Ayreon - Into the Electric Castle (1998)

Daar ging ik: Op een mooie dag in 1998, even boodschappen doen en oh ja, ik kan ook nog even langs de Music Store in Nieuwegein. 's kijken wat die hebben. Al snuffelend kwam ik deze cd tegen van Ayreon. Ja, ik had er wel 's wat van gelezen in Aardschok maar zou het ook wat voor mij zijn? Nou, 's even proberen dan.

Nou zijn er in mijn luister-verleden niet zo vaak momenten geweest dat ik totaal weg geblaasd ben na het beluisteren van de eerste nummer.
Images & Words, dat is zo'n eentje. En Room V van Shadow Gallery hoort ook in dat rijtje thuis. Nou, Into The Electric Castle, of simpel afgekort: ITEC is er ook zo'n eentje.
Vooral als Isis & Osiris begint, krijg ik kippenvel. Tot op heden nog steeds het beste nummer dat Ayreon ooit heeft uitgebracht.

Nou wil ik niet zo'n recensie schrijven waarbij ik al kwijlend probeer uit te leggen hoe goed ik deze schijfje vind maar voor mij is deze cd een klassieker die iedereen die van dit soort muziek houdt in zijn of haar bezit moet hebben.
De enige nummer die ik kan kwalificeren als 'minder' is Amazing Flight (waarvan ik het begin angstig veel weg vind hebben van Money For Nothing van Dire Straits ) maar zelfs die is vrij goed.

Een topper!

En dan ook nog van Nederlandse makelij.

Mijn eerste kennismaking met Ayreon, en ik moet oppassen in mijn enthousiasme niet té hoog in te zetten. Vooralsnog hoor ik hier een heleboel dingen in : het doet me denken aan The war of the worlds, Rick Wakeman, Dream Theater en vette jaren-70-AOR, maar ook zijn er echo's van Tommy, Pink Floyd, Greg Lake, Brian May en zelfs Tangerine Dream. Maar wat ik voorál hoor zijn een enorm gevarieerd instrumentarium, kleurrijke arrangementen en zeer divers klinkende gitaarpartijen in een bijzonder aanstekelijke mix van 70's-symfo en moderne rock, gebaseerd op een verhaallijn die enerzijds nogal cheesy is maar anderzijds een perfect vehikel voor alle muzikale stemmingen en de verschillende gastzangers vormt, alles overgoten met een saus van onmetelijk plezier in de eigen inventiviteit. Een heerlijk album, waarbij ik de eerste CD wat beter vind dan de tweede vanwege de aanwezigheid van Isis and Osiris (voor mij het hoogtepunt van het geheel) en het mooie melancholische begin van Time beyond time, hoewel die CD ook het enige echt beroerde nummer van het album bevat (van die zeurderige melodie van "re – he-e-e-liopolis, ka-a – a-a-ananti, in the tunnel of light" word ik helemaal naar). Maar dat vlekje doet gelukkig weinig af aan hoe leuk ik dit album vind.

Ik heb een wisselend gevoel bij deze plaat.
Soms moet ik aan The Wizard Of Oz denken, zeker bij het gesproken begin, maar ook wel bij het blije einde.
Ook heeft het verhaal wat weg van The Never Ending Story, waar ook steeds sprookjesfiguren weg vallen.
Helaas heb ik ook net te vaak de indruk dat ik verdwaald ben in de Efteling.

