Orchestral Manœuvres in the Dark - Architecture & Morality (1981)

Na alle berichten hier, dit album nog op lp, van zolder gehaald. Uit de mooie hoes haal ik een plaat waar ik kennelijk erg zuinig op ben geweest. Tijdens het uitzoeken wat de A of B kant moet zijn zie ik weinig krassen. Na dat de naald in de groef is gezakt wacht me een prima tijd qua muziekbeleving.

Met het wat rommelige klinkende The New Stone Age start dit album. Als ik zo de zang van Andrew McCluskey hoor voel ik een vorm van frustratie wat wel passend is. She's Leaving is erg mooi door de weemoed die er in is te horen. In mijn hoofd zie ik een scene waar een man afscheid neemt van zijn vrouw voor langere tijd. Souvenir doet mij echt terug verlangen naar de jaren tachtig van de vorige eeuw. Het doet mij denken hoe zorgeloos het leven nog was. Een track als Sealand heeft aan kracht nog niets verloren. Het is erg sfeervol waardoor er een beeldverhaal over de zee op mijn netvlies ontstaat. Het gebruikte ritme geeft de leegte erg goed weer. Na al die jaren geeft het nog kippevel van genot.

Na het omdraaien volgt het twee luik Joan of Arc. Deel één geeft mij een gevoel van hoop wat denk ik is toe te schrijven aan passie die McCluskey er door zijn zang er in legt. Met de bekende test voor de stereo begint het tweede deel. Na al die jaren moet ik constateren dat het aan kracht nog niets heeft verloren. Het geeft nog een warm gevoel en de instrumentatie is erg goed. Behoorlijk spannend begint Architecture and Morality. Dit wordt mooi vast gehouden en ondanks het experimentele karakter erg lekker om naar te luisteren. Georgia is daarentegen een wat minder nummer, wat denk ik komt door de vrolijke kwinkslag die er in zit. Daarnaast klinkt het op het einde een tikje vals. Een song als The Beginning and the End doet het voorafgaande vergeten. Dit is erg mooi, ik krijg er rillingen van die prettig aanvoelen.

Na al die jaren kom ik nu tot de conclussie dat dit nog steeds een heel fijn album is. Dit ondanks de enkele valse noot. Mijn oren zijn prettig bezig gehouden. Daarnaast zegt iets in mijn gevoel dat dit album nog jaren mee kan zonder te gaan vervelen.

ARCHITECTURE & MORALITY
zou OMDs onbetwiste meesterwerk worden.

We schrijven 1981 en Vienna van Ultravox is een megahit.
Human League kiest resoluut voor de popcharts met het album Dare.
Depeche Mode en Soft Cell debuteren en Kraftwerk is eindelijk
klaar met het door beats gedomineerde Computer World.

Daartussen banen McCluskey en Humphreys hun eigen weg.
Met naast Malcolm Holmes nu ook Martin Cooper (synths en sax)
als definitief bandlid (interim-toetsenist Michael Douglas verwijnt weer).

Souvenir / Sacred Heart volgt na een stilte van 9 maanden op Enola Gay.
Een zomerzoete ballad met Paul Humphreys op aarzelende lead vocals.
Kundig gearrangeerd op een bedje van mellotron (cfr. I'm Not in Love van 10CC).

Sacred Heart doet qua lichtbewolkte sfeerzetting denken
aan het sacrale zusje van In a Lonely Place van New Order.
Wie bij de design les is, ziet wellicht parallellen tussen de A&M hoes
en de hoes van New Orders Movement (beide uit 1981 en door Peter Saville).

Joan of Arc / The Romance of the Telescope volgt relatief snel op Souvenir.
Met een synthesizer fanfare wordt de liefde voor deze historische figuur bezongen.
De b-kant was zelfs nog niet helemaal klaar en zal op Dazzle Ships terugkeren.

Maid of Orleans / Navigation spreekt voor zich.
Eén van de best verkochte singels in de Benelux anno 1982.
Hoog geplaatst in de hitparade van commercieel onverantwoorde intro's.
(Onvergetelijke clipklassieker: http://nl.youtube.com/watch?v=ig2Q4Ub4TnM)

Op de 12" van Maid of Orleans stond ook Of All the Things We've Made,
een nummer dat geschreven werd met de intentie hun laatste song ooit te zijn.
Navigation is een zeer sterk staaltje experimenteerdrift ... schitterend.

