Bob Dylan - Oh Mercy (1989)

Ik zou em dan toch wat meer tijd gaan geven Antonio. Deze plaat is zeker een van de betere werken van meneer Kamerman.

De nummers die bertus toevoegd zijn inderdaad ook nummers die niet zomeer buiten beschouwing worden gelaten, want zowel tekstueel als muzikaal (lekker up-tempo) erg sterk.

Ik verhoog mijn stem naar een 4.5*!

'Oh Mercy' is altijd een van mijn favoriete Dylan-platen geweest, prettig compact, met een aantal erg sterke nummers. Natuurlijk is ie tekstueel niet altijd even op dreef; zo is 'Political World' muzikaal een stuk overtuigender dan tekstueel, en is 'Everything is Broken' een prettig niemdalletje zonder al te veel diepgang. En de 'roses are red'-passage in 'Where Teardrops Fall', tja, dat zullen we maar spelen met clichés noemen.

In de beste nummers combineert Dylan een op zijn minst interessante tekst met een uitstekende muzikale begeleiding (van zijn stem is, laten we wel zijn, niets meer over. Het gaat me te ver om dit 'karakteristiek en doorleefd' te noemen, het is gewoon aan de zwakke kant.), zoals in het in vrij bijbelse taal opgetekende 'Man in the Long Black Coat', met heerlijk spookachtige mondharmonica. Ook 'Most of the Time' is behoorlijk sterk: een wrange, pijnlijke terugblik op een oude relatie. 'I don't even remember what her lips felt like, most of the time': zoals gezegd pijnlijk, maar met wroeging, want 'most of the time'.

Aangevuld met een aantal andere liedjes als het boeiende 'What Was It You Wanted', 'Ring Them Bells' en 'Shooting Star' is dit zeker een interessante, best wel goede Dylan-plaat die niet essentieel is, maar wel erg prettig.

Nadat Bob Dylan ‘Down in the Groove’ had opgenomen, was hij helemaal op. Het laatste greintje inspiratie had hij eruit geknepen, al was het lang niet veel meer geweest; het grootste deel van de tweede helft van de jaren ’80 in Dylan’s leven als songschrijver werd gekenmerkt door een alsmaar ernstiger wordende writers block. Na zijn tournee met Tom Petty and the Heartbreakers volgde nog één met The Grateful Dead, maar die was niet bepaald een succes. Dylan zat mentaal bij de grond, en had een prikkel nodig om er weer bovenop te komen. Een sterke stimulus.

Die stimulus kwam in de gedaante van een kleine tragedie. Om sterker te worden, moet een mens eerst echt afzien, zegt men wel ‘ns. In december 1987 raakte Dylan ernstig gewond toen hij wat aan het rommelen was in de tuin. Zijn hand was opengereten tot op het bot, en specialisten vreesden er zelfs voor dat hij nooit meer gitaar zou kunnen spelen. Dit onheilspellende nieuws zette Dylan aan het denken, hij ging zelfs even een compleet ander leven overwegen. Maar net deze nare gebeurtenis zorgde ervoor dat Dylan weer begeesterd raakte en ging doen wat hij het best kon; liedjes schrijven.

Hij zette zich enige tijd na het ongeluk aan de schrijftafel, en schudde meteen een hele hoop strofes uit zijn mouw; het venijnige ‘Political World’, dat later de plaat ook zou mogen aftrappen, was geboren, uit de jarenlange frustratie van Dylan met zichzelf. De tekst is opmerkelijk scherp, en haalt uit naar de heersende politieke sfeer die alles kapot analyseerde, en de agressieve, te zelf-defensieve houding van veel mensen. Al die kille, pragmatische mensen hebben nood aan een wake up call, moet Dylan gedacht hebben. Of misschien wel helemaal niet, want tja, het blijft natuurlijk Dylan.

Maar goed, de goesting en de drive waren weer terug, en Dylan zag het weer helemaal zitten. Zijn hervonden inspiratie zorgde voor genoeg zelfvertrouwen om zijn platendeal te verlengen, waardoor ‘Down in the Groove’, dat lang op de helling stond, alsnog werd uitgebracht, en Dylan nog een aantal platen zou kunnen maken.

