Sun Kil Moon - Benji (2014)

Ik houd wel van persoonlijke, donkere en heldere gezongen lyrics, dus dit zou in mijn straatje moeten liggen, maar deze teksten zijn wel bijzonder recht voor zijn raap en zwaar. Aan de ene kant pakt dit vaak goed uit, maar ik wil wel eens een adempauze. Kozelek stort hier een bak ellende over ons heen die ik bij de eerste luisterbeurten maar moeilijk te verteren vind.

Als liefhebber van Songs: Ohia, Bill Callahan en Bonnie 'Prince' Billy dacht ik dat ik wel wat gewend was, maar dit neigt naar een overkill aan zwartgalligheid. De dood is hier wel heel nadrukkelijk aanwezig en als daar dan ook mama en papa bij worden gehaald, dwalen mijn gedachten ook af naar al mijn geliefden die ik niet wil verliezen. En die gedachten wordt meer dan een uur lang gevoed door verhalen over ongelukken, hartaanvallen en ziekte.
Wat me ook opvalt is dat Kozelek zo nadrukkelijk aanwezig is, dat het de muzikale ondersteuning in een verstikkende greep heeft. De basis van veel liedjes is een repititief getokkel op de gitaar, zodat Kozelek zich niet in al te vreemde bochten hoeft te wringen om zijn proza op ons over te brengen. Het klinkt allemaal mooi, maar het versterkt het beklemmende gevoel dat ik vaker aan muziek van deze man overhoud alleen maar.

Het album en zijn verhalen houden me vooralsnog wel in de greep en zal nog wel een aantal keer opgaan, maar zoals vaker gebeurt bij SKM-albums ben ik bang dat ik dit album op een gegeven moment als 'onverteerbaar' moet verklaren.

Het zou al zo veel schelen als hij zijn albums eens een keer op maximaal 45 minuten zou houden, maar daar heeft Kozelek een broertje dood aan, geloof ik.

De eerste indruk van dit album voor mij is: ''Daar heb je Mark weer, met zijn zielige liedjes en zijn tokkelende gitaar. Waar hebben we dat eerder gehoord? Oja..op al zijn vorige albums.''
De nadruk op het tokkelen is in de loop der jaren steeds groter is geworden en de liedjes steeds kleiner en simpeler. Een overbodige toevoeging aan zijn oeuvre neig ik helaas te moeten concluderen.

En dan maar mijn recensie! ik hoop dat ik het aantal taalfouten heb weten te beperken

Mark Kozelek is jaren niet meer zo productief geweest als het laatste jaar. Waren er daar vorig jaar al drie platen (met Desertshore, Jimmy Lavalle en een solo-album op eigen naam Mark Kozelek) hier is dan alweer de vierde. Maar dit keer is het als Sun Kil Moon, en dan is hij mijns inziens op zijn allerbest. Zelfs beter dan de Red House Painters waar hij ooit in is begonnen. En dan trekt hij volledig mijn aandacht.

Het is een tragisch, droevig en zelf-reflecterend album geworden over dood en verderf. Op elk nummer gaat er wel iemand dood. Zoals op de schitterend droevige opener Carissa, waar hij zingt over zijn overleden nichtje en met een schitterende regel afsluit: "Meant to give her life poetry, make sure her name is known across every city." En dat is eigenlijk wel de boodschap van het hele album. Het klinkt aan alle kanten ontzettend donker, maar de muziek komt over als hoop in bange dagen. Mark Kozelek wil een boodschap achterlaten achter al deze tragiek, en doet dat op briljante wijze. Tekstueel was hij nog niet vaak zó sterk, zo hoopvol en zo beeldend. En tussen alles in, weet hij toch ook gewoon weer droogkomisch uit de bus te komen, bijvoorbeeld op (sowieso al heerlijke getitelde) I Love My Dad waarin hij (niet voor de eerste keer) een Nels Cline grapje weet te maken: "I can play just fine. I still practice a lot. But not as much as Nels Cline."
Naast die fantastische teksten, is zijn gitaarspel natuurlijk ook weer zo karakteristiek mediterend, simpel en meeslepend. Weer zijn de nummers lang uitgesponnen (ook een keer té lang op het 10:30 durende I Watched The Film The Song Remains The Same, een nummer dat inderdaad over de Led Zeppelin live-registratie gaat) en weet hij gedurende iets meer dan een uur een onheilspellende sfeer neer te zetten. Normaliter weet hij door dit soort album-lengtes niet continu mijn aandacht vast te houden, maar hier komt alles bij elkaar. De Sun Kil Moon klik is daar. Zeker op prijsnummer Richard Ramirez Died Today of Natural Causes over seriemoordenaar Richard Ramirez (waar hij en-passant James Gandolfini (Tony Soprano) nog even eert) maar waar hij vooral even keihard die gitaren laat spreken.

