Je kunt het gerust aan Rufus Wainwright overlaten om altijd met iets bijzonders te komen. Rufus is duidelijk niet voor één gat te vangen. Aangezien hij van vele markten thuis is, kan dit ook vele kanten opgaan. Klassieke opera’s, Shakespeare sonnetten en folk classics, naast popalbums met zijn eigen liedjes.

Een langgekoesterde wens om het repertoire van de Duits-Amerikaanse componist Kurt Weill uit te voeren en op te nemen is met dit voortreffelijke album in vervulling gegaan. Net als zijn Judy Garland album (Rufus Does Judy at Carnegie Hall) is ook voor dit project gekozen voor live opnames. Het wordt meteen duidelijk waarom. De wisselwerking tussen zanger, orkest en publiek zorgt voor een warmte en temperament die niet in de studio te reproduceren zijn.

De uitvoering van Lost In The Stars met het Metropole Orkest, een van de extra’s hier, is weliswaar mooi, maar het ontbreekt aan dat gewisse etwas… Luister bijvoorbeeld naar het fantastische The Saga Of Jenny, de opwinding van Rufus live opgezweept door het orkest gedirigeerd door Chris Walden, gevolgd door de enthousiaste reactie van het publiek. Daar kan geen studio-opname tegenop.

In mei 2023 stond Rufus voor het eerst op het podium met een uitgebreide selectie uit het repertoire van Kurt Weill. Het leverde vijf uitverkochte optredens op in Café Carlyle in New York. Surabaya Johnny, met enkel piano begeleiding, is een van de andere bonussen op dit album. In 2024 koos Rufus vervolgens voor een volledig georkestreerd concert in het Theatre At Ace Hotel in Los Angeles. Dit is waar de Weill van Wainwright helemaal tot bloei komt. Rufus slaagt erin het repertoire in al zijn veelzijdigheid nieuw leven in te blazen.

Met zijn kenmerkende flair en panache bewijst hij dat de liedjes van Weill nog steeds relevant zijn. Veel andere zangers en zangeressen gingen Rufus voor in het coveren van Weill liedjes, maar weinigen deden het met zoveel passie en theatraliteit. Rufus is vocaal in topvorm en met een ogenschijnlijk gemak betreedt hij de toonladders. De liedjes worden grotendeels in Engelstalige versies uitgevoerd, maar ook Frans (Youkali) en Duits (Fürchte Dich Nicht) worden niet geschuwd. Ongeacht de taal, zingt Rufus met de grootste overtuiging. En of het liedje nu ingetogen is, zoals Je Ne T’Aime Pas, of heel uitbundig, zie Die Muschel von Margate, Rufus geeft zich steeds volledig.

Het geweldige, 40-koppige, Pacific Jazz Orchestra heeft een schwung waarbij je onmogelijk stil kunt blijven zitten. Ze spelen strak en ondersteunend, maar nergens overheersend. Nummers als I’m A Stranger To Myself en Mack The Knife zijn ronduit spectaculair. Maar ook ingetogen liedjes als It Was Never You en Will You Remember Me? zijn niet minder meeslepend.

Met zijn dramatische stem weet Rufus alle nummers helemaal naar zich toe te trekken. En elementen uit klassiek, jazz en cabaret worden daardoor moeiteloos gecombineerd met zijn popsensibiliteit.

Of we op korte termijn ook een avond Wainwright Doet Weill in de Lage Landen mogen meemaken…? Het zou mooi zijn, het liefst graag met de Pacific Jazz Orchestra, maar dat zal een te dure optie zijn. Voorlopig kunnen we op YouTube genieten van “Mack The Knife”. Als het hele optreden op video is opgenomen, verwacht ik wel een DVD of BluRay.

Nu is het op vinyl of CD genieten van dit prachtige album. Digitaal is er dan nog één toetje… het volledig instrumentale “My Ship/Speak Low”, wat de jazz in de naam van het orkest helemaal eer aan doet.

Rufus Wainwright with the Pacific Jazz Orchestra - I’m A Stranger Here Myself – Wainwright Does Weill | Pop | Written in Music - writteninmusic.com

Kort voor het verschijnen van zijn schitterende nieuwe album We Come Alive spraken we met Jonathan Jeremiah, de Britse singer-songwriter die folk en soul op zijn geheel eigen wijze weet te mengen. Na zijn debuut A Solitary Man in 2011 is hij inmiddels aan zijn zesde album toe. We spraken over zijn muziek, over zijn culturele en filmische inspiratiebronnen, over het belang van imperfecties en de kracht van samenwerken.

