Deafheaven - Sunbather (2013)

Black Metal. Een genre wat meteen tot de fantasie spreekt. Geschminkte mannen die onverstaanbaar schreeuwen over dood, zelfmoord en alles wat verrot is. Een breed lachende Varg Vinerkes roept op tot kerkbranden en het uitmoorden van alles wat gelovig is. De extremen van deze muzieksoort hebben mij weinig kunnen geruststellen. Muzikaal is het al heel wat om te slikken (extreem lo-fi om het frostbitten en kvlt te accentueren) en de bijpassende leefstijl gaat mensen zoals ik veel te ver. Mijn voorkeur ging uit naar een ander exteem, de emotionele hardcore, zogehete skramz. Nog een genre wat je met een korreltje zout moet nemen. Want zeg nou eerlijk, welke muziekliefhebber stemt zijn gemoedstoestand geheel af op de wanhoop en melancholie van de muziek?

Wat deze genres ook van elkaar onderscheidt is een ander bekend fenomeen in harde muziek; DIY Hardcore. Skramz staat heel dichtbij zijn grote broer Hardcore; kelder-shows in een vergeten deel van Californië zijn de norm. Alleen met de doe-het-zelf mentaliteit kan je deze muziek van de grond brengen. Onder invloed van deze mentaliteit ben ik veel pareltjes tegen gekomen op de ground zero van Metallc Hardcore; Deathwish Inc. met Parting The Sea Between Brightness and Me, Blind To What Is Right en van post-hardcore format Topshelf Records met Somewhere On The Bottom Between Vega and Altair en Old Pride. Mijn vrienden van de Metal raadden mij een solo-artiest aan; Alcest. De koning van de shoegazende Black Metal. Geïntrigeerd door dit genre, maar nog niet helemaal overtuigd, kwam daar een plaat die wel kon opleven tot de melancholie van Joy Division en The Cure; Roads To Judah van Deafheaven. Een mix van shoegaze, post-rock en Black Metal gemaakt door Hardcore kids. Met eindeloze zinnen als "I Hated Myself For It" een ware uitblinker in zijn soort. De unieke blend van skramz en Black Metal levert vier prachtige eposen op in een slecht afgemixte plaat. De blastbeats zijn moeilijk te onderscheiden van de dronende gitaren en de screams komen nauwelijks boven de muren van geluid uit. Desondanks zijn Violet, Language Games, Unrequited en Tunnel of Trees absolute bomaanslagen op het genre dankzij het dromerige wat wij kennen van muzikale uitstapjes zoals My Bloody Valentine.

