Soft Machine - Third (1970)

In ieder geval ga ik Vol. One en Vol. Two nog eens luisteren aangezien deze erg bevalt.

Eén is ontiegelijk psychedelisch. Twee ook nog, maar dat komt het jazzy karakter al een beetje bovendrijven. Vier en vijf zijn geflipte free jazz, de prog is daar alweer volledig weg.

Klinkt eigenlijk allemaal wel goed

Robert Wyatt zit bij Third ook nog bij de band - hij is diegene die zingt... Hij is er op Fourth ook nog, maar daar is zijn invloed al verder afgenomen. Wyatt ging verder met Matching Mole (ook briljant en daarna solowerk). Ratledge en Hopper werden de drijvende krachten. En later ook Elton Dean.

Wel een wat kleine bijdrage voor zo'n groot artiest.

En drumde... (niet geheel onbelangrijk). Op Fourth wordt helemaal niet meer gezongen als ik het goed heb.

Juist die zangstem van Wyatt maakt het ook uniek. Komt natuurlijk pas tot volle wasdom op het briljante "Rock Bottom".

Drumt hij ook op dit album of is dat iemand anders.

(Sorry ben totaal niet bekend met de band )

Wyatt doet drums op alle: 1 t/m 4 (albums en nummers ). En zingt op de eerste twee volop en op deze derde minimaal (alleen 'Moon in June') en de vierde dus niet meer dacht ik.

Geweldige drummer en zanger in ieder geval
Wel wat zonde als je zo'n goede zanger in je band hebt en hem dan niet laat zingen.

Dat langzame stuk in Facelift bij 11 minuten...

Alsof Graaf Dracula uit z'n graf herrijst.



Zeker doen.
Vooral 2 is bij vlagen geniaal.

Ze zijn samen op 1 cd te vinden.

Over Wyatt's bijdragen: Ik vind het wel goed dat hij vanaf deze cd het zingen zo goed als achterwege laat, simpelweg omdat de muziek het nauwelijks meer toeliet.
Vooral vanaf 6 krijgt de muziek een zeer verhalend karakter.



Vanaf Fourth is het gedaan met vocalen.



Nou, dan komt die er. Op deze, 6 en Alive And Well spelen ze live de pannen van het dak, dus ik weet genoeg, dank.



Een beetje? Het klinkt als een zwaardgevecht tussen een manische John Coltrane en Syd Barrett, waarbij deelnemer #1 deelnemer #2 volledig fileert.

Volgens mij heeft Stijn Slayer het over Soft Machine 1 en 2. En wat mij betreft, heeft hij gelijk. In SM 2 komt het jazzy karakter wat meer naar boven.
Is er sprake van een misverstand?

Hoezo misverstand? Volgens mij bevestigd kaztor dit toch door de uitslag van het duel Coltrane-Barrett: 1-0.

Ik wilde aangeven dat ik vind dat het album ruim baan maakt voor het jazzy karakter. Het komt op die plaat heel sterk naar voren. Het geluid van Third was daarna een kwestie van tijd.

Dan kan je vast beter luisteren dan ik, want ik hoor het niet. "Moon in June" is duidelijk een voorzetting van het eerdere werk, maar de overgang naar de lange instrumentale nummers is volgens mij helemaal niet vanzelfsprekend.

Bij SM 2 spelen de blazers een belangrijke, maar ondergeschikte rol. Voor hetzelfde geld waren ze bij de volgende LP vervangen. Om de overgang achteraf voor te stellen als een duel tussen Barrett en Coltrane lijkt me wat te fantasievol.

Ik geloof wel dat de overgang niet zonder interne strijd heeft plaatsgevonden, maar dat de uitkomst al bij voorbaat vaststond, vind ik discutabel.

Ik bedoelde eigenlijk dat voor mijn gevoel 2 een tamelijk rigoreuze 'tussenplaat' is. De focus daarop wordt duidelijk verlegd naar wat op deze plaat volledig uitgekristalliseerd wordt. Vooral Slightly All The Time hangt bij vlagen erg tegen het geluid van 2.

Ik denk inderdaad dat Wyatt steeds minder z'n ei kwijt kon.
Hier werd het duidelijk Hopper's en Ratledge's band.

