Het vierde album van Radiohead, en wat mij betreft hun meesterwerk. Zo, dan is dat alvast duidelijk.
Radiohead begon als een aardig rockbandje, maar op hun tweede album verrasten ze vriend en vijand met een ijzersterk rockalbum met erg goede songs. Dat deden ze nog eens over met OK Computer, waar ze al ietwat experimenteler werden, en zich naast het schijven van sterke nummers zich ook gingen bezighouden met hoe ze die nummers brengen. Bij Kid A wordt die ontwikkeling nog wat verder doorgetrokken, en wordt er met electronica geëxperimenteerd, om de songs zo een mooi jasje te geven. Kid A klinkt dan ook behoorlijk anders dan de drie voorgaande albums, en omdat Radiohead ondertussen een hele grote naam was geworden, was het vrij gewaagd. Gitaren? Weg ermee! Laten we spelen met stemvervormers en dat soort ongein!
Dit is al meteen te horen op de opener: Everything In Its Right Place. De inhoud (het liedje) staat niet meer centraal, het "uiterlijk" is ineens veel belangrijker geworden. Desalniettemin is het nog steeds heel erg melodieus. Het begint namelijk al meteen met een heel erg fijne melodie, versterkt door een heel helder electronisch geluid. Erg mooi, en Thom had er niet eens overheen hoeven zingen om het een geslaagd nummer te maken. Dat hij dat wel doet, geeft het nummer echter nog wat intense emotie. Dat Thoms stem wat vervormd is, zorgt ervoor dat het nog meer bij de muziek past, zonder verder af te doen aan de emotie. Erg mooie opener!
In Kid A is zijn stem nog veel erger vervormd. Dit vind ik eigenlijk één van de weinige minpunten van het album, zijn stem had hier van mij niet zo overdreven vervormd hoeven zijn. Het klinkt me niet echt heel mooi in de oren, en het past ook niet beter bij het nummer, of iets dergelijk. Ik ben er ondertussen wel aan gewend, en muzikaal is het gelukkig wel een leuk nummer. Een schattig melodietje, allemaal geluiden erdoorheen, ineens een kort ambient-stukje, waarna je later ineens nog een (schijnbaar willekeurige) baslijn krijgt. Er gebeurt genoeg om te blijven boeien. Een wat minder nummer, maar toch nog erg goed. Het geeft je het gevoel dat je in een rare wereld verzeild bent geraakt, die totaal anders is dan de wereld zoals wij die kennen.
The National Anthem is een nummer dat heel erg leunt op de riff, opbouw, en uiteindelijk climax, waarin je een kakofonie van blazers hoort. Alweer is z'n stem vervormd, en de tekst geeft je het gevoel dat Thom paranoïde begint te raken. De muziek versterkt dat doordat het lijkt alsof er steeds meer gekke dingen gebeuren in die rare wereld, een en al chaos, en Thom daar helemaal gek van wordt (it's holding on!).
Gelukkig stopt het na een tijdje, en vervolgens loopt Thom ietwat verdwaasd verder. Ineens lijkt het wel alsof ie zichzelf ziet, maar dat kan hij niet zijn. Hij kan ook door muren lopen. Dat kan toch allemaal niet waar zijn? Nee, het moet een droom zijn! This isn't happening! Wel een erg vredige droom, na die nachtmerrie van net. How To Disappear Completely is namelijk een rustig nummer, dat volledig overeind zou blijven als het alleen Thom en zijn akoestische gitaar zou zijn. Er komen echter nog strijkers en electronica doorheen, wat het nummer nog wat intenser maakt. Prachtige ballad, dat een mooi rustpunt vormt na het chaotische The National Anthem.
Het rustpunt gaat verder met Treefingers. Geen heel bijzonder nummer, maar heel lang duurt het ook weer niet voor mijn gevoel, waardoor het gewoon een fijn ambient-stukje is, dat het album als het ware in tweeën scheidt. Ik vind het gedeelte na Treefingers namelijk wat meer de "liedjeskant". Treefingers is een soort overgang. Wellicht een overgang van de droomwereld naar de echte wereld. In ieder geval zie ik het als een prettig tussendoortje, dat niet op zichzelf staat, maar in de context van het album niet erg is.
