Alice in Chains - Dirt (1992)

De tracklist met Down In A Hole als voorlaatste track ís de originele tracklist. Zie de master release zoals die is opgenomen op discogs.

Het gaat eigenlijk toch gewoon om een stijl en stroming. Voor de muziek van de bands die je opsomt bestonden al termen. Bij grunge krijg je er nog het heavy metal geluid van de gitaren bij. Dirt is daar een heel goed voorbeeld van. Alternatieve rock en heavy metal hadden elkaar gevonden en laatst genoemd genre leek daarbij opeens ook ouderwets en overbodig geworden. Natuurlijk zijn er achteraf bekeken altijd bands die als voorlopers kunnen aangemerkt worden. Dat zou je dan proto-grunge kunnen noemen.

Voor mij past grunge sterk in het gedurfde gitaargeluid uit die periode. Lekker heenklooien met harde en zachte uitspattingen. De Seattle scene was of door de hardrock uit de jaren zeventig beïnvloedt, of door de punkrock uit de jaren tachtig. Het was ook wel een modedingetje met de houthakkershemden en versleten broeken bij de mannen, de bloemetjesjurken bij de vrouwen, veelal gecombineerd met legerkistjes en onverzorgd langer haar. Voor mij persoonlijk wel een geweldige tijd. Punk was ook al snel veel meer dan het anarchistische idealisme en werd ook een algemeen mode verschijnsel, al bleef die pure kern zeker intact.

Maar, in tegenstelling wat wel eens beweerd wordt, is die "pure kern" net zo goed gericht op de MTV-bakvisjes als de 80s hardrockers daarvoor waren. Zie bijvoorbeeld hoe Layne Staley gedurende de jaren net zo goed achter alle trends aanliep.

Metal in het algemeen werd iets minder populair in die mainstreamkringen maar bleef in de onderstroom nog stevig overeind. Vooral in de wat extremere genres werden rete-interessante doorontwikkelingen gemaakt.

Dat staat natuurlijk allemaal los van de hoge kwaliteit van Dirt. Fantastisch album en juist ook omdat het allemaal net was zwaarder is dan de stadsgenootjes van Soundgarden en Pearl Jam.

Eens met dat laatste, maar het was toch meer dan 'iets minder populair in mainstreamkringen'. Heel wat bands kregen geen platencontract meer, andere pasten hun stijl aan en velen hielden er helemaal mee op.

80s metal en hardrock ja. Maar Machine Head, Pantera, Fear Factory en dat soort bands zorgden ervoor dat de festivalvelden gevuld bleven. Metal veranderde en verdween uit de hitlijsten. Maar was nog steeds springlevend.

Pantera had een nummer 1 album in de Verenigde Staten met Far Beyond Driven. Echt krankzinnig dat zo'n harde plaat zo'n mainstream succes was, alleen Iowa van Slipknot valt daar nog onder.

Hetzelfde geldt voor het gigantische succes van deze plaat en Superunknown, dat zijn absoluut geen toegankelijke platen met een flinke dosis metal (doom en bij Soundgarden zelfs wat sludge).

Enfin, metal was creatief gezien helemaal niet dood. Ook in 1991 niet. Dat was waar ik op reageerde.

Ik heb hier geen hitsuccesje gezien van Pantera overigens.

Er bestaan zoveel genres in de rockmuziek, zoveel subgenres. Zolang je er naar luistert is het niet dood, wat de massa en media ook zeggen. Zoveel smaken voor zoveel mensen. Luister en geniet.
Binnenkort ga ik dit fijne werkje maar weer eens aanzetten.

Bij de tracklist zoals ie hier staat vind ik het 2e gedeelte een stuk minder , afgezien van het imo beste nummer , Would?...

Achteraf bekeken valt het natuurlijk als 80s metal aan te duiden omdát metal veranderde, in die mate dat het alternatief werd genoemd. Met bands als Pearl Jam, Nirvana, Alice in Chains, Soundgarden en Pantera was er een breed spectrum aan alternatief, van alternatieve rock tot alternatieve metal.

