Black Sabbath - TYR (1990)

Studio-album nummer vijftien met Tony Iommi (gitaar), Tony Martin (zang), Neil Murray (bass), Cozy Powell (drums) en Geoff Nichols (keyboards). Zeg nu zelf, het is mooi volk dat hier op dit album aanwezig is, in vergelijking met de uitmuntende voorganger The Eternal Idol een nieuwe drummer en bassist. Eigenlijk is dit een sublieme bezetting.
Hoewel er meer volk door Black Sabbath loopt dan op een doordeweekse dag in een drukke supermarkt, blijft het songniveau altijd hoog en daar zorgt Tony Iommi wel voor. Wat ben ik ook blij met het spel van Cozy Powell (RIP) op dit album: luister maar eens goed naar zijn drumwerk op The Lawmaker en The Sabbath Stones waar hij voor een meerwaarde zorgt. Tony Martin heb ik ook nooit live gezien, maar hier doet hij het opnieuw meer dan prima en hij is op dit album ook verantwoordelijk voor de teksten. Verdere favorieten van mij zijn Jerusalem en The Sabbath Stones (ongelooflijk nummer). Feels Good to Me vind ik minder, het was blijkbaar enkel geboren om een single te zijn.
The riffmeister strikes again. Geweldig sfeervol heavy album dat een volle ster erbij krijgt, weliswaar een korte speelduur maar heel zeker kort en heel krachtig! Play loud en het beste album dat ik in tijden heb gehoord. Nog liefhebbers?

Ben nu deze cd maar eens weer aan het luisteren. Dat had ik al een tijdje niet gedaan. Als ik naar Tony Martin-cds wilde luisteren, pakte ik liever Headless Cross of The Eternal Idol. En dat is nog steeds zo.

Los daarvan is Anno Mundi een wereldnummer, mooi opgebouwd, sfeervol. The Law Maker is ook niet verkeerd, maar ik vind de nogal dominant aanwezige drums een beetje een nadeel. Jerusalem is ook goed, maar niet heel speciaal. The Sabbath Stones is een traag en dreigend nummer, zeker de moeite waard.
Het drieluik The Battle of Tyr/Odin's Court/Valhalla vind ik een beetje jammer van de tijd om helemaal te beluisteren. Eigenlijk is alleen Valhalla de moeite waard. De rustige andere 2 delen hadden voor mij wel vervangen mogen worden door een hard rockend nummer. Hoewel dat nummer ook aan de cd toegevoegd had kunnen worden zonder iets anders weg te halen, want TYR is natuurlijk een belachelijk korte plaat.
Feels Good to Me is, naar ik ergens heb gelezen (niet op MuMe, ook al wordt het hierboven al ergens genoemd) toegevoegd omdat de platenmaatschappij een single op de plaat erbij wilde. En inderdaad, ze hebben een standaard rockballad gekregen, die bij mij helemaal niks doet, behalve het opwekken van een neiging om op het knopje 'next' te drukken.
Maar gelukkig is er de afsluiten, Heaven in Black, nog. Dat nummer vind ik weer erg genietbaar. Een prima afsluiter van een goede plaat. Niet een cd om voor naar de platenboer te rennen (aannemend dat ze TYR daar hebben, wat meestal niet het geval is. Mijn exemplaar is een tweedehandsje), maar wel eentje om regelmatig af te spelen.

Van de 3 achtereenvolgende platen met Tony Martin (het sterke Cross Purposes volgde in 1994) vind ik dit de minste. Jerusalem, het Walhalla en meer van dit soort geloofs- mythologische thema's zorgen regelmatig voor een wat pompeuze insteek. Aan de andere kant: de muzikanten zijn goed, Iommi is (heel verrassend...) top. En gelukkig staat The Sabbath Stones er op: een traditioneel doommetal nummer: fraai! Het hardrock nummer Valhalla zelf is ook heel aardig, net als opener Anno Mundi. Toch kan ik mij overall niet zo vinden in de hoge waardering hier op Musicmeter.

