David Bowie - Scary Monsters (1980)

Na het kleine debacle van Lodger besloot Bowie om het roer om te gooien. Geen improvisatie in de studio of rare experimenten met songstructuren. Scary Monsters (and Super Creeps) moest een coherent album worden met consistente liedjes met een kop en een staart. Om dit te bereiken ging Bowie er eens goed voor zitten om in zijn eentje alle nummers te schrijven en pas dan de studio in te duiken. Alleen de Tom Verlaine cover Kingdom Come is geen originele Bowie. Verlaine was de frontman van de ongelooflijk fantastische band Television die met haar debuut Marquee Moon één van de mooiste platen ooit afleverde. Television ging na nog een album echter uit elkaar en Tom was genoodzaakt solo verder te gaan. Voor zijn titelloze debuut schreef hij Kingdom Come. Bowie was zo gecharmeerd van het nummer dat hij er zijn gebruikelijke cover van maakte. Een uitstekende keuze, want het is een heerlijk popnummer. Vooral het achtergrondkoortje is een genot voor de oren.

Scary Monsters begint en eindigt met verschillende versies van hetzelfde nummer, It’s No Game. Een trucje dat Bowie heeft afgekeken van een andere jaren zeventig grootheid: Neil Young. Hij deed dit al eerder bij zijn albums Tonight’s The Night en Rust Never Sleeps. Deel één van It’s No Game begint met het geluid van een startende auto. Een Japanse vrouwenstem vertelt iets in het Japans, waarna Bowie de Engelse vertaling door merg en been heen schreeuwt. Het nummer gaat over de seksistische houding van mannen ten opzichte van (Japanse) vrouwen. De tekst is niet heel erg subtiel: ‘To be insulted by these fascists, it's so degrading’. Het nummer is redelijk ruig met een harde gitaar van Robert Fripp, die weer terug van weggeweest is na “Heroes”. Deel twee is een stuk rustiger van aard. De gitaar is gekalmeerd, de vrouwenstem is weg en de tekst is uitgebreid met twee extra coupletten. De eerste versie is wat mij betreft wat beter, door het rauwe randje. Met de rustige versie kan ik echter ook prima leven.

Up The Hill Backwards was de laatste single van het album. Een uiterst fijne track, met een meesterlijk intro, dat later werd gejat door Joy Division voor hun bekendste nummer Love Will Tear Us Apart. De tekst gaat over de media-aandacht die de scheiding van Angie kreeg. Bowie was hier niet blij mee, maar zo is het leven van een beroemdheid nu eenmaal. Op de titeltrack zingt Bowie met een nep cockney-accent over een vrouw die zich terugtrekt uit de wereld en langzamerhand gek wordt: ‘When I looked in her eyes they were blue but nobody home. Now she's stupid in the street and she can’t socialise’. Het gitaarwerk van Robert Fripp valt in positieve zin op. Razendsnel, maar toch met gevoel. Het nummer werd maar een kleine hit, vooral omdat Bowie al twee singles van Scary Monsters had getrokken.

De eerste was Ashes To Ashes, dat een wereldhit werd, mede door de baanbrekende video met Bowie in een Pierrot kostuum. Het nummer is voor Bowie een afsluiter van de jaren zeventig. Major Tom, de hoofdpersoon uit Bowies eerste hit Space Oddity komt langs.

‘Ashes to ashes, funk to funky
We know major toms a junkie
Strung out in heavens high
Hitting an all-time low’

Een prachtige tekst die Bowies eigen levensloop beschrijft. Midden jaren zeventig zat hij hoog in de drugswolken in Los Angeles. Daarna kelderde hij snel naar beneden naar een ‘all-time low’ en maakte het album Low. De muziek is ook erg goed met een een complex arrangement van gitaarsynthesizers. De tweede hitsingle was Fashion. Een nummer dat qua melodie enigszins lijkt op een oudere hit, Golden Years. De uitwerking is echter niet funky, maar erg hoekig, zoals bijna alles op Scary Monsters. Dat komt vooral door het gitaarspel van Fripp, die zijn riffs bijna machinaal laat klinken. De tekst is een lichte parodie op de stijl-fascisten die er rondliepen in het New Wave wereldje.

