Fleet Foxes - Helplessness Blues (2011)

Helplessness Blues is zeker een groeiplaat, maar zelfs na een tiental luisterbeurten is het album nog niet zo goed als zijn voorganger. Wel is het prettig om te horen dat ze besloten hebben om met een aantal nummers flink wat risico te nemen. Het beste voorbeeld hiervan is The Shrine / an Argument, wat zeer geslaagd is. Een ander hoogtepunt is het titelnummer.

Een echt zwak nummer zit hier overigens niet tussen. Wellicht is dat ook de kracht van het album, dat rustige en snelle nummers constant afgewisseld worden en perfect op elkaar aansluiten. Toch moet ik toegeven dat een aantal nummers toch wel veel op elkaar lijken, en dat vind ik wel jammer.

In 2008 was daar opeens het prachtige debuut van Fleet Foxes. 'Fleet Foxes' kocht ik meteen toen hij uit was, vrijwel niemand had er toen nog van gehoord. Maar toen ik het album al meer dan grijs had gedraaid (iTunes telde 60 luisterbeurten) viel hij ineens de Nederlandse pers op, en werden de Fleet Foxes opeens onwijs populair. Je hoorde de 'kerk folk' overal, maar de nummers bleven wel overeind staan. Ook nu de dag klinkt het debuut nog steeds goed.

Ik neem u mee in een van de zoveelste luisterbelevenis van Helplessness Blues. Het album opent typisch Fleet Foxes met Motezuma. Het nummer ademt de 'oude' Fleet Foxes sfeer. En zo horen je meteen: de mannen spelen safe. Dit betekend dat het lijkt alsof de mannen nog steeds recht uit de jaren '70 zijn gestapt en ze samenzang niet schuwen. Het nummer had zo op het debuut kunnen staan. Maar daarna worden er nieuwe recepten in de muziek van Fleet Foxes gestopt. De voorheen vrij kale muziek, bevat inmiddels meer lagen en er word gekozen uit een bredere instrumentarium. De samenzang is wat minder nadrukkelijk aanwezig. Dit zijn allemaal positieve ontwikkelingen, en de muziek klinkt hierdoor ook net een beetje anders dan het debuut. Er komen dan ook van nature referenties op, zo hoor ik bijvoorbeeld de fluit die lijkt op die van Midlake, gitaar van Mumford and Sons en zang van Grizzly Bear terug. Maar dit hoeft niet met opzet te zijn gedaan, want al deze bands zitten in hetzelfde genre. De grote kracht van Helplessness Blues is dat alles van een constant niveau is, alle nummers klinken goed, en er is geen sprake van een grote misser, maar ook geen sprake van een grote uitschieter.
Dit 'voordeel' kan echter ook gezien worden als een nadeel, want de 'beste' fleet foxes nummers als White winter hymnal, he doesn't know why maar ook mijn favoriet Mykonos onbreken. En dat is echt heel jammer. De gemiddelde Fleet Foxes nummers blijven over. Hierdoor vind ik het soms saai worden en vaak ook voorspelbaar, ik wist precies de eerste luisterbeurt al wat me te wachten stond toen ik de opener hoorde. Bovendien is het natuurlijk hele brave muziek, en soms ben ik dan ook van mening dat de muziek wat meer pit mag hebben, dat Robin Pecknold even flink ging brullen. Alleen The Shrine / An Argument is een verrassing, ruim 8 minuten duurt het nummer en de strijkers in combinatie met de valse trompet is gedurfd, maar in mijn ogen niet helemaal geslaagd.
Mijn Favorieten nummer van het album is de afsluiter Grown Ocean, mogelijk ook het 'stevigste' nummer. Niet fantastisch, wel goed.
En dit geld eigenlijk ook voor het album, niet fantastisch, wel goed. Ondanks dat ik (ook na meerde luisterbeurten) niet heel positief ben, denk ik wel dat veel mensen dit album goed zullen vinden. Het is ook geen mislukking, ook heb ik het gevoel dat dit gewoon het beste is dat Fleet Foxes te bieden heeft.

