Ik vind jullie metafysische benadering van muziek wel interessant, maar ik ga er toch niet in mee. Daarmee schiet het de bedoeling en intentie van muziek (vervoering, emotie, verwondering, genezing, herkenning, etc.) bij mij als luisteraar voorbij. Music is in the ear of the beholder. Or the mind of the creator...
Omgevingsgeluiden is maar in een zéér beperkte, veelal experimentele hoek een factor dat onderdeel is van de muziek: verder vind ik het meer een verfilosofering van geluid, klank en trillingen.
Music ain't science, it's emotion. Even if it's created by science.

Wat betreft absolute stilte: dat heeft enerzijds niets met muziek te maken en anderszijds word je daar nog misselijker van dan van Tool. (Ik neem aan dat je doelt op dode kamers?)

Dat van die budget cd's herken ik maar al te goed. Met de opbrengst van de verkoop van 33 metal lp's (eerste persingen) besteedde ik, in 1991, een cd-boxset met alle symfonieën van Beethoven. Tsja, ik had die lp's inmiddels ook op cd aangeschaft. Die boxset heb ik al lang ingeruild voor tientallen betere uitvoeringen, maar van die lp's heb ik nog steeds spijt. 'Night On A Bare Mountain' van Mekong Delta bracht mij kort daarvoor in de klassieke muziek. Ik vond dat zo'n gaaf stuk dat ik, toen ik de credits las, het bijna niet kon geloven dat het een klassiek werk betrof. Ik had mazzel, want toen ik een uitvoering leende van de bibliotheek bleek ik, achteraf bekeken, meteen een behoorlijk gave versie te pakken te hebben. SIndsdien neem ik alles blind mee wat door deze dirigent is uitgevoerd. Wel of niet terecht. https://www.youtube.com/watch?v=99VBK6fHuIk

1991, het jaar van Mr. Bungles debuutalbum: over onvoorspelbare muziek gesproken.

Maar als iemand in de geluiden tijdens de 'stilte' van 4'33'' muzikale betekenis en emotie beleeft, waarom zou het dan geen muziek zijn? Dat is geen verfilosofering van geluid, klank en trillingen, maar de vraag wat muziek is filosofisch diepgaander en vooral, fenomenologisch onderzocht.

Over dat de componist en zijn intentie ertoe zouden doen schreef de Gentse filosoof Silvio Senn samengevat het volgende: Muziek is er om gehoord te worden. Dat betekent dat de muziek haar oorspronkelijke plaats in het gehoor van de luisteraar heeft, niet in het auteurschap van de componist: die is slechts componist voor zover hij zijn eerste luisteraar is.

Ik beschouw die omgevingsgeluiden als een onderdeel van een kunstinstallatie, een art performance, waarbij willekeurige, stochastische geluiden - of je deze nu als muziek interpreteert of als klanken - een onderdeel zijn van het geheel. Niet als muziek op zichzelf. Maar als iemand dat wel als zodanig beschouwt, hetzij de luisteraar, hetzij de componist, hetzij de uitvoerende(n): prima hoor, by all means.

Die stelling van Senn vind ik eigenlijk niet zo'n interessante interessantdoenerij: natuurlijk is de componist ALTIJD de eerste luisteraar (er vanuitgaande dat muziek altijd gecomponeerd is, wat natuurlijk ook niet zo is. Daarom schreef ik ook 'creator' en niet 'composer'). Zelfs al is hij stokdoof: het werk speelt zich in zijn/haar hoofd af. Beethovens laatste werken enzo. Sowieso een werkwijze van veel componisten: dat de melodie, een lijn, een hook, een frase, etc, in je hoofd zit, nog voordat het op papier of aan instrumenten/publiek is toevertrouwd. Of is dit weer een ander onderwerp?

EvilDrSmith, je kan ook thuis een bepaalde opname van het muziekstuk 4'33" beluisteren en daar een muzikale betekenis en emotie bij beleven. Dan komt er geen 'art performance' aan te pas.

Maar juist de woorden van Silvio Senn laten aan de luisteraar om van mening te zijn dat het, voor hen in ieder geval, geen muziek is, ook al is het door de componist zo wel bedoeld. Dus eigenlijk ben je het met me eens, al besef(te) je dat zelf nog niet.

Waar het om gaat is dat muziek zich als auditieve beleving kenbaar maakt in de luisteraar en het er niet toe doet of die luisteraar toevallig de componist is of niet. De componist (of 'creator') is echt niet noodzakelijk als eerste luisteraar, zoals bijvoorbeeld bij aleatorische muziek of muziek die door artificiële intelligentie tot stand is gekomen.