In '13 zijn we twee jaar verder van het fenomeen Deafheaven. Er is gewisseld van sessie-drummer die ervoor koos met zijn full-on shoegaze band Whirr door te gaan. De anticipatie voor Sunbather is enorm, zeker toen de albumcover ruim van tevoren te aanschouwen was. Een volledig roze platenhoes met halve blokletters. Hier en daar wordt rondgegooid met de termen art-fart en hipster. Want Black Metal wordt nou eenmaal gemaakt door de geschminkte mensen en niet door twee jongens die toevallig deze muzieksoort willen beoefenen in een wereld van punk. Maar wie écht die stap neemt komt nooit bedrogen uit; dit album is een meesterwerk. De melancholische gitaarklanken van Dream House nemen je meteen me in de Sunbather. De aansluitende blastbeat en screams laten je op het puntje van je stoel zitten en zo wordt er langzaam opgebouwd naar de climax. Vervolgens volgt er een knap staaltje minimalistische post-rock die in het vakje Mogwai te plaatsen valt. In één klap zijn we in een time-warp naar '11 met de zeer overtuigende kopstem die ditmaal uitschreeuwt "I Wanted To Dream." Om vervolgens bij te komen van de droom is daar Irresistable. Met in de begeleiding een piano die weliswaar van het typische ontsnapt, maar dezelfde melancholiek weet te behouden. De titelsong weet ons net zo goed vast te houden als de Dream House, dit is Sunbather, waar je je kan baden in het dromerige. De post-rock blijft terugkomen zodra we gedwongen worden te luisteren naar Duits gebrabbel (Wurde die welt dunkler als lichter die draußen in einem schrank voll von hungrigen Fledermäuse und der Whisky und Wein eingeben unseren adern, wenn blut war zu schwach um weiterzumachen) terwijl er op de achtergrond een vreselijk irritant loopje speelt wat je niet los kan laten. Zodra de man uitgepraat is wordt dit loopje nog irritanter, gedipt in noise en dissonantie en breekt het uit in de post-rock die zelfs Godspeed You! Black Emperor al dertien jaar niet meer ter gehore heeft gebracht. Dan volgt Vertigo, met een blastbeat (opvolgend aan gitaarsolo) die net als de film duizelt en boeit tot het einde van de rit. Waar we in '11 autosleutels hoorden rinkelen, deuren dicht hoorden klappen en alarmpjes voor de autogordels afgingen, hebben wij nu te maken met Deafheaven op een parkeergarage, een preker en piepende banden. Wat het ook is, als een geheel eigen Dead Flag Blues speelt het meteen op de verbeelding in. Abrupt worden we The Pecan Tree ingeslingerd. Met wéér dat dromerige wat deze o zo bekende blastbeat inmiddels losmaakt. Langzaam maar zeker wordt er gewerkt naar een finale. De pianoloopjes keren terug maar dit keer klinkt het nog hoopvoller dan ooit tevoren. Zou dit het einde van de Sunbather kunnen betekenen? Wie geluisterd heeft naar Roads to Judah was misschien wat teleurgesteld met de eindsprint. Een radiostem leid ons wat af van het pianoloopje wat inmiddels zodanig veranderd is dat het bestempelt kan worden als post-post-rock. Maar dan gaan we weer los. De dynamiek in dit album wordt nog één keer benadrukt door oorverdovend geschreeuw. Alles komt bij elkaar en de gitaar laat zich van zijn beste kant zien met een riff die wel eeuwig door had mogen gaan. Helaas betekent dat dat het boek uit is.

Sunbather is een plaatje geworden. Van de intense screams tot de kalmerende intermezzo's. Van de dijk van een blastbeat tot de meest dynamisch gecomponeerde post-rock. Het roze in de albumart springt eruit en geeft je het net als Loveless het gevoel dat je erin mag verdrinken. Met alle stereotypes van Black Metal worden korte metten gemaakt door de variatie in Sunbather (waar Roads met zijn vier nummers aan ontbrak). Menig melodische Metal liefhebber zou voor altijd zweren bij eenmansorkest Alcest, maar die Fransoos ontbreekt aan de gedurdheid van de trve American Black Metal Deafheaven. Melancholiek, verdriet en pijn voeren de boventoon. Zoals er gespeeld word met de blastbeat is absoluut untouchable. Hoe het samen gaat met de skramz, post-rock en het shoegazen is ongekend. Een absoluut muzikaal hoogtepunt van de afgelopen tien jaar (internet heeft een grote rol gespeeld in het samensmelten van dergelijke extreme muziekgenres) en voor mij een overtuigende 5/5.

Toen ik twee maanden geleden aanwezig was op het bescheiden Rock Durbuy, in het gelijknamige Waalse dorpje, stond daar de toen voor mij volslagen onbekende band Deafheaven geprogrammeerd.
Aangemoedigd door een interessante omschrijving van een vriend besloot ik het optreden toch maar mee te pikken. Dat de volgende vijftig minuten zouden gevuld worden met een van de meest intense optredens die ik ooit meemaakte had ik echter niet durven dromen.
Vanaf de eerste tot de allerlaatste noot wist deze band me echter volledig in te pakken. De bezwerende blik en het waanzinnige gekrijs van zanger George Clarke, de atmosferische gitaarlijnen van Kerry McCoy en de furieuze blastbeasts van drummer Daniel Tracy zorgden voor een fantastisch atmosfeer die me deed trillen op mijn benen tot uren na het einde van de show.