Helplessness Blues is meer van hetzelfde, braaf, meerstemmig, en minder goed dan het debuut. Maar, het wordt nergens slecht, verder is er ook nergens een slecht nummer te vinden op deze tweede Fleet Foxes plaat. Ademt Helplessness Blues Ademt een indrukwekkend constand niveau. Maar de 'ultieme' Fleet Foxes nummers als white winter hymnal, he doen't know why of your protector ontbreken. Waardoor hij het hoge niveau van het debuutalbum niet weet te halen.

van: http://daanmuziek.blogspot....

Prachtcd! Vooral het nummer "The Shrine/An Argument is wonderschoon.

In mijn wekelijkse radio-rubriek 'De Keuze van Kas' op AmsterdamFM heb ik vandaag dit album besproken, beluister het hier.

In 2008 brachten Fleet Foxes hun eerste plaat uit. Die heb ik toch al eventjes in mijn bezit, en ik vind ‘m nog steeds erg goed. Ik zat ook al een tijdje te wachten op een nieuwe plaat. Die hebben ze dit jaar dan uitgebracht, onder de titel ‘Helplessness Blues’. Het titelnummer werd al even voor de release op onder andere Pitchfork beschikbaar gesteld, en ik heb ‘m toch een keer of vijf beluisterd. Het was een voorbode van een tweede sterke plaat. Pecknold en de zijnen hebben bevestigd.

De hoes is ook weer erg mooi, net als die van het debuut. Een mooie, kleurrijke wereld wordt opgetekend. Het boekje, waarvan ik eerst dacht dat het gewoon een boekje was, blijkt een groter model van de hoes, maar dan in grijstinten. Waar de hoes zelf me een warm, zomers gevoel geeft; geeft dit me een grauwer gevoel. En zo klinkt de muziek ook, eerlijk gezegd. Alsof de zon schijnt en het regent tegelijkertijd. De regenboog die door de 12 nummers op deze plaat wordt gecreëerd, is dan ook erg fraai.

De basis is nog altijd grotendeels hetzelfde als op het debuut. Meerstemmigheid, een licht melancholische klank, met wortels in de folkmuziek. Toch bespeur ik ook meer variatie; het lijkt erop dat Fleet Foxes erop vooruit zijn gegaan. Twee nummers op de plaat bewijzen dat: ‘The Plains/Bitter Dancer’ en ‘The Shrine/An Argument’. Eigenlijk tweeledige nummers, zoals uit de titel ook al valt op te maken. Daarover later meer, laten we het eerst eens over de overige 10 songs hebben. Veelal simpele folknummertjes, zoals op het debuut, maar toch iets meer variatie. Dat ze hun gevoel voor aanstekelijkheid nog niet verloren zijn, bewijzen nummers als ‘Battery Kinzie’ en ‘Grown Ocean’, al vind ik laatstgenoemde toch een wat minder nummer.

Dat niet elke song raak is, wijst erop dat Fleet Foxes wel degelijk nog progressiemarge hebben. ‘The Cascades’ is een tussendoortje, niet zo veel aan, maar dat kan ik wel gedogen. ‘Blue Spotted Tail’ klinkt ook wat simplistisch (ook qua tekst), en is dus ook zeker niet het sterkste nummer op de plaat. Nog één van die korte songs, ‘Someone You’d Admire’, is daarentegen wel een voltreffer; ik kan er maar niet genoeg van krijgen, terwijl dat nummer ook best simpel is, als je het objectief bekijkt. Maar het raakt me gewoon, de tekst klinkt ook zo oprecht en mooi, ik kan er niet onderuit. Niet het beste nummer op de plaat, maar wel het nummer dat ik veruit het meest beluister.

Met ‘The Plains/Bitter Dancer’ geven Fleet Foxes een eerste keer uiting aan hun ambitie om van simpel folkbandje toch wat meer gedifferentieerde horizonten te gaan verkennen. De intro (The Plains) plaveit mooi de weg voor het tweede deel van de song, dat een haast hypnotiserend effect heeft, nog versterkt door het fluitje. Om correct te wezen, moet men eigenlijk zeggen dat de song uit drie delen bestaat; want eens de grens van de vier minuten gepasseerd, wordt het geheel weer opgeluisterd met zo’n mooi meerstemmige passage, dat vrolijk en onbekommerd klinkt. Het hele nummer heeft eigenlijk een middeleeuws sfeertje, als je ’t mij vraagt.

