Het blijft een lastig verhaal: supersterren die hun krachten bundelen voor een gezamenlijk album. Alleen al binnen de hiphop zijn er diverse projecten aan te wijzen waarbij de som der delen minder klonk dan de delen los van elkaar. Neem bijvoorbeeld het onevenwichtige The Firm (1997), waarbij Nas en AZ met niemand minder dan Dr. Dre samenwerkten. Het resultaat zou niet minder dan legendarisch moeten zijn, maar het album werd een zowel kwalitatieve als commerciële flop. En wat te denken van het in 2004 verschenen The Hard Way? Weinig mensen die nu nog naar dit debuut van 213 luisteren, terwijl de oeuvres van groepsleden Snoop Dogg, Warren G en Nate Dogg onverminderd populair zijn. En dan is er nu Watch the Throne, de veertien tracks tellende samenwerking tussen Jay-Z en Kanye West. Op papier zou het een nagenoeg perfect album moeten opleveren: de grootste producer van dit moment met één van de meest geprezen MC’s ooit aan zijn zijde. Niettemin valt er genoeg op het album aan te merken.
De zwakte van Watch the Throne is niet zozeer een gebrek aan hoogstaand materiaal, eerder een gebrek aan evenwichtigheid. Want zelfs de meest fanatieke criticasters moeten toegeven dat er diverse sterke nummers op het album staan. Wat te denken van het grimmige Murder to Excellence, een aangrijpende track over geweld, met een Jay-Z en Kanye die elkaar moeiteloos aanvullen. Maar het is producer Swizz Beatz die hier de show echt steelt. Met een zich continu herhalende kinderkoorsample op de achtergrond geeft hij de inhoud van dood en verderf een prachtige diepere lading mee. Ook beatbakker RZA levert een welkome bijdrage op het ingetogen New Day, waar Kanye West op de hem kenmerkende wijze verhaalt over twijfels, die hij dit keer niet projecteert op een weggelopen vriendin, maar op een toekomstige zoon. “See, I just want him to have an easy life//Not like Yeezy life, just want him to be someone people like//Don’t want him to be hated, all the time judged//Don’t be like your daddy that would never budge.”
Maar zoals gezegd staan er tegenover die hoge pieken ook diepe dalen. Zo lijkt Beyoncé zich totaal niet op haar plek te voelen bij het voorspelbare Lift Off, druipt de gemakzucht van het al eerder gelekte Otis af en is Made in America (met Frank Ocean) wel een erg zoete opsomming van Amerikaanse grootheden. Bij deze tracks zorgen Kanye en Jay-Z ervoor dat er nog enig niveau wordt gehaald, vooral omdat ze hoorbaar plezier hebben in hun raps. Vanuit hun zelfverworven troon bezien ze hun status binnen de hiphopscene op een op zich beklijvende manier. Maar tegelijkertijd valt op dat beide MC’s zich tekstueel zelden echt onderscheiden. Vooral van Jay-Z is dat opmerkelijk: Kanye kan zich nog achter het feit verschuilen dat hij de helft van de producties voor zijn rekening neemt, Jay heeft alleen zijn raps. En uiteraard zitten daar genoeg spitsvondige oneliners tussen, maar verder dan een paar strakke staaltjes narcisme komt hij, ondanks de hierboven genoemde serieuze noten, eigenlijk niet.
Wat voor album is Watch the Throne nou, al met al? De sound schommelt heen en weer tussen opzwepende nietszeggendheid, gevoelige clichés en vindingrijke concepten. Op sommige momenten lijkt het ook een beetje een haastklus. Kanyes bewierookte MBDTF kwam tenslotte minder dan één jaar geleden uit. En waar dat album juist compositorisch zo strak in elkaar zat, schiet Watch the Throne allerlei kanten op. Wilde Jay-Z profiteren van de aangezwengelde creativiteit van zijn partner? Zochten de MC’s een reden om samen te gaan toeren? Of wilden ze hun macht gewoon laten gelden binnen het hiphoplandschap? In die laatste opzet is Watch the Throne zeker geslaagd; nog geen vierentwintig uur nadat het album op iTunes verscheen waren de eerste meningen al online te lezen. 'Meesterwerk' beweert de een, 'rommel' roept de andere. Zoals zo vaak zijn beide reacties overtrokken. Watch the Throne is een rommelig, maar vermakelijk album. Al hebben beide heren in hun eentje al materiaal uitgebracht dat dit album doet verbleken.
Hiphopleeft