We beginnen uiteraard bij album 1.
Het begin is muzikaal lekker dreigend en sterk, Welcome To The New Dimension gaat mooi over in het folky Isis And Osiris, de stemmen van Fish en Sharon Den Adel passen mooi bij elkaar, vervolgens Damian Wilson met zijn meer Metal geluid.
Ook maken we al snel kennis met Edwin Balogh en Sharon Den Adel.
Toch zitten er wat rommelige gedeeltes tussen, Fish wil mij hier nog het meeste overtuigen, samen met de schreeuw van Anneke.
Jay van Feggelen opent het Pink Floyd achtige Amazing Flight, al lijkt het net alsof Dire Straits meespelen, vervolgens komt ook de kennismaking met Edward Reekers in het geheel.
Arjen Lucassen heeft een dreigende stem, waar de nodige effecten bij zijn los gelaten, de overige zangers hebben dat niet nodig, maar hier past het er wel goed tussen.
Sharon klinkt spookachtig; als een Witte Wief in de mist, vervolgens gaan we met een tijdmachine even terug in de tijd; de jaren 70 van Focus en Turks Fruit.
Time Beyond Time heeft ook iets weg van Pink Floyd, maar dan de meer dromerige kant.
Verder een mooie samenzang tussen Reekers en Wilson, Lucassen die afsluitend laat horen dat hij tevens een groot rockgitarist is.
The Decision Tree (We're Alive) heeft raakvlakken met het latere werk van Ayreon, ik hoor hier vooral in het begin veel Universal Migrator in terug, vervolgens sluit het aan bij de oude Marillion, uiteraard heeft Fish een aangename rol in deze track.
Wel vind ik het begin boeiender dan het wat eenzijdige muzikale gevolg, net ook wat te vrolijk allemaal; we huppelen gezellig hand in hand door een paars lsd landschap; Mary Poppins meets The Wizard Of Oz.
Dit soort stukken kom je meer tegen, waardoor mijn beoordeling wat omlaag gaat.
Tunnel Of Light begint prima, maar heeft ook dat blije EO Jongerendag tussenstuk; eventjes een duidelijke dip in het geheel met twee mindere nummers.
De eerste plaat sluit weer sterk af met het vocale krachtpatserij van Wilson en Balogh in Across the Rainbow Bridge, qua zangers sluiten die het beste op elkaar aan, en hebben ze ook het stevigste geluid.
Hier past ook het heerlijke harde gitaarspel bij, minder dan de zang van Lucassen.

