Over smaak valt niet te twisten, zeggen ze wel eens. Ik denk dat er over smaak wel degelijk te twisten valt. Je moet alleen smaak goed weten te duiden dan kan daarna de twist beginnen.
Regelmatig kom ik in een kringloopwinkel. Ik heb deze LP daar één keer zien liggen jaren geleden. Toen dacht ik, ik kom morgen wel terug om hem te kopen en slaap er een nachtje over. Toen ik de volgende dag terugkwam was die verdwenen. Dan is het toch wel ontluisterend als deze misschien door iemand gekocht is die er nooit naar geluisterd heeft.

In de laatste zinnen wordt het voortschrijdend muziekinzicht recht gezet met het argument dat als recent een grote groep iets niet noemt dan zal het wel niet goed zijn. Maar als veel mensen hetzelfde standpunt hebben dan hoeft dat nog niet een goed standpunt te zijn. Zoiets heet een drogreden.

Het spelletje van zaaf is trouwens een jaarlijkse top 15 van albums waaruit deze quote:
Kraftwerks Autobahn staat helemaal niet in het lijstje van Oor. Dat is natuurlijk ook opvallend want ze waren ook niet op tijd, de recensie kwam pas in april 1975.
Laten we Kraftwerks Autobahn eens vergelijken met deze van Sailor. Die vergelijking is minder vreemd dan het lijkt, Het stamt allebei uit 1974 en er wordt opvallend veel gebruik gemaakt van de synthesizer. De in die tijd zeer populaire elektrische gitaar ontbreekt volledig. Bovendien gingen beide kwartetten geheel tegen de tijdgeest in naar de kapper onder het motto, liefst zo kort mogelijk. En wat voor mij persoonlijk meespeelt: zowel Kraftwerk als Sailor zouden in 1974 mijn top 15 kunnen halen. Maar hier moet wel de kanttekening bij dat ik maar 25 albums uit 1974 volledig beluisterd heb en dan heb je al een grote kans om mijn top 15 te behalen.

Als ik schipbreuk zou leiden en op een onbewoond eiland zou geraken met 1 LP daar, dan zou ik toch eerder kiezen voor Sailor dan voor Kraftwerk. Het is een beetje alsof je een stripalbum van de Donald Duck moet gaan vergelijken met een literair boekwerkje dat iedereen aanbeveelt. Ik ga in dit geval dan voor het matrozenpakje,

Kraftwerk begint met een ode aan de autobaan. Ik geef toe een prachtig nummer dat de perfectie heeft van een Duitse auto dat almaar door blijft rijden. Sailor begint met kanttekeningen tegen het toenemende verkeer. In deze tijd van klimaatverandering vind ik dit met voortschrijdend inzicht toch een betere keuze.
De stijgende zeewaterspiegel wordt daarna zeer mooi verwoord in het nummer blue dessert waar de woestijn het overschot aan water en de oases de havens zijn. Dan meert het schip aan met grote toeters en volgt het nummer Sailor. Voor mij het beste nummer van de LP. Ondertussen meandert Kraftwerk nog steeds door op de autoweg. Sailor heeft inmiddels een maatschappelijk probleem aangekaart, een zeereis achter de rug en het reisdoel bereikt. Dat reisdoel blijken de meisjes uit Amsterdam te zijn. Nu heb ik zelf een meisje uit Amsterdam dus dit raakt mij persoonlijk.

Als ik de LP van Kraftwerk omdraai dan kiezen ze daar voor de schoonheid van kometen. Sailor gaat voor het vrouwelijk schoon wat enorm fraai wordt uitgebeeld in het nummer Josephine Baker. Kraftwerk blijft in de nacht hangen en in het nummer Mitternacht lijkt het alsof je in een nachtmerrie zit met een lekkend huis vol weerwolven. Sailor vertolkt het duistere nachtleven in het nummer the Street en de nachtmerrie is hier vooral als je niet meer kan ontsnappen uit het huis (open the door) waar je de nacht hebt doorgebracht met een aantrekkelijke enge vrouw (thematisch een soort Hotel California).

Kraftwerk besluit het ritje op de autobahn met een dromerige ochtendwandeling. Ik heb het gevoel dat er steeds hetzelfde vogeltje zit te fluiten en ik half verdoofd rondjes loop rondom een palmboom. Sailor vertrekt weer naar de haven en eindigt met de wijze woorden “ laat je dromen vanaf nu geen stof vergaren, maak er gewoon het beste van”. Dat kan ik beter gebruiken als ik desolaat op een onbewoond eiland zit.

Had ik al ergens geschreven dat ik Sailor een onderschat album vind?

