Toen ik dit album voor het eerst hoorde, voelde ik me misleid. Ik had tot dan toe alleen Harvest en Rust Never Sleeps (de 1989 versie, met liner notes achterin het boekje) en in die liner notes werd dit album als 'Hard Rocking' gecategoriseerd. Ik verwachtte dus een soort Deep Purple of Led Zeppelin, maar in plaats daarvan kreeg ik country rock, met een liedje van CSNY als afsluiter nota bene!
Inmiddels weet ik wel beter, en schaar ik dit album onder mijn favorieten. Het is ook het eerste album na de Ditch Trilogy en de eerste met Frank Sampedro, die Whitten niet helemaal kan doen laten vergeten, maar toch verdomde dichtbij komt. Het album komt deels voort uit een soort jam sessie, met nummers die Young schreef ten tijde van zijn herstel van een keel operatie (waarschijnlijk door de inspanningen van 1973-74). Om maar een voorbeeld te noemen, tijdens de opnames van Cortez the Killer viel de stroom meerdere malen uit, waardoor hele stukken van dit nummer niet zijn opgenomen. Maar Young is zoals hij is en aangezien dit de beste take was (die nog steeds 7:31 duurt!) werd er met wat knip en plakwerk het nummer gemaakt dat we nu allemaal wel kunnen dromen.
Maar goed, we lopen op de zaken vooruit. He eerste nummer, dat ook live ten gehore werd gebracht in de RAI, tijdens mijn eerste concert van deze levende legende is eigenlijk al een ouwetje. De basis van dit nummer is namelijk I Wonder, van the Squires en stamt al uit 1965 en gek genoeg is er in de tussentijd nauwelijks wat aan veranderd.
Danger bird is een heel donker nummer, dat mijns inziens deels gaat over de breuk tussen Young en Carrie Snodgress, en als ik me niet vergis zijn ook delen van een nummer van Homegrown hergebruikt, waardoor het als twee nummers ineen klinkt, temeer omdat Young en Crazy Horse beiden wat anders spelen.
Daarna volgt een volgend nummer van Homegrown, pardon my Heart, waarvan ik eerst dacht dat Talbot en Molina het zongen, omdat het met zo'n lage raspende stem is gezongen, haast praatzingen lijkt het wel. Ik heb ook een live versie uit 1974 gehoord, met een zeer toepasselijke aankondiging: Next, I'm gonna play a lovesong I learded recently... I wrote it too! ...if this is a lovesong, it's the saddest damn lovesong I ever heard... Dat is weer de eenzame Young zoals we em kennen van voor Harvest! Waar liefdesverdriet niet allemaal goed voor is... ook in NYA Vol. 2 kunnen we van dit soort nummers verwachten, zoals Give Me Strength.
Looking for a Love is dan de Heart of Gold van dit album, een uptempo country rock nummer, Crazy Horse voor het eerst ècht op harmony en voor je het weet is het weer voorbij.
Dan komen we aan bij één van mijn favorieten, en als ik dit nummer hoor moet ik altijd aan de uitspraak 'out of key, but always in tune' denken, lekker hoog, bij tijd en wijle vals, maar altijd goed. De cryptische tekst is ook typisch Young:
I have seen you in the movies
And in those magazines at night
I saw you on the barstool when
You held that glass so tight.
Een soort, het was warm en druk, en naast mij stond een lege kruk, maar dan anders, duisterder, net als de rest van het nummer.
De volgende twee nummers zijn rechttoe rechtaan country rockers, van Drive Back heb ik ook een live versie uit 1976 die behoorlijk swingt, dus als ie op de aangekondigde live CD Odeon-Budokan staat valt er zeker wat te genieten.
Dan het magnum opus van deze plaat, Cortez the Killer. Zoals al eerder gezegd was het nummer oorspronkelijk veel langer, maar moest er noodgedwongen in geknipt worden, vanwege stroomuitval. De eerste 3,5 minuut zijn gewoon pure magie, een op zich zelf staand nummer haast, en neemt je mee van het heden terug naar de tijd van Cortez, alwaar Young zijn beklag doet over de kolonisatiedrang van de Spanjaarden ten koste van de Inca's. Het is tegelijkertijd ook het eerste nummer in een drieluik, de andere twee zijn Like an Inca en Inca Queen. Ook dit nummer is weer typisch Neil Young, met een paar simpele akkoorden en treffende woordkeus neemt hij je mee naar een door hem zorgvuldig geconstrueerde (fantasie-)wereld. Misschien is hij technisch niet de meest begaafde gitarist, maar ik kan er maar weinig opnoemen die dit kunnen, elke noot is raak. Ook dit nummer heb ik live mogen horen, in de Ahoy in 2009. Toen werd, bijna zoals gebruikelijk, de intro ingekort, hetgeen weer werd gecompenseerd door een langere solo later in het nummer. Dit nummer leent zich daar, net als Like a Hurricane, Down by the River, Cowgirl in the Sand en tegenwoordig ook No Hidden Path prima voor, in 2001 speelde hij zelfs een versie die dik 20 minuten duurde...
De afsluiter is ook een juweeltje; een overblijfsel van de Human Highway sessies en een glimp van wat had kunnen zijn. Wat is het eigenlijk ongelooflijk jammer dat de ego's zo clashten, want het had een prachtalbum kunnen worden, afgaand op dit nummer.
Dit album wordt vaak over het hoofd gezien, het zijn vaak Harvest en After the Gold Rush die de aandacht krijgen bij de mainstream en the Ditch Tilogy bij de die-hards, maar tussendoor, in zijn meest productieve periode heeft ie er dit pareltje ook nog uitgeperst, daarom met recht 5 sterren.