De jaren '90 is inderdaad een fantastische periode voor metal, underground én (semi)-mainstream. Commercieel succesvolle tracks dan misschien niet (al heeft Sepultura's Roots Bloody Roots wel een hitnotering gehad, maar dat is dan weer richting de nu-metal die sowieso commercieel succesvol was), maar dus wel verrassend hoge albumnoteringen. Ik weet niet of het nu nog mogelijk is om met zo'n harde plaat als Far Beyond Driven aan de top van de albumlijst te belanden, in welk land dan ook. In Nederland behaalde de plaat trouwens plaats 47 als hoogste positie en bleef acht weken in de albumlijst staan. Dirt stond maar liefst 35 weken in de albumlijst met plek 17 als de hoogste notering.

En Would? was een heel klein top 40 hitje hier. Plaats 30 ofzo. Maar ook toen scheelden hitlijsten mij al niets.

Angry Chair???

Destijds nog de cd single gekocht van Would? Daar stonden ook We Die Young en Man In the Box op. Uiteraard met als doel het publiek nog kennis te laten maken met het debuut; Facelift. Het zijn tevens 2 prima songs. Would? was echter anders, donkerder, spannender en intenser. Het start al met de baspartij van Starr en de eerste subtiele akkoorden van Cantrell. Als Staley daar ook nog eens met zijn bezwerende stem overheen komt ben ik om. Nog steeds is het 1 van mijn meest favoriete songs ooit. De rest van de schijf is mij net zo dierbaar maar Would? wijkt op een prettige subtiele wijze af van de rest van de plaat. Een ieder heeft zo zijn favorieten maar elke keer ga ik bij de afsluiter voor de bijl. Vreemd genoeg is Dirt ook nooit goed in een hokje te stoppen geweest, wat ook maar weer onderstreept dat Alice In Chains met deze schijf naar mijn bescheiden mening een unieke positie inneemt/innam in het muzikale landschap, ook toen al.

Would? is fijn. En tegelijkertijd ook een stuk catchier dan de rest van het materiaal. Het nummer was al iets eerder opgenomen voor de soundtrack van de film Singles. En uiteindelijk ook toegevoegd aan Dirt.

Nooit geweten.

Fijne tijd voor een muziekliefhebber, de eerste jaren van de jaren negentig, mijn hele muzieksmaak is toen gevormd. Ik heb de bandleden na het concert in Rotterdam nog ontmoet, Lane Staley was compleet van de wereld en verdween met een paar groupies de tourbus in. Jerry Cantrell bood enigszins beschaamd zijn excuses aan wat voor ons totaal overbodig was, wij vonden het destijds supercool. Ik vroeg mij later wel af hoe de dynamiek in de band moet zijn geweest, de rest van de band was ontzettend sympathiek en serieus terwijl met hun voorman geen zinnig woord te wisselen viel.
Tegenwoordig vind ik Dirt wat lastiger te beluisteren. Er kleeft een hoop jeugdsentiment aan en muzikaal is het allemaal geweldig maar de druggy teksten vind ik tegenwoordig wat lastiger aan te horen dan toen ik begin twintig was.

Één van de beste grungealbums ooit gemaakt: Layne Staley's vocalen zijn ronduit waanzinnig op deze plaat.
Er staan makkelijk 5 tijdloze klappers op en ook de rest van de tracks valt nergens uit de toon.
Aan de ene kant zonde dat het allemaal zo ellendig afliep met een heroïnejunk als leadzanger maar anderzijds is dat natuurlijk de hoofdreden dat deze plaat ooit gemaakt is.

Deze heeft zojuist een plekje in mijn top 10 gekregen. Blijft tijdloos en imo samen met core van STP het beste grunge album waarbij deze me nog net iets dieper raakt.

Nog beter dan het debuut en zeker net zo vaak gedraaid destijds. Geniale muziek met de heerlijke stem van Layne Staley. AIC leverde in mijn ogen het meest consistente album uit het begin van de grunge periode af.
Dat is nogal een statement , daar ben ik me van bewust, maar voor mij is dit altijd buitencategorie geweest. Dat ik het nooit heb opgenomen in mijn top 10 heeft waarschijnlijk te maken dat ik het dusdanig aan mijn tijd van volwassen worden heb gebonden dat ik het overall niet dezelfde status geef als albums in mijn top 10. Ik heb het ook jaren niet gedraaid , zonder het echt gemist te hebben. Das vreemd maar nu ik het weer omarm blijven de 5 sterren steevast van kracht.