The New Stone Age opent met rammelende gitaren en premature house beats.
Scheurende synthesizer akkoorden en een apocalyptische samenzang.
(Van 1981 Live DVD: http://nl.youtube.com/watch?v=-2bNV35UD_k)

She's Leaving is zonder meer een van de sterkste OMD songs ooit.
In de Benelux verscheen het zelfs op singel, maar flopte bij gebrek aan promotie.
(Geremixt door een fan: http://nl.youtube.com/watch?v=Lb8JPt7Wduw)

Sealand brengt een ode aan de oevers van de Mersey,
waar natuurgebied en Liverpoolse industrie hand in hand gaan.
De titel verwijst echter ook naar Neu 75 van de Deutse synthpioniers Neu!
Een experimentele soundscape van een ongekende kracht en pracht.

Architecture and Morality is een experimentele zoektocht naar de balans
tussen hersens (architecture) en hart (morality), waarmee ook de titel van dit album
verklaard wordt. Met tracks 1 en 5 een schok voor de doorsnee hitparadefan.

Georgia is de "weird one" van het album. Alsof Andy en Paul oma's radio
aftastten naar muziekjes uit de oude doos om die dan maniakaal te verkrachten.

The Beginning and the End sluit het album in grandeur af.
Zeer zorgvuldig gearrangeerde synthparel die recht naar het hart gaat.
Als sneeuwvlokjes die neerdwarrelen ... OMDs kerstlied.
(Live A&M Comeback Tour 2007: http://nl.youtube.com/watch?v=o5w3ruZWDwk)

Heel wat sterke bonustracks op de 2003 remaster (enkele werden al besproken).
Tracks 10 en 11 zijn van de 10" versie van Souvenir en verraden
dat Motion and Heart (opnieuw opgenomen hier) als singel overwogen werd.

Gravity Never Failed was een van de eerste nummers uit de A&M sessies.
Maar omdat het te poppy was, paste het later niet meer in het album en
werd afgezien van de idee om het nummer op singel uit te brengen.

In 2007 werd naar aanleiding van de comeback tour van OMD,
waarbij ze het concert openden met een intregrale live uitvoering van dit album,
deze met sterke bonustracks geremasterde CD nogmaals uitgebracht
inclusief een extra DVD met een indrukwekkend sterk live concert uit 1981.

Vroeger (toen ik nog de Hitkrant las) kende ik O.M.D. enkel van lichtvoetige deuntjes als Enola Gay, Locomotion en So In Love. Een fijne singles band met dansbare en catchy liedjes voor de hogere regionen van de hitparade.

Ik werd op het verkeerde been gezet. Want de ware klasse van deze band (of misschien beter duo?) schuilt niet enkel in de 'hits', maar vooral in atmosferische geluidsescapades zoals we die op Architecture & Morality horen. Een bijzonder album dat bij mij in retrospectief opzicht alsnog de naam 'klassieker' verdient.

Na het beluisteren naar The New Stone Age inspecteerde ik razendsnel de inhoud van het cd doosje. Had die doos nou per ongeluk een cd van The Cure ingepakt? Toch niet, O.M.D. blijkt ook groots in het creëren van chaotische new wave.

She's Leaving tapt uit een heel ander vaatje; prachtig melodieuze synthesizers in een dromerige setting. Een lijn die wordt doorgetrokken op de beeldschone single Souvenir (onbegrepen in Nederland -slecht nummer 29- maar een grote hit in de rest van Europa).

Dan volgt een bijzondere luisterervaring, Sealand, een warme en tegelijkertijd ijzingwekkende soundscape met Gregoriaans aandoende zang dat zo een filmscore had kunnen zijn.

Van de twee Joan of Arcs geniet de tweede versie (Maid of Orleans) de meeste bekendheid. Een prachtig voorbeeld van hoe een a commercieel nummer het toch wereldhit cq klassieker weet te schoppen. Hetzelfde gevoel bekruipt me ook altijd bij Ultravox' Vienna (al zullen de ware fans me die vergelijking misschien niet vergeven).

De titeltrack borduurt voort op de sfeer van Sealand, terwijl Georgia en The Beginning and the End het album in grootse schoonheid afsluiten.

Wie zegt dat synthesizer muziek kil, koud en gevoelloos moet echt een keertje tijd vrijmaken voor A&M.

Elke vrijdagavond naar de plaatselijke muziekzaak.
Samen met een buurtjongetje.
Blind starend bij de Yamaha KX-88 keyboard.
Want daarmee kon je echt alles spelen.
Niet wetend dat enige muzikaliteit ook een vereiste was.

