Siouxsie and the Banshees - The Scream (1978)

Deze debuutplaat van wat een van mijn favoriete bands is, start met de sinistere klanken van Pure (4*). Een opener zonder lyrics, maar met spookachtige vocalen van Siouxsie. Robert Smith heeft twee jaar iets bijna gelijkaardigs gedaan als prelude op Seventeen Seconds en dan heb ik het natuurlijk over A Reflection.

En dan zijn we vertrokken voor wat onmiskenbaar het beste nummer van de plaat is. Jigsaw Feeling (5*, aangeduid met een sterretje) bevat alle ingrediënten van een rauwe punk song... hoekige basklanken, snauwende gitaren en rollende tribal drums ; meer moet dat echt niet zijn! Jigsaw is het Engelse woord voor puzzel, dus het nummer gaat over schizofrenie ("one day I’m feeling total / the next I’m split in two"). En weer heeft Robert Smith goed geluisterd, want hoor maar eens hoe The Figurehead eindigt en vergelijk met de coda van dit nummer.

Even inhouden dan met het midtempo Overground (4*), een all-time favoriet in vele lijstjes. Ikzelf vind het een van de (tussen aanhalingstekens) "mindere" nummers van deze plaat omdat het de drive er een beetje uithaalt. Ik prefereer trouwens de meer symfonische versie die later werd opgenomen op The Thorn EP.

Het vierde nummer, Carcass (4,5*), was eigenlijk perfect geweest om over te vloeien in Jigsaw Feeling. Had ik de volgorde mogen bepalen, dan had ik Overground daar zeker niet tussen gezet. Sarcastische (in letterlijke zin!) lyrics ook. De metafoor van een kannibaal die individuen, als waren het karkassen van varkens, in zijn koelkamer ophangt ("someones in cold storage / be a carcass, be a dead pork"). Ook hier weer die zalige tribal drums..

Dan volgt wat mij betreft een van de - zoniet dé - beste Beatles covers die ik ken. Maar dit was niet de enige goeie cover die S&TB uit hun mouw geschud hebben. Luister maar eens naar deze plaat, zou ik zeggen! Zowaar een cover van een Kraftwerk nummer (Hall of Mirrors), al is het origineel bijna niet meer te herkennen.

Maar om terug te komen op deze cover van Helter Skelter (4,5*); .. de intro is zalig gedaan... om de zeven seconden speelt de bas een aantal keer dezelfde noot, daarna komen wat dissonante gitaarklanken en dan vallen de drums tegelijk in met Siouxsie haar vocalen. Vervolgens versnelt haar stem en de drums gaan mee. En dan barst het geheel los tot een dolgedraaide punksong! Dat harde, blaffende staccato (bijna geblaf) in Siouxsie's stem geeft de song een heel andere, speciale weerklank. En jellorum, je schrijft 'WEERAL'? Ik denk S&TB een van de eerste waren om HS te coveren, nee? Toch eerder dan Mötley Crüe of U2 in ieder geval.

Dan heb je Mirage (4,5*) (luchtspiegeling). Deze single, ook terug te vinden op Once Upon A Time, The Singles, bevat misschien de schitterendste metafoor van de hele plaat: ("my limbs are like palm-trees, swaying in the breeze / my body's an oasis to drink from as you please"). Ze zou het mij geen twee keer moeten vragen

In Metal Postcard (Mittageisen) (4,5*) klinken de instrumentatie en de verkapte stem van Siouxsie als een militaire mars. Ontsnappen uit de dagelijkse sleur, het keurslijf, is hier de boodschap.

Nicotine Stain (4*) is een afschildering van de verschrikkingen van het fysiologische en psychologische hunkeren naar roken: ("wallow in that ash bath / soaking up the fumes / and see the nicotine stain/ start to spread").

