Pink Floyd - The Division Bell (1994)

"The Division Bell" is een mooie sfeervolle plaat van Pink Floyd, die laten horen dat ze het zonder bassist en zanger Roger Waters ook prima af kunnen. De scherpe randjes en de pit is er wellicht een beetje uit, en de teksten zijn van een iets minder niveau, maar muzikaal is "The Division Bell" gewoon goed. Met name het gitaarspel van David Gilmour is weer om van te smullen en zijn vocalen blijven overeind. De nummers "Keep Talking" en "High Hopes" zijn wat mij betreft de hoogtepunten van dit uitermate smaakvolle album.

De Arthur-Recensies deel 13: keeps talking...

The Division Bell is het laatste album van Pink Floyd, en de tweede zonder Roger Waters, de zanger/bassist/tekstschrijver onder wiens leiding Pink Floyd uitgroeide tot dé ultieme knuffelband van de progressieve rock, en zelfs jaren ’70-muziek in het algemeen. In die laatste categorie kan eigenlijk alleen ABBA zich qua populariteit meten met de Britse proggers.

Ik heb eigenlijk gemengdere gevoelens over Pink Floyd dan je op het eerste gezicht zou denken als je mijn scores bij hun albums ziet. Langs de ene kant vind ik het mooie, sfeervolle en bij vlagen geniale muziek… maar langs de andere kant hangt er ook iets gedateerd om de band. De kwaliteit is hoog, maar er hangt stof aan al hun platen. Misschien omdat het al bijna 40 jaar lang een echte dweep-band is. “vind je die band goed? Luister dan maar eens naar Pink Floyd, dat is pas echte muziek” . Zoiets dus…...

Maar goed, we hadden het dus over The Division Bell…

Waar ik voorganger en eveneens Waterloze album A Momentary Lapse Of Reason, alsook liveplaat Delicate Sound Of Thunder (mijn kennismaking met de band!), erg goed kan hebben, vind ik deze toch een heel stuk minder geslaagd. Dit is gewoon het ergst mogelijke laatste Pink Floyd-album: nooit klonk de band meer op automatische piloot dan hier, nooit was het songmateriaal zo middelmatig, en nooit klonk de groep zo als Dire Straits op hun saaist als op dit album. De band Pink Floyd gaat hier als een nachtkaars uit, en dat is jammer.

Ik bedoel, het is niet dat de band hier slecht presteert, want technisch is het allemaal weer dik in orde. Maar het heilige vuur is er gewoon uit. Dit is zo’n plaat waarbij je pas echt beseft hoe belangrijk dat spreekwoordelijke vuur eigenlijk is. Het is wachten op Keep Talking tot er weer een écht goede song langskomt, en dan krijgen we er nog eentje: High Hopes. Maar dan is het album ten einde en blijf je toch licht teleurgesteld achter.

Wat een gedateerd album is dit zeg. Hij is van 1994, én van het grote Pink Floyd, maar klinkt als een '74 product van een middelmatig progrock bandje. Zoals Roger Waters al eens zei: "Op een gegeven moment ben je geen trendsetter meer en staan er andere vernieuwers op"

Dit album voegt voor mij helemaal niets toe aan het omvangrijke oeuvre van Pink Floyd. De gitaren klinken nog precies hetzelfde als op Wish You Were Here en de teksten, voor zover ik er op heb gelet, halen ook niet meer het eerdere niveau. De melodieën, toch al niet het sterkste punt van de groep, houden ook niet over. Bovendien kan ook de zang mij niet bekoren.

2,5*

Het vertrek van Roger Waters in 1985 betekende een periode van meeslepende rechtszaken en spanningen tussen hem en zijn oud-bandleden. De beginperiode van Gilmour’s leiderschap opende zich in 1986 met het matige A Momentary Lapse of Reason, waar Richard Wright als sessiemuzikant terugkeerde in Pink Floyd. Door het gebrek aan Waters creatieve inbreng verliepen de opnames voor dat album moeizaam. Het drietal dook pas in 1993 opnieuw gezamenlijk de studio in voor de opnames van hun veertiende studioalbum The Division Bell. Van grote invloed was de tekstuele inbreng van Gilmour’s nieuwe echtgenoot Polly Samson, die David inspireerde tot het uiten van zijn gevoelens. De problemen van het menselijke leven en de gesprekken die we voeren vormen de basis van het album.