De verkoper had er uiteindelijk genoeg van.
Dus mochten we alleen terug komen als er voor hem iets te verdienen viel.
Zakgeld, kermisgeld en de inkomsten van een verjaardag werden op geofferd.
Nogmaals vaker bij opa en oma op visite.
Genoeg bij elkaar voor een Yamaha PSS 480.

Dat Japanners over het algemeen klein waren, was mij bekend.
Nooit stil gestaan bij het volgende feit.
Ook hun vingers hadden een andere formaat.
Waardoor het onmogelijk leek om dit apparaat te bedienen.
Grote miskoop.

Totdat er twee klasgenoten op bezoek kwamen.
Nieuwsgierig naar mijn nieuwe aanwinst.
De eerste nam plaats achter mijn bureau.
Speelde probleemloos Maid Of Orleans van O.M.D.
Vervolgens herhaalde de andere het probleemloos.
Terwijl ik met veel geworstel het intro van I Just Can’t Get Enough van Depeche Mode kon spelen.
Ja, en Vader Jacob.
Wat een afgang.
Dus hier stopte voor langere tijd met liefde voor Orchestral Manoeuvres In The Dark.

En als je nu Architecture & Morality terug hoort.
Waan ik me weer in die winkel van vroeger.
Het gedateerde geluid klinkt prettig in het gehoor.
De jaren 80 lijken een eeuwigheid ver weg.
Terug naar het nieuwe stenen tijdperk.
Waar een verwende jongetje samen met een rijke pappa het welkomstbelletje laten rinkelen.
Vader haalt een aantal flappen uit zijn portemonnee.
Zonder blikken en blozen wordt de Yamaha KX-88 verkocht.
Terwijl ik mijn spaarpotje met inhoud nog een na tel.
Net genoeg voor hun ingeruilde tweedehandse Yamaha PSS 480.
Afgedankt als een vergeten souvenir.
Net als het echte daadwerkelijke zelfgetitelde hoogtepunt van dit album.

Ik heb dit album weer eens twee á drie keer gedraaid, de laatste weekhelft. Het blijft gewoon mooi van het begin toto het eind, hoewel ik de cd-versie heb, met o.a. (Extended) Souvenir en Motion and heart erbij.

Alleen jammer dat ik maar twee nummers kon aanvinken. Anders had ik dat naast Souvenir, Joan of Arc ook bij Maid of Orléans (Joan of Arc) en Architecture and Morality gedaan. Het album komt voor mij een heel eind in de buurt van Vienna van Ultravox.

Orchestral Manoeuvres in the Dark, O.M.D., wordt in 1978 in Wirral Merseyside opgericht. Basisleden zijn zanger/bassist Andy McCluskey en toetsenist/zang Paul Humphries, die door Martin Cooper (diverse instrumenten) en drummer Malcolm Holmes vanaf 1980 worden bijgestaan. In het jaar dat de punk nog steeds erg populair is in Engeland, ontwikkelt O.M.D. zich een geheel eigen stijl, waarin de synthesizer van Humphries een belangrijke rol heeft, naast het swingende basgeluid van McCluskey. In februari 1980 verschijnt het selftitled debuutalbum van de Engelse band, waarop O.M.D. klassiekers als “ELECTRICITY” en “MESSAGES” staan. Iets meer dan een half jaar later verschijnt album nummer 2, “ORGANISATION”, waarop de band de synthesizerpop verder uitwerkt en waarvan “ENOLA GAY” uitgroeit tot een internationale hit én een song is die nog steeds hoort bij de soundtrack van de jaren ’80. Op 8 november 1981 verschijnt “ARCHITECTURE & MORALITY”. Een dag eerder komt de eerste single “SOUVENIR”, gezongen door Humphries, in de top 40 en daarmee scoort de band zijn eerste Nederlandse hit. In februari 1982 komt “MAID OF ORLEANS (the waltz Joan Of Arc)” als tweede single uit. Mensen die naar Countdown of Toppop kijken, hollen naar de platenzaken, omdat ze “dat liedje willen hebben, met het meisje op het paard”. Dankzij die clip en omdat het gewoon een ontzettend goed liedje is, staat “MAID OF ORLEANS (the waltz Joan Of Arc)” in de vierde week Top 40 al op de eerste plaats en blijft daar 4 weken op staan. Mede dankzij het succes van die single, groeit “ARCHITECTURE & MORALITY” uit tot het succesvolste album van O.M.D., maar ook vanwege de kwaliteit van de songs, is het een klassieker geworden. Ze hebben de perfecte balans gevonden tussen pure synthesizer muziek en pop, en de 9 songs zijn allemaal van grote schoonheid. “THE NEW STONE AGE” is een uptempo popsongs, gedragen door de zang van McCluskey en zijn baspartij, “SHE’S LEAVING” en “SOUVENIR” zijn prachtige synthpop songs met een aanstekelijke melodie en met het ruim 7 en een halve minuut durende “SEALAND” is dat het langste nummer van het album. Dit grotendeels instrumentale nummer kent een spannende opbouw met een hoofdrol voor de synthesizers van Humphries. “JOAN OF ARC” is een typische uptempo O.M.D. song en wordt hartstochtelijk gezongen door McCluskey. Na de nummer 1 hit “MAID OF ORLEANS (the waltz Joan Of Arc)” gaat het album verder met het titelnummer, een instrumentaal, wat ontoegankelijker nummer, maar wel met de O.M.D. sound die je ook verwacht. “GEORGIA” is weer een heerlijke uptempo song en met spannende en rustige “THE BEGINNING AND THE END” wordt het album afgesloten. Na dit grote succes kwam anderhalf jaar later “DAZZLE SHIPS’, waarop de heren gingen experimenteren en waarmee het grote succes tijdelijk verdween. In 1984 kwam dat wel weer terug met de hits “LOCOMOTION” en “TALKING LOUD AND CLEAR”. De synthesizersound verdween steeds meer naar de achtergrond en de commerciële singles werden belangrijker. In 1989 stapte Paul Humphries op, McCluskey ging nog wel door, maar doekte O.M.D. in 1996 op. In 2005 kwamen de heren weer samen om in 2006 het 25 jarig jubileum van “ARCHITECTURE & MORALITY” uitgebreid te vieren. Sindsdien brachten ze 3 albums uit, die allemaal het bekende O.M.D. synthesizer geluid laten horen. Dit album zal tot in lengte van dagen te boek blijven staan als een belangrijke ontwikkeling in synthpop en invloed op andere artiesten…en dat is terecht!