De titelsong, daar kan ik misschien wel het meeste over zeggen. Een pracht van een nummer, misschien wel het beste dat Fleet Foxes tot nu hebben gemaakt. De kracht van het nummer zit ‘m in twee dingen; de variatie en uitgesproken vastberadenheid om er iets van te maken. Hier steekt veel tijd in, daar durf ik m’n hand voor in het vuur te steken. De overgang na drie strofen naar een heel andere sound, met Arcade Fire-achtige riff bijvoorbeeld; of de erg sterke, goed doordachte tekst (“What good is it to sing helplessness blues? Why should I wait for anyone else?”).

‘The Shrine/An Argument’ is by far het beste nummer van de plaat. Met zijn speeltijd van ruim 8 minuten en erg fraaie opbouw is het iets dat Fleet Foxes voorheen nog niet gedaan hadden. Het mooiste voorbeeld van vooruitgang in hun songwriting. Pecknold heeft dit gezegd: “For the second album, I tried to sound less poppy, less upbeat and more groove-based”. Daar is ie aardig in gelukt, al moet ik wel de opmerking maken dat de meeste nummers, alsmede passages in dit langste nummer, nog altijd erg poppy klinken. Maar er is inderdaad een verandering in de sound, en dat is het voornaamste.

De veelheid aan instrumenten die op de plaat gebruikt zijn, geeft ook de ambitie van ‘Helplessness Blues’ aan. Fleet Foxes hebben nu twee platen uitgebracht, die allebei sterk zijn, maar nog niet bijzonder. De band heeft het wel in zich om zo’n plaat te maken, die boven alle andere platen uitsteekt, en als dat pas moest gebeuren na nog twee à drie platen van dit kaliber, dan zal ik daar niet om treuren; Fleet Foxes hebben in mijn ogen hun kunnen wederom gedemonstreerd, en bewezen dat ze ook kunnen groeien. Nu ben ik vooral benieuwd waar die groei hen gaat brengen.

4 sterren

Ik snap niet dat Helplessness Blues bijna dezelfde score heeft als hun debuutalbum. Dat was toch echt een stuk beter. Dat stond vol met (bijzonder) sterke songs, hier staan wel heel veel brave meerstemmige best aardige tot soms niet zo goede nummers op. Uitzondering is The Shrine / An Argument en vooruit ook Grown Ocean en The Plains / Bitter Dancer (met Simon & Garfunkel sound).

Inderdaad: de rest is een beetje saai eigenlijk. Eén van de tegenvallende albums van 2011 voor mij. Ik zou Diamond Mine van King Creosote willen aanraden: daar zijn de songs, de emoties in de muziek en de gelaagde sound wel heel geslaagd.

Ok, nog één keer dan.
Er loopt wel een verhaal door Helplessness Blues.

================

Het album heet 'Helplessness Blues'.
Helplessness is natuurlijk hulploosheid en 'Hulploosheid' is een Romantisch idee.
In de Romantiek staat het idee centraal dat de mens nietig is. Ondergeschikt aan de natuur.
Robin Pecknold is geen domme jongen en het is natuurlijk niet toevallig is dat het album Helplessness Blues heet.

Helplessness Blues gaat over het leven. Hoe je nooit de betekenis ervan kunt achterhalen.
Hoe je vol zit met vragen, geen antwoorden hebt en alles dat je hebt het verlangen is naar een betere plek. De hemel, het Walhallah, een betere tijd in de toekomst of in het album: Innisfree.
Alle nummers voegen op zichzelf iets toe aan de Helplessness Blues, de metafoor voor 'het lied over het leven'.

Montezuma gaat bijvoorbeeld over ouder worden, de dood en het hiernamaals.
Bedouin Dress over je leven willen beteren.
Sim Sala Bim over je liefde achterlaten. Verder gaan. (Liefde is een belangrijk aspect van het leven)
Battery Kinzie over spijt. Een beetje net als Bedouin Dress.
Helplessness Blues over werk (If I had an orchard I'd work till I'm sore)
Someone You'd Admire gaat over verschillende soorten mensen (Some of you wants only to be someone you'd admire. An other just wants to throw you on the fire) en hoe we uiteindelijk allemaal hetzelfde zijn zoals in Montezuma werd bezongen (Both the slave and the empress will return to the dirt, I guess, naked as when they came)
The Shrine weer over het gemis van het gebrek aan liefde/een 'break up'.
Blue Spotted Tail: Wat is het nut van het leven?
Grown Ocean over hoop. Uiteindelijk komt het goed.

