Neil Young - Tonight's the Night (1975)

Verdorie, ik heb nog geen bericht gepost bij mijn favoriete plaat van mijn favoriete artiest. Daar moeten we maar eens verandering in brengen…

De plaat wordt hierboven al omschreven als ‘Zo klinkt muziek wanneer verdriet teveel wordt’, en daar sluit ik me helemaal bij aan. De plaat is opgedragen aan roadie Bruce Berry en Crazy Horse-bandlid Danny Whitten, twee vrienden van Neil Young, die beiden overleden aan een overdosis heroïne. Met name de aftakeling van Whitten is triest. Omdat hij door het drugsgebruik niet meer te handhaven was, werd hij in 1972 door Billy Talbot en Ralph Molina (ja, de vader van…) uit Crazy Horse gezet.

Whitten dreigde hierdoor nog verder af te takelen, maar zijn vriend Neil Young reikte hem de helpende hand. In oktober 1972 vroeg Neil Young hem om gitaar te spelen bij de toer die volgde op het album Harvest. Tijdens repetities, in Neil Young’s huis bij San Fransisco, bleek dit niet te werken. Door zijn drugsverslaving kon Whitten niet met de band meekomen en Neil Young kon niet anders dan hem ontslaan. Whitten kreeg een vliegticket naar Los Angeles en 50 dollar om zich daar aan zijn verslaving te laten helpen. Die hulp kwam er niet; de 50 dollar ging op aan heroïne en hij nam meteen een overdosis, waardoor hij 18 november 1972 op 29-jarige leeftijd de dood vond. Ironisch genoeg had Neil Young al voor zijn dood het nummer The Needle and the Damage Done al aan de afgegleden leadzanger van Crazy Horse opgedragen. Dat nummer, dat op Harvest staat, is daarom te zien als een preview op deze plaat. Al in 1971 speelde Neil Young dit nummer live; tijdens het concert in the Massey Hall voorziet hij dat nummer van deze introductie:

Ever since I left Canada, about five years ago or so... and moved down south... found out a lot of things that I didn't know when I left. Some of 'em are good, and some of 'em are bad. Got to see a lot of great musicians before they happened... before they became famous... y'know, when they were just gigging. Five and six sets a night... things like that. And I got to see a lot of, um, great musicians who nobody ever got to see. For one reason or another. But... strangely enough, the real good ones... that you never got to see was... 'cause of, ahhm, heroin. An' that started happening over an' over. Then it happened to someone that everyone knew about. So I just wrote a little song.

Ongeveer een half jaar later volgde Bruce Berry het trieste voorbeeld van Danny Whitten. Dat de nummers die Neil Young in deze periode schreef niet bolstaan van de vrolijkheid, mag dan ook geen wonder heten. En als de teksten je nog niet overtuigen van de zielenpijn die Neil Young in deze periode had, dan doet zijn stem dat wel. Want wat gaat die op dit album door merg en been. Ladderzat en half huilend maakt hij de ene uitglijder na de andere, vooral op Tired Eyes en Mellow My Mind zingt hij zo vals als een kraai. Maar dan wel een kraai die écht meent wat hij krast. De wanhoop die van zijn stem druipt wanneer hij ‘Tell me more, tell me more, tell me more’ in Tired Eyes zingt is één van de vele kippenvelmomenten op deze plaat.

Een kaskraker was het niet. De platenmaatschappij hield deze plaat op de plank, want het was niet het gedroomde vervolg op het commercieel succesvolle Harvest. En toen de plaat eenmaal in de bakken van de platenzaken lag, werd hij eenmaal aangeschaft door menige ‘fan’ weer teruggebracht, vanwege de valse zang en andere ‘uitglijders’.

De sfeer op deze plaat is verstild, desolaat en wanhopig. Bruce Berry wordt herdacht in de beide versies van Tonight’s the Night en het ultieme eerbetoon aan Danny Whitten is het nummer Come On Baby Let’s Go Downtown, een live-versie van een uptempo nummer dat daardoor een beetje vreemd aandoet tussen de verstilde en melancholische songs. Neil Young schreef het nummer samen met Whitten, die de lead vocals voor zijn rekening neemt.

