Pink Floyd - A Saucerful of Secrets (1968)

Laat ik meteen maar met iets positiefs beginnen. Hoes ontwerpen waar je uren na kan kijken en daarin nog steeds nieuwe dingen blijft zien is zeer grote kunst te noemen. Zo ook deze van A Saucerful of Secrets van Pink Floyd.

Ja, en dan hetgeen wat in de verpakking zit, past dit wel bij het ontwerp? Volgens mij wel, Heerlijke muziek die je laat zweven in een wereld waar je de vreemdste zaken tegenkomt. Drums die niet gelijk aan rock doen denken. Tot er ineens over een zekere Corporal Clegg wordt gezongen. Het roept bij mj een gevoel van carnaval op, maar dan op een bizarre manier. Wonderlijk dat dit na al die jaren leuk blijft.

Een track als A Saucerful of Secrets heeft model gestaan voor de kosmisch muziek. Mooie sferische klankpartijen met spannende geluiden er in verwerkt die niet te plaatsen zijn. Zelfs zonder een verdovende drug kom ik althans los van de grond en laat me mee zweven naar vreemde werelden waar ik het bestaan niet van ken. Al zie ik nog niet wat de hoes moet voorstellen, hij wordt steeds mooier en mooier. Het orgel van Wright versterkt dit gevoel nog eens extra. Een song als See Saw laat me voorzichtig landen op aarde. Fijne zang op mooie ietwat vreemde klanken. Wel een beetje dromerig maar wel erg mooi.

Jugband Blues doet mij een beetje denken aan een kermis in Engeland die filosofische vragen oproept. Als deze track te snel tot zijn einde komt blijf ik met een fijn vreemd gevoel zitten en zie op de hoes vier flessen staan. Een bijzonder album van Pink Floyd uit de begin jaren is te snel aan mij voorbij gegaan, waar nog veel functioneel experimenteerlust op te horen is.

A Saucerful of Secrets, het tweede album van Pink Floyd en het eerste met David Gilmour.

Het album opent erg lekker met Let There Be More Light. Remember A Day is ook erg goed. Maar dan komen we bij een van de hoogtepunten namelijk Set The Controls For the Heart of the Sun wat niet echt een nummer is, maar meer een soundscape. Het heeft iets mysterieus over zich. Dan komen we bij de eerste misser, namelijk Corporal Clegg, maar dan is er weer een hoogtepunt met het titelnummer. Chaos is er in het begin, dan komt Nick Mason met een hypnotiserende drumbeat en komt er een mooi einde. Jammer genoeg komen er na dit nummer nog 2 missers.

Wel een goed album, maar te veel missers om dit hoog te beoordelen. Ik geef het 3 sterren.

Ik weet dat van de vroeger era over het algemeen The Piper at the Gates of Dawn de hemel in wordt geprezen en A Saucerful of Secrets als een zwakke poging om dat succes te herhalen wordt beschouwd. Althans, ik heb discussies gehad met meerdere liefhebbers van zowel de Barrett-era als van wat volgde en het tweede album wordt toch vaak afgedaan als 'matig'.

Nee, deze mening kan ik niet delen. Sterker nog, op het moment van schrijven is het mijn favoriete album. Punt.

Waarom? Nou, neem de A-kant. Zoveel verschillende sferen waarin je wordt ondergebracht. Datzelfde gebeurt ook tijdens de titeltrack waar de B-zijde mee debuteert maar Let There Be More Light, welke de naam space rock meer dan eer aandoet -mede vanwege de teksten- zet de toon meteen.

De melodie is pakkend en evolueert tot een epische vertelling van een psychedelisch sci-fi verhaal. Ik vraag me af hoe deze opener moet hebben geklonken voor mensen die de oude bezetting nog geheel gewend waren. Anderzijds zijn de vocalen deels voor wijlen Rick Wright, wiens zang reeds op de eerste plaat te horen was. Dit keer wordt hij echter niet bijgestaan door Syd Barrett maar door -toenmalig- nieuwkomer David Gilmour. Op zichzelfstaand is het een sterke track maar nog meer als entreemuziek van de rest van de schijf, die verdergaat met het nostalgische Remember a Day, geschreven en gezongen door Wright.