Uit zijn vorige, zwakke albums had Dylan enkele lessen getrokken, en deze is misschien wel de belangrijkste: dat je iemand nodig hebt om enigszins voor sturing en edge te zorgen, iemand die de touwtjes in handen durft te nemen als dit noodzakelijk blijkt te zijn. Dylan ging dus weer op zoek naar een echte producer. Hij deed hier en daar navraag, zonder al te veel succes, tot hij Bono van U2 ontmoette. Onder het genot van menig glas Guinness vertelde Bono dat hij bijzonder te spreken was over Daniel Lanois, een Franstalige Canadees, die zelf multi-instrumentalist was en ‘The Joshua Tree’ had geproduceerd, een enorm succes voor de Ierse band. Dylan ging uiteindelijk in zee met Lanois.

In Lanois vond Dylan voor het eerst sinds lang een sterke figuur, die voldoende tegengewicht kon bieden aan Dylan’s nukken. Want die streken was de oude vos nog steeds niet verleerd; hij negeerde zijn nochtans uitstekende sessiemuzikanten, werkte geluidstechnici Malcolm Burn en Mark Howard regelmatig op de heupen en kreeg Lanois zover dat die uit pure razernij z’n dobro aan diggelen sloeg. En jawel, dit alles heeft bijgedragen tot de kracht en sfeer van de plaat.

‘Oh Mercy’ klinkt immers warm en koud tegelijk. Tegenover de vinnigheid van ‘Political World’ staat het uiterst charmante ‘Most of the Time’; het sinistere ‘Man in the Long Black Coat’ (dat zowel qua tekst als muziek gebaseerd is op New Orleans, alwaar de plaat is opgenomen) geeft me het sterke vermoeden dat Joe Henry hier heel goed naar geluisterd heeft, terwijl ‘Shooting Star’ een intieme, sobere afsluiter, die Dylan aanvankelijk als duet had willen zingen met Irma Thomas. Het zijn dit soort kleine tegenstellingen die de plaat erg boeiend maken.

Veel loftuitingen kunnen rechtstreeks aan het adres van Lanois geleverd worden. Hij bracht, samen met zijn rechterhand Malcolm Burn, voldoende leven in de brouwerij (de dobro speelt een tamelijk belangrijke rol op de plaat) en zorgde voor eenheid en eensgezindheid, al kon dat de gebruikelijke toeren van de koppige Dylan niet tegenhouden. Hij bracht The Neville Brothers aan als begeleidende band, bestaande uit drie rasmuzikanten: Brian Stoltz op gitaar, Tony Hall op bas en Willie Green op drums. Rockabilly-gitarist Mason Ruffner speelt mee op ‘Political World’, ‘Disease of Conceit’ en ‘What Was It You Wanted?’. En ook de input van de blinde saxofonist John Hart (die een fantastisch slot breit aan ‘Where Teardrops Fall’) is een groot succes.

Een grappige quote, die goed de situatie weergaf, is de volgende van technicus Mark Howard (bron: Bob Dylan in de studio van Patrick Roefflaer):

“De tweede of derde nacht kwam de drummer, Willie Green, naar me toe. Ik zat aan het mengpaneel en Bob zat naast me. Willie zei: “Man, ik ben hier nu al een paar dagen. Wanneer komt die verdomde Bob Dylan nu eigenlijk?” Even later – het is echt zo gebeurd – komt de bassist, Tony, binnen en zegt: “Man, die Bob Dylan, dat is me een rare.” Bob keek even op, trok een wenkbrauw op en werkte voort aan zijn teksten.”

Typisch Dylan dus, maar aan dat soort dingen kan je ook merken dat hij gedreven was. Dat is Dylan’s manier van gefocust bezig zijn, want voor hem vormt de tekst het hart van de song. Hij bleef tijdens de opnames constant schrijven en schrappen, weer teruggrijpen op geschrapte strofes en die uiteindelijk toch weer aanpassen. Zijn schrijfproces is oneindig, en hij is ook niet snel tevreden. Één van de voornaamste twistpunten tijdens de selectie van de songs voor de elpee, was ‘Series of Dreams’. Dylan weigerde hardnekkig om de song op de plaat te zetten, de anderen vonden ‘m fantastisch, en vroegen waarom hij deze in godsnaam wilde weerhouden. Het antwoord was simpel: de tekst was niet klaar, gaf hem geen goed gevoel. En toen de song alsnog op ‘The Bootleg Series Vol. 1-3’ verscheen, was er inderdaad een strofe weggeknipt.
Maar dat wil niet zeggen dat we moeten klagen. Sterker nog: we mogen zelfs niet klagen. Na enkele platen die meer in de tijdsgeest van de jaren ’80 pasten, greep Dylan met de steun van Lanois terug naar zijn roots (een zompig, bluesy, onversneden geluid), met nieuwe elementen, die ook op latere platen zouden terugkeren. Zo klinkt het mondharmonicaspel van Dylan naargeestiger dan anders, is zijn stemgeluid wat lager en karakteristieker en het verslijten van zijn stembanden is hier soms al vrij goed te horen.