“Met elk nieuw album kom ik steeds een beetje dichterbij om de gedachten en plaatsen in mijn hoofd muzikaal tot uitdrukking te brengen. Het is elke keer een beetje duidelijker. We ontwikkelen ons allemaal door de tijd heen en dat geldt voor mij ook. Muzikaal en persoonlijk. Hopelijk bereiken we steeds meer de waarheid die we willen uitdrukken.

Vreemd genoeg, misschien, is het nu veel gemakkelijker om mezelf te zijn. Ik voel steeds minder druk om verschillende soorten muziek te gebruiken. En ik hoop dat ik na zes albums dichterbij mijn ware ik ben gekomen. Van de eenzame ik op het eerste album tot de gezamenlijke wij op de nieuwe plaat… dat is duidelijk een reis die ik heb gemaakt.

Rond de tijd van mijn debuut was ik een bewaker in Wembley Arena, een baan die ik dankzij mijn vader heb gekregen. Ik moest veiligheidsdeuren en branduitgangen bewaken. Misschien werd ik wel gezien als een solitary man die door gangen liep. Maar je leven verandert, je speelt in Carré voor een paar duizend mensen en de hele dynamiek verandert. Er komen reacties van mensen op een plaat die je hebt gemaakt. Zo van, “Dit is het album waarop we zijn getrouwd” of “Dit is een liedje waar mijn vader van hield”. Dus je kunt wel zeggen dat er een duidelijke ontwikkeling is van introvert naar extravert, van afzondering naar naar buiten gericht zijn.

Ik maakte het eerste album zonder een idee te hebben wie ernaar zou kunnen luisteren. Ik schreef muziek, niet wetende welk publiek het zou kunnen bereiken. Ik had de behoefte om gedachten in mijn hoofd tot uitdrukking te brengen. En dat ben ik blijven doen, nu al zes albums lang.

Nederland heeft een bijzondere plaats in mijn leven, ook al omdat ik al de helft van mijn leven hier woon. Met name in Amsterdam, omdat het de stad is waar ik me vanaf het begin welkom voel. De eerste radioprogramma’s, het eerste optreden in Paradiso. Daardoor raak je dan ook echt verknocht aan een plaats.

Veel van het nieuwe album We Come Alive weerspiegelt, misschien niet heel nadrukkelijk in eerste instantie, maar toch, het opgroeien in een stad als Londen als zoon van immigranten – mijn vader komt uit India, mijn moeder uit Ierland. Sommige familieleden voelden zich er minder welkom dan anderen. Ikzelf, als lange, blanke en welbespraakte Engelsman had weinig of geen problemen, maar mijn zussen, die een donkere huidskleur hebben, wel. Ik denk dat we allemaal de plaats omhelzen die ons het meest verwelkomt en voor mij was dat uiteindelijk Nederland.

Door de jaren heen heb ik veel vrienden gemaakt door het hele land. Van Amsterdam en Groningen tot Utrecht en Rotterdam. Het zijn die vriendschappen en de rijkdom aan talent die het zo speciaal voor mij maken.

Ik hou ervan om op verschillende plaatsen op te nemen. Voor dit album ben ik op een poloboerderij in Oxfordshire begonnen. Soms heb je de behoefte om liedjes door een ander licht te bekijken, letterlijk in een andere omgeving en door mijn Nederlandse connecties ben ik vervolgens in de Tracking Room in Amsterdam terecht gekomen.

Op A Solitary Man, toen ik op het Island label zat, heb ik me muzikaal laten beïnvloeden door mensen als Nick Drake, John Martyn en Fairport Convention. De eerste muziek waar ik trouwens naar luisterde was de vroege goth, zoals All About Eve met de zangeres Julianne Regan, op wie ik een crush had. Hun muziek was diepgeworteld in de Britse folk. En zo bleef ik dingen ontdekken. Door River Man van Nick Drake werd ik doorverwezen naar de klassieke muziek van Frederick Delius.

Als jongetje was ik, zoals velen, aangetrokken door de Amerikaanse cultuur. Mijn kinderen zien het weer totaal anders met hun fascinatie voor Korea. Hollywood heeft voor de huidige jonge generatie niet meer dezelfde aantrekkingskracht als het voor ons had. En naarmate ik meer door Europa reis, merk ik duidelijk dat mijn wortels hier liggen. En die komen dan ook nadrukkelijker in mijn muziek naar voren, omdat ze ook natuurlijker voor mij voelen. Ik ben ook teleurgesteld geraakt in het sociale engagement van veel Amerikaanse liedjes. Er kwam weinig van terecht en het voelde steeds minder oprecht. Ik had geen zin meer om het nog te volgen.