Robin verlangt naar Innisfree, een plek die op meerdere plaatsen in het album opduikt en wordt gebruikt als de naam voor een utopische, betere plek.
Maar tot het zover is, en we met zoveel vragen zitten zijn we Wide Eyed Wanderers, op zoek naar een doel in het leven. Verlangend naar Innisfree.


==================

Misschien heb ik 'het idee' achter bepaalde nummers niet helemaal goed geformuleerd, of incompleet. Dat is goed mogelijk.
Maar wat ik noem speelt allemaal een rol in dit album.
Maar dat was niet de essentie van wat ik wilde zeggen. Het is alleen om wat ik zie als de lijn door het album te onderbouwen.
De lijn die door het album is is wat ik in de laatste alinea zei: "We zitten met zoveel vragen. We zijn 'Wide Eyed Wanderers', op zoek naar de betekenis van het leven. Verlangend naar Innisfree."

Een tijdje terug kende ik Fleet Foxes van naam. Ik had me nooit de moeite gedaan eens iets van ze op te zoeken. Tot ik in april 2011 op Luisterpaal een bekende naam zag verschijnen. Het zal jullie niet verbazen dat dat de Fleet Foxes waren.

De eerste luisterbeurt was voor mij best moeilijk. Ik moest mezelf door het album trekken als het ware. De muziek was complex en mysterieus. Nou is dat normaal nooit zo erg, maar ik tastte gevoelsmatig volledig in het duister. Toen heb ik Helplessness Blues maar links laten liggen. Ik gaf het als het ware op.

Totdat ik van een paar vrienden horen dat ze naar Parijs gingen om deze majestueuze band te bezichtigen. Ik kon het tóch niet laten om Spotify maar weer eens te laten draaien en de bebaarde, houthakkende muzikanten de rest van het werk te laten doen. Ik probeerde met andere oren te luisteren. Ik zag nu het onbegrijpelijke niet als een "tast in het duister", maar als een soort ontdekkingsreis. Invulling geven aan onontdekte plekken op de kaart. Zo werd Helplessness Blues een ware ontdekkingreis voor mij. Steeds meer begon de muziek te dagen en begonnen te tonen vorm te krijgen.

Zo was Montezuma voor mij het begin van de reis. Je pakt je spullen en begint te lopen. Het groene gebergte in. Overnachtend in een herberg horen we de klanken van Bedouin Dress. Magie in Sim Sala Bim. Samen maken deze nummers een fantastische opbouw naar een episch verhaal in Battery Kinzie. Voor de rest hoefde ik mij niet meer voort te slepen, maar nam de muziek mij mee naar plaatsen die ongetwijfeld niet op de kaart staan. Die hypnotiserende samenzang zo hemels, als er maar naar geluisterd wordt, en het niet zomaar gehoord wordt.

Naarmate het album vordert spelen er steeds meer vragen op in de muziek. Hoe uniek ben ik?Dat is naar mijn mening de vraag die in Helplessness Blues een grote rol speelt. The Cascades vormt daarna een heerlijk rustmomentje om je hoofd even van lastige vragen af te houden.

Hierna wordt weer langzaam opgebouwd naar een tweede, naar mijn idee definitief hoogtepunt: The Shrine/An Argument. Doordrenkt van melancholie en emotie vertelt Pecknold weer een verhaal over een verloren liefde.
Sunlight over me, no matter what I do
Die zin dreunt altijd weer deur, krast altijd weer in je ziel en wekt altijd een soort van medelijden op. Langzaam bouwt The Shrine op naar het "Argument" waarin hij zijn liefde echt schuld geeft. Je gaat haar oprecht haten, names hem. Want, wie doet iemand nou zo'n kwaad aan? Welk kwaad weet overigens niemand, alleen Robin Pecknold zelf.
When I talk you hardly even look in my eyes is de tweede zin die je hart omhelst en vervolgens niet meer loslaat. Uiteindelijk raakt dit nummer verloren in gedeeld zelfmedelijden en een enorm chaotische verwarring. Bij uitstek het beste nummer van de plaat. Een muzikaal meesterwerk.

Hierna word je weer met vragen geconfronteerd in het mooie, kleine liedje Blue Spotted Tail. Waarom is alles wat het is? Waarom zijn wij hier en anderen daar? Niemand zal dat ooit weten. Omdat dit nummer écht de sigaret na de seks is staat deze op nummer 2 van beste nummers van dit album.

