Doe Maar - 4us (1983)

4US ligt hier in zijn 2008 remaster te spelen,
en volgens mij is het dit keer wel de originele album mix.
4US komt wat moeilijk op gang door de vreemde tracklijst.
Het is wachten tot nummer 5 voor je je echt in Doe Maar land waant.

Ik heb het album ook altijd met hoofd- en keelpijn geassocieerd.
Niet moeilijk met die titel en hoes, maar ik bedoel het ook muzikaal.
Heel wat nummers gaan namelijk over zich niet goed in zijn vel voelen.

Doe Maar Net Alsof is een moeilijke en (te) lange albumopener.
Het is wel zo'n stevig hakkende Vrienten reggae met dubgeluidjes.

Je Loopt Je Lul Achterna paste beter op Vrientens soloplaat.
Iets te autobiografisch om voor tieners te grabbel te gooien.

Lajeninaja vind ik echt een b-kant zonder meer.
De Bom had bijvoorbeeld best op dit album gekund.

Nooit Meer Slapen (skazz = ska + jazz) is ook al zo'n donker zieleroersel.
Dit keer is het Jansz die ons tussen de lakens laat kijken.

Nachtzuster is gezellig swingende Doe Maar oude stijl.
Of nieuwe stijl, want deze would be singel lijkt ook erg op Macho.

Zoek Het Zelf Maar Uit is zo'n typische albumtrack van Jansz.
Laid back met gedubde vocalen en instumentale franjes (oa van Pijnenburg).

1 Nacht Alleen is in één woord een briljante singel.
Met die geweldige synthlijnen en het onweerstaanbare "tsja prrr prrr".

Bang vind ik ook een van de betere albumtracks.
Weer een licht neurotische tekst, maar in een prettig, muzikaal jasje.

Heroïne is het pedagogisch verantwoorde tegengewicht van Nederwiet.
Als ik me niet vergis ging Heroïne ook over vorige drummer Van Collem.

Pa is één van de allergrootste Nederlandstalige songs ooit.
Een schitterende tekst en hemelse muziek: catchy van A tot U u u u.

Alles Gaat Voorbij is zo's song waarmee je een concert afsluit.
Zeer hitgevoelig nummer, mede gepend door gitarist Hendrix.

Walska (wals + ska) is een grappig zinspeling op Skunk (ska + punk).
En we gaan nog niet naar huis, belange niet, bijlang niet ...

of toch ... want mooie liedjes duren niet lang ...

Macho vond ik wel een bijzonder coole song,
zo op het hoogtepunt van hun roem ... deed wenkbrauwen fronsen.
Muzikaal trouwens een voorbeeldles in catchy songschrijven.

Grote Broer (b-kant van Macho) en Wat Ze Doet (reeds klare song
uit de sessies voor een volgend album) zijn niet veel meer dan probeersels.
Volgens mij staan de betere songs uit deze periode op Geen Ballade van Vrienten.

4US is mijns inziens de beste Doe Maar plaat, met enkele schitterende uitschieters ('Nooit Meer Slapen' en '1 Nacht Alleen', 'Pa') en in tegenstelling tot hun andere albums weinig slechte nummers. Enkel 'Nachtzuster' vind ik maar niets, klinkt vreselijk gedateerd als je het mij vraagt. Muzikaal iets ingetogener, maar net daarom komt de zang (die hier schitterend is, bv. 'Bang' - "mama laat het lampje aan") des te beter uit de verf.

Na het mooie Doris Day en Andere Stukken werd de lat voor Doe Maar erg hoog gelegd.
Het volwassene publiek haakte af, en de tienermeisjes kwamen er voor in de plaats.
Op 4US probeerden ze het oude publiek terug te winnen, en de toon was een stuk serieuzer.
De Bom bereikte als voorloper al niet het effect, maar maakten ze alleen maar populairder, en ook de single Pa werd vooral bij het tienerpubliek op gepakt.

Vervolgens werd 4Us de Ziggy Stardust van Doe Maar.
Doe Maar werd groter dan mogelijk was.
De eerste zinnen van de opener Doe Maar Net Alsof zeggen alles al.