Teenage Wildlife duurt bijna zeven minuten en is daarmee Bowies langste nummer sinds Station To Station. De muziek doet denken aan “Heroes”, met veel sferische gitaarstukken van Fripp. In de tekst worden de creatieve volgelingen van Bowie te kakken gezet. ‘One of the new wave boys, same old thing in brand new drag’, zingt hij, vooral gericht aan Gary Numan.

Scream Like A Baby vertelt het toekomstverhaal van Sam die wordt vastgehouden in een politieke gevangenis. Bowies stem wordt vervormd door hem sneller en langzamer te maken. Dit moet de neerwaartse mentale spiraal van Sam illustreren. De sound van het nummer is erg New Wave-achtig, met veel synthesizers. Op Because You’re Young wordt Bowie begeleid door een andere levende legende: gitarist Pete Townshend van The Who. Zijn stijl verschilt redelijk van Fripp, waardoor het nummer wat minder hoekig is. De kwaliteit heeft er echter niet onder te lijden, want ook dit nummer is erg lekker.

Scary Monsters wordt vaak gezien als het laatste écht goede album van Bowie. Daar kan ik het alleen maar mee eens zijn. Bowie laat hier voor de laatste keer zien waartoe hij in staat is. De stijl van het album ligt nog wel in het verlengde van de Berlijnperiode, maar de nummers zijn wat conventioneler uitgewerkt. Het publiek lustte er wel pap van en het album haalde de hoogste plaats in de hitlijst. Voor Bowie was het een afsluiting van zíjn decennium. In tien jaar tijd bracht hij het ene prachtalbum na het andere uit. Helaas was de koek hierna op. Een paar fantastische singles (Under Pressure met Queen en Let’s Dance) zouden nog volgen, maar dit waren slechts de laatste stuiptrekkingen van een briljant artiest.

Scary Monsters is een afsluiting van een muzikaal interessante periode, maar op persoonlijk vlak weer een zware periode met de nodige drugs.
It’s No Game opent bijna hetzelfde als Worst Case Scenario van dEUS jaren later.
Wat vaag gepraat van de een of andere dame, waarna het helemaal los gaat.
Overstemde gitaren, waarbij een structuur lijkt te ontbreken, maar waarover wel degelijk is na gedacht.
Bowie schreeuwt de demonen van zich af, op een bijna exorcist achtige wijze.
De junk Major Tom wordt symbolisch ten grave gedragen.
De nodige scheurtjes in de relatie met Iggy Pop zijn al zichtbaar, en na dit album zal hij ook vreemd gaan met Nile Rodgers.
Samen zullen ze Iggy Pop figuurlijk verkrachten in de bewerkingen van zijn China Girl en later ook Tonight, al zal Tina Turner dan de gangbang compleet maken.
Het nummer Scary Monsters heeft nog het sneltrein gevoel van de titelsong van Station to Station.
Fashion grijpt weer meer terug naar Fame en Golden Years van Station to Station.
The Thin White Duke, de link is op meerdere manieren goed te leggen.
Nog steeds is in de mode wereld cocaïne de meest populaire drug.
Ashes to Ashes heeft volgens mij ook daar ergens zijn oorsprong, maar klinkt ook wel duidelijk als een postpunk nummer, passend in 1980.
Het intro van Because You're Young lijkt veel op de sound van Japan in hun begin periode, hier is duidelijk naar geluisterd, maar Japan heeft ook zeker bij Bowie leentje buur gespeeld, dus de meester mag natuurlijk zelf ook iets terug stelen.
Bowie die al die bandjes een trap na geeft, nogmaals benadrukt dat hij niet voor niets regelmatig als inspiratie bron wordt genoemd.
En ondanks dat ik een liefhebber ben van Bowie, en zeker van dit album, is het niet Bowie die mij het meeste trekt.
Juist het niet te plaatsen, afwijkende, overstuurse, barbaarse, als een motorzaag inhakkende gitaarspel van Robert Fripp maakt het geheel af.
Zou dat ontbreken, dan had je helaas te maken met een minder album van Bowie, gelukkig is dat niet het geval.
Doordat Brian Eno hier ontbreekt, en niet samen met Fripp aanwezig is zoals op Heroes, krijgt hij waarschijnlijk meer ruimte.
Mij bevalt dat in ieder geval prima.
Eno wordt veelal genoemd bij het titelnummer Heroes, maar door Scary Monsters ben ik tot de conclusie gekomen dat mij dus vooral Fripp aanspreekt.
Bij het nummer Shivers van Boys Next Door hoor je Fripp ten tijden van Heroes ook terug.
Boys Next Door - Shivers - YouTube
En daar liggen de roots van Nick Cave.
Maar nu weer terug naar Scary Monsters.
Gewoon een goed album, al is mij steeds meer duidelijk dat Bowie anderen nodig heeft om zijn ideeën in zijn hooft te perfectioneren, of het nu Brian Eno, Iggy Pop,Queen, Nile Rodgers of in dit geval Robert Fripp is.