En dan zijn we helaas alweer aan het eind geraakt. Grown Ocean is voor mij de thuiskomst. Het ene avontuur is gedaan, het andere ligt nog op de loer, maar eerst je avontuur vertellen aan vrienden, familie. Thuiskomst.

Ja, dit album heeft tot mij weten door te dringen. Het is een reis, een boek, een film en een schilderij in één. Maar het blijft muziek. Het ís muziek zoals het bedoeld is.

Waarschijnlijk vinden jullie dit vergezocht gezwets in de ruimte van een puber die slim wilt doen. Misschien is het dat ook, maar hoe dan ook, ík vind dit album fantastisch en wilde mijn ervaringen even delen. Met dank aan Mathijs, Wouter en Jesse die mij nogmaals aan dit album herinnerd hebben.

Grappig toch hoe je, je soms kunt vergissen in een plaat. Zoals zovelen hier heb ik Helplessness Blues ooit vroegtijdig afgedaan als te moeilijk en ontoegankelijk. Nu, wel twee jaar later begin ik pas in te zien hoe fout ik zat. Waar de eerste Fleet Foxes langzaam maar zeker aan kracht heeft ingeboet, want te zoet en te zwaar leunend op de zang, heeft deze opvolger mij nu echt haar schoonheid laten zien. Dat begon al een tijd geleden met Sim Sala Bim. Eén lied kan je toch weer dat gevoel geven: "Als dit nummer op de plaat staat, hoe kan de rest dan slecht zijn?"

Helplessness Blues, zo durf ik nu wel te stellen, is muzikaal gezien een flinke stap vooruit. Er zit veel meer variatie in en de nadruk ligt meer op instrumentatie. Het is daarom wellicht wat minder toegankelijk, maar eigenlijk ook niet zoveel minder. Montezuma, Sim Sala Bim, Lorelai en het titelnummer zijn gewoon vrij 'standaard' (voor zover een jonge band al een standaard heeft) in het oeuvre. Daar tussendoor wordt wat geëxperimenteerd, bijvoorbeeld in Bedouin Dress, The Pains/Bitter Dancer en natuurlijk The Shrine/An Argument.

Fleet Foxes leveren al met al een veel gebalanceerder album af. Niet ieder liedje hoeft de hoogte in. Blue Spotted Tail is een nummer dat prachtig klein gehouden wordt bijvoorbeeld. Het bewijst mij opnieuw dat het goed is om soms pauzes in te lassen in je megalomane honger naar nieuwe muziek. Neem soms momenten van inkeer en pak een plaat beet die je ooit eens hebt afgeschreven. Het geluid verandert weliswaar niet, maar je perceptie wel. Je wordt ouder, hopelijk wijzer en je behoeften veranderen. Toen ik 16 was dacht ik nooit dat ik Folk ooit iets zou vinden. Toen ik 19 was dacht ik niet dat ik me ooit weer zou afkeren van dit genre en momenteel besef ik weer dat ik Folkmuziek behoorlijk links heb laten liggen de laatste jaren.

Het album is iets duisterder en meer experimenteel in vergelijking met het debuut. De epic van 8 minuten lang The Shrine / An Argument is een bijzonder nummer over een relatiebreuk. Hoe hij plots schreeuwt in het begin van het nummer laat zien dat er iets niet klopt met zijn gemoedstoestand.

sunshine over me no matter what i do

The Plains / Bitter Dancer is een prachtig en origineel nummer over de dood. Blijkbaar vindt Robin dit nummer zelf niet een van zijn beste maar hierin geef ik hem ongelijk.

I was raised up believing I was somehow unique
Like a snowflake distinct among snowflakes, unique in each way you can see
And now after some thinking, I'd say I'd rather be
A functioning cog in some great machinery serving something beyond me

We hebben denk ik allemaal wel op een bepaald punt geleerd dat we nu eenmaal niet het centrum zijn van de wereld zijn. Het titel nummer opent met dit thema maar het is een van Robin's meest positieve nummers.

Dan hebben we nog de afsluiter die hemels dromerig is:

You would come to me then without answers
Lick my wounds and remove my demands for now

Een welverdiende 4,5 / 5 van mij !