Terug thuis ontdekte ik dat deze Amerikaanse band ook net een nieuw studioalbum uitgebracht heeft: deze Sunbather.
En waar sommige bands hun fantastische liveprestaties nooit pakkend op plaat zullen krijgen is dat een kwaal waar Deafheaven blijkbaar geen enkele moeite mee heeft.
Opener 'Dreamhouse' maakt meteen duidelijk waar het Deafheaven allemaal om te doen is.
Want hoewel het drumwerk en vooral de zang duidelijk maken dat de roots van de band stevig in de black metal verankerd liggen blijkt al snel dat dit zoveel meer is. Shoegaze, postrock, post-metal, noem het wat je wil, feit is dat Deafheaven er in geslaagd is een eigen sound neer te zetten die authentiek en eigen klinkt. De opbouw van elk nummer klinkt zo natuurlijk en gevarieerd dat de plaat geen moment gaat vervelen.
Deafheaven creëert een universum vol emotie en spanning en houdt dit een uur lang in stand, zowel op plaat als live.
Sunbather is ongetwijfeld een van de albums van 2013 tot nu toe en ik durf er wat geld op verwedden dat ze ook op het eind van het jaar niet ver van de eerste plek zullen staan in menige jaarlijst!

Deafheaven is een band die, net als Light Bearer, of misschien zelfs nog meer, op MuMe aan het uitgroeien is tot een cultband binnen de metalmuziek van langere adem. Een constatering, en ik kon er natuurlijk ook niet langer omheen; het nummer ‘Violet’ van debuut ‘Roads to Judah’ kwam voor op de lijst van onze eigen alternatieve metalladder, en is in mijn persoonlijke lijst in de finale uiteindelijk op een tweede plaats gestrand. Na ‘Primum Movens’ van, jawel, Light Bearer.

Een flink koppel meppen tegen m’n kop wilde ik mezelf geven, toen ik ‘Violet’ eenmaal een paar keer had beluisterd. Waarom kende ik deze fantastische, sfeervolle muziek niet? Snel het debuut gaan luisteren, en bij één keer is het niet gebleven. Erg sterk ook dat je al zo’n knoert van een song weet te componeren, en dat op nog maar het debuut. Het beloofde ontzettend veel voor de toekomst van de Amerikaanse band, maar anderzijds is het aartsmoeilijk om de torenhoge verwachtingen in te lossen, en zou het niet de eerste band zijn die door de mand valt.

Niets van dat alles; ‘Sunbather’, de tweede worp van Deafheaven is nog een klasse hoger in te schatten dan het debuut. De unieke, eigenwijze versmelting tussen verschillende subgenres is nog beter uitgewerkt. De felle vocalen, waarmee zanger George Clarke trouwens behoorlijk spaarzaam is, hebben des te meer het gewenste effect, namelijk dat van de meest ingrijpende soort; elke keer wanneer Clarke zijn strot wagenwijd opentrekt, wordt er een contrast getekend. De riffs van de lead gitaar zorgen namelijk voor een louterend, zelfs zomers gevoel. Er hangt een zekere hang naar nostalgie in de lucht, de riffs zijn niet “all black”.

De hoes is ontworpen door Nick Steinhardt, gitarist van Touché Amoré, de post-hardcore band. Van die band heb ik nog niet al te veel gehoord, maar ook in de muziek van Deafheaven hoor je veel emotionaliteit en inleving. Intensiteit, dat vooral. En dus wel een vermelding waard. De hoes is erg opvallend, en de band zal door een hele hoop mensen die zich bestempelen als metalliefhebbers, verguisd worden. Omwille van de overheersende kleur, omwille van de albumtitel. Mocht pakweg Darkthrone met een album komen dat de titel ‘Sunbather’ droeg, ze zouden weggehoond worden. Het pleit voor George Clarke en Kerry McKoy dat zij hier glansrijk mee wegkomen in mijn ogen. Het bewijst eens te meer de eigenzinnigheid, en ook de grensoverschrijdende ambities. ‘Sunbather’ bevat zeker elementen uit de black metal subcultuur, maar ook invloeden uit shoegaze, postrock en de muziek van Touché Amoré en consorten zijn hierin terug te horen.