Emotie: zeker! Muzikale betekenis: I still beg to differ. Ik kan ook mijn waffel 4'33" houden, of welke tijdspanne dan ook (dat zouden sommige die mij kennen hartelijk toejuichen). Daar heb ik John Cage niet voor nodig. Juist het luisteren naar doelbewuste stilte (al dan niet met omgevingsGELUIDEN, geen "gecreëerde" muziek) maakt het een performance. Is meer een meditatief/contemplatief/religieus/etc. moment met/tussen jou en je omgeving, en dus zeer zeker een emotionele beleving, maar veel meer dát dan dat het met muziek te maken heeft. Wordt zo'n moment in een culturele context geplaatst: op een podium, in een museum, op plaat, op social media etc., dan is zoiets een 'art performance'. Ik vind 4'33" enorm fascinerend als kunstwerk, zoals die White Painting van Rauschenberg waar het stuk op is geïnspireerd (of het andere uiterste: 'Ultimate Painting' van Ad Reinhardt, hangt in Kröller Müller), maar ik zie deze werken meer als statements: kunstuitingen met een bepaald geëngageerd uitgangspunt, dan het als muziek (of schilderij) te beschouwen. Maar zoals gezegd: als anderen het wel als "muziek" beschouwen/interpreteren, fine by me.

Och, of ik het nu wel of niet met jou (en Senn) eens bent of niet, dat vind ik niet eens zo belangrijk. Er is wellicht op dit vlak ook geen kwestie van gelijk hebben. Maar ik vind het wel een interessante discussie.

Wat betreft muziek gemaakt door artificial intelligence: okay, daar had ik geen rekening mee gehouden inzake "de eerste luisteraar". Maar dat blijkt een terrein dat nog heel theoretisch is en in de kinderschoenen staat. En waar nog steeds de mens aan de knoppen staat en eindverantwoordelijke voor is.
5 vragen over AI en muziek - Het AI Songfestival - VPRO
Wel een interessant artikeltje: er staat zelfs een gezelschap in vermeld dat death metal maakt op basis van AI (gebaseerd op de muziek van Archspire). Ze hebben hiervoor een kanaal op YouTube - https://www.youtube.com/watch?v=MwtVkPKx3RA - en die is al bijna drie jaar (!) lang live te luisteren. Misschien met de bedoeling om een deathmetaltegenpool te worden van 'As Slow As Possible' van Cage?
Geef mij trouwens maar de echte Archspire, want het klinkt volkomen kut.

Ik heb bij het beluisteren van muziek ooit meegemaakt dat ik omgevingsgeluiden die tegelijk klonken aanvankelijk als onderdeel van de muziek hoorde. Die omgevingsgeluiden kregen daardoor muzikale betekenis.

Een werk als 4'33'' maakt ook duidelijk dat geluiden die niet ontstaan zijn als bewust gecreëerde muziek binnen een bepaalde context toch muziek kunnen worden.

Dit past binnen de zienswijze dat muziek zich enkel als beleving in de luisteraar manifesteert en muziek geen bestaan op zichzelf heeft; het niet tot object te herleiden is. Dat inzicht kan trouwens ook heel wat idiote discussies over zogenaamd objectieve kwaliteiten van muziek voorkomen.

De vraag wat muziek is is daarmee slechs gedeeltelijk beantwoord maar dat deel is dan wel degelijk beargumenteerd.

Als ik in het printerhok op mijn werk sta te printer, ga ik toch ritmisch meebewegen, ik hoor industrial klanken of metal riffs, ik hoop dan altijd wel dat er niemand binnenkomt.

We zijn enigszins vervreemd geraakt van de oorspronkelijke functies van muziek, we zien het als vermaak, als consumptie artikel, dan wel een manier om geld te verdienen en in het beste geval als creatie pur sang.
Van oorsprong heeft muziek altijd een functie gehad om te kunnen overleven en misschien ligt daar wel het antwoord op wat muziek is. De vraag wat muziek is, kun je niet los zien van de functie.
Ik zag gisteren een fascinerende docu over een jager-verzamelaarsvolk in de oerwouden van Congo. (Into the Congo with Ben Fogle, BBC/VRT canvas). Men leeft daar zoals geleerd volgens de overlevering. Het was een kleine hechte gemeenschap waar alle bezit wordt gedeeld, en muziek is daar misschien wel het belangrijkste medium in deze traditionele community in het dagelijks functioneren en om bij ekaar te blijven. Er wordt de hele dag door gezongen en muziek gemaakt, bij werkzaamheden, feesten en het bezweren van geesten.
Ik kwam dit NRC-artikel tegen over een studie van twee muziekwetenschapper van de UvA, het artikel komt overeen wat ik ongeveer zag in de documentaire.

https://www.mcg.uva.nl/press/2023-11-14-nrc-handelsblad-bayaka-vrouwen-in-congo-zingen-als-ze-samenwerken-en-dat-maakt-het-bos-blij/

Er zijn wel restanten gebleven, die ook in onze cultuur voortleven. Ik denk aan verbroedering, troost, expressie en herkenning.