Je ziet in je krantje dat het allemaal uit de hand loopt
Je leest maar niet verder want je, je voelt het begin van wanhoop

Het lijkt alsof Henny Vrienten in de toekomst kijkt, en de reacties op het uit komen van 4US leest.
De Doe Maar gekte is een ontplofte bom geworden.
De toon is een stuk grilliger.
Doe Maar Net Alsof, Je Loopt Je Lul Achterna en Heroïne zijn een stuk zwaarder dan Nederwiet en Doris Day.
Muzikaal en qua teksten is er zeker sprake van ontwikkeling, maar ik verlang toch meer naar de luchtigere toon van Doris Day en Andere Stukken.

Heroïne gaat grotendeels over drummer Rene van Collem die de druk al niet aan kon, en weg vluchtte in de drugs. Waarschijnlijk is het tevens een soort van angst over de verdere ontwikkelingen van Doe Maar.

Zo wordt er vaker in nummers aanwijzingen gegeven om met beide voeten op de aarde te blijven staan. Zo ook in Lajéninaja.

Kijk om je heen
Zie wat er gebeurt
Zorg dat je wakker blijft

En ze bleven wakker; en besloten om op tijd te stoppen.
Toen was het onbegrijpelijk; nu op terug werkende kracht, een moedige stap.

4US............... Doe Maar......................

Die titel was er natuurlijk niet voor niets en ik was als 12 jarig ventje in aanraking gekomen met Doe Maar die toen al aardig groot aan het worden waren doordat ze hits scoorden met Doris Day en Is Dit Alles? Ik zat net in de brugklas en Doe Maar deed het goed tijdens het introductie-kamp bij zowel jongens als meisjes. De eerste buttons waren al te zien en een aantal werden helemaal gek op de schooldisco toen die bewuste hit Doris Day voorbij kwam. Op die leeftijd ben je daar gevoelig voor en ik viel dus ook voor Doe Maar. Met Sinterklaas kreeg ik dan eindelijk de 2 LP's die het zo goed deden: Skunk en Doris Day en andere Stukken.
Het sjaaltje, de posters, de polsbandjes en de buttons waren ook snel in huis gehaald. Ik was officieel fan. Waar mijn nog jongere neefjes dat niet helemaal begrepen (zij waren immers voor Michael Jackson) daar maakte ik iedereen gek met de liedjes van Doe Maar.
Wat spannend waren de singles De Bom en de opvolger Pa en wat keek ik uit naar 4US. Voor mij misschien wel het hoogtepunt van mijn fan-zijn.
Ik vond het vreemd dat De Bom er niet op stond maar wat kon het mij ook schelen: deze LP was vers voer als aanvulling op de andere 2 albums (het debuut kocht ik vrij snel na 4US want op die leeftijd was het geld niet toereikend zoals het dat nu wel is voor het kopen van cd's). De gekte was op zijn hoogtepunt. Doe Maar zag en hoorde je overal. Ik snapte achteraf ook heel goed dat de band er zelf niet meer tegen kon. Maar rondom verschijnen van dit album waren ze niet van de buis te slaan. Zo was er ook een tv-special met zo'n beetje alle nummers verwerkt in een soort van videoclip.
Ik was verliefd op Nachtzuster, ik vond het maar wat stoer om Heroïne te zingen, alhoewel ik Godverdomme dan toch wat minder hard schreeuwde en ik tot op de dag van vandaag niet weet wat mijn ouders daar nu echt van vonden (toen pretendeerde vooral mijn moeder het een leuk bandje te vinden in elk geval).
De namen van alle meiden uit 1 Nacht Alleen kan ik nog steeds zo opnoemen en Je Loopt Je Lul Achterna vond ik ook één van de beste nummers van 4US alhoewel de precieze strekking me toen op die leeftijd en in die tijd nog volledig ontging. Ja het woord lul zat er in wat natuurlijk een hoop gegniffel veroorzaakte.
Het geeft al aan dat Doe Maar er terecht niet veel zin meer in had. Ik hoorde immers ook tot de kind-fans en dat moet nooit de bedoeling van de band geweest zijn.
In tegenstelling tot veel andere (mannelijke) leeftijdsgenoten vond ik Doe Maar toen dus erg leuk en ben ik dat altijd blijven doen. Het was dan ook opvallend tijdens de reunie-concerten een aantal jaar terug in Ahoy, dat er naast de vele dames nu ook veel heren rondliepen en dat diezelfde heren Doe Maar nu wel degelijk konden pruimen, sterker: goed vonden.
En dat was Doe Maar ook. Buiten het feit dat ze zo'n enorme hysterie teweeg brachten (ik vraag me af of dat in het huidige internet-tijdperk ook gebeurd zou zijn) waren het zeer sterke muzikanten die uiterst puntige liedjes konden schrijven met heel vaak een vette knipoog.
Na 4US verscheen de single Macho als voorloper voor een nieuw album en als je dan vooral b-kant Grote Broer beluisterde dan hoorde je een serieusheid die me erg nieuwsgierig maakte. Zouden ze hun fans van zich af willen schudden? Zouden ze critici de mond willen snoeren? (Bij het alternatieve publiek waren ze niet bepaald geliefd getuige hun optreden op Pinkpop in 1983 waar de band bekogeld werd).
We hebben het nooit geweten omdat de band er in april 1984 mee ophield. Ik vond het vreselijk toen ik dat hoorde, zeker ook omdat ik wist dat ik ze nooit meer live zou kunnen gaan zien. Toen ze in maart 1983 optraden in zaal Leysdream te Roosendaal kreeg ik geen toestemming te gaan. Toen bekend werd dat er afscheidsconcerten kwamen heb ik dat ook maar zo gelaten.
Allemaal jeugdherinneringen natuurlijk, evenals die reunieconcerten in Ahoy die daaruit voortvloeide (de reeks in de Kuip een paar jaar daar weer na geloofde ik wel weer), maar ook het besef dat Doe Maar gewoon een leuke band was en is, en ik zal dit album dan ook nooit meer uit mijn geheugen kunnen bannen; daarvoor is het te veel een soundtrack geweest van mijn eerste stappen als serieus muziekliefhebber; een hobby die nooit meer is overgegaan