Ik heb allerlei verhalen en meningen hier over deze plaat gelezen. Als ik puur naar de muziek kijk, dan hoor ik een plaat die nogal wisselvallig is. Er staan sterke nummers op als Ashes to Ashes, Fashion & It's No Game Pt. 2, maar ook echt slechte als de openingssong It's No Game Pt. 1 of matige als Scream Like a Baby & Kingdom Come. Ook zingt Bowie zowaar wisselvallig: dan weer goed, dan tot lichtelijk irritant. Sterk aan het album zijn weer de gitaren en de toetsen van Roy Bittan.
Kortom, je kunt er hele beschouwingen over houden, maar dit is overall een minder sterke en bijzondere plaat van Bowie die gered wordt door een aantal (erg) goede songs. Zonder Ashes to Ashes & Fashion zou ik 'm niet naar boven afronden.

west schreef:

Voor mij tekent zich wel een beetje af: 'Ziggy Stardust', 'Station to station' en 'Low' zijn een beetje de alom erkende meesterwerken.
Ietwat overgewaardeerd, voor zover je daar in het geval van Bowie (waarvan alles wel een minimum kwaliteit heeft) van kunt spreken zijn 'Heroes' en 'Black star' -de laatste overigens om begrijpelijke redenen. Duidelijk ondergewaardeerd zijn 'Young Americans', 'Scary monsters' en '1.Outside'. Ik hoor die wisselvalligheid niet in Scary monsters. Het album is juist conceptueel heel sterk, zonder dat de spanningsboog ergens inzakt. Ik heb de zang op dit album altijd erg gewaardeerd, meer expressief en direct dan theatraal. Vocaal vind ik Bowie hier verder ontwikkeld t.o.v. Ziggy Stardust. Ik hoorde nooit een zwakkere B-kant. 'Teenage wildlife' is 1 van Bowies beste nummers. Niks mis met 'scream like a baby'. Bowie had altijd een goede neus voor wat er om hem heen speelde en had dus ook goed door dat Tom Verlaine rond die tijd artistiek piekte. Het is niet eenvoudig om het geweldige origineel van 'Kingdom come' te evenaren zoals Bowie hier deed, puur op basis van oprechte bewondering en inleving. Ere wie ere toekomt.

Het eerste deel van dit album tot en met 'Fashion' vind ik het beste, daarna wordt het toch wat minder. Hoe dan ook met 'Scary monsters', 'Ashes to ashes', 'Fashion' wel gelijk drie prima nummers en dus ook beste nummers op een rij.