Wat ben ik blij dat die een plek op Relics heeft verdiend, hun overzichtsuitgave van hun werk uit de late sixties! terecht, want vreemd genoeg is dit pareltje nooit live door de band uitgevoerd; wel op TV als eerbetoon aan de in toen pas overleden Wright door David Gilmour en zijn band in 2008 -die ik nu beluister. Wat overigens grappig is, daar Gilmour op de studioversie helemaal niet te horen is. Het gitaarspel is van Barrett, toetsen en zang dus door Wright, basgitaar door Waters en de drums werden beslagen door de producer Norman Smith, daar Nick Mason niet het juiste ritme kon vinden en Smith wel. Smith overleed in hetzelfde jaar als Wright, dus was iedereen die bij de studioversie betrokken was, op Waters na, reeds dood.

Hoe dan ook, laten we niet teveel afdwalen. Wat een nostalgie wekt dit nummer op, het brengt me helemaal terug naar mijn kindertijd, waarin alles mogelijk was en heel de wereld als een speelplaats aan mijn voeten lag en horizonten niet bestonden. Eén van de redenen dat ik dit album zo hoog aansla. Speels en bedwelmend zijn hier sleutelwoorden.

Dan Set the Controls for the Hert of the Sun. Ik ben toevallig net een live versie aan het beluisteren waarin gitaren te horen zijn -die overigens werd aangekondigd door een Nederlandse stem: [...]Song for the Sun. Of zoiets, de titel was niet geheel te verstaan... Maar de elektrische snaarinstrumenten klinken niet zo luid in de studio versie, terwijl dit toch de enige track ooit zou moeten zijn waaraan alle vijf de leden hebben bijgedragen. Hoe dan ook, minder mysterieus wordt het geheel er niet op. Poëtisch en obscuur, enigszins gevaarlijk, zelfs. Zet wel de toon voor het songwritersschap van Waters; helaas heb ik zijn tour van The Dark Side of the Moon vijf jaar geleden bewust overgeslagen -omdat ik het toen niet vond kunnen dat hij alleen speelde en de rest van de groep er niet bij betrokken werd- en heb ik dus ook live-uitvoeringen van deze track gemist, die ik qua sfeer perfect vind aansluiten bij het album dat de groep groot heeft gemaakt. Voor de stelling van IllumSphere dat dit één van de betere tracks uit het oeuvre van the Pink Floyd zou zijn, kan ik geen gezonde tegenargumenten vinden.Ik weet niet of ik nog tot die kring behoor, Kort -ik ben zesentwintig- maar ik heb zelfs naar deze plaat gezocht op vinyl, ik MOEST en ZOU 'm hebben! En die afschuw, zou dat dan te maken hebben met de kazoo op Corporal Clegg? Die vind ik namelijk erg grappig en catchy. Het is ook de eerste keer dat Waters in zijn muziek verwees naar zijn overleden vader, hoewel dit keer in de vorm van een satire. De clip hierbij, met het militaire voedselgevecht, is minstens zo vermakelijk. Jammer genoeg schijnt deze verwijderd te zijn.

Kant B levert ons A Saucerful of Secrets, een instrumentale voorbereiding op tracks als Echoes, hoewel minder georganiseerd, lijkt het. Ja, er zitten structuren in, zeker. Maar daarmee is ook alles gezegd, het middenstuk is net zo warrig als het overgrote deel van Interstellar Overdrive maar daarmee vind ik het geheel niet vervelend. Nee. Het grappige is ook dat, ook al duurt de track bijna twaalf minuten, ik altijd het gevoel heb dat ie de helft korter is, als ik 'm beluister. Het slotstuk vind ik mooi met de koorzang, maar nog vele malen beter in live uitvoeringen, met de solostem van David Gilmour, zoals onder andere te horen op Ummagumma en in Live at Pompeii. Echt. Wow. Teringjantje.