Met evenveel recht kun je beweren dat "Moon in June" wel erg dicht bij Soft Machine 1 ligt. Daarmee bedoel ik niet te zeggen dat je ongelijk hebt, alleen dat het bewijs wat mager is.

Mijn eigen idee hierover was eigenlijk heel simplistisch. Op de eerste twee albums is de zang nog zeer dominant aanwezig. Op Third zijn het orgel en de saxofoon, soms in samenspel, het meest opvallend.
Op basis van die verschuiving had ik het idee dat Mike Ratledge bij Third het belangrijkste bandlid was geworden.

In de Popencyclopedie, 4e editie lijkt deze theorie bevestigd te worden:
... Zowel 1 als 2 bestaan uit een mixture van rock, jazz en experimentele muziek à la Stockhausen en ook Terry Riley, met wiens men al in '62 in Parijs heeft kennisgemaakt. De teksten, voor het merendeel gezongen door Wyatt, zijn ironisch en hebben een pretentieus literair tintje. De inbreng van Ratledge wordt steeds belangrijker; hij wil het liefst jazzy instrumentale muziek maken. 3 is dan ook totaal verschillend, de muziek is technocratischer en jazziër geworden...."...

Helemaal zeker ben ik niet. Misschien heb je gelijk en was de overgang bij 2 al onafwendbaar.
By the way, de doorlopertjes aan het begin en het eind van Out-Bloody-Rageous zijn volgens mij een invloed van Terry Riley.

Maar ik geloof niet dat SM bij Third een Hopper's en Ratledge's band werd. Hopper trad aan bij 2, maar hij was halverwege The Fifth al weer vertrokken. Volgens mij was er maar één hoofdman en dat was Mike Ratledge. De filmpjes op Youtube ten tijde van 3 en 4 lijken dit te bevestigen.

Overigens, zelf heb ik wat moeite met het noemen van Coltrane's naam in relatie met Soft Machine. Op Fourth heeft Hopper hem ten minste één keer geciteerd zonder de oorsprong ervan te onthullen. Blijft een geweldige plaat, maar het is toch een beetje genant, jatten van Coltrane.

Volgens mij is deze momenteel in de aanbieding. Ik kocht gisteren de 2cd versie met extra live opnames voor maar €7,99 bij de Kroese. Voor wie 'm nog niet heeft is dit dan toch het moment om toe te slaan.

Ik geef hem toch maar de volle pond. Een Geweldige stukje orginele muziek zoals er maar weinigen zijn.

Vanmorgen plofte de geremasterde versie met de live-cd op de deurmat. Man man, wat een groot verschil met de oude Columbia-cd, zeg!! Het is misschien niet 100% perfect gerestaureerd (Facelift heeft nog steeds de drop-outs; Iets dat meekwam met de originele opnames), maar overal hoor ik nieuwe melodietjes opduikelen die voorheen verloren waren in het modderige geluid. Door de nieuwe ervaring blijven de nummers beter bij in het collectieve geheugen. Vooral het tweede deel in Moon In June en de tape-fratsen in Facelift en Out-Bloody-Rageous klinken als een zonnetje waar het voorheen wat leek te 'meanderen'.

Voor mij is dit dan ook de definitieve versie om te hebben, en dan heb ik het nog niet over de bijgevoegde live-cd gehad, opgenomen in The Royal Albert Hall in London op 13 augustus 1970 voor de BBC.

Facelift klinkt in die context een stuk eerlijker dan de Third-versie. Waar het op Third alle kanten opvliegt en met knip- en plakwerk vervaardigt is is het in de live-versie een redelijk recht-toe-recht-an bluesy jazz-shuffletje met ruimte voor improvisatie. Out-Bloody-Rageous klinkt hooguit wat bondiger zonder de tape-fratsen en is verder redelijk identiek. Het meest opvallende stuk is hier Esther's Nose Job, waaruit wat mij betreft wel blijkt dat jazz een overheersende rol ging spelen in het totaalgeluid vanaf Volume Two. Het stuk wordt geheel instrumentaal gebracht (behalve wat gescat van Wyatt aan het einde) en Pigling Bland (van Fifth) is hier zelfs in een oerversie te horen. Bij vlagen klinkt het alsof er een stel jeugdige delinquenten op een podium een set instrumenten hebben gevonden en besluiten hun eigen interpretatie van jazz-muziek te gaan spelen.