...En hier maken de twee Tony's het zich weer te makkelijk. Een album dat verwijst naar de Noordse mythologie maakt me makkelijk benieuwd, maar tegelijkertijd komt ook weer redelijk uit waar ik een beetje bang voor was. Black Sabbath in deze typische eightiesstijl kan zich niet goed uitdrukken. Het is dan wel Valhalla dat de beste song van de plaat is. Jerusalem volgt op een nette afstand, maar verder is er eigenlijk niks dat echt blijft hangen. Anno Mundi straalt in degelijkheid, maar The Law Maker en de laatste twee tracks zijn ronduit saai. Het doet wel denken aan The Eternal Idol. Te glad, te makkelijk, maar vooral wat saai en onmemorabel.

Tussenstand:
1. Heaven And Hell
2. Sabotage
3. Mob Rules
4. Paranoid
5. Sabbath Bloody Sabbath
6. Masters Of Reality
7. The Headless Cross
8. Black Sabbath
9. Born Again
10. Vol. 4
11. Tyr
12. Technical Ecstacy
13. The Eternal Idol
14. Never Say Die
15. Seventh Star

Ten opzichte van Headless Cross heeft Black Sabbath hier wel weer een eigen sound aangemeten. Ik lees hier dingen over 'Duitse power metal', maar dat hoor ik er toch echt niet in terug. Het album is niet zo geniaal als sommige mensen me vertelden, maar ik 'snap' het wel en zou het tot nu toe zelfs nog een stapje boven Headless Cross willen zetten. Het loopt allemaal verdomd lekker en is weer een stapje mysterieuzer dan de vorige albums. De titeltrack is pure klasse. Wat het allemaal nog steeds weghoudt van pure genialiteit is toch een algehele gladheid en het feit dat niet iedere track even sterk is, maar alsnog is dit album verre van een straf om uit te zitten. De echte 'Sabbath-sound' is echter nog steeds niet aanwezig.

Voorlopige tussenstand:
1. Heaven And Hell
2. Sabotage
3. Mob Rules
4. Master Of Reality
5. Sabbath Bloody Sabbath
6. Tyr
7. Headless Cross
8. Paranoid
9. Born Again
10. Technical Ecstacy
11. Vol 4
12. The Eternal Idol
13. Black Sabbath
14. Never Say Die
15. Seventh Star

Wat een fenomenale plaat is TYR eigenlijk en wat was Tony Martin in een geweldige vorm in deze periode. The Sabbath Stones (De Heaven And Hell van dit album ) is mijn absolute favoriet van dit album. Tony Martin krijgt hier alle ruimte om zijn vocale talent te laten horen. De andere nummers doen er weinig voor onder. Hooguit The Law Maker vind ik een beetje flauw.

De productie is typisch jaren '80 met de overvloed aan reverb en de gated reverb op de snare, maar past prima bij dit album.

De aanloop naar Tyr was een stuk rustiger dan die bij voorganger Headless Cross. Voor de tour van dat album werd bassist Neil Murray (39 jaar) ingelijfd, wat ik prachtig vond: de grote vriendelijke reus was nu bij "mijn" Sabbath! Hij was erbij gehaald door drummer Cozy Powell van het beste Rainbow ooit, de twee kenden elkaar van hun tijd bij Whitesnake. Relatief jong was zanger Tony Martin (toen 32) en de kern van de groep werd gevormd door oudgedienden Tony Iommi en Geoff Nicholls, inmiddels veertigers. Iommi voelde zich niet meer een oude man met allemaal jonkies om zich heen, zoals ten tijde van The Eternal Idol.