See Saw. Ik heb er zelf veel over bagedacht maar de interpretatie die ik net heb gelezen zal ik niet met jullie delen. Eigenlijk moeyt je er gewoon zelf achterkomen. Nou doe ik alsof er een verborgen betekenis achter dit lied zit maar eigenlijk is het heel eenvoudig. Het is doordrongen van een tragische speelsheid, een volwassen voortzetting van Remember a Day. Een sprookje voor en over de wat ouderen onder ons, om maar zo te zeggen. Doet ook erg denken aan Paint Box.

A Saucerful of Secrets had wat mij betreft niet mooier kunnen afsluiten dan met Jugband Blues, een prachtig afscheid van en namens Syd Barrett -It's awfully considerate of you to think of me here/And I'm most obliged to you for making it clear that I'm not here... Toevallig hoor ik nu een vroege mono mix, die wel iets aan kwaliteit te wensen overlaat. Vaarwel, Fluitspeler aan de Morgenpoort! Want vrolijk klinkt het wel, tot het psychedelische slotstuk, dat als een duistere fanfare kort verdergaat en afsluit met Barret's psychedelische vraagstukken. Het gebrek aan kwaliteit van de versie die ik op dit moment beluister voegt eigenlijk wel iets toe, zelfs!

Lieve Lezers, de plaat is geëindigd en vraagt om een omslag ofwel vervanging. Ik laat het hierbij en hoop dat mijn argumentatie, die de #1 plek in mijn Top-10 zou moeten rechtvaardigen, duidelijk heb gemaakt.

Ik dank U wel.

En weer is Pink Floyd zijn tijd ver vooruit. Er zal weer een flinke lading psychedelische drugs ten grondslag liggen van dit album, maar er komen wel enkele verdomd gave partijen voorbij. Let There Be More Light is bijna hitgevoelig. Set Control For The Heart Of The Sun kan anno 2017 nog uitgebracht worden en niemand die kan beweren dat het ouderwets klinkt. Psychedelische pareltjes zijn het die je als luisteraar naar andere werelden helpt, zonder daarvoor drugs te hoeven nemen.

Het Beatlesgeluid is wel aardig weg. Je hoort het nog wel wat op Corporal Clagg. Niet dat het ergens een bezwaar is, maar het geeft wel aan dat Saucerful Of Secrets meer Pink Floyd is dan het debuut. De heren dreigen nog wel te vaak te veel te gaan zweven, maar dit album is nergens vervelend of slecht. Soms gewoon wat minder doeltreffend.

Tussenstand:
1. A Saucerful Of Secrets
2. Piper At The Gates Of Dawn

Het was Barrett, ik houd gewoon echt niet van Barrett. Zijn we daar ook meteen achter. Corporal Clegg geeft me overigens wel verschrikkelijke moordneigingen. Ik zie wat ze proberen te doen met de jolige teksten en kazoos, maar het zorgt bij mij alleen voor irritatie. De titeltrack bevalt me ook pas tegen het einde en See Saw is me te saai. Het afsluitende Jugband Blues is wederom een extra reden waarom ik niet kan wachten tot ik de albums zonder Barrett kan gaan beluisteren. De eerste drie tracks zijn in ieder geval wel erg tof, maar op dit moment is Pink Floyd nog steeds niet mijn band.

Voorlopige tussenstand:
1. A Saucerful Of Secrets
2. The Piper At The Gates Of Dawn

Deel twee in het avontuur Pink Floyd. Deze had ik nog nooit gehoord, hoewel hij ontelbaar vaak als voorbeeld werd genoemd door de vele stonerbands die ik heb gerecenseerd. Mij klinkt dit compleet anders in de oren dan het debuut. The Piper hield de grap er nog in, en was wel van-de-hak-op-de-tak maar dan weer niet langdradig. En dat is Saucerful in mijn oren wel. Na de eerste drie nummers verdwijnt alle focus en kan ik er niet veel meer maken van een verward psychedelisch muzikaal moeras. De plaat duurt eigenlijk helemaal niet zo lang, maar voelt voor mij wel zo. Meer dan een krappe voldoende kan ik hier echt niet van maken, en dat valt enkel zo positief uit door die eerste drie nummers die best wel prima zijn.