Toen Doe Maar de grootste band van Nederland was was ik er niet bij. Ik was er eenvoudigweg nog niet. Dat verklaart waarschijnlijk ook waarom ik geen vreselijke drang voel om rond te springen en te juichen omdat er reünieconcerten aankomen. Maar toch, Doe Maar draag ik een warm hart toe. De albums kennen keer op keer mindere momenten, om niet te zeggen fillers, maar wat waren ze eigenlijk ook tot ontzettend mooie dingen in staat.

4us bevat naast het wat flauwe ‘Eén Nacht Alleen’ en ‘Alles Gaat Voorbij’ ook de mooie liedjes ‘Doe Maar Net Alsof’, ‘Je Loopt Je Lul Achterna’ en ‘Zoek Het Zelf Maar Uit’ die soms tekstueel zo lomp en kort door de bocht zijn dat het bijna aandoenlijk wordt. De vuistregel is dat je in het Nederlands beter je best moet doen om goede teksten te schrijven omdat je minder snel door de mand valt als je in het Engels schrijft, maar juist simpele zinnetjes als ‘Mijn God, het is voorbij/Ze is niet meer van mij/Niet te geloven, het is over’ raken me op een bepaalde manier erg. Het is een gevoel dat me wat doet denken aan de gedichten van de Zuid-Afrikaan Danie Marais, die schreef ‘maar nou huil jy rêrig en ek/ek sit en kyk/na jou/sit net/en kyk na jou.’

Ook ‘Bang’ is ontzettend mooi in al zijn simplisme. ‘Bang voor jou en bang voor mij/
Bang voor dood en bang voor pijn’; levensangst wordt hier zo bizar treffend neergezet dat je zou zeggen dat het te makkelijk is, te simpel, maar het is gewoon de waarheid, misschien wel het meest dichtbije van hoe je dit gevoel moet omschrijven. Ondanks de ondergrond van luchtige ska is 4us ook een vrij zware plaat. ‘Heroïne’ doet wat aan als een parodie op artiesten die opeens een ruig imago proberen te cultiveren, maar de getroebleerde relaties, aandacht van en seks met groupies, drugsgebruik en vooral onmacht maken de dienst uit. Bijzonder dat deze band blijkbaar zo groot is geweest, ook nog met ongemakkelijke teksten waar mening in de goot liggende singer-songwriter of treurige emoband eigenlijk wel jaloers op kan zijn.