Op tournee in Amerika ergerde hij zich: Headless Cross ontbrak nogal eens in de winkels, promotieposters ontbraken. Sterker nog, zelfs de tournee was slecht gepromoot. In zijn boek ‘Iron Man’ (2011) over fans die ze op straat tegenkwamen en hen vroegen: ‘What are you doing here?’
‘Oh… we’re playing here tonight.’
‘Eh?’
Zijn conclusie: ‘It was all very Spinal Tap-ish’.
Hierna vervolgde de tour door het Verenigd Koninkrijk, Mexico en tienmaal Moskou, waar Girlschool in het voorprogramma speelde. Tony zag hoe kort na aankomst twee van de meisjesschooldames in de hotelbar met elkaar op de vuist gingen. Zijn eerste kennismaking met deze feminine groep van de New wave of British heavy metal generatie, noteert hij droogjes. Bovendien viel hem op dat ze alle vier goed konden drinken en eveneens heeft hij niet gemist dat Powell daar een relatie kreeg met frontvrouw Kim McAuliffe; ‘She was a really nice girl.’

De opnamen van de nieuwe Sabbath verliepen voor de verandering eens zonder problemen. Al snel wordt duidelijk dat Tyr subtieler is geworden dan de voorganger: de teksten van Martin behandelen nu de noordse mythologie. Iommi vraagt zich af of het passend was bij Sabbath, maar met die schitterende hoes erbij hoorde je mij niet klagen; de composities kennen eveneens meer variatie met het frequentere gebruik van rustige passages, waardoor Martin niet steeds op volle kracht hoeft te zingen. Die variatie doet het veel beter bij mij, waardoor ik dit de beste Sabbath met Martin tot dan toe vind.
Hoe sfeervol bijvoorbeeld is het intro bij de aftrap van de plaat middels Anno Mundi, gevolgd door het snelle The Law Maker en het heerlijk logge Jerusalem. Ook boeiend zijn de verschillende delen van Odin’s Court en de ballade Feels Good to Me, waarin Iommi zijn jazzkant etaleert. Het nummer had zó op zijn soloplaat Seventh Star gepast.

Een klein jaar na de berichten van Edwynn, Arjan Hut, gaucho en CWTAB over een heruitgave van de Sabbathalbums met Tony Martin is het nog altijd stil hieromheen. Pensionado Tony heeft geen haast...
Bij thuiskomst, eerder vandaag, ontdekte ik de bio van Geezer Butler in mijn brievenbus, het zojuist verschenen ‘Into the Void’. De bassist keerde voor de opvolger van Tyr terug op het nest, mét Ronnie James Dio. Met Tony Martin werd enorm gesold, wat de man volstrekt niet verdiende. De komende weken eens lezen van Butler daarvan vindt.

De line-up Iommi / Martin / Nicholls / Powell had de smaak goed te pakken en kwam na amper iets meer dan een jaar al met de opvolger voor het artistiek succesvolle Headless Cross. Neil Murray, die er al sinds de vorige tournee bij was, mag ook hier de baspartijen verzorgen.

Ondanks de bijna identieke line-up en de korte tijd tussen de twee albums voelt Tyr toch behoorlijk afwijkend van zijn voorganger. De productie is wat moderner dan zijn voorganger; de galm op de zang en drums is een stuk teruggeschroefd en de voller klinkende gitaar en bas komen een stuk beter tot hun recht, althans op de remaster uit 2024 die ik beluister. Tekstueel mag Martin meer zijn vleugels spreiden, nadat het bijna onophoudelijk over demonen en Lucifer ging op de vorige plaat. Door deze aanpassingen voelt Tyr voor mij kleurrijker dan het bijna gitzwarte Headless Cross, terwijl het niets aan karakter en heaviness heeft ingeboet.

Het epische, sfeervolle Anno Mundi mag de spits afbijten. Geen idee waar het over gaat (de kruistochten?), maar wat brengt Martin zijn teksten hier met overgave. Sowieso lijkt hij op dit album iets minder de hoogste regionen op te zoeken, waardoor zijn stem wat meer body heeft. Instrumentaal wordt er piekfijn opgebouwd vanaf een akoestische introductie naar robuust riffwerk in de strofes, een ingetogen interlude en een intense finale met Powell die de boel geweldig dichttimmert over een bijna wanhopig refrein.