Bovenal is ‘Sunbather’ natuurlijk een album dat naar mijn beleving vrij uniek is in zijn soort. Zelden heeft zo’n harde plaat zo’n breed spectrum aan gevoelens in mij losgemaakt. Razernij, woede en doodsangsten; maar ook hoop, geluk en ongeremdheid. Dit heeft George Clarke te zeggen over de albumtitel:

"A wealthy, beautiful, perfect existence that is naturally unattainable and the struggles of having to deal with that reality because of your own faults, relationship troubles, family troubles, death, et cetera."

Ofwel Clarke’s idee van perfectie, niet meteen de gangbare filosofie.

‘Sunbather’ is goed voor een uur luistergenot, verdeeld in 7 tracks; 4 lange, overheersend harde nummers en 3 afwisselende intermezzo’s, die zeker hun toegevoegde waarde hebben. Zo vloeit de fantastische opener ‘Dream House’ (dat nummer kruipt echt onder de huid) enkel en alleen naadloos over in het titelnummer dankzij verbindingsstuk ‘Irresistible’, een rustig repetitief interludium. Laaat je echter niet vangen aan die herhaling; als je wat beter luistert, hoor je de subtiele veranderingen. Details, maar zo blijf je toch op het puntje van je stoel zitten.

Het tweede tussenstuk, ‘Please Remember’, is met z’n 6 en halve minuut langer dan de gemiddelde song, en is vooral erg bijzonder. Omdat Neige op impressionante wijze de eerste helft van de song vult met spoken word, ondersteund door een griezelig mechanisch geroezemoes op de achtergrond. Omdat de tweede helft zo héérlijk laid-back is, en toch de spanning niet verwaarloost. ‘Windows’ doet me vooral denken aan de apocalyptische spoken words waarmee Godspeed You! Black Emperor in het verleden zo graag uitpakte. In het Engels hebben ze een term voor: street preacher. Ik kan het me levendig voorstellen; een bedelaarstype, met een warrige, grijzende baard en een besmeurde truckerscap op z’n kop. Tot de zool versleten schoenen aan zijn voeten, één smerige teen komt piepen. Een kartonnen bord met als opschrift “The world is dying!” of “Where’s your prophet?” in grote witte letters. “The gospel is the power of God”, klinkt er in door. Een boodschap van hoop. Van de genade Gods. Een ironisch smaakje kan ik niet wegspoelen, als je weet wat voor strontpoel de wereld soms is.

En dat zijn dan nog de tussenstukken; dan weet je het wel. Ik noem de stijl die Deafheaven op de lange nummers hanteert nog het liefst de missing link tussen Wolves in the Throne Room en Alcest. Dat dromerige van Neige en zijn kompanen hoor je er duidelijk in terug. In de opener valt zelfs onderstaande dialoog op te tekenen:

“I’m dying.”
-“Is it blissful?”
“It’s like a dream.”
-“I want to dream.”

Simpel, maar o zo treffend. Als je dan toch moet sterven, dat het dan maar zo onecht mogelijk aanvoelt.

De tekstuele concepten zijn ook zeer interessant, en als je er wat dieper op ingaat, atypisch voor metal. Nu, het gaat natuurlijk voornamelijk over pijn en lijden, algehele miserie dus, maar er klinken ook een hoop dingen in door die de drang naar het tegenovergestelde uitdrukken. De titelsong is eigenlijk zelfs een liefdesgedicht. Met een morbide inslag, dat wel, maar toch; een liefdesgedicht. Dat doet me dan weer een beetje denken aan de doomband My Dying Bride. Over the top gaan de heren van Deafheaven echter nooit.