Hieronder is mijn recensie te zien zoals ik 'm geplaatst heb op http://leosbloghuis.blogspot.nl/

Dit is het album wat de scheidingslijn zou aangeven tussen de Bowie van de jaren 70 en de nieuwe wat commercIële Bowie. Hij lijkt ook afschied te nemen van die periode op de hoes. Alle hoezen van de Berlijn trilogie staan afgebeeld op de achterkant van de hoes, en ze lijken uitgewist te worden.

1.It's No Game, Pt. 1 (4:20)
Een nummer met 2 gezichten. Bowie die de Engelse vertaling zingt van wat de Japanse dame vertelt. Bowie zingt en schreeuwt de longen uit zijn lijf. Het is interessant, maar werkt ook enigszins verstorend. De melodie die door het achtergrondkoor wordt gezongen is echter heel erg mooi. Het gitaarspel van Fripp is nogal tegendraads in de song, iets wat de muziek van Bowie kenmerkt. Alhoewel het dus een typische Bowie song is vind ik de start van deze plaat twijfelachtig. De Japanse dame vind ik de meest storende factor op dit nummer. Gelukkig is Bowie haar ook zat, want hij sluit het nummer af met een mooie SHUT UP!

2.Up the Hill Backwards (3:15)
Het nummer maakt een soort van valse start, door warrig te beginnen, maar snel volgt een een lied wat goed te volgen is. Het nummer klinkt wat musical achtig, en ik verbaas me erover dat het ooit op single is uitgebracht. Wederom niet echt een heel sterk nummer wat mij betreft.

3.Scary Monsters (And Super Creeps) (5:12)
Het titelnummer maakt helaas weer geen enorme indruk op me. Ook dit is een single geweest, en dat is een gewaagde keuze als je ’t mijn vraagt. Het is muzikaal gezien echt geen makkelijk nummer. Het enige wat mij nog aantrekt in dit nummer is de mooie zang van Bowie in een mooi Engels accent. Ik vind het geen prettig nummer om naar te luisteren, eerder irritant.

4.Ashes to Ashes (4:25)
Het prijsnummer van het album wat mij betreft. Waar de drie voorgangers nog tegendraads, warrig en vreemd klinken, zo toegankelijk en mooi melodieus is dit nummer. De terugkeer van Major Tom brengt meteen een klassieker met zich mee. Een van Bowie’s mooiste singles naar mijn idee. Het was 1980, tijd van de New Wave golf, en dit nummer wijst de weg in die stroming. Mooie zwevende synths, en prachtig vocale begeleiding. Het eerste numer op dit album wat me echt kan bekoren, maar het is dan ook meteen wel heel erg goed.
(Tears for Fears heeft er later nog een knappe cover van gemaakt op Tears for Fears - Saturnine Martial & Lunatic (1996) )

5.Fashion (4:49)
Dit nummer heeft weer dat tegendraadse, maar is funky genoeg om het een lekker nummer te vinden. Het synth loopje wat het hele nummer te horen is, is fascinerend, en blijft de aandacht trekken. Fripp speelt zijn gitaar zoals ik het ondertussen gewend ben. Het lijkt of de man lekker alles buiten het boekje om doet, maar hier past het er op één of andere manier toch erg mooi in. Een vreemd, maar erg lekker nummer. Het sluit kant A toch nog waardig af na de valse start.

6.Teenage Wildlife (6:56)
Ik ben een groot liefhebber van Bowie’s stem, maar de vibratie die hij hier gebruikt vind ik lelijk. Het nummer doet muzikaal wat denken aan Heroes, maar dan veel minder indrukwekkend. Het nummer duurt bijna 7 minuten, en ik vind het een hele trip om hier doorheen te komen. Weer een nummer wat ik gewoon irritant vind om te luisteren.