Is er dan nog meer te zeggen ja? Ik zou het album op dit punt, na Richard Ramirez, een welverdiende 4 sterren hebben gegeven. Maar het was nog niet afgelopen. Op het laatste nummer doet Mark Kozelek nog even iets bijzonders. Waarom vond ik Mark al die jaren nét niet helemaal? Omdat het allemaal zo emotioneel moet klinken, en allemaal (ik durf het bijna niet te zeggen) meer van hetzelfde. En wat doet hij verdomme op dat laatste nummer? Ben's My Friend is waanzinnig, volstrekt niet verwacht en ongekend fantastisch. Mark klinkt ineens opzwepend, dansbaar, vol van geluid, mét prominente bas en inspirerend. Maar vooral: Saxofoon! Dit nummer is zó niet des Sun Kil Moons, en toch zo ontzettend wel. Dit is voor nu het nummer van het jaar, en het stuwt dit album naar de eerste door mij gerecenseerde 4.5e ster. En is ook voorlopig album van het jaar.

Pat-sounds: Album Sun Kil Moon - Benji (2014) - pat-sounds.blogspot.nl

Van tijd tot tijd kun je een muzikant inhuren om je beste vriend te zijn. Frequent zijn die momenten niet. Maar als het zover is, lijkt het wel of die stem die je toezingt de problemen waar je mee kampt kan voelen, begrijpen, zalven en bezweren. Maar een muzikant die jou leent als beste vriend? Daar schrik je toch van. Sun Kil Moon (alias van Mark Kozelek) smeekt je om te luisteren naar al zijn verzuchtingen en smarten in een openhartige monoloog.

Wie de kerker der muzikale zwartgalligheid een beetje kent weet wel dat Mark Kozelek zwart als de mooiste kleur op aard ziet. De Amerikaan, die naam maakte met dream pop-band Red House Painters, is met Benji aan zijn zesde studioalbum toe, en telkens weer kan hij het niet laten om het leven te verachten. Gelukkig vloeit daar telkens broze maar geloofwaardige en vooral goede muziek uit. Benji borduurt voort op de vorige plaat Among The Leaves, die doorspekt is met anekdotes over zijn leven als wereldreiziger met een gitaar in de hand, al gaat hij nu nog dieper. De lyrics alleen al zijn een boek waard, zowel naar kwaliteit als kwantiteit.

Akkoord, het is allemaal niet zo origineel. Wijlen Jason Molina (Songs:ohia!), oppervertolker van de tristesse, kan zo naast Kozelek staan. Maar daar zit de kracht dan ook niet. Muziek moet raken en dienen als een boodschapper van gevoelens. En als je diep vanbinnen ondervindt hoe de zender zich voelt, dan weet je dat het oprecht is. Resultaat: een brok in de keel. Van Carissa tot Ben’s Friend wil Kozelek zijn leven uit de doeken doen. Een muzikaal dagboek vol jeugdherinneringen en –trauma’s.