The Law Maker valt niet bij alle gebruikers hier in de smaak, maar ik hou van snelheid in mijn metal en dat is hier niet anders. Heerlijk gedreven, NWOBHM-achtige knaller waar ik onmogelijk bij stil kan zitten. Martin kanaliseert zijn innerlijke Dio met verve en refereert met een knipoog ook aan zijn twee grootste voorgangers: 'Silver mountains won't save you from Hell / The Prince of Darkness, inside you will dwell'. Het gitaarwerk doorheen het nummer en zeker de harmonieën op het einde klinken alsof ze uit de stal van Iron Maiden ten tijde van Killers zijn weggelopen en daar heb ik helemaal geen problemen mee.

Jerusalem neemt wat gas terug en schotelt ons een meer dan verdienstelijke snede powermetal voor met abstracte, maar aanstekelijke teksten. Onmiddellijk daarna komt het slepende, loodzware The Sabbath Stones, waarin de groep uit hetzelfde vaatje tapt als het eveneens uitstekende Eternal Idol (het nummer). De ruimtelijke strofes worden ingekleurd met heel smaakvolle baslijntjes, waarna het refrein extra hard binnenkomt. Na vijf minuten de spanning op te bouwen breekt de storm helemaal los op het einde, met een strakke, opnieuw Maiden-achtige riff en een vintage Iommi gitaarsolo als kers op de taart.

De tweede helft opent met een mythologisch epos van achteneenhalve minuut bestaande uit drie onderdelen. Via orkestrale pauken en keyboards (Battle of Tyr) en een melancholisch stukje gitaar- en baswerk (Odin's Court) worden we achterop de strijdwagen van Thor met de koude wind in de rug Valhalla binngeblazen, laatste rustplaats van moedige gevallen krijgers. Mijn beperkte kennis van Noorse mythologie doet me vermoeden dat de teksten handelen over de gebeurtenissen die de aanleiding zouden vormen voor Ragnarok, de grote godenoorlog en het einde van de wereld. De muziek doet de tekst geen oneer aan; de groep raast als een goed geoliede machine door de stevige riffs en solo's heen.

Feels Good to Me is, zoals No Stranger to Love op Seventh Star, de onfortuinlijke vreemde eend in de bijt die als single voor het album moest dienen. Op zich niet eens een heel slecht nummer, waarbij met name Iommi's gitaarsolo een lichtpunt is, maar met zijn hoge Skid Row-gehalte past deze 'power-ballade' gewoon niet binnen het plaatje van dit album. De videoclip is trouwens lachwekkend cliché. Heaven in Black zet de trein weer op het goede spoor om af te sluiten. Na iets meer dan tweeënhalve minuut komt er voor de derde en laatste keer een prettig riffje voorbij dat leentjebuur speelt bij Iron Maiden. Voor de rest geen uitschieter, maar wel een prima afsluiter.

Al met al dus een heel solide album, waarbij enkel de laatste 2 nummers even een dipje betekenen. In de rangschikking staan deze en zijn onmiddellijke voorganger nek aan nek, waarbij Headless Cross grotere uitschieters heeft (Nightwing!), maar Tyr over de hele lijn het niveau net wat consistenter houdt. Beiden verdienen absoluut hun plekje tussen de Ozzy- en Dio-albums.

1. Heaven and Hell
2. Black Sabbath
3. Paranoid
4. Mob Rules
5. Sabbath Bloody Sabbath
6. Master of Reality
7. Headless Cross
8. Tyr
9. Vol. 4
10. Seventh Star
11. Technical Ecstasy
12. The Eternal Idol
13. Never Say Die!
14. Sabotage
15. Born Again