Wat een plaat. Hoe is het toch mogelijk dat dit soort groepen in staat zijn tot goede ‘rustige’ nummers als would enzo. Lekkere stem van layne en fijn eigen geluid.

De gemengde reacties op welke plaat beter is: Facelift of Dirt heeft op deze site tot veel discussie geleidt.
Het debuut van de heren is sterk, charmant en ademt nogal wat glaminvloeden. Hoewel de malle gekte uit Seattle nog niet was losgebarsten hoor je al wel waar de band heen wilde, songs als We Die Young, Bleed the Freak, It Ain't Like That en The Real Thing klonken heavy en waren al doordesemd van noise/alternatieve rock.

Met Dirt braken de heren door en dat is terecht. De combinatie van logge op Sabbath gespeende riffs en de alom geroemde harmonieën zorgden voor een haast unieke combinatie.
Alsof je zout en zoet combineert en dat leverde een prachtige worp op.
Dirt is met de jaren dan ook gaan groeien bij mij en is Facelift dan ook voorbij gestreefd. Dat zit hem niet in de totale beleving van de plaat. Waar het debuut voor mij in principe geen enkele slechte song kent maar wel op de 2e helft inkakt, kent Dirt een aantal missers.
Sickman heeft een uiterst vervelend refrein die de vaart danig uit de song haalt. God Smack heeft altijd een zeer afstandelijke indruk gemaakt en Hate to Feel heeft zich ook nooit aan mij opgedrongen.

Daar staan alleen een hele rits belachelijk sterke songs tegenover dat ik de al gememoreerde titels voor lief neem.
Them Bones is een machtige opener en walst over je heen, wat een beest van een track.
De melancholische pracht van Down in a Hole, heeft de samenzang tussen Cantrell en Staley ooit mooier geklonken, ik denk het niet.
De snoeiharde zelfkritiek van Staley met Junkhead, een nummer waarbij de tekst net zo hard binnenkomt als de muziek, wat een monster.
Het aanzwellende Rooster mag niet ontbreken als favoriet nummer.
Om de Dirt af te sluiten met Would?, een nummer waarin het beste van Alice In Chains samenkomt, ik ken geen betere track om een zware plaat als deze te eindigen.

Helaas zou de opvolger buiten enkele momenten om, mijn hart niet veroveren, te afstandelijk, wellicht te cynisch van aard of simpelweg te moeilijk. Ik zou de intense momenten van zijn voorganger missen, dit zou later met Duvall aan boord ook niet meer goed komen.
Dirt is en blijft voor mij een uniek tijdsdocument, een plaat over zijn tijd, maar eigenlijk van alle tijden.

Tsjah dat is toch gewoon het beste album ooit. Boven de vaak genoemde is rain when I die mijn all time favourite song van Alice in chains

Jaaa, "Rain When I Die" werkelijk fantastisch!

Rain When I Die, Them Bones, Rooster, Down in a Hole, Junkhead en Would; stuk voor stuk parels van songs op een monumentaal album.

deric raven heeft me verzocht zijn eerdere recensie te vervangen door onderstaande, aangepaste versie:

Ondanks dat Smells Like Teen Spirit van Nirvana de hele kijk op de alternatieve rock voor eeuwig verandert, Pearl Jam op Pinkpop het meest memorabele concert ooit is, Mark Lanegan misschien wel de mooiste rockstem heeft, is het voor mij toch Alice In Chains die met Dirt de meest iconische grungeplaat maakt. Grunge is hoe dan ook een breed begrip. Nirvana is duidelijk door de punkrock van Pixies beïnvloedt, en legt hier een punk laag overheen. Screaming Trees heeft dat psychedelische blues gehalte van The Doors en in Pearl Jam hoor ik vooral veel van Free terug.

Soundgarden en Alice In Chains blijven trouw aan de hardrock roots. De maatschappij zet de frontmannen als sterke iconische personages neer, terwijl al snel blijkt dat het vaak behoorlijk labiele figuren zijn. Ondanks de muzikale verschillen ademen ze allemaal de grijze triestheid van Seattle uit. Een stad waar het altijd herfst is en waar een hoog werkeloosheid heerst. Dat daar tevens een groot zelfmoordpercentage aan kleeft, is niet eens zo vreemd. Helaas wordt het teveel als een soort van modeverschijnsel neergezet, en heeft het steeds minder met muziek te maken.