Vervolgens album 2.
Weer net zo’n duistere kennismaking in The Garden Of Emotions, als Welcome To The New Dimension van de eerste plaat, vervolgens hoor je de Within Temptation invloeden met zangwerk welke nog het dichtste bij Marilyn Manson (Mechanical Animals, ook uit 1998)liggen.
Vervolgens weer meer Within Temptation, waar de stem van Sharon ook het beste bij past.
Na de mannelijke ondersteuning komt er een ABBA koortje tussendoor, uitgevoerd door Sharon, maar hier klopt het wel allemaal.
ABBA en Focus invloeden in een nummer, kan dat?
Ja zeker!
The Garden of Emotions ontwikkelt zich als een ware rock opera.
Valley Of The Queens is het absolute hoogtepunt; elke keer krijg ik weer kippevel, Anneke klinkt hier op haar best, vergelijkbaar met de betere The Gathering songs, de muzikale omlijsting heeft iets treurigs, en haar sterven in het verhaal wordt goed weer gegeven, je voelt de pijn, de tranen, en het langzame verdwijnen.
Dan is de overgang naar The Castle Hall wat lomp.
Geen tijd om te treuren, je moet gelijk verder met het verhaal.
Vervolgens hoor ik een geslaagde metal achtige versie van het begin van The Passenger van Iggy Pop, en de duisternis is weer gelijk terug, al had ik liever gehoord dat Barbarian (van Feggelen) en Knight Wilson) hun verdriet in boosheid lieten horen, na het verliezen van Egyptian (Anneke van Giersbergen).
Muzikaal wel weer sterk, al hebben we de elementen allemaal al gehoord op de eerste plaat, het voegt verder niks toe.
Tower Of Hop heeft wel weer duidelijk iets eigens, het sfeertje doet wat Noord Europees aan, ik heb hierbij gelijk beelden van vallende sneeuwvlokken, en ijzige kou, trollen die met hun glinsterende ogen toe kijken.
Toch ontwikkeld het zich vervolgens niet zo mooi, allemaal net te vrolijk, ook het rock & roll gefreak vind ik niet zo denderend.
Bij Cosmic Fusion voel je dat er weer wat ergs staat te gebeuren, helaas moeten we hier afscheid nemen van Indian (Sharon Den Adel), de grunts zijn geweldig, al verwachtte ik dat het vriendje van Sharon (ondertussen al lang vader van haar kinderen), Robert Westerholt, de grunts zou uitvoeren, maar blijkbaar is het George Oosthoek (Orphanage) die dit doet; waarom wordt hij nergens vermeld?
Van mij hadden ze hier ook mogen kiezen voor Bart Smits van The Gathering, maar dat is persoonlijke smaak.
De dood van Inian hakt er minder in dan die van Egyptian, al zijn het wel de twee hoogtepunten.
Het Fusion einde begrijp ik alleen niet helemaal.
De vrouwen zijn ook in de wereld van Ayreon het zwakke geslacht, had hun liever langer op Into The Electric Castle gehoord.
The Mirror Maze zit in het begin ergens tussen The Beatles en Pink Floyd in, te braaf allemaal.
Robbie Valentine draagt het begin, maar pas vanaf dat het allemaal begint te knallen wordt het echt de moeite waard.
Het blijft wel heel erg jaren 80 Pink Floyd (On The Turning Away).
Waarom we vervolgens in een bubbelbad of jacuzzi zitten in het begin van Evil Devolution begrijp ik niet helemaal, het bedoelde effect komt in ieder geval niet over.
Het spookhuisgevoel doet dit weer wel, verder niks mis mee, al mis ik wel de zangeressen; hadden die niet als geesten terug mogen keren?
De muzikale explosie komt onverwachts, maar is zeker nu verfrissend, omdat ik wel dreigde in te dutten en weg te dromen.
Bij het begin van The Two Gates klinkt Lucassen alsof hij nog in het bubbelbad zit, en worstelt om boven water te komen, zo ver klinkt hij op de achtergrond.
Vocaal gezien heeft het vervolgens even wat weg van Roger Waters (The Wall), maar als er meer stemmen in mengen, dan is het gevoel weg.
Het hamerende op de onderbuik spelende gedeelte is prachtig.
'Forever' of the Stars lijkt wel ingesproken te zijn door de Cylons (met hun KITT van Knight Rider achtige ogen) van Battlestar Galactica, achterhaald futuristisch.
Het einde, uiteindelijk loopt het allemaal toch goed af, de ridders hebben het kasteel gehaald bij Another Time, Another Space, ik denk dat er de nodige flessen speciaal bier worden open getrokken, en dat er tot midden in de nacht feest gevierd wordt.
Toch wel echt een mannending, al proef ik helaas ook wel de opluchting in de studio dat dit project er op zit.
Toch wel een zware bevalling, zeker als je weet at de vrouwen ze halverwege in de steek lieten.

Eigenlijk verdiep ik mij vandaag pas in de namen van de overige muzikanten, en daar staan ook niet de minste namen bij; Robbie Valentine, ja die van Over And Over Again, verzorgt alle piano stukken, ondersteund door Ton Scherpenzeel, met zijn ervaringen bij Kayak en Camel, ook zeker een grootheid, en zelfs Thys van Leer (Focus) laat zijn kenmerkende fluitspel horen.
Het verhaal vind ik over de hele linie niet even sterk, je verliest vrienden.
Eigenlijk heb je hier te maken met een soort van supergroep, en toch klinkt het over het algemeen voornamelijk als een Ayreon project, de muzikanten lopen elkaar niet in de weg.
Toch had ik liever een compacter geheel gehoord, het verhaal had volgens mij ook wel op een plaat gepast, nadat de zangeressen van het podium verdwenen, werd het voor mij allemaal een stuk minder.
Prima als een thema terug komt in een conceptalbum, vaak geeft het kracht, maar hier lijken net iets te vaak bepaalde ideeën terug te komen, omdat er net iets teveel gebrek aan inspiratie is geweest.