Is Sgt. pepper kunst?
Wat is kunst?
Je kan kiezen voor een benadering als deze.
Kunst geeft ons enerzijds een beeld van de werkelijkheid (A), daarnaast is het een expressie wat we er zelf inleggen (B) en tenslotte bestaat het allerlei vormaspecten (C).

Met de nadruk op wat we er zelf inleggen (B) kunnen we kiezen voor de romantische benadering van dezelfde kunst filosoof Maarten Doorman zoals verwoord in zijn boek De romantische orde.

Deze benadering bestaat uit negen elementen. Mensen verlangen ernaar zichzelf te zijn, zich te ontwikkelen (B1), de jeugd wordt zeer positief gewaardeerd (B2), er is een drang om terug te keren naar de natuur (B3), liefde is la grande affaire de la vie (B4), er is een verlangen naar roes bijvoorbeeld door drugs (B5) en een hunkering naar het exotische of het hiernamaals (B6), er is een scepsis tegen de wetenschap (B7), een hang naar het verleden (B8) en het onmisbare ideaal van de groep, identiteit of natie waar je toe behoort (B9).

Merkwaardig genoeg komen the Beatles in het boek van Doorman nauwelijks voor behalve dat hij ze ten onrechte citeert met de tekst "Tell me who am I without you". Een frase uit een solonummer van George Harrison (What is life) dat na the Beatles werd uitgebracht.

Uiteraard kunnen we elke persoonlijke insteek nooit los zien van de werkelijkheid (A), de feiten. Een kindertekening, krantenberichten, een circusaffiche, een radiocommercial, persoonlijke belevenissen etc.
Maar is er een beter voorbeeld denkbaar voor de "romantische orde" dan juist "Sgt. Pepper"?

De opening “Sgt Pepper’s lonely heart club band” geeft al direct die hang naar vroeger (B8) weer.
It was 20 years ago today.
De vergelijking met Monteverdi’s Orfeo doemt zich op. In die opera opent La Musica zelf de voorstelling met de droeve constatering dat Orpheus zijn geliefde Euridice voor altijd verloren heeft. De muziek zal nooit meer hetzelfde zijn.
Maar Sgt Pepper klinkt vrolijk (C). Hyper bijna, net als het publiek. Sgt. pepper is hier voor mij de verpersoonlijking van de muziek (la Musica), The Beatles zijn Orpheus en het publiek is Euridice.
Maar de muziek bestaat toch veel langer dan 20 jaar? Niet voor de leden van the Beatles die elk zo'n 20 jaar geleden hun eerste liefde voor muziek ontdekten.
Uiteindelijk zijn The Beatles nooit meer echt voor hun publiek opgetreden (A). Want als ze terugkijken dan is hun Euridice niet meer wie ze ooit was. De liefde (B4) is onbereikbaar geworden maar daarmee zeker niet minder heftig aanwezig.

Sgt Pepper introduceert Billy Sheers. De overgang met coda (C) naar het tweede nummer is weergaloos. Een andere vorm van liefde doemt zich op. De vriendenliefde (B4). Aan echte vrienden kun je toch alles vragen? Ook absurde dingen, daar zijn vrienden toch voor?
What do you see when you turn out the light?
En haalt Billy die hoogste noot nog wel? Zijn vrienden helpen hem toch?
"I get high with a little help from my friends".
Hij probeert het uiteindelijk.

En we vallen binnen in de derde track. De zanger klinkt zo "high" als een Vlaamse papagaai. Het is alsof hij net als Alice in Wonderland iets vreemds gegeten of gedronken heeft. De vergelijking met drugs LSD (B5) spreekt uit de titel. Maar eigenlijk spreekt er een liefde (B4) voor de allerhoogste schoonheid uit.
Lucy in the sky with diamonds.
De muziek is dromerig, en door akkoorden te gebruiken die niet in de juiste toonsoort passen wordt een kaleidoscopische verschuiving van tonen gecreëerd die prima bij de ogen van het meisje passen. (C). De natuur (B3) is vreemd.
Cellophane flowers Towering over your head . That grow so incredibly high.
Wordt alles groter gemaakt dan het eigenlijk is? Alles is vreemd (B6).
Rocking horse people eat marshmallow pies.
Is dit een wereld door kinderogen? Want door kinderogen ontstaat een wereld van verbeeldingskracht en creativiteit die echte kunstenaars nodig hebben. Maar wellicht vraagt de volwassen geworden verstokte luisteraar zich af: Zou de zanger zich wel goed voelen?