Via de instrumentele klanken van Cluster One voert het album zich naar rockballad What Do You Want from Me. Het gitaarspel van Gilmour dringt zich op door het toetswerk van Wright heen. Het verleden van de band komt aanbod in Poles Apart, waarin Syd Barrett en Roger Waters in de teksten voorbij komen. Gilmour toont zijn krachtige gitaarspel in het instrumentele Marooned. Een ander wonderschoon geheel vormt Coming Back to Life, waarin de gitaarklanken en synths het nummer in alle rust laten vorderen. De liefdesuitingen van Gilmour vinden hun weg in zijn gitaarsolo’s en ontspannende drumritme. Keep Talking gaat daarna in op de wijze waarop we met gesprekken onze problemen kunnen bespreken. De ritmische gitaren en de invloeden uit de elektronische muziek worden in het muzikale geheel in goede banen geleid. De technische invloeden zijn terug te vinden in de talkbox en de vervreemde gitaarklanken.

For millions of years mankind lived just like the animals
Then something happened which unleashed the power of our imagination
We learned to talk

Het hoogtepunt van het album vormt het autobiografische High Hopes. Met de invloeden van Gilmour’s vrouw Samson vormen de teksten meer diepgang dan David’s eerdere werk. Met de aanvangende klanken van de kerkklokken en het aangrijpende pianospel van gastmuzikant Jon Carin voert Gilmour je mee naar zijn jeugdige jaren. De muzikale opbouw weet zich met de orkestrale klanken en het emotionele gitaarspel tot diep in de mens binnen te dringen. Gilmour’s vocalen zijn doordrenkt van zijn schoonheid en voeren de teksten terug naar de beginjaren van See Emily Play.

Beyond the horizon of the place we lived when we were young
In a world of magnets and miracles
Our thoughts strayed constantly and without boundary
The ringing of the division bell had begun

Alhoewel The Division Bell over de gehele linie nogal wat zwakke elementen kent, staan er ook een paar van Gilmour’s tekstuele hoogstandjes op. Het drietal krijgt naast een aantal gastmuzikanten de ondersteunende kracht van bassist Guy Pratt. Op vocaal gebied lijkt Gilmour in enkele momenten afwezig en vormen de muzikale uitspattingen minder diepgang dan voorheen. The Division Bell mag zich met de terugblikken op het verleden en de bij vlagen grandioze solo’s van Gilmour het beste werk noemen na het afscheid van Roger Waters.

4*

Afkomstig van Platendraaier.

Een goede stuiptrekking, zullen we maar zeggen. Eerlijk gezegd krijg ik ook hier niet het authentieke Pink Floydgevoel, maar The Division Bell is een heel genietbaar plaatje dat met High Hopes nog een best goed nummer in huis heeft. Ik kan heel goed mopperen op The Final Cut als een soort van Waters solo project, maar toch mis ik Roger Waters hier. Ik denk dat hij The Division Bell een ruw randje had kunnen geven (als hij Gilmour uberhaupt zoveel had laten schrijven). Neemt niet weg dat Gilmour hier best puik bezig is. Hij sleept Pink Floyd de jaren negentig binnen haalt er naar mijn idee het hoogst haalbare uit. De hoogtijdagen zijn duidelijk voorbij. Het klinkt vrij glad, maar het luistert goed weg. Ik zie mezelf dit album nog wel eens opzetten.


Tussenstand:
1. The Wall
2. Wish You Were Here
3. Meddle
4. A Saucerful Of Secrets
5. Piper At The Gates Of Dawn
6. Dark Side Of The Moon
7. Obscured By Clouds
8. The Division Bell
9. Animals
10. Atom Heart Mother
11. A Momentary Lapse Of Reason
12. Ummagumma
13. More
14. The Final Cut

Alvast excuses voor het stuk niet-relevante informatie in deze recensie, maar The Division Bell kan ik niet loskoppelen van een gelukkige jeugd in het uitgestrekte platteland van de Hoeksche Waard. Mijn ouders hadden tot ik zelf The Wall op lp kocht en Wish You Were Here op cassettebandje kopieerde alleen The Dark Side Of The Moon en The Division Bell op cd, zodoende is dit een album dat ik gewoon erg veel heb gehoord en waar warme herinneringen aan gekoppeld zijn die ervoor zorgen dat ik het album misschien net wat hoger waardeer dan ik zou moeten doen. The Division Bell is namelijk verre van het spannendste dat de band muzikaal geproduceerd heeft en heeft heel veel kabbelmomenten (bijvoorbeeld Wearing The Inside Out) die me bij een hoop bands zouden ergeren, maar het dan weer niet bij dit album doen.