Met het 3e Ayreon werkstuk Into The Electric Castle levert Arjen zijn absolute Meesterwerk af. Dat komt omdat (bijna) alles klopt aan dit album. Het verhaal wat vertelt wordt is in goede balans met de muziek die men ten gehore brengt. Sterker nog het vult elkaar super aan! Daarnaast zitten er een paar technische hoogstaande zanglijnen in zoals 3voudige canon (Time Beyond Time) of combinatie van refreinen (The Decision Tree) en interactieve zanglijnen tussen vertolkers in The Garden Of Emotions. Maar wat technisch en tekstueel nog moeilijker is hoor je in The Mirror Maze. Officieel heet het "anadiplosis", wat zoveel betekent als het laatste woord van een zin is het eerste van een nieuwe zin. En als laatste zijn alle composities sterk tot super. Het eerder genoemde Mirror Maze is hierbij er eentje van de buitencategorie. Buiten het hoogstandje is het nummer ook sterk opgebouwd (Meat Loaf- achtig theatraal) van mooi samenzang met zoete piano naar heftige bombast. Wat ik zeker ook nog wil noemen is de slow shuffle van Amazing Flight wat een mooi instrumentaal eindstuk heeft met het duel tussen Valentine (synth) en good old Thijs van Leer (fluit). Sharon's (Den Adel) aandeel is niet groot in het geheel maar wat ze brengt in Cosmic Fusion is gelijk wel betoverend mooi! Barbarian Jay van Feggelen springt er wat mij betreft er bovenuit bij de mannen. Two Gates ligt in dezelfde lijn als The Mirror Maze; groots en meeslepend hoogtepunt, in kracht en tekst. Another Time Another Space tenslotte is een prachtig mooi passend epilogue.
Het enige smetje wat op dit meesterwerk rust is te vinden op het nummer Across The Rainbow Bridge bij 5:19. Daar is de overgang niet goed gemixt. Of beter gezegd niet gemixt...... Dat valt vooral op omdat voor de rest alles zeer goed in elkaar valt. Ondanks dit geneuzel is dit Arjen's beste. Neemt niet weg dat hierna nog een aantal albums er dicht bijkomen. Maar deze zal heel moeilijk uit mijn top10 te krijgen zijn!

Naar aanleiding van dit topic heb ik dit album beluisterd.

Bij de opener van dit album dacht ik vooral: “In wat voor een muzikaal theater ga ik nu belanden?”. Opvallend gaandeweg het album is het folkloristische wat ze aan de muziek toevoegen. Theatraal blijft het alleszins. Gitaren gaan ze bij Ayreon ook duidelijk niet uit de weg. Soms voor mijn smaak iets te veel zoals bv op Across the Rainbow Bridge en het verschrikkelijke The Garden of Emotions. Pompeus en bombastisch als ze dit alles aanpakken. Verder een opvallende rol van synthesizers.
Heel vervelend om naar te luisteren vind ik het trouwens allemaal niet, maar het is mij vaak wel allemaal wat teveel. Ze lijken ook van alles te proberen qua stijlen en of ik het allemaal wel begrijp vraag ik me ook sterk af. Het laat me in vertwijfeling achter.

Aangekomen bij het magnum opus van Arjen Lucassen. De afgelopen week heb ik Into The Electric Castle heel vaak gedraaid. Ik heb wat info op internet gezocht en oude aardschokken erop nageslagen om mezelf maar het gevoel te geven om zo min mogelijk te missen van wat er hier allemaal te horen en te beleven is. Het duurde even voordat ik de album ben gaan waarderen en dan realiseer je jezelf dat dit geen werk is om even op de fiets (met koptelefoon) te beluisteren, maar dat je er het beste gewoon rustig voor kan zitten. Dat laatste is voor mij best problematisch met drie jonge kinderen en een vrouw die snel overprikkeld is. En laat ik zelf nou net geen fan zijn van albums langer dan 45 minuten.

Er zat voor mij niets anders op dan dit album in etappes te luisteren. Vaak nog tijdens huishoudklusjes door, dus het ene stuk heb ik waarschijnlijk vaker gehoord dan het andere. Dat Into The Electric Castle een hele ervaring is, was mij snel duidelijk. Dit album is naar mijn idee wel het eerste echte progalbum van Lucassen. Ergens hoopte ik nog wel op iets meer space(rock), maar verder ben ik nauwelijks teleurgesteld. Ik snap de heisa hier zeker wel, al vind ik het nu al niet het beste wat Ayreon te bieden heeft. Daarvoor vind ik het compactere en meer to the point zijnde The Final Experiment toch wel net wat leuker. Maar ook dit album heeft zijn hoogtepunten. Sowieso vind ik de terugkeer naar de gastzangers een grote plus. Ik heb hier vooral een zwak gekregen voor Anneke van Giersbergen en dat Fish hier te horen is, vind ik ook te gek. Ik voel er weinig voor om open deuren in te trappen door de verwijzingen te vermelden naar grootheden in de prog als Yes en The Moody Blues, maar het viel mij wel op dat er best sterke vibe van The Beatles in zit. Met name als Arjen Lucassen in zijn rol van The Hippie kruipt. Qua muzikaal geweld vind ik de eerste cd beter dan de tweede. In het gitaarspel van De Garden of Emotions zit heel veel drama. Prachtig!