Tussenstand:
1. The Piper at the Gates of Dawn
2. A Saucerful of Secrets

Moeilijk om dit album te vergelijken met het debuut : de puntige maar grillige liedjes met bizarre en humoristische teksten van Barrett zijn verdwenen, maar de psychedelica van Saucerful hoorde ik toch ook al op Astronomy domine en Interstellar overdrive, en het zo karakteristieke orgeltje van Rick Wright kleurt dit album dan weer net zo sterk als de voorganger, maar misschien op een meer "onderhuidse" wijze. Hoe dan ook, op dit album komt de Pink Floyd van Julia dream en Paintbox en Fat old sun en If tot volle wasdom, om later te culmineren in A pillow of winds en Echoes. Het Engelse woord dat ik daarvoor zoek is bucolic, maar als ik de Nederlandse vertaling herderlijk gebruik zie ik een echte herder met een manshoge wandelstok die probeert om zijn schaapjes op de Veluwe bijeen te houden, dus misschien moet ik het maar bij arcadisch of idyllisch houden – in ieder geval een sfeer die de Pink Floyd van deze jaren als weinig anderen kan oproepen, met dank aan Rick Wright wiens bijdrage aan zowel repertoire als sound ik steeds meer begin te waarderen.
        De enige afwijkende nummers zijn voor mijn gevoel de afsluiters van beide plaatkanten. De afgelopen twee pagina's met berichten doorlezend zie ik dat ik niet de enige ben die een gruwelijke hekel heeft aan Corporal Clegg met z'n flauwe kazoo en z'n pijnlijke hoge koortjes, dus ik zal daar niets meer over zeggen, behalve dan dat het me verbaast dat het bij de favorieten wel hoger scoort dan See saw – mijn eigen twee aangevinkte nummers zijn juist de solobijdragen van Rick Wright. Gelukkig is de andere aparte eend in de bijt wèl sterk en krijgt Syd Barrett een mooi eerbetoon in de vorm van de ereplaats van het album voor zijn zwanezang binnen Pink Floyd. Sterk slot van een geweldige plaat.

Prachtig album!

Al bij de opener Let There Be More Light kreeg ik het gevoel dat dit album iets bijzonders is. Het klinkt een stuk groter dan hun debuut en Barret heeft ook niet veel invloed, wat voor mij wel een pluspunt is. Remember a Day is een heel mooi en onschuldig liedje. Niks bijzonders, maar wel beter dan 80 procent van heel Piper At The Gates Of Dawn. Set the Controls for the Heart of the Sun klinkt veel beter dan alles op deze hele plaat. De kwaliteit lijkt gewoon hoger te zijn en krijgt daardoor een heel tijdloos gevoel, iets waar Pink Floyd in de latere jaren bekend om staat. Dit is trouwens ook het enige Pink Floyd nummer waar alle 5 bandleden op spelen, ook al hoor ik Barret niet echt. Corporal Clegg is een hilarisch en geniaal nummer met een paar mooie melodische en harmonische momenten, die al snel worden "verpest" door Gilmour's kazoo. Dit is wel echt het beste nummer van dit album. Gweldige zang, gitaar en natuurlijk een geweldige kazoo solo.

Maar hier houdt het geweldige deel van het album wel een beetje op. A Saucerful of Secrets is niet erg goed. Gewoon wat spooky geluiden, zonder enige muzikaliteit of climax. See Saw is wel nog aardig goed. Een paar leuke harmonieën, maar verder niks bijzonders. Dan nog Barret's Jugband Blues. Dit is ook niet erg goed. Barret's gekke stijl is gewoon niet iets voor mij.

Een prachtig album, maar vergeleken met Pink Floyd's latere werk niks bijzonders.