High Hopes is voor mij het beste Pink Floyd nummer ooit. Beter dan Comfortably Numb, Echoes, Time, Wish You Were Here, Shine On You Crazy Diamond, Astronomy Domine, Hey You en wat er nog meer aan moois is uitgebracht. Ook dit is terug te koppelen aan mijn jeugd in een klein dorp en de melancholische gedachte die dit nummer bij me oproept. Ik voel bij dit nummer de wind die over het Haringvliet trekt in de lange zomeravonden en zie voor me hoe de sterren langzaamaan meer zichtbaar worden naarmate het zonlicht verdwijnt. Mijn huidige psychische staat van depressie zal hier misschien een beetje extra aan bijdragen, maar het is een vorm van melancholie die ik altijd heb kunnen waarderen. High Hopes raakt me persoonlijk meer dan welk stukje experimentele muziek deze band ooit heeft gemaakt en dat is knap.

Het album doet me in dat opzicht qua stijl ook meer denken aan een album als The Soul Cages van Sting, waarbij het musiceren subtiel is en het meer gaat om de algehele sfeer, dan aan andere Pink Floyd-albums. Deze sfeer is mellow en erg soft, maar zo wonderschoon en ondanks het gebrek aan echte uitspattingen wel spannend.

Ik zit in tweestrijd over de plaats die dit album nu in de lijst moet hebben, want ik erken dat Wish You Were Here echt wel het betere album is. Qua persoonlijk gevoel dat ik bij dit album heb, zal The Division Bell echter wel eerder vallen onder de lijst 'albums die je meeneemt op vakantie'. Voorlopig toch maar een tweede plaats, maar in een bepaalde context zie ik mezelf dit nog wel mijn favoriete Pink Floyd album noemen.

Voorlopige tussenstand:
1. Wish You Were Here
2. The Division Bell
3. The Dark Side Of The Moon
4. A Momentary Lapse Of Reason
5. Obscured By Clouds
6. The Wall
7. Meddle
8. Animals
9. Atom Heart Mother
10. More
11. A Saucerful Of Secrets
12. The Final Cut
13. The Piper At The Gates Of Dawn
14. Ummagumma

The Division Bell ken ik ook al langer, en ging bij mij een tijdje gelijk op met The Dark Side of the Moon en Wish You Were Here, vooral door de mooie nummers Marooned en High Hopes. Uiteindelijk heb ik hem echter weggelegd, en ben ik er niet meer bij teruggekomen tot de herbeluistering voor de marathon. Terwijl TDSotM en WYWH nog jaren in de rotatie bleven. Dat komt dan weer door wat hier al eerder het "kabbelende" is genoemd: Cluster One, Wearing the Inside Out, Coming Back to Life, enz.

Als geheel klinkt The Division Bell mij nog erg als een 80's-plaat in de oren. Het warme gitaargeluid, veel synthesizers, veel mellow nummers en dit alles met een licht kitscherig randje (althans zo klinkt het nu voor mij). Ik vind het persoonlijk prettig, en over de spotlight op de Gilmour-solo's hoor je mij ook niet klagen, maar het is niet tijdloos. Nou zou ik zeggen dat Marooned, High Hopes en wellicht What Do You Want From Me daar uitzonderingen op zijn, die nummers halen het gemiddelde van dit album een heel stuk omhoog. En dat gezegd hebbende, het klinkt wel echt als Pink Floyd. Misschien is het een schaduw van het verleden, zoals Waters waarschijnlijk gezegd of gedacht heeft, maar het heeft nog wel echt het Floyd-geluid.

Geen onbetwiste klassieker dus, maar wel een kloppend totaalplaatje, met een paar flinke uitschieters naar boven. Daarvoor zeker vier sterren, en ook een mooie plek in de eindlijst. Bijna klaar...


