Push the Sky Away, ik draai ‘m niet zo vaak en dat is voor mij nieuw voor een Nick Cave-plaat. Het heeft me in elk geval een hele tijd geduurd voordat ik er echt in zat; wederom nieuw voor een plaat van Ome Nick. Het bleef aanvankelijk allemaal niet zo hangen, maar ik heb doorgezet. De beste toegangspoort waren toch wel de teksten, die hier wederom behoorlijk sterk zijn. Push the Sky Away zal best vaker een sterke gedichtenbundel met een mooie muzikale begeleiding zijn genoemd, en daar kan ik me bij aansluiten.
De link naar Grinderman is duidelijk op Push the Sky Away, muzikaal gezien zeker. De broeierige sfeer is nog steeds aanwezig, maar dan zonder bakken distortion en een vuilbekkende Cave. Een nummer als ‘Water’s Edge’ heeft een Grindermanachtige baspartij en zou destijds met gitaaruitbarstingen zijn aangekleed, maar houdt het nu op piano en viool. De combinatie van die laatste en de praatzang van Cave doen zelfs denken aan de Velvet Underground. Het is een nummer dat plusminus vijf luisterbeurten lang niet bleef hangen, maar opeens begon te intrigeren. Bovendien is het tekstueel bovendien een sleutelnummer van het album: het zeemeerminnenmotief dat op veel teksten op Push the Sky Away speelt hier een grote rol.
Op Grinderman speelde de seksualiteit van de ouder wordende man al een rol, maar dat thema komt ook prominent terug op Push the Sky Away. Cave is inmiddels 55 en geen heel jonge god meer en reflecteert daarop. Stiekem kijkt hij jaloers naar jonge knapen die pochen met hun erecties om knappe meisjes in bed te slepen in ‘Water’s Edge’. Wie een beetje bekend is met de Engelstalige poëzie zal deze zeemeerminnen, geobserveerd door een buitenstaander, ook snel in verband brengen met T.S. Eliots bekende regels ‘I have heard the mermaids singing, each to each. // I do not think that they will sing to me.’
Vanuit dat motief begon ik ontdekkingsreisjes in Push the Sky Away te ondernemen. Eén van de nummers die direct al goed viel, is ‘Highs Bosson Blues’, een typisch Cave-nummer met een onnavolgbare, verhalende tekst. De ik-persoon krijgt te horen over het Highspartikel, dat een belangrijke aanwijzing is in het wetenschappelijke onderzoek naar waar het leven vandaan komt. De ‘ik’ heeft grote moeite met die doorbraak en besluit af te reizen naar Genève, waar de Hadron Collider staat. Ondertussen lijkt hij een reis door de tijd te maken: hij komt Robert Johnson tegen, die zijn ziel aan de duivel verkoopt, en in Memphis een man hoort preken ‘in a language that’s completely new’. Mijn interpretatie: dat is Elvis. De ‘ik’ gaat op zoek naar het ontstaan van het leven en komt via het ontstaan van de popmuziek uit bij de erotiek: Hannah Montana wordt aangetroffen in een zwembad (water! Nu hoort er al een belletje te rinkelen) en de ik-persoon bedrijft de liefde met haar tot ze geen alter ego meer nodig heeft: ‘Miley Cyrus, you were the best girl I’ve ever had’.
Vanuit dit perspectief biedt Push the Sky Away ook een wijds tekstueel landschap om te ontdekken. Het lijkt om een vrij losjes opgezet conceptalbum te gaan, waar in elk geval belangrijke thema’s en motieven op aan te wijzen zijn, die in verschillende nummers terugkomen. Erotiek wordt geassocieerd met water, water met de oorsprong van het leven; zo simpel kan het zijn. De slang-achtige titel ‘We Real Cool’ verwijst bijvoorbeeld niet zozeer naar een status van coolheid hebben, maar naar een bekoelde relatie. (IJs is bevroren water, afijn, daar hebben treffen we weer zo’n lijntje aan.)
Die vele tekstuele maken voor mij (ik heb natuurlijk een bijbaantje als poëzierecensent) Push the Sky Away, naast het vertrouwde, maar toch prettig lichtjes afwijkende geluid, toch de moeite waard, na het aanvankelijke doorbijten. Het zijn geen typische Cave-ballads geworden, veel liedjes lijken er weliswaar op, maar het is toch anders, elementair bijna. De piano is niet meer het voornaamste instrument en sfeermaker, maar juist viool- en baspartijen die je niet als lead zou verwachten. Majesteuze, memorabele melodielijnen als op pak ‘m beet The Good Son ontbreken, evenals het ruwe beuken van Grinderman. Daardoor komt de focus meer op de wat ongemakkelijke sfeer te liggen, waar je inderdaad even goed in moet komen. Daarna blijkt het geluid uitstekend te passen bij de stripclubfilosofiecolleges van de oudere man die zijn worm niet meer zo goed kan temmen (of specifieker: hem niet meer zo goed uit de grond kan laten kruipen) en daarom des te meer tijd heeft om het leven te overdenken.