Genoeg rond de pot gedraaid. Dat doet Kozelek namelijk ook niet. Opener Carissa is al meteen vrij expliciet. “Carissa was thirty-five, raised kids since she was fifteen years old and suddenly died”. De harde feiten, waar Kozelek denkt door nuchter te blijven zijn verdriet te kunnen ventileren. Het doet Kozelek beseffen dat hij zonder de steun van zijn moeder nooit zou kunnen functioneren. In onze wereld verwacht je van een 47-jarige man dat hij zich ondertussen heeft losgerukt van zijn moeder. Dat de navelstreng onderhand wel doorgeknipt is. Maar in deze situatie zie je dat door de vingers. Je troost Kozelek. Hij heeft het al zwaar genoeg

En zo groeit Benji toe naar een ode aan diegenen die hij een warm hart toedraagt. Horen daarbij: zijn oom (“my uncle died in a fire on his birthday”), zijn kalverliefdes (Kary, Patricia, Shelly…) die hij kennelijk nooit heeft kunnen verwerken, de slachtoffers van de schietpartij in Newtown, zijn vader… Het lijkt een monotone opsomming, maar je blijft Kozelek wel bijstaan en de dodelijke stopknop blijft toch onaangeroerd. Die gebroken man heeft immers hulp nodig.

En toch wordt het op geen enkel moment té, wat toch al een fraaie overwinning is in dit genre. Muzikaal gezien kan het sferisch maar soms wat eentonig genoemd worden. Kozelek met de gitaar, soms ondersteund door fraaie drums. Maar deze muziek is gebouwd op de tekst en niet omgekeerd. Al komt slotnummer Ben’s My Friend plots met een melodieuze intro en een behoorlijke mindfuck af. Metamorfose! Een dansbaar nummer zowaar, zonder tekstueel de vreemde eend op Benji te zijn. De heerlijke saxofoon is de kroon op het werk. Een bedankje van Kozelek om zolang zijn hand vast te houden en te zeggen dat het allemaal wel goedkomt. Sublieme afsluiter.


Benji naar waarde schatten is lastig. Puur op muzikaal vlak valt er weinig te ontdekken, maar het past wel perfect in de sfeer die de teksten creëren. Die zijn van een heel hoog niveau door hun expliciet karakter. De reden dat je het een uur lang volhoudt. De songwriter in Kozelek heeft sinds Among The Leaves nog meer stappen voorwaarts gezet en heeft met Benji een uitstekende plaat afgeleverd. Eventjes flirtend met een overdaad aan verveling en meligheid, maar de volharding in de boosheid loont. Geef Benji tijd om te groeien en je zal zien dat het iedere keer weer beter wordt. Kozelek komt eerst over als een klein kind zonder relativeringsvermogen, maar zijn nuchterheid zal vroeg of laat wel doordringen. Hij leert stilaan gewoon leven met al die tegenslagen.

4*

Prachtige plaat, afgelopen weekend schreef ik er dit stuk over.

Sun Kil Moon maakt muziek die heerlijk wegluistert op druilige dagen als deze. De melancholie van zijn stem en het gitaarspel brengen een sfeer naar de luisteraar van een langzaam instortende wereld vol van mensen die de gaten in hun bestaan proberen te vullen met liefde. Zijn teksten zijn soms pijnlijk letterlijk, té letterlijk, wat het geheel juist weer bijzonder maakt. Zo zingt Sun Kil Moon over de moorden in Noorwegen door Breivik dat het hem kon schelen 'because I have a lot of friends there'. Zulke zinnen staan haaks op de poëzie die Sun Kil Moon verder schrijft en lijken haast intentioneel naïef te zijn gehouden. Het is dit aspect (het letterlijke tegenover het metaforische) dat dit album boven dat van veel andere singer-songwriters tilt.

Toch maar een halfje eraf. Het raakt me gewoon allemaal niet zo als menig andere singer-songwriter dat wel kan. De manier van schrijven van Kozelek, observerend, vaak vanuit de eerste persoon, spreekt me daarnaast ook niet aan; het gaat me zelfs een beetje irriteren op den duur waardoor het lastig wordt om de hele plaat uit te zitten.

Kreeg ook het live-schijfje bij mijn bestelling via de site en volgens mij kan ik daaruit concluderen dat zijn hele oeuvre op deze manier in elkaar steekt. Ik laat hem in ieder geval lekker links liggen voortaan.