In ieder geval voelt hij zich steeds beter. Maar het kan ook niet veel slechter"
It can't get more worse".
Eigenliefde (B4) , lijkt hier het onderwerp alhoewel dat ook dankszij die ander is.
"Since you've been mine".
Maar dat klinkt ook weer erg bezitterig vanuit jezelf beredeneerd. Bijna elke zin bevat dan ook een "ik", "me" of "mijn". En met het shuffle effect als muzikale vorm (C) wordt het ikke ikke ikke gevoel versterkt. Maar "we" blijven werken aan onszelf (B1)
"I'm doing the best that I can".

Die maakbaarheid zet zich door in “Fixing a hole”. Fraai is het switchen tussen majeur en mineur en weer naar majeur als alles opgeknapt is (C). Gaat het over drugs of over Pauls zojuist aangeschafte lekkende boerderij midden in de Schotse natuur (B3) weg van al die rare mensen?
See the people standing there. They don't get in my door.
We denken wellicht ook aan Elvis Presley's "We're gonna move".
Want ons "ik" uit het vorige nummer wordt toch bepaalt door ons brein? Wij zijn ons brein. En dat is voortdurend in beweging "wandering mind". Bestaan wij mensen voor 99% uit water? Niets is zo onvoorspelbaar als waar het water van een lekkend dak naar toegaat. Het is het zoeken naar identiteit. De liefde voor de natie, voor je vaderland (B9) is zelden zo treffend verwoord.
And it really doesn't matter if I'm wrong I'm right. Where I belong I'm right.
Identiteit heeft te maken met waar je thuis bent en daar zit je goed.

De identiteitsvraag gaat voort in “She’s leaving home”. Waar ze vandaan komt is duidelijk: home. Maar waar gaat ze eigenlijk naar toe? De avontuurlijke jeugd (B2) versus de ouderdom zorgt voor afstand zowel tussen huis en doel als tussen de generaties. Hier toont de liefde zich als moeder- en vaderliefde (B4), onbaatzuchtig en onbegrepen. De muziek klinkt melancholisch (C) en er zitten allerlei vormelementen in (afstanden en emoties kun je horen in de snaarinstrumenten). Er wordt zelfs een polyfonie van alle standpunten uitgewerkt met een contrapunt. De gelijkklinkende woorden "buy" "by" en "bye" worden schitterend functioneel ingezet. Hoe zou het met haar aflopen? Ze zou toch niet als Charles Aznavour's "enfant" de dood gaan vinden?

Dan start de dodendans (B6). Zoals de Danse Macabre van Saint Saens. De deelnemers moeten wel dood zijn want ze komen uit 1843 (B8). De liefde is hier één specifiek doel. Een benefietoptreden voor één persoon, Mr. Kyte. (B4). Het circus is hier het decor. De opbouw van de muziek is als de ringen binnen de circustent (C) en met verknipte opnames is een vroege vorm van soundsampling verkregen. De sfeer van de muziek klinkt spookachtig. In het circus wordt met het leven gespeeld. Vuur, acrobatiek en koorddansen illustreren dat.

Wat is het beste antwoord op de angst voor de dood? De religie. Maar er wordt niet direct voor de Bachiaanse vorm van christendom gekozen waarbij elke cantate een lofzang is op het hiernamaals. Deze tekst bevat duidelijke hindoeïstische elementen en is daarmee wereldser. Within you, without you. Elk individu moet beseffen dat hij/zij deel uitmaakt van het grotere geheel waarin het leven doorgaat binnen jou of buiten jou, dan wel zonder jou.
De vorm van de muziek is eveneens sterk verbonden (C) met de hindoeïstische cultuur (B6). Ritmische patronen veranderen voortdurend van een bijna vierkwartsmaat naar groepen van vijf maten en zelfs vijf en half. De melodielijn bevat zowel Oosterse als Westerse elementen.
En dat geldt ook voor de tekst. Zo zitten er christelijke elementen in de tekst. Mattheus 16:26. Marcus.
"Who gain the world and lose their soul".
De liefde is universeel (B4)
"With our love, we could save the world".
Dit is echt een song van East meets West en omgekeerd.
Naastenliefde (B4) is een liefde die we vooral kennen van de religie. Is die naastenliefde niet de liefde voor dezelfde groep gelovigen? Je valt er binnen en anders val je er buiten. Eigenlijk wel grappig als je dat afzet tegen de Hindoeistische visie. Hoor ik George nu lachen?

