Yes - Relayer (1974)

Ik eis Rick Wakeman terug voor het volgende album

Ik was ooit een gemiddelde Yes fan maar kies voor een andere volgorde:
Op 1 Yessongs, op 2 Relayer, op 3 Tales from topographic oceans, 4 Fragile.
Niet geheel toevallig ook de LP's die ik destijds in mijn bezit had,

Ben een bovengemiddelde Yes fan en tis ook hier anders, 1 Tales From Topographic Oceans, 2 Going For The One en 3 Close To The Edge. Ik heb ook een zwak voor Drama…

Ik ben een gemiddelde.
Op 1 Fragile, onbedreigd.
Daarna staat het niet meer zo vast.

Bijzonderheden, heb weinig met The Yes Album en vind Tormato geen drama.

Misschien ben ik toch niet gemiddeld.

Ik vind de muziek heerlijk, de zang smaakt me iets minder, zo gemiddeld. Of ga ik er nog aan wennen...?

Van de symfonische progbands vind ik Yes toch echt de leukste. Niet elke plaat van Yes is bij mij favoriet, zo heb ik niet veel met de Topographic Overkill dubbelaar, en zijn ook niet alle soloplaten (sans die van Squire) helemaal bij mij in de smaak gevallen. De plaat klinkt een stuk moderner, waarbij Alan White meer een rock-approach heeft dan Bill Bruford. Dat rockende past de band wel, en zal steeds meer uitgewerkt worden.

Toen ik als tiener er achter kwam dat op zowel Relayer van Yes als op Long Distance Voyage van Moody Blues de toetsenist Patrick Moraz was, vond ik erg gaaf dat ik dat had uitgevonden (er was nog geen internet) maar de platen zijn zo verschillend, dat ik de stijl van Moraz niet kan vergelijken. Sterker nog, ik vind niet eens dat Moraz echt een stijl heeft op deze plaat. Daarvoor overheerst de rest van de band teveel. De dikke baslijnen, het freaky en voor Howe-begrippen stevige gitaarspel en de toch wel stevige drums. Moraz heeft hier en daar wel wat synth-solo's, maar ik herken er niet echt een eigen stijl in.

Voor symfonische prog-begrippen is het wel een wat vermoeiende en hier en daar wat lawaaiige plaat. Er gebeurt wel heel veel, en erg veel rustpunten zijn er niet. In elk geval sluit de eerste lp-kant wel mooi af met Soon, wat toch wel echt een erg mooi stukje muziek is en met erg mooie zang van Jon en tja dat prachtige pedalsteel-spel van Howe. Toch altijd weer uniek om te horen binnen dit genre.

Na 1990 ben ik de band uit het oor verloren, dus ik ken alleen de jaren 70 en 80-platen. Ik zie dat iedereen zijn favorieten opsomt. Hier de mijne: Fragile, Close to the Edge, Relayer, Drama en Going for the One.

1. Relayer
2. Fragile
3. Going For The One

Dat klopt. Rick Wakeman wordt node gemist. Al was het alleen maar voor de sound van Yes en een eind aan het gefreak van over het paard getilde andere Yes-leden die hier fantasieloos proberen de afwezigheid van Wakeman te compenseren maar op treurige wijze hopeloos de mist ingaan.

Als jazzrockplaat faalt deze plaat wel, want het improviserend talent van de band is niet erg hoog. Ik mis dan eerder Bill Bruford, een improvisator pur sang.

Alle berichten dat deze plaat jazzrock-invloeden heeft ten spijt, is dit vooral een bombastische symfonische progrockplaat zoals Emerson, Lake & Palmer en Le Orme ze ook maakten. Eigenlijk zou het me juist niet moeten liggen, maar toch vind ik deze plaat best goed.

Hoezo gingen de mannen van YES in 1974 met "Relayer" op treurige wijze hopeloos de mist in?
Toetsenist Patrick Moraz is op "Relayer" een meer dan acceptabele c.q. verdienstelijke vervanger van heer Wakeman.
"Relayer": niet zo overweldigend als "Close to the Edge" maar wel één van de betere Yesalbums.

Wat mij betreft het beste symfo-album ooit door wie dan ook gemaakt.