Het is spot-goedkoop en absoluut dé versie om in huis te halen!
Het leuke van het bijgeleverde boekje is dat de bandleden dezelfde 'fuck-it-all'-attitude uitstralen zoals de muziek zelf dat doet. Hier is duidelijk geen plaats voor geldelijke belangen van derden. Hier wordt muziek gemaakt uit het hart.
Het album zelf is al z'n reputatie in goud waard, maar de live-cd geeft het geheel extra glans!

Het is toch grappig dat een plaat uit 1970 meer dan veertig jaar na dato nog steeds scheve gezichten oplevert. Onder het mom van 'gaaf, psychedelisch' werd me gevraagd deze plaat op een feestje een tijdje geleden eens op te zetten.

Binnen drie minuten kon ik 'm weer afzetten.

Natuurlijk veel te weinig tijd om er dan over te oordelen, maar het zegt wel wat over de mate en de gedurfdheid van de experimentaliteit van deze plaat.

Uitmuntend album van zeldzame kwaliteit. De live cd is inderdaad ook erg de moeite waard.

Wat zegt het daar dan over?

Volgens mij niks.

Dat het nog steeds opgevat wordt als een behoorlijk experimentele plaat. Bij andere platen zie je wel eens dat een album met het verstrijken van de tijd langzaamaan toegankelijker wordt bevonden (Velvet Underground & Nico bijv.). Third heeft nog steeds zijn ontwrichtende werking.

Net Trout Mask Replica dus

Een indrukwekkende rij van commentaren en meningen over deze plaat. Bijna allemaal zeer positief. Ook de verkoper bij Plato, die zo te zien toch minstens 25 jaar jonger was dan ondergetekende, meldde trots dat hij "Third" had en hem steengoed vond. Tsja, ik kwam 42 jaar geleden niet verder dan The Soft Machine en Volume Two en daar was ik destijds zeer van onder de indruk. De opvolgers van voornoemde albums deden wij af als "jazz" en dat was natuurlijk geen rockmuziek. De muziek van Zappa en The Mothers was een uitzondering; dat zagen we destijds niet als "jazz". En terecht overigens, naar mijn mening.

Deze plaat is een openbaring. Vermoedelijk heb ik hem destijds wel gehoord, maar niet beluisterd én, door de wellicht "stevige" opvattingen destijds van wat wél en wat niét goeie muziek was, afgeserveerd.
Maar wat een prachtige vrije muziek is dit. Toen ik hem gisteren voor het eerst opzette, hoorde ik direct het verschil met de twee eerste albums. Even dacht ik; hm gepiel. Nu na zo'n 4 keer draaien hoor je inderdaad de voorboden uit de eerste twee albums terug klinken in de fraaie uitgesponnen en zeer afwisselende stukken. Muzikaal nauwelijks te bevatten wat hier tentoon wordt gespreid.
Gelukkig zingt Robert Wyatt ook hier.

Ik hoor in de opzet van de stukken ook verwantschap met de muziek van Weather Report. Het Zappaiaanse van de eerste twee is duidelijk verminderd. Ook Joe Zawinul drukte als toetsenist zijn stempel op de muziek van Weather Report, en kon, net als Mike Ratledge, beschouwd worden als "de leider" en had ook fenomenale muzikanten in zijn groep. Denk bijv. aan de bassist Jaco Pastorius.

Ik geef geen recensie, daar zijn de stukken mij te complex voor. Maar het is een enorm goede plaat. De tweede CD is een fraaie bonus. Live klinken ze technisch net zo goed als in de studio. Iedereen die de progressieve rock (in die tijd ook wel "psychedelisch" genaamd) uit de UK wil leren kennen, moet dit dubbel album hebben.