4/5

Pink Floyd heeft tot en met The Wall alleen maar mooie platen gemaakt die vaak ook nog eens vernieuwend waren in hun tijd. En ze bleven ook door evalueren. Eenmaal uitgevonden bleef het bij hun niet bij eindeloos het kunstje herhalen. A saucerful of secrets heb ik destijds gekocht in de "A nice pair" combinatie versie samen met de eerste A piper at the gates of dawn. LP 49 in mijn collectie en dus ook weer heel veel gedraaid destijds. Dit was hun eerste overgangsplaat waar een nieuwe stijl werd ontwikkeld. En dat kwam vooral omdat Syd Barrett niet meer houdbaar was vanwege zijn drugsgebruik enerzijds en de komst en invloed van David Gilmour anderzijds denk ik zo. De plaat heeft dus nog leuke psychedelische popliedjes van Syd, maar heeft ook de al wat langere stukken waar Pink Floyd later het patent op kreeg. En die combinatie werkt hartstikke goed op deze plaat. Alle nummers zijn op hun manier sterk en de hele lp is boeiend. Ook nu zo'n 55 jaar (!) later nog.

Vandaag wil ik graag mijn mening delen over hun album A Saucerful of Secrets uit 1968. Dit album markeert een overgangsperiode voor de band, met de laatste bijdragen van oprichter Syd Barrett en de eerste van David Gilmour.

Toen ik voor het eerst naar A Saucerful of Secrets luisterde, werd ik onmiddellijk getroffen door de avontuurlijke en experimentele benadering van de muziek. Het album opent met Let There Be More Light, een nummer dat begint met een intrigerend psychedelisch intro. De baslijnen en drijvende ritmes bouwen langzaam op, leidend tot een dromerige soundscape. De zang van Roger Waters voegt een extra laag mystiek toe, terwijl de gitaar van Gilmour zorgt voor een krachtige climax.De climax van dit nummer is turbulente en opwindende, alsof je door een kosmische storm wordt gesleurd.

Remember a Day brengt een mooi contrast met zijn melodieuze en bezielde klanken. De melancholische pianomelodieën en zanglijnen creëren een nostalgische sfeer die blijft hangen. Dit nummer is zowel intiem als episch, en weet een blijvende indruk achter te laten.

Het hypnotiserende Set the Controls for the Heart of the Sun is voor mij het hoogtepunt van het album. De mystieke percussie en de oosterse etherische klanken wekken een gevoel van transcendentie op terwijl Waters' fluisterende zang je dieper in de ruimte trekt. Het nummer betovert en fascineert, alsof je wordt meegezogen naar de kern van een verre ster. Misschien wel het meest memorabele nummer uit de vroege carrière van de band.

Met Corporal Clegg introduceert de band een speelsere toon. De opzwepende ritmes en vrolijke melodieën worden echter enigszins ontsierd door de snerpende fluitjes (kazoos), die een ietwat dissonant element toevoegen. Desondanks is het een prettig nummer dat de veelzijdigheid van het album benadrukt.

Het titelnummer A Saucerful of Secrets is een episch meesterwerk van psychedelische muziek. Dit twaalf minuten durende epos is verdeeld in vier delen en neemt de luisteraar mee op een sonische reis vol spanning, chaos en mysterie die zich langzaam ontwikkelt naar een meerstemmige apotheose. Het is een perfect voorbeeld van de experimentele geest van Pink Floyd.

See Saw, een delicate ballad, presenteert prachtige zanglijnen en soms verwarrende akkoorden. De complexiteit en gelaagdheid van dit nummer maken het tot een fascinerende luisterervaring. De delicate balans tussen harmonie en dissonantie zorgt ervoor dat je telkens nieuwe details ontdekt.

Het laatste nummer, Jugband Blues, is Syd Barrett's afscheid van de band. Een nummer dat qua stijl wat afwijkt van de rest van het album. Hoewel het slotstuk van dit nummer krachtig is, voelt de rest wat onsamenhangend aan. Het is niet het sterkste nummer van het album, maar biedt toch een interessant kijkje in de diverse benaderingen van de band.

Hoewel A Saucerful of Secrets misschien niet dezelfde iconische status heeft als latere albums zoals The Dark Side of the Moon of The Wall, is het een cruciale schakel in de evolutie van Pink Floyd. Het laat de groei en verandering binnen de band zien, zowel muzikaal als persoonlijk. Het album weerspiegelt de zoektocht naar een nieuw geluid en identiteit na het vertrek van Barrett. De komst van Gilmour bracht een frisse en vernieuwende energie.

Eerder verschenen op www.jorros-muziekkeuze.nl