Een album wat mij eigenlijk totaal ontgaan is. Dat kan gebeuren als je pas achteraf iets probeert in te halen, maar deze plaat zei me eigenlijk niets.
Dus een paar keer eens goed voor gaan zitten en ook wat afgestruind op internet.
Dit is de plaat met Patrick Moraz achter de keys en eind jaren 70 heb ik de plaat 'the story of I' van Moraz tweedehands gekocht. Op dat moment totaal niet wetend dat hij in Yes had gespeeld. Deze plaat vol met Braziliaanse elementen was voor mij echt apart, moeilijk te plaatsen in die tijd. Maar ik heb deze wel veel gedraaid.

Na het maken van 'Tales' en de tour die daarop volgde gaf Rick Wakeman aan dat hij de groep ging verlaten. Intussen was men al wel bezig met deze nieuwe plaat. Jon Anderson wilde na 'Tales' een iets andere insteek en was redelijk weg van de muziek van Stockhausen. en de Turks-Amerikaanse muzikant İlhan Mimaroğlu. Verder qua structuur ging men terug naar 'Close to the edge' , 3 nummers waarvan 1 nummer een hele plaatkant bevatte.

Maar er moest natuurlijk ook een nieuwe keys speler gezocht worden. Heel wat namen kwamen langs, waaronder bijvoorbeeld ook Keith Emerson, maar hij had natuurlijk succes met zijn eigen band. De meest serieuze kandidaat was Vangelis en hij kwam ook op auditie. Er waren drie problemen met hem, zijn vliegangst (lastig voor de tournees) zijn persoonlijkheid en dat hij hield van improviseren. Twee keer exact hetzelfde spelen, vergeet het maar. En gezien de complexiteit van de muziek van Yes was dat wel een voorwaarde. Jon Anderson had wel duidelijk een klik met hem en wilde hem graag hebben, maar de anderen zagen het toch niet zitten. Op zich dus niet vreemd dat later Jon Anderson met Vangelis een aantal (succesvolle) platen gemaakt heeft.
Een muziekjournalist gaf Patrick Moraz als tip, Zwitserse muzikant, meer thuis in de jazz rock en lid van Refugee. Het klikte best wel, Patrick Moraz moest wel wennen aan de 'rijkdom' van de groep en hoe alles tot in de puntjes geregeld was.
Het is moeilijk om zijn invloed direct te meten, waarschijnlijk hebben de andere leden wat meer regie naar hzich toe getrokken, in ieder geval Steve Howe, met zijn nieuwe gitaar een Fender Telecaster uit 1955, een steel gitaar en een elektrische sitar.
Maar soms hoor ik toch wat keys voorbijkomen die ik herken vanuit de plaat van Moraz 'the story of i'.

Dan de muziek. Van een recensent begreep ik dat hij altijd start met kant 2 en dan pas kant 1 opzet. Dat vindt hij beter passen. Dus het titelstuk dus als finale.
Maar goed , Yes heeft anders gekozen.

We starten dus met het oorlog/vrede epos "the gates of delirium' . Een complex stuk, ook vrij stevig moet ik zeggen. Het lijkt wel of Anderson er soms amper bovenuit komt met zijn hoge stem.
Na zo'n 15 minuten bijna van je stoel af te worden geblazen eindigt het stuk in 'vrede' , 'soon' is de rustige afsluiter van het epos. Het zit weer knap in elkaar, maar steviger dan we gewend zijn van Yes. De rock is duidelijk aanwezig.
Dan kant 2. 'Sound Chaser' is misschien nog wel harder, het gaat daar alle kanten op. Zeker in het begin niet bepaald toegankelijk. "To be over' daarentegen is weer meer een typisch Yes nummer, melodieus, afwisselend, prima soli van onder andere Steve Howe, mooie zang.
Een rustig einde na toch heel wat stevige, complexe gedeelten.

Het album werd over het algemeen goed ontvangen, Patrick Moraz heeft Rick Wakeman goed vervangen. Ook al was het maar voor één plaat, want de wispelturige Rick Wakeman kwam bij het volgende project weer terug.
Patrick Moraz werd een aantal jaren later gevraagd om Pinter te vervangen bij the Moody Blues en dat heeft hij wel een aantal jaren gedaan.
'Relayer' is een nieuwe loot in het oeuvre van Yes, anders dan 'Tales' en ook weer ergens eigenzinnig. Het is 1974 de topjaren voor de prog/symfonische muziek, toch begint langzamerhand iets te schuiven in het muziekland.