Suburban Relapse (5*, aangeduid met een sterretje) zit barstensvol boosheid om het afgestompte leventje in de voorsteden en promoot niets anders dan een prettig gestoorde vorm van burgerlijke ongehoorzaamheid daartegen: "(should I throw things at the neighbours? / expose myself to strangers? / kill myself or… you?"). Die onstuimige brutaliteit wordt uiteraard met een stevige dosis ironie voorgeschoteld: ("I was washing up the dishes / minding my own business / when my string snapped").
Dit nummer is overigens geïnspireerd op het thema van de gekende douchescene uit Psycho. Maar waar het bij Hitchcock violen waren die ons rillingen gaven, is het hier de messcherpe gitaar van John McKay die de strijkers nabootst. Schitterend ook hoe alles traag maar zeker naar die climax wordt opgebouwd!! En op het einde belt iemand doodleuk aan de deur

Switch (5*), ook een van mijn favorieten, is een waardige afsluiter voor deze plaat. Het nummer begint traag met een lief, bijna kinderlijk stemmetje van Siouxsie. Dan gaat het ritme gestaag omhoog (saxofoon!), maar krijgen we rond de 2de minuut opnieuw een stagnatie. Deze tempowisseling grijpt daarna nog een paar keer plaats. Het nummer gaat naar ik vermoed over wetenschappers die mislukte experimenten uitvoeren met alle gevolgen van dien: ("watch the muscles twitch / for a brand new switch").

Met dit album kunnen Siouxsie en haar Banshees waarlijk beschouwd worden als de onvervalste pioneers van de post-punk.

-> Ruime 4,5*

Net weer eens goed beluisterd.. en ik ga mijn score ook maar eens verhogen naar 4,5*! Inderdaad is deze wel even goed als Juju, volstrekt anders, maar toch even goed. Alléén die Beatles-cover weerhoudt me van de maximale score, flinke mispeer. Maar na het 17 s-achtige begin barst deze plaat los met de schrille klanken van Jigsaw Feeling, waarna de prachtige bombast van Overground al meteen aangeeft waar ze een paar later heen zullen gaan. Carcass is weer zo'n typische bittere Siouxsie song, maar zo lekker onmiskenbaar herkenbaar. Zoals gezegd, Helter Skelter vind ik uitgesproken weinig doen voor deze plaat, had Siouxsie beter kunnen laten.. maar wellicht een poging om een wat groter publiek te interesseren?
Het snelle en vette Mirage daarna is meteen weer een voltreffer! Zoals de rest van deze plaat meer punk dan wat ze later maakten, maar wel met die vervreemdende typische Siouxsie klank. Metal Postcard bevat ongeveer dezelfde tribals waarmee Joy Division en ook The Cure goede sier zouden maken later, Drummer Kenny Morris klinkt echter in 1978 al supervet, zoals ook op latere S&B platen Budgie zou klinken. Nicotine Stain is weer zo'n lekker upbeat nummer als Mirage, iets minder qua sfeer misschien. Suburban Relapse is onheilspellend en geeft aan dat Siouxsie ook altijd wat aan de experimentelere kant van het postpunk spectrum is gebleven.. misschien een reden dat ze nooit zo groot zijn aangeslagen bij de massa als een paar tijdgenoten (alhoewel ze genoeg hits en commercieel succes hebben gehad). Diezelfde twist heeft ook Switch een beetje, maar dat nummer koerst veel zekerder op haar doel af. Bowie's invloed laat zich hier duidelijk horen door prachtig gebruik van een sax en de prachtige uitbouw van dit nummer zorgt dat het beslist mijn favoriet op deze heerlijke plaat is. Goed om soms eens wat ouwetjes te herbeoordelen