2.5*

Ja, ik heb Benji (Mooie albumtitel vind ik dat. Ik weet niet waarom.) nog even een keer doorgeluisterd en ik moet toch echt concluderen dat dit een wereld van verschil is met April, zowel qua muzikale omlijsting als qua teksten als qua kwaliteit. April betekent voor mij 74 minuten aan onderdompeling in hemelse melodieën, prachtige teksten en eindeloze welmoed - Kozelek kan immers gitaarlijntjes repeteren als geen ander. Hier is er daarintegen echt iets aan de hand met de muziek. Geen enkel gitaarlijntje komt ook maar in de buurt van de pracht die Kozelek eerder uit z'n gitaar wist te krijgen, zijn melancholische mompelstem heeft een opdringerige knauw meegekregen en, worst of all, de teksten zijn echt buitengewoon slecht bij tijd en wijle.

Let wel: dit vind ik niet omdat ze direct zijn (want deze directheid pakt sporadisch juist goed uit), dit vind ik omdat ze vaak nogal cliché en zoetsappig zijn, zie bijvoorbeeld de levenslessen van Kozeleks vader in I Love My Dad waar ik het een paar berichten geleden al over had - zet er een andere muzikale omlijsting onder en je kan zo in Spangas. Nog een probleem waar je mee te maken krijgt als je je teksten zo direct mogelijk probeert te maken, is dat je dan soms moeilijker kan verhullen dat je een ongelooflijke lul bent. De neerbuigende manier waarop Kozelek naar zijn oom kijkt druipt er vanaf in Truck Driver (en dan is Kozelek er blijkbaar ook nog één die z'n akoestische gitaartje meeneemt naar begrafenissen om mensen te vermaken) en in Pray for Newtown, sowieso een titel waar alleen de allervervelendste countryzangers zich aan mogen wagen, maakt Kozelek zich meerdere keren schuldig aan schaamteloze zelfbevlekking in de vorm van "Called a few of my friends round here, but no one much really cared, But I did, because I've got a lot of friends there". Voeg daaraan toe de nogal ongemakkelijke rijmpjes die Kozelek in ieder nummer minstens vijf keer tevoorschijn haalt (laat je teksten dan gewoon niet rijmen) en de ronduit genante tekst van Dogs ("Mary Anne was my first fuck / She slide down between my legs and oh my god she could suck" - hoe stom wil je seks beschrijven?) en ik begin me serieus af te vragen of Kozelek een grapje met ons uithaalt.

Aangezien ik hier op het punt in m'n verhaal aankom waar ik de goede punten moet noemen: I Can't Live Without My Mother's Love is, hoewel enigszins pathetisch, een oprecht klinkende ode aan, je raadt het nooit, z'n moeder. Daarnaast biedt het nummer de enige gitaarlijn die de moeite waard is van het album. Jim Wise is de andere uitschieter, waarin Kozelek voor het eerst op Benji wél een indringend beeld weet te schetsen met zijn teksten en waarin hij bovendien een prachtig bitterzoete pianobegeleiding heeft geregeld. De overige 49 minuten van Benji zorgen bij mij jammer genoeg niet voor iets anders dan onverschilligheid en bijna vaker nog, als Mark weer eens een oninteressante zanglijn of nutteloze tekstregel erin gooit, ergernis. Hopen dat hij met z'n komende album beter z'n best doet.

Ik begrijp dat een hoop van de lyrics op dit album overbodig lijken, maar naar mijn interpretatie zijn deze bedoeld om de setting van het album levendiger te maken en om voor meer karakterisatie te zorgen. Voor mij is dit vanaf de eerste minuut met 'Carissa was 35, you dont just take out your thrash and die' op Carissa tot 'another day behind the microphone this summer' op Ben's My Friend een absoluut aangrijpend album dat me geen moment kwijt raakt. De tragische gebeurtenissen die Mark op dit album met hartverscheurende precisie weet te omschrijven komen bij mij heel hard binnen. De album hoes is voor mij ook perfect uitgekozen: Het staat symbool voor de melancholie uit Kozeleks jeugd, die toch vertroebeld is door alle tragedie die hij heeft meegemaakt.
Voor mij is dit een plaat van alle tijden die ik nog ontelbare keren opnieuw zal bezoeken.
Ik hoop dat dit een ander licht schijnt op dit album en misschien de mening van sommigen zal doen veranderen.
'Some like the fiddle and some like the trombone.'