Samen met Time Fades Away en On The Beach vormt deze plaat de ‘Ditch-trilogy’; een rij platen uit een tijd dat het, zachtjes uitgedrukt, niet zo goed met Neil Young ging. En dat is op die platen goed te horen. En op Tonight’s The Night ligt het verdriet er het dikst bovenop. Verdriet dat is verpakt in 12 schitterende, hemeltergende liedjes. Een droevig meesterwerk waar ik niet minder dan 5 sterren voor over heb.

I hope that it matters/ I'm having my doubts

Kan een goed verhaal een plaat beter maken?

Hier volgt mijn subjectieve versie van de ontstaansgeschiedenis van Tonight's The Night, wat waarschijnlijk nog op detail zal worden gecorrigeerd door de echte kenners op het forum.

Neil was beroemd geworden met Déjà Vu, en ongenaakbaar met zijn soloplaat Harvest. Die verworven beroemdheid beviel hem maar matig. Hoe zei het zelf ook alweer? 'Heart Of Gold brought me to the middle of the road. I soon got bored, so I drove into the ditch. It was a rougher ride, but I met more interesting people there.' Zoiets?
Beroemdheid confronteerde Neil Young vooral met bandleden die zeurden om meer geld, vrienden die aan drugs ten onder gingen, en een publiek dat totaal niet geïnteresseerd was in wat Young probeerde te doen, maar naar de shows kwam om de hits te horen. De volgende drie platen die hij zou maken, zouden bekend komen te staan als 'The Ditch Trilogy'.

De eerste Ditch-plaat, Time Fades Away, is een liveplaat van de Harvest-tour, niet met de hits maar met alleen maar nieuwe, eigenzinnige, nogal lelijk gespeelde nummers. Het is een soort dagboek van een ramp. De derde is On The Beach, waarop Young een soort stonede, apathische afstand heeft genomen van zijn ellende. De tweede, Tonight's The Night, staat er dan juist weer middenin.

De plaat is opgedragen aan twee vrienden van Young die waren overleden aan een overdosis: Bruce Berry, een roadie, en Danny Whitten, ex-lid van Crazy Horse (ritmegitarist op Everybody Knows This Is Nowhere). Het grootste deel van de plaat werd opgenomen in een soort loods, waarin de muzikanten bij elkaar kwamen in de vroege avond. Er werd tequila gedronken en biljart gespeeld, en zo rond 1 uur 's nachts gingen ze muziek maken.

De plaat klinkt, niet verrassend, als een groep stomdronken mensen die midden in de nacht muziek aan het uitkwelen zijn. De muziek is elementair en de teksten al net zo eenvoudig. Het spel is vak verre van strak en de zang van Young ronduit vals. Voor veel luisteraars niet bepaald een voordeel, zie een aantal van de rest van de reacties bij dit album. Je kunt dan ook de kritische vraag stellen: wat voor nut heeft het om volledig fucked up een plaat op te nemen?

Aan de andere kant: hoe vaak zien we dat nou eigenlijk echt? Veel artiesten kokketeren wel met ellende en misbruik van substanties, maar in negen van de tien gevallen is hun muziek of keurig afgemixte pop, of onbeluisterbar gefreak. Tonight's The Night romantiseert de ellende niet, het wordt niet bijgeschaafd tot keurige emo en het wordt ook niet moeilijker gemaakt dan het is. Zo'n plaat kom je eigenlijk helemaal niet zo vaak tegen.

Ik begrijp de mensen wel die dit niet aan kunnen horen. Bij mijzelf heeft het behoorlijk lang geduurd voordat ik het nut ervan inzag (volgens mij begon deze plaat op drie sterren). Ik zou alleen wel adviseren: houd deze plaat bij de hand. Luister hem zo nu en dan een keer. Want als hij je echt weet te raken, dan komt hij ook binnen als een mes. Zo'n plaat waarvan je bijna zou denken: misschien is het maar beter voor andere mensen, als ze deze plaat niet begrijpen. Maar ik vrees dat het onvermijdelijk is, in een mensenleven, om af en toe met dit soort gevoelens te worden geconfronteerd.