En grappig genoeg werd ik, in ieder geval muzikaal gezien, beïnvloed door de populaire Britse cultuur. Het waren steeds dezelfde geweldige muzikanten die meededen op James Bond soundtracks, op platen van Serge Gainsbourg en Scott Walker of in de muziek van BBC shows. Het is de erfenis van die fantastische musici die een indruk op mij heeft gemaakt. De rijkdom van de muziek die toen in de VK is opgenomen, in welke context dan ook. Door een goeie vriend van mij die in de band Young Silver Fox speelt, ben ik contact gekomen met een aantal van de musici en heb hen om advies gevraagd over hoe de opnames plaatsvonden.

Zoals altijd heb ik ook dit album weer zelf geproduceerd, want, voordat ik de studio in ga, heb ik al heel veel ideeën in mijn hoofd. Ik heb deze keer wel veel hulp gehad van Ruben Samama, die heel andere klankkleuren heeft geïntroduceerd. Daarnaast hebben we ook veel muziek gezamenlijk geschreven.

Ik hou ervan om instrumenten zoals een bugel of een vibrafoon te gebruiken. Ze zorgen ervoor dat de muziek samensmelt. Daarnaast heb ik in de strijkersarrangementen mijn Indiase achtergrond laten doorklinken. Mijn vader groeide op in een klein treinstadje net buiten Calcutta – hij kwam op een boot naar Engeland toen hij vijf jaar was. Ik had tot nu toe die kant van mijn culturele erfenis niet in mijn muziek verwerkt, tenminste niet bewust. Ik heb wat aantekeningen gelezen die mijn vader had nagelaten, verhalen over die ene film die de hele maand in de plaatselijke bioscoop draaide. En die epische orkestraties in Kolkata Bear of There’s No Stopping Me zijn geïnspireerd door de filmsoundtracks die mijn vader gehoord zou kunnen hebben.

De basgitaar op het titelnummer is een kleine knipoog naar de Engelse sessiemuzikant Dave Richmond. We spreken elkaar wel eens over de telefoon en hij vertelt dan over zijn bijdragen aan bijvoorbeeld James Bond soundtracks of aan albums van Serge Gainsbourg.

Eigenlijk heb ik het nieuwe album geschreven als één liedje. Ik had zo’n vijf jaar geleden een geweldige ervaring met de Amsterdam Sinfonietta. Zij introduceerden me tot muziek dat mijn pad tot dan toe nog nooit had gekruist, waaronder een muziekstuk van Rachmaninov dat 28 minuten duurde, of een symfonie van Mahler. Ze werd ik geconfronteerd met muzikale motieven die op verschillende momenten terugkeerden in het stuk. Ik luister nu naar albums op die manier. En ik dacht, misschien kan ik iets vergelijkbaars componeren. Je kunt een single streamen als je dat wilt, prima, maar hoe mooi is het om het album als één geheel te zien.

Kijk naar onze hedendaagse cultuur. We zijn geobsedeerd door box sets en binge watching. Laten we weer eens het idee koesteren om onafgebroken naar 40 minuten muziek te luisteren en het niet te beschouwen als een uitputtingsslag. Laten we proberen weg te gaan van die korte aandachtsspanne van liedjes van twee minuten. Ik denk echt dat er een hele gemeenschap van muziekliefhebbers is, die naar albums in hun geheel willen luisteren.

Op het titelnummer We Come Alive werk ik samen met de Duitse trompettist Till Brönner. Voor het Duitse televisieprogramma Durch Die Nacht Mit… hebben we elkaar voor het eerst ontmoet in Las Vegas, of all places. (Op YouTube is de aflevering nog te bekijken red.). Het titelnummer is voor mij de hoofdmaaltijd. Als het album een film zou zijn, is dit de achtervolgingsscène en dan heb je natuurlijk ook andere personages nodig. Toen heb ik Till benaderd en binnen een paar dagen stuurde hij me zes takes, wat fantastisch was! Ik heb eerlijk gezegd alleen naar de eerste take geluisterd, omdat die gewoon perfect was. Ik had misschien naar de andere moeten luisteren, maar dit voelde meteen goed. Steve Martin zei ooit dat wanneer hij grappen vertelde in zijn films, de grappen de eerste keer echt leuk zijn, misschien nog een tweede keer, maar de derde keer beslist niet meer.

Over films gesproken, ik hoor muziek en ik zie films als bijna hetzelfde medium. Voor mij is muziek als een film die in mijn hoofd speelt. Filmscores zijn dan ook heel belangrijk voor mij geweest.

Van jongs af aan speelden films een voorname rol voor de vijf kinderen in ons gezin. In eerste instantie keken we naar de films die onze vader uitkoos, maar later hadden we ook een eigen input. In veel van die films was de muziek gecomponeerd door Lalo Schifrin. We keken samen met onze ouders ook veel naar de BBC en dan hoorde je de meest waanzinnige basloopjes, notabene tijdens een comedy show. Sinds die tijd kan ik daardoor muziek en film niet van elkaar scheiden.