Ik wil even beginnen dat ik het eerder verhaal van aERo erg goed vind en heel herkenbaar a;s mannelijke Doe Maar fan in die tijd. 4Us is voor mij het beste NL-talige album ooit en staat ook op 8 in mijn top 10 (momenteel). Een mooi voorbeeld dat stoppen op je hoogtepunt goed kan. De hype rond Doe Maar had Beatles-achtige vormen aangenomen en daar voelden ze zich niet echt heel prettig bij.
Deze plaat is duidelijk meer gericht op een ouder publiek. Als jong jochie vond ik het al prachtig, maar later ben ik de echte kracht van het album gaan waarderen.
Dit album voelt voor mij als een echt Henny Vrienten album met hele sterke teksten. Ik vind de kale arrangementen (zouden ze naar Prince hebben geluisterd?) heerlijk. Drum(computer) en bas bepalen het gluid van dit album met briljante versiering van gitaar en synth.
Dit album is echt een mooi geheel, maar de afzonderlijke nummers hebben wel hun eigen kenmerken.

Doe Maar Net Alsof
Briljant intro en dito tekst zorgen ervoor dat je gelijk in het album wordt gezogen.

Je Loopt Je Lul Achterna
Ohhh, hij zegt lul. Dat was natuurlijk heel spannend. Later de tekst gaan begrijpen en daar wint het nummer flink wat diepgang mee. Lekkere solo van Jan H. ook.

Lajéninaja
Doe Maar had altijd een muzikaal nummer op de plaat staan. Dit nummer heeft dezelfde sfeer, maar dan met zang (als je begrijpt wat ik bedoel).

Nooit Meer Slapen
Het lijkt bijna a-capella over de bas gezongen te worden. Echt ijzersterk gearrangeerd. Ook het wanhopig geschreeuwde nooi-nooi-nooit maakt dit tot een pareltje. De heren laten ook horen dat ze heel goed zijn in Beatles-achtige koortjes. Tenslotte uiteraard een mooi eind van het nummer.

Nachtzuster
Dit vind ik vooral een nummer met een heerlijk aanstekekelijke synth erin. Je gaat bijna geloven dat Henny echt medische hulp wil van de Nachtzuster.

Zoek het Zelf Maar Uit
Een schitterende, poëtische middelvinger. De coupletten zijn redelijk vaag en in het refrein is het recht voor zijn raap. Typisch jaren '80 egoïsme.

1 Nacht Alleen
Dit nummer is natuurlijk vooral bekend van het rijtje namen dat veel van mijn generatiegenoten nog altijd op commando op kunnen dreunen.

Bang
Veel betere tekst dan je door de titel zou verwachten. Ik vind vooral de ritmewisseling tussen couplet en refrein erg leuk.

Heroïne
Staccato gespeeld en gezongen. Heel confronterend nummer, mede geïnspireerd op de problemen rond René van Collum.

Pa
Heb ik vanwege het jeugdsentiment lang het beste Doe Maar nummer gevonden. Ik weet nog dat het op 1 binnen kwam in de hitparade, waar ik als fan toen heel trots op was, omdat het (in mijn beleving) niet vaak voorkwam. De opbouw van dit nummer is erg goed. De generatiekloof wordt hier goed bezongen.

Alles Gaat Voorbij
Lekker pianoriedeltje over de vergankelijkheid. Hoe toepasselijk was dit!

Walska
Melige muzikale afsluiter zorgt ervoor dat je niet blijft hangen in de "alles gaat voorbij" gedachte.