1. The Dark Side of the Moon
1. Wish You Were Here
3. The Wall
4. Meddle
5. The Division Bell
6. A Momentary Lapse of Reason
7. Atom Heart Mother
8. The Piper at the Gates of Dawn
9. The Final Cut
10. Animals
11. A Saucerful of Secrets
12. Ummagumma

Nog eens opgelegd, is toch een album wat, zoals een goed wijntje, beter is geworden doorheen de tijd. Terugkijkend verdient deze plaat m.i. haar bescheiden plaats tussen de echte Floyd klassiekers, zonder natuurlijk aan het topkwartet Dark Side Of The Moon/Wish You Were Here/Animals/The Wall te kunnen tippen. Er staan toch enkele knap goeie songs op (Poles Apart, High Hopes...) met pogingen om zo goed mogelijke lyrics af te leveren zonder de meesterlijke pen van Roger Waters. Ik heb hier dus de tegenovergestelde mening als van die laatste die einde jaren '90 zei "But I think history is starting to show that none of that stuff is really lasting."

Indertijd had ik eigenlijk helemaal geen zin in een Waters-loze Pink Floyd-plaat, maar een vriend was zo verstandig om mij deze op te dringen, en wonder boven wonder kon dit album mij toch prima smaken. Het probleem is een beetje dat het meer aanvoelt als een soloplaat van David Gilmour dan als een echte groepsplaat, want bijna alles wordt door hèm gezongen, en bovendien maken veel nummers de indruk dat er te gauw is besloten om er maar even weer zo'n klassieke Gilmour-gitaarsolo tegenaan wordt gegooid, dan is de luisteraar vast wel weer tevreden. En die solo's zijn natuurlijk ook prachtig, en die nooit geëvenaarde klank is subliem, maar wanneer zo'n lang nummer weer dat vertrouwde mid-tempo heeft en de akkoordenstructuur niet al te spannend is gaat dat patroon van solo's wel een beetje vervelen, en op dat moment gaan ook de herinneringen aan c.q. verwijzingen naar eerdere PF-gimmicks (de ritmische herhaling van "stone... stone..." op Dogs die terugkomt als "Did you know..." op Poles apart, de talkbox van Pigs die ook op Keep talking wordt gebruikt) mij storen. Pas wanneer de nummers zelf wat tegendraadser en/of risicovoller worden (zoals op het duistere Keep talking) ga ik rechtop zitten en zuigt de muziek mij mee het prachtige (en weer perfect klinkende) PF-universum in, en High hopes is zelfs een absoluut meesterlijke afsluiter. Gemengde gevoelens dus: er wordt vaak de gemakkelijkste weg gekozen, en dat is nooit waarom ik naar Pink Floyd luister, maar op de beste momenten is The division bell soms grandioos.

Met een verwachtingspatroon dat ongekend hoog was, keek ik in het voorjaar van 1994 uit naar het nieuwe Pink Floyd album. Op 28 maart zag "THE DIVISION BELL" het levenslicht en was destijds, na zeven jaar wachten, de opvolger van "A MOMENTARY LAPSE OF REASON". Waar dat album door een typische jaren tachtig aanpak, misschien wat afweek van de verwachte Pink Floyd sound, was de afwezigheid van oerlid Roger Waters daar misschien wel voor het grootste deel verantwoordelijk voor. Het vertrek van Waters, na het in 1983 verschenen "THE FINAL CUT", was het David Gilmour die de touwtjes stevig in handen nam. Met een beetje fantasie zou je "A MOMENTARY LAPSE OF REASON" als de opvolger van zijn solo album "ABOUT FACE" uit 1984 kunnen zien. Een meer songmatige aanpak, iets toegankelijker en Gilmour die met zijn gitaarspel de hoofdrol opeiste.

De geschiedenis van de Engelse band zal bij de meeste muziekliefhebbers bekend zijn. In de jaren zestig opgericht en geleid door Syd Barrett. Na zijn gedwongen vertrek verving Gilmour hem, was het even zoeken naar de juiste stijl en vanaf "MEDDLE" had het viertal die gevonden. Er volgden klassiekers, millionsellers en langzaam maar zeker nam Roger Waters de leiding over de band op zich. Dat leidde tot meer afstand tussen de leden, en uiteindelijk tot zijn vertrek. Met Gilmour, drummer Nick Mason en toetsenist Rick Wright, die tijdens het opnameproces van "THE WALL" door Waters uit de band was gezet, weer terug op het oude nest, maakten ze een onvoorstelbare succesvolle comeback in 1987. Album, wereldtournee en een veel nieuwe fans.