Dat gaat meer over hoe en waarom muziek ontstaan is terwijl hier de vraag eerder is wanneer we (filosofisch gezien) over muziek kunnen spreken.

En wat jij overgebleven restanten noemt, zou ik eerder de essentie noemen. Muziek gaat nog steeds over emotie, expressie, verbinding maken enzovoort.

Mogelijk kan dat nomadenvolk een antwoord op de vraag wat muziek is geven, ik zou graag hun reactie willen horen en hoe ze erop reageren.
Over 'restanten' of essentie, ik geef toe het is nogal gewaagd (onder de indruk van de de docu), essentie zeker wel, toch laat ik het staan om er nog eens op door te denken.

Wat betreft de technische vraag wat muziek is, is die even simpel als leeg: muziek is georganiseerd geluid of zelfs – bij bv. de toevalsmuziek van Cage – bewust ongeordend geluid. Alles kan dus muziek zijn als je het maar presenteert als muziek, zoals alles kunst is als je het in een museum zet (zoals de urinoir van Duchamp die zelfs werd gekozen tot belangrijkste kunstwerk van de 20ste eeuw). We vinden mooi wat vertrouwd klinkt of – als je avontuurlijk bent ingesteld – we vinden interessant wat juist niet vertrouwd klinkt.

Maar waarom genieten we van muziek? Dat antwoord wordt gegeven door de vraag naar het wezen van muziek. In de meer technische zin – harmonieleer en dergelijke – was Apollo de Griekse God van de muziek maar het wezen van muziek behoorde tot de cultus van Dionysos die in zekere zin de oerreligie vormde. Dionysos is de Griekse God van de wijn, maar hij staat eigenlijk voor de (niet-Griekse) oergod door middel waarvan we het leven vieren (en zelfs de meest late, verfijnde en gekunstelde religie, het christendom, is een variant erop); de oudste bekende goden zijn vruchtbaarheidsgoden. Dionysos staat voor de roes (vandaar de wijn): dat is de roes van de lente, van seks waarmee nieuw leven wordt aangekondigd (in het christendom: Pasen). Hij staat bovenal voor de waanzin, het irrationele waarmee de natuurlijke orde wordt overtreden en verandering mogelijk is. Oppervlakkige muziek viert het leven als vrolijkheid maar het leven is lijden en een tragedie: we herhalen in het dagelijks leven aldoor de mantra dat ondanks alle ellende op onze weg het goed zal komen, maar de ware Dionysische wijsheid is dat je alles mag hebben waarvan je kunt dromen maar dat je evengoed gruwelijk aan je einde zult komen. Dat geeft echter niets want vanwege de vruchtbaarheid is er leven in overvloed. Maar ook het telkens geboren worden van nieuw leven is een proces van geweld en pijn (barensweeën en zo).

Dit is de paradox: we vieren het leven waarmee we dus eigenlijk letterlijk eindeloos veel pijn en geweld vieren. De Dionysos-cultus, dus de muziek, lost dit op: door Dionysos komen we in een roes of trance waarin we onze individualiteit verliezen en een worden met het geheel. Jim Morrison kende z’n klassiekers en wist dat rock ‘n’ roll in wezen de oeroude Dionysos-cultus is waardoor Jim Morrison zo ongeveer de grootste rockgod werd; Ray Manzarek zou het probleem van Jim hebben benoemd als dat Jim niet slechts een volgeling van Dionysos was maar zichzelf Dionysos waande. Dat onderscheid dus die opmerking is misplaatst: je bent een volgeling van Dionysos door in je roes jezelf Dionysos te wanen (christendom: we moeten Jezus navolgen). Jezelf in de roes verliezen betekent imiteren wat je ziet en uitdrukken wat je beleeft: zo ontstond in de 5de eeuw voor Christus de tragedie als toneelspel doordat – in trance opgezweept door de muziek en de religieuze verering – Dionysos als het ware spontaan tevoorschijn komt en wordt gespeeld. Nog steeds is het leven lijden – Dionysos is de ‘lijdende god’ – zodat elke rockster, doordat hij als volgeling zichzelf Dionysos waant inclusief de androgyniteit van Dionysos, gelijk Jezus alle zonden van de wereld opneemt en met de meest afschuwelijke want door de diepste pijnen vertrokken grimassen zijn pijn uitschreeuwt waarbij zijn fans in diezelfde trance komen en zichzelf weer de rockster (dus eigenlijk Dionysos) wanen en meeschreeuwen en luchtgitaar spelen. Maar precies door dit naspelen en verheffing tot het geheel ontstaat de verlossing van deze oerpijnen en wordt het een feest: als individu gaan we smartelijk ten gronde – wat de zanger kwelend bezingt – maar door onszelf in de roes te verheffen tot de god Dionysos wordt alle individuele smart en ondergaan en opnieuw geboren worden een orgastisch spel van lust.