Wellicht overbodig, maar de andere muzikanten die naast het illustere trio spelen zijn:
Nick Evans: Trombone
Rab Spall: Viool
Lyn Dobson: Fluit & Sopraan sax
Elton Dean: Alt sax
Jimmy Hastings: Fluit & Bas clarinet

Moon in June

....vloeken in de kerk...
die enige keer dat ik Soft Machine in deze periode live zag...eh, daar kan ik me weinig meer van herinneren, behalve dat ik het behoorlijk saai vond; toen.

Het was de stereo van de kantine in de "onderwijsfabriek" waar onze school in was opgegaan, die onze aandacht trok : een hagelnieuwe Dual-installatie met vier enorme boxen (ook Dual) waarop ze James Last draaiden ! De volgende week hadden we de net uitgekomen Third - Soft Machine bij ons. Met het verzoek aan de argeloze kantinejuffrouw om dit ten gehore te brengen ('tuurlijk jongens!') kwamen er over de hoofden van honderden schaftenden, haast terloops ('beetje harder, alsjeblieft!') de welluidende dissonante klanken van 'Out-Bloody-Rageous' binnen geslopen, allengs aanzwellend tot een machtig PiepKnarsKnor. Ja, God van de Progrock, ge zijt groot ! Halleluja !

Het verhaal van The Soft Machine is er een van legendes, overdrijvingen maar ook van ongelooflijke feiten en ik ben niet te beroerd er hier een paar van het een of ander toe te voegen.
Als we aan 'Volume One' een duidelijke invloed van Kevin Ayers en aan 'Volume Two' die van Robert Wyatt toeschrijven, 'Third' is een Mike Ratledge-plaat. Hier klinkt de Soft Machine op zijn meest karakteristieke wijze, een mijlpaal, een alltime classic, met het klassiek geworden klankbeeld, voornamelijk ontwikkeld door Mike Ratledge.

Hoe is dit geluid onstaan.
Toen M.R., na piano-invalbeurten bij het Daevid Allen Trio (met Robert Wyatt en Hugh Hopper) en na zijn Oxfordstudie besloot zich aan popmuziek te wijden, was het eigenwijsheid dat hem een 'Lowrey Holiday DeLuxe' orgel deed aanschaffen. Kan niks wezen met zo'n naam, denk je, en zo was het ook : er kwam geluid uit, maar het ding was niet ècht geschikt voor de heftige avantgardemuziek die M.R. in zijn hoofd had. Daar moest iets op bedacht worden, een koud kunstje voor M.R. , lid van die typisch britse mensensoort : excentriek uitvinder.

Progrock heeft ook iets uitvinderigs, (en zeker iets excentrieks) met al dat gesleutel aan maten, knarsende accoorden en krakende tijdsgewrichten. Zelfgeknutselde puzzelstukjes, die, wanneer ze op hun plaats vallen, plotseling opwindend kunnen gaan rocken.

Een fuzzbox van het allergemeenste soort tussen orgel en versterker geplaatst, maakte van de achterstand een voorsprong : een overstuurd geluid dat kon wedijveren met een elektrische gitaar. Jammer dat het kastje de versterkersignalen terugkoppelde (feedback) en de ruis zo groot werd dat bij tussenpauzes de soli van anderen geheel overstemd raakte. Mike's oplossing: geen pauzes maar nonstop dóórspelen, continu tonen blijven voortbrengen of anders het vermaledijde instrument gewoon uitzetten. Zo ontstond de typische Soft Machinesound.
En kon M.R. beginnen met het ontwikkelen van Terry Riley-achtige minimal music, van eindeloze soli, van langgerekte samengesmolten dissonanten, van 'loops', eerst vlijtig zelfgespeeld, daarna met stukken geluidstape met het begin aan het eind vastgekit en ander knip-en-plakwerk (vooruitlopend op de sample) en het verfijnen van zijn composities en het fuzz-geluid, een odysee naar wat hem voor ogen (lees oren) stond. Je kunt het mooi volgen als je hun platen chronologisch beluistert en hoort dat hij op 'Six' zijn heilige graal vindt. Daarna dooft het vuur langzamerhand. Maar de standaard was gezet voor een stroming nieuwe bands, waarvan de organisten zich naar de Canterbury Musicshop repten om er (tot aangename verbijstering van de eigenaar) een echte Lowrey Holyday DeLuxe aan te schaffen.