Janet Susan Ballion was een jong wat schuchter punkmeisje die op 16 jarige leeftijd al haar Minutes Of Fame had.
Als groupie van Sex Pistols mocht ze aanschuiven bij een show van Bill Grundy, waar deze presentator, in lichtelijke beschonken toestand aan haar vroeg om met hem een beschuitje te gaan eten.
Dat deze Janet Susan Ballion zich een paar jaar later zou ontwikkelen als punkvamp, en vervolgens tot ijskoningin van de Gothic scene, had waarschijnlijk toen niemand verwacht.
Janet Susan Ballion zou een vergeten naam worden; Siouxsie Sioux het bekende alter ego.
Met de eerste single Hong Kong Garden scoorde ze in haar thuisland gelijk een 7e plaats in de hitlijsten.
Een nummer met een duidelijk politiek standpunt.
Gericht tegen racisme.
Ironisch, dat dezelfde Siouxsie Sioux een ongeveer een jaar eerder nog wist te shockeren met het gebruik van hakenkruizen.
The Scream opent ook met een spookachtige schreeuw.
Het jammerende stemgeluid wat ook het handelsmerk van Siouxsie Sioux zou worden.
Verdrinkend in emotie.
Pure is de perfecte introductie.
Vervolgens begint het album pas echt met Jigsaw Feeling, waarbij de punkinvloeden van Sex Pistols ook duidelijk hoorbaar zijn.
Net als bij Johnny Rotten hoor je hier iemand die behoorlijk fucked up over komt.
Ik hoor liever een kwade zangeres, waarbij er iets van erotische geladenheid door klinkt.
De Verenigde Staten heeft Patti Smith, het Verenigde Koninkrijk Siouxsie Sioux.
Bij Overground hoor je dat deze band het punkgebeuren al duidelijk aan het ontgroeien is.
Duidelijk al een meer volwassene sound, met een eigen geluid.
Eigenlijk vreemd dat het ze lukt om heel hun carrière het eigen geluid vast te houden, terwijl er vele wisselingen zijn van gitaristen, die elk hun eigen overtuigende stempel op het geheel drukken.
Carcass heeft muzikaal gezien aardig wat raakvlakken met de eerste twee albums van The Stranglers.
Wel weer een echt punkliedje.
Helter Skelter is natuurlijk bekend van The Beatles, al vraag ik mij af of dat de reden is dat het op The Scream beland is.
Het inspireerde Charles Manson natuurlijk ook tot aanzetten van de gruweldaden, uitgevoerd door The Family.
Huiverige versie, maar wel prachtig uitgevoerd.
Maar ik heb ook een zwak voor hun latere meer commerciële The Beatles cover van Dear Prudence.
Dat ze hoe dan ook prima met covers overweg konden, bewezen ze nogmaals op Through the Looking Glass.
Van Mirage heb ik altijd gedacht dat deze op single was verschenen, hij staat namelijk op Once Upon a Time (The Singles), maar blijkt dus nooit als single te zijn uitgebracht.
Heeft echter wel hitpotentie.
Het door Joy Division achtige drumpartijen dominerende Metal Postcard (Mittageisen) blijkbaar wel, maar die vind ik zelf een stuk minder pakkend.
Absoluut een goed nummer, maar voor mij geen geschikte single kandidaat.
Vervolgens krijg je weer pogo punk met Nicotine Stain.
Ik denk dat deze het vooral in de beginperiode goed heeft gedaan tijdens concerten, ik krijg in ieder geval wel de aandrang om te gaan springen.
Gewoon een echt liedje volgens de formule van drie minuten, wat toentertijd over het algemeen de ideale single lengte was.
Suburban Relapse is verval, zoals ook een band als Killing Joke het prima kon verwoorden.
Chaos en vernietiging, schoppen tegen de heilige huisjes totdat de Dr Martens versleten waren (en daarvoor moet je echt wel heel lang schoppen).
Switch is een publieksliefhebber, op Nocturne staat ook een prachtige live versie.
Mooie opbouw; iets wat dromerig begin, maar als de drum invalt weet je al dat dit zich weer tot een kleine bloedmooie nachtmerrie zal ontwikkelen.
Het heeft dezelfde dreiging als A Forest van The Cure.
De kans is vrij groot dat Robert Smith met dit nummer bekend was.
Hij heeft het in ieder geval later zeker nog wel eens live gespeeld.
Mijn eerste kennismaking met The Staircase (Mystery) was ook via de verzamelaar Once Upon a Time (The Singles),en dit was dus wel degelijk een single.
Voor mij hun geslaagde huwelijk tussen punk en gothic, en eigenlijk kenmerkend voor de latere ingeslagen richting.
Eigenlijk is dit een meesterlijk debuut, al zullen ze later nog regelmatig dit album overtreffen.
Die Minutes Of Fame zouden gelukkig Years Of Fame worden.