Het is zo'n lastig album om te beoordelen, omdat heel veel stukken echt de moeite waard zijn. Er schuilt zoveel vakmanschap in alle gastbijdragen, maar ook het spel van Lucassen zelf is prachtig. Als je naar de details kijkt, komt er veel moois voorbij, maar zoom je uit, dan lijkt het allemaal wat minder indrukwekkend. mIsschien dat ik daardoor de slotsongs wat minder boeiend vind. Misschien groei ik hier nog overheen.


Tussenstand:
1. Ayreon - The Final Experiment
2. Ayreon - Into The Electric Castle
2. Ayreon - Actual Fantasy

ITEC is mijn portal naar Ayreon en tot de dag van vandaag een van mijn favoriete albums aller tijden. Ik kocht het album indertijd volgens mij naar aanleiding van de gloedvolle review in Aardschok en was overdonderd door het bombast, de variatie en de fantastische zang op dit album.

In vergelijking met latere albums kent dit album misschien nog niet zo'n sterrencast, al is Fish natuurlijk een grote naam., maar voor mij destijds onbekende zangers als Erwin Blologh en Jay van Feggelen zingen indrukwekkend goed. Muzikaal zit dit album ook fantastisch in elkaar. Dynamisch en vol variatie waardoor ik me moeiteloos zeven kwartier in dit album onderdompel.

In 2018 is dit album uitgebracht met een nieuwe mix. Hoewel ik voorkeur geef aan de originele mix, is het wel verfrissend om in de nieuwe mix andere details te ontdekken. De originele mix klinkt echter warmer en coherenter. Of misschien komt mijn voorkeur wel doordat ik al 25 jaar vergroeid ben met die versie.

1. Into The Electric Castle
2. Actual Fantasy
3. The Final Experiment

Ooit gekocht voor 5 euro na een Epica-concert in de Baroeg. Fish op zang? Awesome! Ook mijn ouders waren meteen gecharmeerd van dit project, aangezien er een groot aantal muzikanten meededen die zij van vroeger nog kenden. Into The Electric Castle voelt in dat opzicht (vocalisten spelen eigen personages) ook aan als het eerste echte Ayreon-project. En ook niet onbelangrijk: er is een duidelijk en goed sciencefictionverhaal op te merken. Live was het met Q (John Lancie) nog even een iets andere insteek qua idee, Peter Daltrey's naargeestige albumstem doet me dan ook net iets meer. Maar damn, wat loopt alles toch goed. Ed Warby's drums zijn echt een optimale toevoeging bij Lucassen's instrumentatie, maar ook de gasten zijn niet te versmaden. Fish heeft eigenlijk een te kleine rol, maar ik krijg kippenvel iedere keer als ik 'What heathen place is this that I've arrived in?' hoor. Dankzij dit album heb ik The Gathering opgepakt, want Anneke van Giersbergen zingt zo wonderschoon. En Damian Wilson: wat een vocale powerhouse!

Into The Electric Castle is voor mij wel een van de beste progalbums ooit. Het is uitgebreid, maar kabbelt nooit. Het zit vernunftig in elkaar, maar is nergens te technisch of priegelig. Belangrijkste: het is emotioneel, iets dat ook een goed onderdeel van het concept is. Een enorme eyeopener voor de jongere Lennert.

Tussenstand:
1. Ayreon - Into The Electric Castle
2. Ayreon - The Final Experiment
3. Ayreon - Actual Fantasy