Ja! Mellow My Mind op de PONO-speler, kraaievals en rommelig maar wel lossless!

Mijn favoriet album van Neil Young. In de woorden van Neil Young zelf is het album "the closest I've come to creating true art". Het album is de weergave van de kater na de uiteengespatte hippiedroom met onder meer drugsdoden onder eigen bandleden/vrienden als resultaat van die kater. De muziek is rauw, mooi en zeer beklemmend.

Alhoewel Neil Young gedurende zijn carrière heel wat donkere en grauwe albums afleverde spant het in 1975 verschenen Tonight’s the Night op dit gebied toch wel de kroon. Het album ontstond ten tijde van het overlijden van Crazy Horse gitarist Danny Whitten en roadie Bruce Berry. Het bepalende gitaarspel van Whitten bleek een diepe impact achter te laten op de eigenzinnige Neil. De Time Fade Away tour was net ten einde en hij belande in een depressie. Juist deze ervaringen brachten hem terug naar de muziek, waar hij aan de uiteindelijke opvolger van het veelgeprezen On the Beach werkte. Het album voelt aan als een tergend trage doodsteek, waarbinnen de pijn voelbaar is in elke klank.

Alleen al de titeltrack brengt een onderhuidse spanning teweeg, wanneer Neil over zijn vriend Bruce Berry zingt. Muzikaal gezien is het een enerverende trip door de klanken van gitaren, piano en drums. Op het album horen we dan ook zijn kompanen Ben Keith en Nils Lofgren, met daarnaast zijn maten uit Crazy Horse. Naast de donkere toonzetting zit de schoonheid ook in elke klank verstopt, zoals de aangrijpende ballad Albuquerque, waarop de pedal steel gitaar de Amerikaanse landschappen aan ons voorbij laat trekken in een zoektocht naar anonimiteit en rust. Op Borrowed Tune laat hij de emoties weer rijkelijk vloeien, al dan niet extra benadrukt door zijn harmonicaspel. Hij transformeert het materiaal in zijn eigen rauwe expressie van het bestaan. Wanneer de drugs de werelden van personen om Neil heen om zeep helpen slaagt hij met World on a String erin deze dampen van zich af te spoelen in de uiting van frustratie en woede.

De verborgen schoonheid in de klankpatronen en breekbare stem van Neil maken van Tonight’s the Night een breekbaar pareltje. Op muzikaal gebied geeft het zijn breedheid weer, van het akoestische werk naar de ruige ontwrichtingen op de gitaren. Bovenal is Tonight’s the Night een zwaar bewogen levensverhaal, van het verlies van vrienden en de frustraties over de wereldse vooruitgang. Neil wankelt, kreunt en zucht, maar laat zich niet gek maken, want zijn verwerkingsproces is alle frustraties en pijn in de muziek stoppen, om daarna zonder morren zijn muzikale pad te vervolgen.

4,5*

Afkomstig van Platendraaier.

Of Tonight's the night ook goed zónder het achtergrondverhaal van aanleiding en opnameprocédé te waarderen is? Wat mij betreft wel, dankzij de uitstekende nummers, de gepassioneerde zang (geen probleem dat Young er af en toe naast zit), het gedreven spel, de rammelende en daardoor zo heerlijk ademende sound, en de magnifieke en door mij al vaker geprezen combinatie van elektrische gitaar, piano en steelgitaar zoals zo prachtig te horen op bijvoorbeeld Albuquerque en Tired eyes. Vijf muzikanten die zichzelf naar het randje brengen en daar in staat blijken tot een prachtige plaat die niet te dupliceren valt.
        Ik blijf alleen moeite houden met de woorden waarmee dit album aan twee sterfgevallen door overdosis is opgedragen: "This album was made for Danny Whitten and Bruce Berry who lived and died for rock and roll."