Het credo ‘Do It Yourself’ had ook zijn weerslag op de vrouwen in de eerste punkgolf. De eersten die de aandacht trokken waren de Amerikaansen Patti Smith in 1975 en Deborah Harry in 1976. Er waren meer dames, zij het minder zichtbaar voor een piepjonge Nederlandse tiener als ik. In het Engeland van 1976 bassiste Gaye Advert van The Adverts, Poly Styrene van X-Ray Spex en vrouwenband The Slits; dit laatste trio zou pas in 1979 debuteren. Wel zichtbaar was dat vanuit Oost-Duitsland Nina Hagen aanwaaide.

En dan is daar Siouxsie Sioux. Ze kende een tumultueuze jeugd, waarover een film valt te maken. In 1976 treedt ze met Steven Severin toe tot de ‘Bromley Contingent’, een vriendengroep die de Sex Pistols op de voet volgt. Als ze in december dat jaar, 19 lentes jong, als lid van hun entourage tijdens een tv-show in aanvaring komt met de presentator (hier de beelden, daar de context) en de Daily Mail haar op de voorpagina zet, trekt ze zich terug en besluit zelf een band te beginnen met Severin. Ze blijkt een enorme podiumverschijning en hun livereputatie snelt hen vooruit.

In augustus 1978 verschijnt non-albumsingle Hong Kong Garden, geïnspireerd door frequent intimiderend bezoek van neonazi’s aan een gelijknamige Chinese take-away. De ode aan het eethuisje haalt in het VK in september #7 en zet de groep meteen bij een breder publiek op de kaart, zoals op tv bij het programma Revolver. Het is tevens de eerste hitsingle voor producer Steve Lillywhite, vertelde hij onlangs aan Oor.

Eind november komt debuutelpee The Scream uit, vervolgens haalt non-albumsingle The Staircase (Mystery) in april ’79 #24. In september haalt een heropname van Mittageisen #47.
John McKay is gitarist en saxofonist, Steven Severin bassist en Kenny Morris slagwerker. Duidelijk is dat de vier meer nummers op de setlist hadden dan er op The Scream staan. Overigens verschenen in de Verenigde Staten en Spanje prompt wél versies van het album met Hong Kong Garden erop, maar pas met de cd-uitgave van 2006 is dat standaard.

Opener Pure blijkt een verstilde prelude naar het dreunende Jigsaw Feeling. Repetitieve drumpatronen, dansende gitaren, hoge baslijnen en bezwerende zang worden gevolgd door het lichtere Overground. Het punkachtige Carcass met zijn typische Siouxsiezanglijnen en een eigenwijze cover van The Beatles’ Helter Skelter maken de eerste plaatkant af.
Kant 2 start ijzersterk met Siouxsies tweestemmige zang in Mirage, waarna Metal Postcard (Mittageisen) komt, geïnspireerd door fotografiekunstenaar Helmut Herzfeld. Deze werd bekend als John Heartfield met onder andere antinazikunst.
Het uptempo Nicotine Stain klinkt dan weer als (post)punk, waarna de kalmere nummers Suburban Relapse en Switch de plaat ietwat laten doodbloeden, al kan ik me voorstellen dat menigeen de sferige nummers beter smaakt.
Al met al een heel sterk debuut met een eigen, herkenbaar geluid. Het piekt in het Verenigd Koninkrijk in de debuutweek meteen op #12. Een eigen geluid met composities van alle vier de bandleden en teksten van Severin en Sioux. De pers noemde het postpunk of new wave, termen die door elkaar werden gebruikt. Ze dekken hoorbaar de lading: soms scheurende gitaren en felle drumpartijen, andere keren sferisch en mystiek.

Op reis door de albums achter mijn muziek met new wave kwam hier vanaf de tweede elpee van eveneens Londenaren The Vibrators. Nu terug naar 1977 naar een andere groep met connecties met de Bromley Contigent: Generation X.