De derde van O.M.D. bracht de grote hit Maid of Orleans (The Waltz Joan of Arc), destijds regelmatig op tv te zien en vooral op de radio te horen. De winterse clip paste niet alleen goed bij het jaargetijde, maar ook bij mijn smaak, dankzij het Middeleeuwse thema. Vijf weken #1 van de Nationale Hitparade in februari 1982. Waarschijnlijk het beste nummer in ¾ dat ik ken.
In Oor was Harry van Nieuwenhoven niet zo positief, blijkens dit fragment. Hij zat ernaast, naar ik vermoed omdat hij onvoldoende tijd had/nam om het album te draaien: dit is een groeibriljantje. Een dikke veertig jaar later blijft de muziek van album Architecture & Morality namelijk dik overeind.

Een enkele keer sluimert post-punk door. Op de A-zijde in opener The New Stone Age met een gitaar die clean is maar desondanks heerlijk rammelt en de relatief licht-melancholieke zang van Andy McCluskey; en het bijna meditatieve Sealand, waar pas na een intro van ruim drieëneenhalve minuut zijn stem klinkt.
Andere keren is de sfeer juist licht, zoals in She’s Leaving en al helemaal in hun eerste hitje in Nederland (november 1981 #38), Souvenir; hier zingt Paul Humphreys.

De B-kant bouwt langzaam op naar het grote singlesucces, met twee delen Joan of Arc. Na dit hitwalsje openbaart zich in het titellied een voor die dagen vernieuwend geluid: die van gesampelde zang, die vervolgens digitaal wordt gestapeld. Het leidt ertoe dat er een soort twintigste eeuws Gregoriaans ontstaat, wat in combinatie met de andere geluiden leidt tot een eigenwijze klankencollage.
Georgia is vrolijk, pittig en up-tempo met een hupsende beat, The Beginning and the End sluit het album af met OMD-postpunk en gesampelde zang. En daar is ie voor de tweede maal: de elektrische gitaar! Deze keer rustig tokkelend.
In 2003 verscheen de cd-versie met allerlei (single-)B-kantmateriaal, waarbij net als op de oorspronkelijke elpee veel variatie klinkt van post-punkachtig naar lichtvoetig, met soms die Gregoriaanse zang op z’n OMD’s.

Een album als een schilderij met grijze wolken contra blauwe luchten. Grauwe schaduwen in contrast met zonovergoten scènes. Eigenwijze synthesizer-new wave, creatief, een tikkie weemoedig of juist zwevend dansend. Daarbij wordt vaker luisteren beloond met de ontdekkingen van groeiende schoonheden.