‘Vertigo’ neemt bijna een kwartier in beslag, en de nieuwe drummer Daniel Tracy laat horen dat hij een aanwinst is. Zijn krachtige, energieke stijl blijft het nummer maar voortstuwen, tot in de laatste minuten de storm wat gaat liggen, waardoor de overgang naar ‘Windows’ ook weer niet zo bruusk is. Afsluiter ‘The Pecan Tree’ is na verloop van tijd misschien wel uitgegroeid tot mijn favoriet, niet in het minst dankzij de afwisseling van inventieve, warme riffs. Het doet me ook wel wat denken aan ‘The Earth Is Not a Cold Dead Place’ van Explosions in the Sky, het draagt eenzelfde inwendige snik in zich. De song zet aan als een razende wervelwind, maar wordt gaandeweg milder. Het rustige gitaarwerk in het midden van de song bereikt ongeveer hetzelfde effect als ’s werelds meest deemoedige strijkkwartet. Als het geheel daarna weer uit z’n voegen barst, komt er een gevoel van zaligheid over mij. Ik doe dan telkens m’n ogen dicht, er tekent zich een sip glimlachje om mijn lippen, en ik begrijp plots glashelder wat er bedoelt wordt met de dialoog in ‘Dream House’; voor dierbaren loop je door het vuur. Ik wil ook dromen.. Empathie houdt het leven in stand.

‘The Pecan Tree’ is een knap staaltje zelfanalyse, met een verwoestende conclusie;

“I am my father’s son;
I am no one;
I cannot love;
It’s in my blood.”

De appel valt nooit ver van de boom. Of, in dit geval, de pecannoot. En zo heeft het hele concept een grote impact op mij. Zwart en wit richten mekaar niet ten gronde, maar houden elkaar recht.

‘Sunbather’ is een bescheiden hype op MuMe, en ik sluit me er graag bij aan. Ook in recensentenwereld is men bijna unaniem lovend; de rol van Deafheaven om metal voor eens en voor altijd uit z’n niche-omgeving weg te leiden, is nog lang niet uitgespeeld. Het is hoopvol dat er nu al ruim 80 mensen hebben gestemd op dit album, en dat het gemiddelde nog steeds hoog ligt. Van mij mag de kaap van de 100 stemmen gerust gerond worden. Ik gooi er mijn hoge ogen alvast bovenop.

4,5 sterren

Sunbather overrompelend. De muren van golvende tremoloriffs zijn ronduit imposant. Maar ook gestroomlijnd. Toegankelijk bijna. Niet lichtvoetig maar vooral de voortdurend rondzingende leads zijn een lichtend baken in het opwaaiende stof. Ze stralen hoop uit. De arm om de schouder in een moeilijke tijd.

Deafheaven wisselt verpletterend blastwerk veelvuldig af met gestroomlijnde midtempopassages. Ook de wavegewortelde passages zijn prachtig geïntrefeerd in het totaalgeluid. De goed getimede intermezzo's halen de vaart er niet uit. Please Remember heeft een rare psychische uitwerking. De omslag naar dromerig getokkel kwam onverwacht.

Sunbather is een krachtig maar ook redelijk toegankelijk album met veel aandacht voor detail. Het drumwerk is om van te smullen. De smaakvolle leads zijn ook stuk voor stuk prachtige vondsten. Altijd raak en nooit teveel ingezet. Je hebt ook helemaal geen idiote toetsenpartijen nodig om een sfeergordijn op te trekken. Sunbather is heel terecht vanuit de ondergrond naar boven komen dwarrelen.

Geschreven in de album top 100 van...:

Blackgaze van de bovenste plank. Een mix van black metal en shoegaze dus, die in 2013 insloeg als een atoombom. Ook bij mij. Het geluid van deze band is dan ook redelijk onweerstaanbaar, alleen moet je wel gewend zijn aan metal-vocalen zo blijkt nu ik de reacties op deze plaat eens teruglees. De muziek is gewoonweg prachtig en dynamisch en sensorisch overprikkelend dan wel licht hallucinerend, alsof je te lang tegen de zon hebt ingekeken: alle kegeltjes en staafjes in het rood met een paar herkenbare contouren. Maar dan het audio-equivalent daarvan. U merkt het, het is voor mij te moeilijk om hier iets zinvols over te typen. In plaats daarvan ga hem straks gewoon nog eens opzetten!

Aangekruist als favoriet:
1. Dream House
2. The Pecan Tree