Naast het werk van Lalo Schifrin, wil ik toch ook wel soundtracks noemen als Excalibur van Trevor Jones, Blade Runner van Vangelis en met name Midnight Cowboy van John Barry. Ik moet zeggen, als je geraakt wordt door een soundtrack is dat een ongelofelijk ontroerende ervaring.

Daarentegen zijn teksten wel degelijk ook belangrijk voor mij. Het is lastig om het in andere woorden te vatten dan juist die teksten. In het refrein van het titelnummer (“We rise through rivers, we break through walls”) komt de thematiek van het album mooi samen. In mijn hoofd zie ik een filmscène met Charlton Heston voor me op een vlot, nadat zijn schip net tot zinken is gebracht. Hij probeert met alle macht niet te verdrinken, net zoals wij in moeilijke tijden leven, waarin het water ons vaak tot aan de lippen staat. In het refrein probeer ik dus te suggereren dat we door die omstandigheden heen moeten, om uiteindelijk onze eigen weg hopelijk te vinden.

Alles bij elkaar, zou je kunnen zeggen dat het album aan de ene kant over verlies gaat en hoe je omgaat met verdriet en depressie en hoe je eruit komt. Op een persoonlijk niveau, gaat het ook over hoe mijn grootmoeder haar beer verloor (Kolkata Bear) en met haar familie naar Engeland verhuisde. “The Suntrap” gaat dan over de plaats – het Verenigd Koninkrijk dat ons uitnodigde om te komen – waar we allemaal tot bloei zouden kunnen komen (“the place where we are all in bloom”), terwijl het in realiteit toch iets anders en gecompliceerder ligt.

Aan de andere kant gaat het album ook over hoop en verlangen en ik heb geprobeerd dit visueel uit te drukken, het tot bloei komen, tot leven komen, geboren worden… Daarom begint het album ook met de tekstregel: “Morning’s come and it’s brought the sun along”.

Tenslotte is het ook essentieel om te vermelden dat nostalgie en herinneringen een grote plaats bij mij innemen. Ik zing niet voor niets in There’s No Stopping Me de tekstregel: “Nothing’s worth as much as the memories we keep”

Voor mij zijn het de herinneringen aan mijn ouders, de fotoalbums van het leven in India. Zelfs het ambacht van muziek maken heeft nostalgische gevoelens voor mij. Het gebruik van een symfonieorkest, verschillende stemmen en koortjes. Ik ben opgegroeid als gelovig kind, dat in koren zong op zondagmorgen. Het geloof is niet gebleven, maar wel het gemeenschapsgevoel en samen dingen te doen en te maken. Ik zie het als een voorrecht om mensen samen te brengen door muziek. Bij opnames, maar ook bij concerten. Het heeft waarschijnlijk te maken met mijn Ierse achtergrond.

De strijkers zijn deze keer in Boedapest opgenomen, alhoewel ik daar niet persoonlijk bij was, maar met de moderne techniek – waar ik dus geen bezwaar tegen heb – ging het razend snel.

Ik had met ongelofelijke orkesten gewerkt in het Verenigd Koninkrijk en uiteraard in Nederland, maar soms heb je dingen onmiddellijk nodig. Ik had gehoord van het Budapest Scoring Orchestra en ze wilden heel graag meewerken aan dit nieuwe project. Voor de arrangementen heb ik o.a. in Amsterdam samengewerkt met Damiano Pascarelli, die vaak bij het Metropole Orkest actief is. Daarnaast hebben Amy May en Phillip Granell me hier in Engeland geholpen met de arrangementen.

Er was een hardheid om op te groeien als kind in Wembley, in het Borough Of Brent. Door naar orkesten te luisteren op mijn hoofdtelefoon, kon ik me verplaatsen in fantastische vreemde werelden. En dat is me bijgebleven tot op de dag van vandaag.

En nog belangrijker dan het orkestrale is het idee om mensen dus samen te brengen, aangezien die fysieke gemeenschap van ons wordt afgenomen door sociale media, waar we alleen via schermpjes communiceren.

Als ik lees dat veel muziek die gestreamd wordt, gemaakt is door AI, dan blijft er voor echte muzikanten één essentieel aspect over: fouten. We zijn zo gewend geraakt aan de glans van perfectie, dat we juist nu de imperfecties moeten koesteren, de fouten waaruit onze menselijkheid blijkt. Als je met mensen werkt, krijg je fouten, maar dat is juist… the juice! Als je luistert naar John & Beverley Martyn, dan voel je een connectie, je voelt de menselijkheid en een microfoon heeft dat voor ons vastgelegd voor altijd.”

Jonathan Jeremiah komt verder tot bloei | Written in Music - writteninmusic.com