Yngwie J. Malmsteen's Rising Force - Rising Force (1984)

Ik vind de negatieve kritieken op dit album toch een beetje overtrokken. Ik ben het helemaal eens dat Malmsteen na dit album niet veel spectaculairs meer op zijn naam heeft staan, en dat hij, zoniet als gitarist, dan toch zeker als composer, een beetje overroepen was. Maar dat is natuurlijk het gevolg van dit album, dat toen toch insloeg als een bom, met iets dat nooit eerder gehoord was. Natuurlijk waren er andere supersnelle solisten, natuurlijk waren er anderen die reeds klassieke invloeden in hun speelstijl, of in rock muziek verwerkten. Maar niets klinkt, of klonk als dit album, ook niet Malmsteen's eigen latere werk (de opvloger misschien nog een beetje). Ik ben het ook niet eens met de "notenpoeper" kritiek. Naast een uniek geluid hoor ik hier gitaarsolo's en muziek waar veel gevoel, schoonheid en emotie in schuilhouden. Toch eens een beetje beter beluisteren zou ik zeggen. Dit album staat nog als een huis, en is zeker een echte klassieker in het metal/hard rock repertoire.

De hernieuwde kennismaking is niet een onverdeeld succes geworden.
Om met iets positiefs te beginnen: Yngwie Malmsteen weet hoe hij een potje gitaar moet spelen. Heel snel, maar ook wat trager en sfeervoller. Als hij er ook mooie liedjes om zijn solo's heen had geschreven, dan had deze cd me heel erg gelukkig gemaakt.
Helaas mankeert het juist aan dat laatste. Teveel nummers op dit album missen een opbouw. Bijvoorbeeld het openingsnummer: als Yngwie eenmaal invalt, houdt hij ook nooit weer op met soleren en dan is opeens het nummer afgelopen.
Gelukkig zijn er ook gebalanceerder nummers op dit album te vinden: Icarus Dream Suite Opus 4, of Far Beyond the Sun. En hoewel de teksten verre van briljant zijn, vind ik Jeff Scott Soto toch een waardevolle toevoeging, zijn zang zorgt voor wat afwisseling.

Tot slot viel me op dat de begeleiding niet heel spetterend is. Soms had ik het gevoel dat Yngwie wat heeft zitten spelen over een voorgeprogrammeerde backingtrack met bas en drum.

Kortom, 5* voor 's mans virtuositeit, maar aftrek vanwege zijn onvermogen echte nummers te schrijven.

3.5*

Yngwie Malmsteen's eerste solo album. Als eerste wil ik wat zeggen over degene die zegt dat Malmsteen geen nummers kan schrijven. Dat kan hij wel, zijn teksten zijn inderdaad niet altijd even diepzinnig, maar er zit zeker wel opbouw in de nummers. Bijvoorbeeld Black Star; dat is niet een lange solo. Er zitten verschillende thema's in die terugkomen. Het wordt met gitaar gespeeld, en dus kun je als je niet goed luistert het allemaal interpreteren als een lange solo. Maar er zit een duidelijke opbouw in het nummer: een akoustische intro - opbouw naar thema 1 - thema 1 - thema 2 - thema 1 - thema 2 - solo - thema's nogmaals herhalen - eindsolo.
Ooit gehoord van instrumentale gitaarnummers?? Blijkbaar niet.

Maar even verder over het album. Ik vind het geweldig. Geweldig gitaarspel van hoog niveau. Mijn favoriete nummers zijn Black Star, Far Beyond The Sun, Now your ships are burned en Little Savage. Ik vind zelf dat het nummer Evil Eye enkele leuke thema's heeft, maar hierbij vind ik de opbouw niet goed en er zitten ook een hoop matige thema's bij. Dit nummer vind ik dan ook een goed voorbeeld van een nummer met een slechte opbouw. Voor de rest vind ik alle nummers goed. De teksten zijn inderdaad niet echt goed, maar dat bederft mijn luisterplezier niet. Er zijn ook maar 2 nummers met teksten.