Zeven jaar zat er dus tussen de twee post-Waters albums en je kunt gerust zeggen dat er ook een groot verschil zit tussen die beide schijfjes. Die jaren tachtig sound is op "THE DIVISION BELL" verdwenen, de bombast is weg, waardoor de liedjes meer open zijn. Elf tracks, 65 minuten kwalitatief hoogstaande muziek, met twee instrumentale liedjes, waarvan de eerste, “CLUSTER ONE” het begin van het album is. Een rustige start, waarna Wright, medecomponist, met subtiele toetsenspel het nummer zijn karakter geeft. Gilmour doet de rest, ook weer met subtiel spel, maar dan op de gitaar. Het kabbelt als het ware voort, waarbij Mason met ingetogen spel het tempo laag houdt. Heerlijk toetsenspel, degelijk ritme en fenomenaal gitaarspel is de inleiding van één van mijn persoonlijke hoogtepunten van het album, ‘WHAT DO YOU WANT FROM ME”. Een geweldig nummer met fantastische achtergrondzang van de zangeressen Durga McBroom, Sam Brown, Carlo Kenyon, Jackie Sheridan en Rebecca Leigh-White. De soort “vraag-antwoord” wijze van zingen maakt dit nummer tot een topper. Hoogtepunt nummer twee is het symphonische “POLES APART”, waarin ik het veranderende tempo briljant vind. Het begint rustig met zang van Gilmour, er volgt een toetsensolo van Wright, een dreigend middenstuk, waarna het tempo flink omhoog gaat en er uiteindelijk een gitaarsolo volgt, genieten! “MAROONED”, geschreven door Wright en Gilmour is de tweede instrumentale track van ”THE DIVISION BELL”. Prachtig nummer met geweldig gitaarwerk.

“A GREAT DAY FOR FREEDOM” gaat over de val van de Muur, de tekst schreef Gilmour met zijn vrouw Polly Samson. Een rustig, sferisch eerste deel, als de drums invallen krijg je weer een heerlijke Gilmour solo te horen, wat een klasbak! Wright krijgt terecht de spotlight op hem gericht in “WEARING THE INSIDE OUT”, door hem geschreven en de tekst is van Anthony Moore. Saxofoonspel van Dick Parry, die ook al op “THE DARK SIDE OF THE MOON” met Pink Floyd te horen was, leidt het nummer in. Tempo blijft midtempo, mooie achtergrondzang van de genoemde zangeressen, toetsensolo en natuurlijk mag een gitaarsolo niet ontbreken. Het is een spannend nummer dat blijft boeien. “TAKE IT BACK” is zelfs een Top 40 hit geweest in Nederland en is het meest commerciële nummer van het album. Pakkend tempo, aanstekelijk gitaarspel en een mooie melodie. “COMING BACK TO LIFE” begint met fijn gitaarspel en zang, waarna na zo’n twee en een halve minuut de drums invallen. Er gebeurt voor mijn gevoel net iets te weinig in dit nummer.

Hoogtepunt #3 is “KEEP TALKING”, suspense begin, fenomenaal gitaarwerk, zangeressen die het nummer exact datgene meegeven waardoor het een topper is, pakkend ritme, alles klopt aan dit nummer. De vocale sample in dit nummer is van Stephen Hawking, briljant gevonden. “LOST FOR WORDS” is een nummer dat mij iets minder pakt. Aardige melodie, wel weer fantastisch gitaarspel, maar het is allemaal net niet spannend genoeg. Dat wordt in het laatste nummer allemaal goed gemaakt…wat een onvoorstelbaar goed liedje is “HIGH HOPES”. Hier zit die spanning wel weer in, repeterende pianospel, de bel die maar blijft luiden, de opbouw is van grote klasse. Het is een emotionele track, beklemmend en de tekst en zang dragen daar aan bij. De gitaarsolo die het nummer uitgeleide doet, zorgt voor mij elke keer weer voor tranen in mijn ogen.

Officieel is “THE ENDLESS RIVER” uit 2014 het laatste echte Pink Floyd album, maar voor mij stopte het Floyd verhaal met dit album en de tournee die erop volgde. Ik heb de band drie keer live gezien, 1988, 1989 en in 1994 en het was elke keer weer een belevenis. Dat is het luisteren naar de albums ook en dit album is daarin geen uitzondering. “THE DIVISION BELL” letterlijk door in “HIGH HOPES” en blijft wat mij betreft voor altijd luiden…zodat wij ze niet vergeten!