Als je oud bent bijvoorbeeld hoe is het dan met naastenliefde gesteld? 64 jaar was in het jaar 67 de pensioenleeftijd in Engeland. En na je pensioen ben je overgeleverd aan de solidariteit van de jongeren. In dit nummer lijkt het te draaien om de vraag of bij verval van de geliefde ook de liefde mee vervalt (B4).
Will you still need me, will you still feed me.
Liefde moet gevoed worden. Let op de klarinet (C) het meest populaire instrument in de muziek van de jaren 30 en 40 die een retro-effect op dit nummer trekt.

Na deze liefde in een vergevorderd stadium volgt een liefde die nog aan het beginstadium staat. In Lovely Rita lijkt de liefde louter lichamelijk en seksueel. (B4)
Aaaaaaaaaaaah.
De voorgrondzang van Paul versus de achtergrondzang van John vanaf 55 seconden (C) is van een buitengewone schoonheid. Kon ik maar een nacht met parkeerwachteres Rita doorbrengen.
When it gets dark I tow your heart away.
De wilde geluiden op het einde suggereren een wilde nacht. Maar deze liefde is net zo eindig als de stand van de parkeermeter. Leave it.
Want of ze is een one night stand en weer vertrokken, of ze is een long time stand en dan volgt onvermijdelijk de sleur.

En in het laatste geval breekt weer de realiteit van de volgende morgen aan. Good morning, good morning. Zelden wordt zo goed de herhalende eentonigheid van een dag vertolkt. "People running round it's five o'clock". De echtelijke liefde brengt steeds weer dezelfde gewoontes voort (B4).
"It's time for tea and meet the wife".
Lennon relativeert de saaiheid met:
I've got nothing to say but it's OK.
Maar elke opwinding lijkt schijn ?
Nothing is changed it's still the same.
Maar door het wisselen van maatsoorten verandert er muzikaal veel in het nummer. Het glijdt van 5-, naar 3-, naar 4- en weer naar 5-kwartsmaat (C).
Ook de dieren (B3) brengen er aan het eind behoorlijk wat spanning in doordat ze allemaal achter elkaar aanjagen.

En dan keert Sgt Pepper terug om het bal echt af te sluiten. Ze hebben ons alle facetten van de liefde laten zien. Ze gaan er nu echt mee stoppen.
We're sorry but it's time to go.
We blijven achter met de hoop dat uiteindelijk Orpheus ook zal sterven en weer in de armen van zijn Euridice zal komen. Maar we weten het niet zeker. In ieder geval is het zover nog niet.
It's getting very near the end.
Tijd voor dat ene laatste toegift. En wat voor een toegift.!

Er komen media voorbij die in elkaar overvloeien. Krant, film, boek, foto's (A).
Diverse elementen lijken samen te komen in dat ene nummer.
he made the grade (B1), a crowd of people turned away (B3), and had a smoke and went into a dream (B5), He blew his mind out in a car; (B6), The English army had just won the war (B8, B9), he was from the House of Lords (B9) Now they know how many holes it takes to fill the Albert Hall (B7).
i'd loved to turn you on (B4, B6).
Het bevat de realiteit van het alledaagse leven overgoten met psychedelica en voorzien van relativerend commentaar.
Status kan door een onoplettendheid van één ogenblik in één klap verdwijnen. Veel mensen zijn meer geïnteresseerd in de status van een verongelukte man dan in het lezen van boeken en kijken naar films over historische gebeurtenissen. De leegte wordt nog eens gesymboliseerd door de gaten in de weg en wat voor nutteloze feiten je hieruit kan afleiden.

Het klassieke orkest speelt eerst de laagst mogelijke noot die op hun instrument mogelijk is om uiteindelijk uit te komen op één van de drie tonen van het E-majeur akkoord (C).
Dit weergaloze nummer wordt afgesloten met een kernboodschap:
i'd loved to turn you on
Het is zowel seksueel getint (Ik zou het heerlijk vinden om je op te winden) als drugsgeoriënteerd (ik zou je graag in psychedelische sferen willen brengen). Maar bovenal spreekt er een morele passie uit. De liefde om je voortdurend anders naar dingen te laten kijken want de waarheid heeft meerdere kanten. De expressie (B) die je ergens in kunt leggen verder te ontwikkelen.

En daarom is dit de grootst mogelijke ode aan de kunst en de liefde. En daarmee naar mijn mening het beste album van de Beatles ooit gemaakt. Er staat geen slecht nummer op. Elk nummer staat precies op de goede plek.
En als je een nummer weg zou laten dan klopt mijn verhaal ook niet meer.
En alles klontert uiteindelijk samen in het beste nummer dat ze naar mijn mening ooit gemaakt hebben.
Vijf sterren en die zijn dik verdiend.