Optimistic is eigenlijk gewoon een rocknummer, met coupletten en een refrein. Wat dat betreft vind ik het niet helemaal op het album passen, maar ik geloof dat Jonny Greenwood het er graag op wou. Thom Yorke wou helemaal geen gitaren meer op het album (?). Niet dat ik het erg vind dat dit nummer erop staat. Het is gewoon een erg goed nummer, wat lichte electronische effecten erdoorheen, maar als je het goed bekijkt, is het eigenlijk gewoon een meeslepend rocknummer. Ik denk dat het zo op The Bends had kunnen staan (in gewijzigde vorm). Melodieus en compositorisch gezien ook even ijzersterk als de nummers op The Bends. Alleen het refrein vind ik wat aan de simpele kant: you can try the best you can, the best you can is good enough. Ik vergeef het ze.
Na een mooie overgang komen we bij het geweldige In Limbo. Ik kwam erachter dat 'limbo' het 'gebied' is tussen de hemel en de hel/het vagevuur. Ook zingt ie over 'the irish sea', wat dan weer tussen Ierland en Groot-Brittannië ligt. Wat ie ermee wil zeggen? Geen idee, maar ik zie wel een connectie. Mooi is ook dat Thom zingt dat je in een fantasiewereld leeft, dat is namelijk precies het idee dat je soms krijgt bij het beluisteren van dit album. Het nummer zelf is heel dromerig, waar ik erg van hou. Er zit echter wel een bepaalde spanning in het nummer. De instrumentatie is ijzersterk, en zijn stem wordt ook enigszins als instrument gebruikt, het is op veel momenten ondergeschikt aan de overige instrumentatie. Een mooi nummer om je helemaal in te verliezen en op te gaan in de dromerige sfeer.
Het dromerige houdt meteen op bij Idioteque, je wordt ineens geconfronteerd met een duidelijke beat, die het nummer een ijskoude sfeer geeft. Mooi ook hoe hij zingt over een ijstijd, past er perfect bij. Het lijkt alsof ie zingt over de apocalyps of een atoomoorlog. De electronica en zijn zang zorgen voor een wat hysterische sfeer, evenals de tekst. Op OK Computer had ik het idee dat er vaak met contrasten tussen muziek en tekst werd gewerkt, op dit album past de tekst over het algemeen juist wel bij muziek.
Het nummer gaat mooi over in Morning Bell, een nummer dat over een scheiding lijkt te gaan. Vooral muzikaal is het echt een prachtig nummer. Een drumbeat die het hele nummer vooruitstuwt samen met electronische effecten die juist voor een contrasterende dromerige sfeer zorgen. Alsof de één snel door het nummer heen wil, en de ander juist niet. Dat sluit wel mooi aan bij het onderwerp scheiding. Thom Yorke zingt prachtig, en het moment dat hij zingt 'run around around around around' en er ineens allemaal instrumenten bij komen is voor mij hét kippenvelmoment van het album. Wauw! Als de achtergrondzang erbij komt, en Thom wat zit te mompelen, werkt het prachtig naar een climax. Het wordt steeds intenser, en intenser, maar een échte climax komt er nét niet. Ook dat stuk zorgt voor kippenvel. Ge-wel-dig nummer, samen met Everything In Its Right Place het hoogtepunt van het album.
Bij Motion Picture Soundtrack krijg ik altijd het beeld van een begrafenis, muzikaal gezien. De tekst lijkt echter over liefdesverdriet te gaan, en hoe Thom daarmee omgaat. Een mooi nummer, maar toch wat minder dan de voorgaande nummers. Wat mij betreft had het na Morning Bell mogen stoppen. De harp heeft een mooie rol in het nummer, en de opbouw is ook erg sterk. Toch mist het nummer wat, al kan ik er de vinger niet op leggen. Ik denk dat het me toch wat té zeurderig is. Vervolgens krijgen we nog een hidden track: een kort ambient-stukje. Volgens Wikipedia is het echter niet bedoeld als hidden track, en hoort de stilte bij het album. In dat geval is het begrafenisbeeld wel mooi, na MPS is alles over, dus stilte... en dan ineens! Nieuw leven? Leven na de dood? Een laatste stuiptrekking? Je kan erover blijven nadenken, er zal vast een idee achter zitten.
Hoe dan ook, wat er ook voor idee achter het album, en de teksten zit, ik vind het een prachtig album. Velen vinden het album iets kouds en afstandelijks hebben, wat ik kan begrijpen. Dat heeft het album bij vlagen ook wel, maar last heb ik er zeker niet van. Op sommige momenten (Idioteque) is dat juist zeer effectief, en vaak weet de emotie me juist wel te bereiken. In ieder geval zeker een album dat je kan blijven bezighouden, maar muzikaal gezien vind ik het zeer geslaagd, en het verdient dan ook vijf krappe sterren.