7.Scream Like a Baby (3:35)
Dit nummer trekt gelukkig wel weer mijn aandacht. Ik vind het geen hoogstaand nummer, maar in vergelijking met wat ik gemiddeld heb gehoord klinkt dit acceptabel. Mooie vocalen van Bowie, en muzikaal ook interessant. Maar niet memorabel.

8.Kingdom Come (3:45)
Weer die vocalen met die wat overdreven trilling in zijn stem, maar deze trek ik wel., al blijf ik het wat lelijk vinden. Dit nummer haalt wel het niveau wat ik bij Bowie bedenk. Helaas bevat het album te weinig van dit soort songs om indruk te maken op me.

9.Because You're Young (4:54)
Het intro van dit nummer wekt meteen mijn interesse. Ben erg benieuwd waar dit heen gaat. Het mondt uit in een toegankelijke song waarbij ik de stem van Bowie fantastisch vindt. Een beetje een lachwekkend synth geluid op de achtergrond maakt het nummer wat jolig, maar het kan.

10.It's No Game, Pt. 2 (4:22)
Gelukkikg wordt de mooie melodie van de openingstrack nog eens gebrukkt voor een veel beter klinkende versie. De Japanse dame is verdwenen en Fripp zijn té aanwezige gitaar sound is ook weg gelaten. Zo blijft er een heel degelijk en mooi Bowie nummer over.

Daarmee vind ik kant B een stuk boeiender dan kant A die wordt gered door Fashion en Ashes to Ashes. Het is duidelijk dat dit absoluut niet mijn favoriete Bowie album is. Dat is het al die jaren nooit geweest, en dat gaat het ook niet worden. De start met 3 nummers die mijn aandacht niet kunnen vasthouden is funest voor de rest van de plaat. Zelfs de prachtsong Ashes to Ashes kan dat niet meer redden. Dat de plaat een commerciële kant van Bowie inleidde is de algemene mening, maar ik vind dit echt geen commercieel klinkende plaat. Natuurlijk is Ashes to Ashes enorm toegankelijk, maar de rest van de plaat is niet zo makkelijk. Ik deel die mening dus echt niet.
Een krappe voldoende, meer kan ik er niet aan toekennen.

Vond vroeger helemaal niks aan dit album toen ik het 1 keer luisterde, net opnieuw geluisterd, vind het al gelijk een stuk beter. De gitaarstukken van Fripp zijn erg goed en Bowie heeft gewoon (alweer) een erg goede plaat gemaakt.

Met inspiratie van het bericht hierboven heb ik zin om een ranglijst van alle Bowie albums die ik tot nu toe geluisterd heb te maken (nog niet allemaal dus)
1. Low
2. Blackstar
3. Station To Station
4. Ziggy Stardust
5. Aladdin Sane
6. "Heroes"
7. Scary Monsters
8. Hunky Dory

Een moeilijke plaat om te beoordelen. Na Low zijn Bowie's albums steeds toegankelijker geworden, met in compositorisch opzicht steeds meer gewone structuren en met warme en volle arrangementen die hun scherpe randjes alleen nog door de atonale gitaarsolo's van voornamelijk Belew en Fripp krijgen, maar daarmee is ook het mysterie en de magie van Bowie's muziek voor mij een beetje verdwenen. Het titelnummer en de twee singles springen er voor mij bovenuit, en het aparte openingsnummer en het stevige Because you're young (heerlijke riff) zijn ook sterk, maar Teenage wildlife is een matig nummer dat ook nog eens veel te lang doorgaat, Scream like a baby is haast gewoontjes, Kingdom come is een abominable en gemaniëreerd gezongen cover van een geweldig origineel, en het slotnummer is een enigszins overbodige reprise. Het is allemaal niet slecht, en Tony Visconti's eindeloze hoeveelheid ideeën voor aparte geluidjes en bizarre arrangementen bieden de nummers bijna altijd wel de helpende hand, maar uiteindelijk is dit geen muziek meer die onder mijn huid kruipt, zoals bij bijna al Bowie's platen uit het afgelopen decennium wèl het geval was.