantal of de lengte maar ook daar kan ik niks negatiefs over melden omdat ik nergens een grote zwakte kan ontdekken.

Kom ik terug bij mijn eerste opmerkingen en dan vooral die van dat lelijke eendje dat een mooie zwaan werd.
Uiteraard gaat dit op voor mij als luisteraar; een luisteraar die niks heeft met de koerende en kirrende Joanna maar die des te meer gegrepen wordt door de emotie die ze anno 2010 wel weet over te brengen door een wijziging in stemgebruik die misschien niet eens zo heel erg drastisch anders is en dat maakt dit album zo ongelooflijk boeiend en de mening van mij misschien wel des te opvallender.
Hoe is het namelijk mogelijk om het debuut zo vreselijk te vinden, de tweede nooit helemaal uit te kunnen zitten en dan opeens gaan roepen dat we hier ongetwijfeld één van de mooiste releases van 2010 mogen beluisteren.
Ja, zo denk ik op dit moment over Have One on Me: dit is van een ongekende schoonheid en ik raad al mijn collega's die net als ik niks konden met Joanna Newsom aan om dit in elk geval een kans te geven. Zeker degenen die net als ik dol zijn op het sprookjesachtige van een Kate Bush. Vind je die artiest ook drie keer niks dan zal het echt wel nooit wat gaan worden maar ik denk dat Joanna er in geslaagd is veel nieuwe liefhebbers voor zich te winnen en er heel weinig af te stoten.
De verafgoding van Newsom stond me altijd wat tegen maar ik moet me nu toch echt gaan aansluiten in de lange rij.

Ik vind het nog moeilijk om zinnen als 'hemel op aarde' uit mijn strot te krijgen (ik heb ze al veelvuldig voorbij zien komen) dus daarom zeg ik voorlopig:
Have One on Me is SCHITTEREND

Joanna Newsom is gul geweest, en heeft ons zo'n toren aan nieuw materiaal geschonken, dat ik er eerst wat van terugschrok - 2 uur aan muziek, is dat immers niet wat teveel van het goede?

Niets blijkt minder waar. Elk nummer staat als een huis, heeft een eigen karakter, is onmisbaar - skippen is géén mogelijkheid (alhoewel, ik doe dat in feite sowieso al nooit). Oh, en zoals hierboven al vermeld werd: dit is een echte luisterplaat. Je mag Joanna inderdaad geen enkel moment uit het oog (oor?) verliezen, of de plaat verliest tegelijk haar pracht compleet. Blijf je echter 2 uur geconcentreerd luisteren, is de beloning groots - Joanna ís gul geweest..

Ik ben ondertussen aan mijn 5e luisterbeurt toe, en het is nog steeds moeilijk te zeggen wélke nummers nu dé toppers zijn - wat mijns inziens het beste bewijs is van constante hoge kwaliteit. Telkens weer komen nieuwe subtiele wendingen opborrelen, die zich bij de vorige luisterbeurt nog verstopt hielden onder het dikke gras van het bloeiende bloemenveld 'Have One On Me'.

Er is hier al vrij veel gezegd over het stemgebruik dat 'anders' zou zijn - nu, in feite, ik vind dat het Joanna-kwaliteitslabel nog steeds stevig zit vastplakt aan de vocale prestaties op 'Have One On Me'. Ietsje minder snedig dan op "The Milk-Eyed Mender", maar dat was op "Ys" eigenlijk ook al het geval. Met zever over "poppier" of "toegankelijker" moet je niet afkomen vind ik - ze is in de eerste plaats haar eigen excentrieke zelf gebleven, en doet - naar mijn gehoor - nog steeds waar ze zin in heeft (en goed in is): vrije folknummers met haast sprookjesachtig poëtische teksten, voortgestuwd door schitterend harpspel en bij tijd en wijle prachtige orkestrale arrangementen. Wat nu, "poppy"?