De muziek, daar draait het dus om. En Dirt van Alice In Chains is met terugwerkende kracht voor mij de beste plaat uit het grunge tijdperk. Waarom met terugwerkende kracht? Eigenlijk ben ik alle grunge klassiekers pas later nog meer gaan waarderen, al is de impact vanaf de release al gigantisch groot. Het geschepte verhaal is in eerste instantie vooral op de waanzin gericht, later wordt het steeds meer waarheid. Dirt is hoe dan ook een traumatische verwerkingsplaat over gevechten die je nooit kan overwinnen. Er zit hoe dan ook zeer veel escapisme in. Layne Staley koppelt dit aan de verdovende effecten van zijn drugsverslaving, een roes om de realiteit te verzachten en te vervagen.

Bij Jerry Cantrell is het eerder te herleiden tot de impact die de Vietnamoorlog op zijn ouderlijke gezin heeft. Zijn vader heeft die verschrikkingen van dichtbij meegemaakt. Een trauma welke je voor de rest van het bestaan van de maatschappij afstompt. Het heeft geen zin om naar antwoorden te zoeken, als er alleen maar vragen zijn. Dirt is hard en confronterend. Slepend dodelijk. Agressief en verzachtend. Ondanks dat de verhaallijnen van Layne Staley en Jerry Cantrell totaal verschillend zijn en door elkaar lopen, is de pijn evenwaardig.

Het is een zwarte verkoolde pagina uit een afgesloten dagboek, welke eigenlijk het daglicht niet mag aanschouwen. Het decor van Seattle geeft die donkerheid een doffe glans mee. De achtergrond van Layne Staley en Jerry Cantrell liggen nog best aardig in elkaars verlengde. Layne Staley komt tevens uit een gebroken gezinssituatie en heeft zijn vader amper gekend. Leg daar de achtergrond van Eddie Vedder van Pearl Jam die bij Alive over een soortgelijke toestand zingt ernaast en de Seattle cirkel is helaas weer rond.

Maar goed, ik heb dus het meeste met Dirt. Voor mijzelf ligt die basis ergens bij een andere band, namelijk Black Sabbath. Met dat donkere geluid wordt Alice In Chains dus al vaker vergeleken. War Pigs is een van de heftigste oorlogsnummers ooit, en Rooster is daar een soort van voortzetting van. Rooster blijft voor mij de klevende modder van dit oorlogstrauma. Vastgekoekte klodders zand vermengt met speeksel en bloed. Jonge soldaten die onbedoeld als volwassen mannen om de veilige terugkeer naar het thuisfront smeken.

Opgekropte woede en frustraties en het daaruit voortkomende vluchtgedrag in roesmiddelen die de scherpte van de realiteit laten verbleken of zelfs dit horrorscenario naar eigen wil aanpassen. Dirt is De soundtrack voor films als Platoon, Apocalypse Now en Full Metal Jacket. Een verharde kansloze maatschappij. Elk nummer is een losstaand onderdeel van deze nachtmerrie. Dagelijks badend in het zweet wakker worden. Monddood de gevoelens niet met naasten kunnen delen.

In Dirt scheert de gitaar als een maniakale helikopter rond. Onbestuurbaar geraakt door een flinke dosis aan LSD. Logge baspartijen die als legerkisten steeds dieper in het moeras wegzakken. Layne Staley die zwaar onder invloed de pijn van zich af schreeuwt. De kracht van de hele grunge stroming ligt veelal in de gedragen emoties. Of je nu Staley, Cobain, Vedder, Cornell of Lanegan hoort. Amper volwassen zingen ze over de heersende gekte van een uitzichtloze toekomst. Vluchtgedrag in drank en drugs.

Nogmaals, er is niks romantisch aan het hele grunge gebeuren. Achteraf gezien een diep trieste periode, die wel veel goede muziek oplevert. De ziel moet zich openen, zodat de pijn een kronkelende weg naar buiten vindt. Ongelofelijk hoe geleefd de stemmen toen al klonken. Het zijn nog jonge gasten die een kist bagage vol levenservaringen met zich mee sleuren. Layne Staley is hier pas 25 jaar, dan krijgt het leven normaal pas vorm en stabiliteit.