Waarom er absoluut 10 songs op moesten staan, en niet meer of niet minder, is me een raadsel. ‘Series of Dreams’ en ‘Dignity’ hadden zeker en vast een plaatsje verdiend. ‘God Knows’ werd opgespaard voor de volgende plaat, ‘Under the Red Sky’. Maar van de 10 songs die het wel gehaald hebben, is er geen enkele zwak of zelfs maar matig. ‘Oh Mercy’ is een coherent geheel, waarin de deskundige hand van Daniel Lanois duidelijk zichtbaar is, en de meester helemaal terug is, zowel tekstueel als mentaal. Een straffe plaat, noemen ze dat.

4,5 sterren

Normaal zou ik er niet aan denken om iets van deze man te kopen... Maar zeg dus nooit nooit . Muziekliefhebber als ik ben heb ik zowel interresse voor de software als de hardware van de muziekbeleving. Dus ik heb ook graag een fraaie hifi voor mijn neus staan en zodoende kom ik ook wel eens op Hifibeurzen en daar speelde ooit eens de vinylversie van Bob Dylans Oh Mercy. Bij het aanhoren van het wel erg speciale maar o zo mooie Man in the long black coat is de vonk dan toch behoorlijk overgeslagen ( was eerder een bliksem...), was dit Bob Dylan? Het moest en zou in bezit komen en na wat zoeken gevonden in de FNAC en ja hoor dit is toch een heel fraai album. Knappe nummers en vooral en niet onbelangrijk voor mij een erg mooie productie en opname, het is niet voor niks dat ze dit gebruiken op Hifi-demo's. Man in the long black coat staat hoog in mijn lijstje van absoluut favoriete nummers allertijden maar ook de rest van dit album mag er zijn. Fraai, heel fraai!

Ik herinner me nog hoe hoog in 1989 mijn verwachtingen waren toen Dylan bleek te hebben samengewerkt met de man door wiens productiewerk ik indertijd totaal overdonderd was dankzij Peter Gabriels So, het solodebuut van Robbie Robertson en natuurlijk Lanois' onvolprezen eigen debuut Acadie (plus later nog onder andere Wrecking ball van Emmylou Harris). Dat het resultaat desondanks voor mij net niet het niveau van Dylans beste werk haalt komt gedeeltelijk door een zekere overdrevenheid, een bepaalde nadrukkelijke plechtigheid die Ring them bells en Disease of conceit parten speelt, en gedeeltelijk door de lichtgewicht-composities Where teardrops fall en Everything is broken (zet bij dat laatste nummer John Fogerty achter de microfoon en je hebt een goede opvuller voor een gemiddelde CCR-plaat).
        Daar staat tegenover dat ik hier ook een aantal uitzonderlijk sterke songs op aantref: het ondanks (of –cliché alert– dankzíj?) het gebruik van slechts één akkoord bijzonder spannende Political world, het duistere Man in the long black coat, het kwetsbare Most of the time (met een brug die de spanning nog eens extra opschroeft) en het uiterst openhartige What good am I? (vrij intens gecoverd door Tom Jones op Praise & blame). Hoogtepunt voor mij is echter What was it you wanted, in opzet schijnbaar heel simpel, maar met een perfecte begeleiding die een subtiele aanvulling vormt op Dylans eindeloze reeks vragen die evolueren van vrijblijvend tot existentieel met een tussenstop bij de Bijbel, een reeks die geen antwoorden krijgt (of geeft) maar uiteindelijk misschien een spiegel vormt voor de aangesprokene – of de luisteraar.
        Dankzij dat geweldige nummer en de daaropvolgende ontroerende afsluiter kom ik uit op vier matige en zes sublieme nummers, hetgeen hier zoals gezegd voor mij niet een plaat uit de buitencategorie in Dylans catalogus van maakt, maar wel een zeer gewaardeerde, met bovendien een sound en een sfeer die het heel begrijpelijk maakt waarom Dylan zicht acht jaar later opnieuw tot Daniel Lanois wendde. Mede daarom toch een vrij essentiële plaat in Dylans oeuvre. (Overigens zal de echte Dylan-fan dit vermoedelijk al weten, maar omdat het in slechts één van de voorgaande 134 berichten ter sprake komt vermeld ik nog maar even dat dit één van de twee platen is waarvan de ontstaansgeschiedenis in Chronicles vol. 1 behoorlijk uitgebreid aan bod komt.)