Het is nog te vroeg om de luidste loftrompetten op te steken, maar het valt me toch op dat dit zo één van die platen is, waarvan ik seconde na seconde geniet, ook al ken ik de nummers in feite totaal nog niet goed. Het is een groeiplaat, maar de oppervlakte is al zodanig mooi, dat er zelfs geen sprake is van zogenaamde "groeipijnen". Nu al topfavoriet voor mijn 2010-eindejaarslijstje..

Hier ga ik nog veel plezier aan beleven - maar van Joanna had ik niets minder verwacht .

Ik heb ondanks Ys en danzkij een aantal berichten alhier me gewaagd aan een beluistering van deze Have One on Me. Positief verrast door het naar mijn smaak wat prettigere gebruik van de stem. Geen associaties meer met nagels over schoolborden en ook het emotionele effect vergelijkbaar met het gevoel dat een ouder heeft bij het geluid van een midden in de nacht wakker wordend huilend kind, blijft dit keer achterwege. Mensen met veel kinderen weten wat ik bedoel. En ik gok dat er van die categorie niet veel zijn die hier in het rijtje bewonderaars staan. Mijn volstrekt niet getoetste vooroordeel is namelijk dat dit typisch muziek is die heel erg mooi en ontroerend gevonden wordt door alleenstaanden of samenwonenden met een wankele liefdesbasis.

Ik verklaar mij nader. Alleenstaande mannen zullen met het koptelefoontje op zwijmelen bij de gedachte dat al die breekbare maar veelal best slaapverwekkende liedjes voor hem gezongen worden terwijl hij op een luipaardkleed liggend vol bewondering kijkt hoe mooie Joanna haar harp bespeeld. In zijn dromen dan. En de dames onder de bewonderaars zouden natuurlijk veel liever Joanna geweest zijn dan wie ze nu zijn. En mooi, en een mooie harp en een heel mooi doosje gemaakt waar drie schijfjes in zitten met heel veel te veel liedjes.

Als vanzelf zoek ik een stijlvormpje om mijn ongenoegen over dit product een uitlaatklep te geven maar het komt er kort gezegd op neer dat Joanna best soort van mooi zingt dit keer maar tussen een aantal fraaie composities door net even iets te vaak met tamelijk pretentieus maar uiteindelijk weinig sprekend open haard geneuzel aan komt zetten. Niks eigenzinnigs aan. En dan gaat die stem, die in de fraaiere liedjes wel werkt, op mijn mogelijkerwijs al te licht geraakte zenuwen werken.

Het feit dat de mooie nummers bij elkaar opgeteld toch een aardige zij het niet al te lange enkele cd zou opleveren, levert voor nu de somma van 3 sterretjes op. Over een half jaar probeer ik het nog eens om te zien of ik mijn mening bij mag stellen.

En nee ik weet ook wel dat de vergelijkingen nergens op slaan

Ik heb hier nog niks geschreven zie ik nu... Wat betreft de stem van Joanna heb ik niks te klagen.. die sprak me aan, en die spreekt me nog steeds erg aan... vind ook niet dat die heel veel veranderd is..

Ik mis ten opzichte van de vorige plaat een beetje het persoonlijke dat er in Ys zat... dit zijn naar mijn mening meer algemene liedjes, terwijl het op Ys allemaal persoonlijke verhalen waren...

Hetgeen natuurlijk niet wegneemt dat er een aantal heel goede nummers hierop staan.. het eerste nummer wordt na die over-the-top intro een zeer sterk nummer.. ook het laatste spreekt me erg aan.. tussendoor gebeurt er genoeg vermakelijks, maar vind ik toch niet elk nummer even goed..

Concluderend... een plaat die ik nog best regelmatig zal draaien en die me ook zeker aanspreekt, maar het toch niet haalt bij Ys..

Klopt wel naar mijn gevoel.
De enige vrouwelijke folk-inspiratiebron die je volgens mij vergeet is Sandy Denny - lijkt me zeker een van haar grootste invloeden. Luister maar eens naar The Banks of the Nile, zowel qua manier van zingen als opbouw had dit zonder enige moeite een nummer van Joanna Newsom kunnen zijn.
Newsom heeft haar ook al eens gecovered, al vind ik het origineel wel beter