Het derde album van Doe Maar, sinds de komst van zanger en bassist Henny Vrienten, verscheen in een periode dat de band de druk van de, vooral jonge fans, eigenlijk niet meer aan kon. Ze werden achtervolgd, belaagd en van een normaal leven was geen sprake meer. Dat ze met het op 11 maart 1983 verschenen “4US” een album hebben kunnen maken, dat het tot een topper in de Nederpop wist te schoppen, is een kwaliteit op zich. De populariteit van Doe Maar was sinds “SKUNK”, dat in 1981 verscheen, groter en groter geworden en bereikte met “DORIS DAY EN ANDERE STUKKEN”, uit 1982, een voorlopig hoogtepunt. Met de nummer 1 hit “DE BOM”, eind 1982, nam de aandacht alleen maar toe en ook de media aandacht en merchandising nam hysterische vormen aan. De sound van “4US” is wel Doe Maar, maar er zit ook wel een soort groei naar andere stijlen dan ska en reggae tussen. De teksten gaan over volwassen problematieken, zoals overspel, verslaving en ouder worden. Toch zingen de jonge fans van de band de teksten luidkeels mee, wat voor een maar steeds groeiende populariteit zorgt. “4US” is een zeer gevarieerde plaat geworden, met vrolijke tracks, die worden afgewisseld met meer beklemmende songs, zoals het voor voormalig drummer René van Collum geschreven “HEROÏNE”. Met “PA” scoort de band zijn tweede en tevens laatste nummer 1 hitsingle in de Nederlandse Top 40. In 1984 verscheen “MACHO”, dat eigenlijk de voorloper had moeten zijn op een nieuw album, maar de band trok de druk die het succes met zich mee bracht, niet meer en nam op 14 april van dat jaar afscheid van zijn publiek. In 2000 kwam de band weer terug, trad 16 keer op in een uitverkocht Rotterdam Ahoy, bracht een prachtig nieuw album uit, “KLAAR”, en daarmee waren ze weer terug. Op gezette tijden treedt Doe Maar op, maar een nieuw album zal er vermoedelijk niet meer verschijnen, daarmee zijn ze ‘klaar’. We moeten het dus doen met onder meer “4US” en dat is geen straf!

In mijn ogen één van de beste Nederlandstalige albums ooit. Zeer goed en het is gewoon knap dat een band op dit niveau, en op dát moment zo populair, zo'n superalbum kan maken. Wat ik altijd wel bijzonder blijf vinden is dat na 25 jaar pas de goede mix op CD is verschenen! En dat men bij Hoes bleef ontkennen dat de LP en CD een verschillende mix hadden.

Deze cd in corona tijd aangeschaft. Ik had hem nog niet en vond het wel een toepasselijke titel in deze tijd. Ik ben nooit een echte Doe Maar fan geweest maar ik vind '4us' een sterke plaat met sterke teksten en goede muziek. De plaat stamt uit 1983 maar past ook heel goed in deze tijd met nummers als 'Doe maar net alsof' , 'Bang', 'Nachtzuster' en 'Heroïne' bijvoorbeeld. Ik draai hem opvallend vaak en zit er soms aan te denken nog wat uit de Doe Maar catalogus aan te schaffen.

Legendarische plaat. Ben hem wat vaker gaan luisteren sinds ik de lp heb aangeschaft. Het verschil tussen de lp en digitale remasters is enorm, gezien er twee mixes in omloop zijn sinds de intrede van de CD. Nu ik dit schrijf beluister ik hem op Spotify, omdat het op dit platform eenvoudiger is om nummers weg te laten. Ik begrijp dat het weglaten van nummers is als vloeken in de kerk, en dat is precies mijn punt. Het uitbundig vloeken op "Heroïne" blijft me tegen de borst stuiten. Uiteraard heb ik alle begrip voor de narigheid die bezongen wordt. Als iemand zijn leven vergooit met een verslaving als deze, lijkt het zo toepasselijk om van je af te vloeken. De kracht van muziek en poëzie vind ik echter juist het kunnen vermijden van zulke "instinctieve" reacties. Als er incidenteel gevloekt wordt, is daar nog overheen te luisteren, maar dit nummer bezorgt kromme tenen. In mijn optiek het enige echte minpunt van de plaat.
Favorieten zijn "Nachtzuster", "1 Nacht Alleen", "Pa", en "Alles Gaat Voorbij".