'Third' is een Ratledge-plaat, maar het prijsnummer is natuurlijk 'Moon in June' een medley van diverse songs en losse eindjes van Robert Wyatt, de enige popster in de band nadat Kevin Ayers de Canterburyscene voor Spaanse zon en wijn verruilde. Waar de harkerige Ratledge zich zowat dubbel achter zijn Lowrey moest klappen, trok Wyatt met ontbloot bovenlijf, breeduit zwaaiend met zijn blonde manen achter zijn drumkit alle aandacht. Hij wàs zo'n beetje The Soft Machine, iets wat M.R. frustreerde. Praten deden ze al niet met elkaar en toen M.R. rietblazer Elton Dean aantrok, waren Wyatts vokalen vrijwel overbodig geworden en ontslag (per telefoon!) volgde. Maar wraak is zoet: Wyatt's lyrische 'Moon' triomfeert hier op 'Third'. Er moet gezegd dat de twee voorbeeldig samenwerkten op de demo van dat nummer, men hore de cd 'Backwards' (nog niet op MuMe). Aanrader !

Rest mij nog Hugh Hopper credits te geven. Zijn oplossing om met het Ratledge-geluid te kunnen wedijveren door ook een fuzzbox te gebruiken en zijn basgitaar tot aan de rand van het betamelijke te oversturen was geniaal èn desastreus : tot aan het eind van zijn leven had hij last van een constante hoofdruis. Het is mooi om te horen hoe Wyatt op al dat geweld anticipeert met fijnzinnig spel op snaredrum, hi-hat en bekkens. Wat hem onderscheidt van zijn opvolgers.

Dan blijft nog de prangende vraag waarom Elton John zijn artiestennaam aan Deans voornaam ontleende. In Long John(!) Baldry,s band Bluesology, waar ze samenspeelden, stond hij met zijn keyboard schuinachter op het toneel en had zo zicht op Elton Dean, die dagen gekleed in strakke fluwelen heupbroeken. En kwam zo op wilde ideeën !
Maar ik draaf door....

Mike Ratledge, de slungelige progrockprofessor heeft buiten de muziek nog een mooi ander leven, zo trouwde hij in '67 met het toen mooiste fotomodel op aarde : Marsha Hunt. Die vertelt openharig over haar huwelijk: "We never kissed and we never helt hands !" Lijkt me sterk voor een toetsenist...
Ik vond er inspiratie voor een gedicht.
Ze zijn nog immer getrouwd en vieren ieder jaar hun huwelijksdag ! Het kan nog sterker: M.R. deed niet zo lang geleden uitputtend studie naar de vormgeving van snorren en baarden door de eeuwen heen ! En zo weet ik er nog wel 'n paar, maar dat gelóóf je allemaal niet...

Leuke recensie en dat is dan alweer de derde op rij . Er is gewoon te veel over deze topplaat te vertellen. Een niet te missen meesterwerk.

Meer bepaald de Vitous/Johnson-periode van Weather Report. Ik raad eenieder dan ook aan het album Live In Tokyo aan te schaffen.

En nr. I en II uiteraard, Moon in June, is mijn favoriet, sowieso is Robert Wyatt geweldig! the essence of british alternative music!

I en II zijn heel goed, maar hebben bij mij, misschien ten onrechte, nooit de status van de Third gekregen. Third is een fascinerend album met vier stukken van vier persoonlijkheden. Bij eerste kennismaking vier volkomen gelijkwaardige stukken, maar na vele honderden luistersessies heb ik toch wel een duidelijke voorkeur ontwikkeld voor OBR, SATT en in iets mindere mate Facelift.

Moon in June komt mij anno 2011 toch wat geforceerd en gedateerd over. Misschien bevalt de structuur van het nummer me niet ,of beter gezegd, het gebrek aan structuur. Eigenlijk bestaat het uit 5 of 6 aparte nummers, die naar mijn gevoel op een gekunstelde manier aan elkaar zijn gebreid.
Begrijp me goed, ik ben liefhebber van de muziek van Robert Wyatt, maar bij Moon in June ga ik liever een straatje om.