Yngwie J. Malmsteen, tsja, ten heden dage staat de man bekend als een arrogante kwal met narcistische neigingen. Of hij ooit anders is geweest weet ik niet, maar toen hij opkwam met zijn debuutalbum had de man wel degelijk wat te vertellen aan de wereld. Op Rising Force doet hij daadwerkelijk iets dat op dat moment nergens anders te horen was. Zijn spel is scherp, de composities vers en interessant, en het gepiel van Malmsteen zelf uiterst smaakvol en goed gedoseerd. Hier nog vrij veel instrumentale songs, maar wel een aantal van de absolute klassiekers, zoals natuurlijk 'Black Star', 'Far Beyond the Sun', en 'Evil Eye', maar voor mij is ook 'Icarus Dream Suite' een waar hoogtepunt. De mengeling van barok en hard rock/metal smaakt hier absoluut nog naar meer. Zanger Jeff Scott Soto heeft hier slechts een kleine rol, en hoewel hij prima zijn werk doet, valt hij niet per sé op in positieve of negatieve zin. Het draait hier absoluut allemaal om Yngwie Malmsteen en zijn strakke gitaarspel.

Fijn jeugdsentiment. Ritchie Blackmore was in mijn vroege tienerjaren begin jaren '80 lang mijn favoriete gitarist geweest. Na een eerste blijdschap over de reunie in 1984 was ik in eerste instantie toch ...

Yngwie wist dat gat van mijn zoektocht naar een nieuwe favoriete gitarist perfect te vullen met deze plaat, die bij mij insloeg als een bom. Klassieke invloeden zoals bij Blackmore, maar dan sneller en in een beetje steviger hardrockjasje dan Deep Purple op dat moment. Wat ik in Yngwie waardeer is dat hij snelheid combineert met extreme accuratesse. Elke noot is raak. De keer dat ik hem eind jaren '80 zag in Zwolle maakte hij dat live ook waar. Met een betere zanger was ik op een maximale score uitgekomen.

Nu de lastige opgave mijn twee favoriete tracks te selecteren. De twee nummers met zang kan ik alvast afstrepen. Het akoestische niemendalletje als afsluiter ook. Far beyond the Sun was eigenlijk altijd wel mijn favoriet. Op dit moment kies ik als tweede Evil Eye, vanwege de rustige break in het midden gevolgd door heerlijke gitaarsolo - keyboardduels.

Alleraardigste plaat van de heer Malmsteen. De ‘composities’ dienen vooral als kapstok voor het indrukwekkende spel van de maestro en stellen op zichzelf niet zoveel voor.

Het spetterende gitaarspel is weliswaar redelijk eenzijdig maar tegelijkertijd kan ik erg genieten van de unieke gitaarstijl van deze man. Met mate dan, want na een paar platen ken je het trucje wel.

Wat een fittie woedde hier in 2010! Pak er een grote bak koffie bij, want hier is een nieuwe aflevering van de Rijdende Rechter over het (solo)debuut van Yngwie J. Malmsteen's Rising Force.

Ik treed in deze op als pleitbezorger van MuMens Cabeza Borradora, die veertien jaar geleden in een lange discussie belandde over dit album. Ter introductie: kort na verschijnen in december 1984 heb ik de langspeelplaat Rising Force ontelbare rondjes laten draaien op mijn zolderkamer. Dat exemplaar ben ik kwijt, maar onlangs heb ik 'm op vinyl heraangeschaft. Een fraai tweedehands exemplaar, Nederlandse persing van '84, precies zoals ik had.

De kwaliteiten van Rising Force op een rijtje:

1. Het verstilde, akoestische begin van de plaat, waar je binnen deze muzikale context van hardrock/metal een grotesk akkoord zou verwachten;
2. Zo'n massief akkoord opent echter wel kant 2, waar ik een volgende kleine start verwachtte. Word ik opnieuw verrast;
3. De citaten uit klassieke muziek in deze muzikale context;
4. De combinatie van invloeden van zowel Paganini als Blackmore (Malmsteen bedankt ook Hendrix op de hoes, dat hoor ik alleen terug in de eerste tonen van Now Your Ships Are Burned). Het leidt tot vaak razendsnel spel, duidelijk beïnvloed door de twee genoemde namen;
5. Dat Barriemore Barlow, ooit bij Jethro Tull, hier drumt en goed ook;
6. Het sterke toetsenspel van Jens Johansson, soms op de wijze van Jon Lord het duel met de gitaar aangaand zoals in Far Beyond the Sun, Now Your Ships Are Burned en As Above, So Below ;
7. De variatie tussen akoestische en elektrische gitaardelen;
8. De vele mooie melodieën op gitaar en toetsen;
9. Naast de snarenracerij hoor ik wel degelijk de nodige fraaie lange tonen, zoals in opener Black Star of Icarus' Dream Suite Op. 4 ;
10. De stem van Jeff Scott Soto, die ik destijds maar meteen op niveau Dio - Halford inschatte. Ik voorzag een grootse toekomst voor hem, vooral dankzij As Above, So Below, ondanks de rijmelarij. Die voorspelling kwam niet geheel uit, maar de muziekwereld is veranderd ten nadele van deze muziekstijl en desondanks is Soto's carrière respectabel;
11. De talrijke breaks, tempowisselingen en zelfs stiltes;
12. De transparante productie, door Malmsteen zelf gedaan;
13. De invloed van dit album in navolgende jaren, toen vooral via het Shrapnellabel soortgelijke instrumentale albums verschenen van onder meer (op alfabetische volgorde) Jason Becker, Marty Friedman, Tony MacAlpine, Vinnie Moore en Joey Tafolla. De term shredden werd een begrip, een geluid dat ik bij Malmsteen voor het eerst ten volle tegenkwam.
14. Indirect leidde Rising Force tot de opkomst van het subgenre powermetal, waarbij vingervlugheid op de gitaarhals anders dan hier nogal eens wordt gecombineerd met popachtige metal in relatief eenvoudige arrangementen.

We schorsen 10 minuten voor koffie en toilet.

Welkom terug bij het vervolg van de zitting inzake Yngwie J. Malmsteen's Rising Force. Hierin een weerlegging van de kritiek op Malmsteens spel. Steevast klinkt het standpunt dat dit eenzijdig zou zijn. Daarom mijn persoonlijke context, bestaande uit vier opussen.

a. In augustus of september 1981 zag ik op tv de verbluffende registratie van een concert van Al Di Meola, John McLaughlin en Paco de Lucía genaamd Friday Night in San Francisco. Zij speelden op verbluffende snelheden akoestische gitaar, terwijl ze nauwelijks naar hun gitaren maar vooral naar elkaar keken. Mijn kaak viel naar beneden. Hier ruim 6 minuten beelden van dat concert. Ik had toen nog de vage ambitie gitaar te gaan leren spelen maar heb dat plan ter plekke laten vallen... Wat ik tevens leerde is dat snarenracen niet hetzelfde is als inhoudsloze muziek, omdat emotie wel degelijk kan samengaan met een hoge speelvaardigheid.

b. Malmsteen was niet de enige neoklassieke snarenracer, maar ging verder dan anderen. Ik kende er namelijk meer, al was de term 'neoklassiek' mij nog onbekend. Zo was daar Randy Rhoads bij Quiet Riot en vervolgens Ozzy Osbourne.
In 1982 was daar Hanneke Kappen, die in haar radioshow Stampij een special over Zweden had. Daarin werk van Silver Mountain. Hier eveneens razendsnel neoklassiek gitaarspel, in dit geval van Jonas Hansson. En wie speelde hier toetsen? Jens Johansson, dezelfde als op dit Rising Force ! De uitzending is te vinden bij archive.org.
Ik herhaal mijn stelling: Rising Force ging in 1984 een stapje verder dan de albums van de zojuist genoemde gitaristen.

c. Deze beweging breidde zich al vóór Malmsteens solodebuut uit van Zweden naar de VS, waar hij in 1983 onder contract kwam bij Mike Varney van magazine Guitar Player en het Shrapnellabel. Spoedig zong zijn naam rond als een fenomenaal talent. Dit vanwege onbetaalbaar dure importplaten met Alcatrazz en Steeler. Ik las er geïntrigeerd over in Aardschok en Oor.

d. Enkele jaren later was er een bekende, inmiddels al vele jaren gitaarleraar te Apeldoorn, die onderstreepte dat dit soort instrumentale gitaarmuziek in jazz en fusion totaal níet ongebruikelijk is. Het dichtst daaraan grenzende wat ik kende was het werk van Dixie Dregs met Steve Morse, maar hij, liefhebber van subtieler werk, kende veel meer en deelde de nodige voorbeelden.
Daarbij was hij niet per se onder de indruk van Malmsteen: snarenracerij op dit niveau was niet nieuw. Zijn verhaal had raakpunten met de namen genoemd bij punt a. Nam niet weg dat hij erkende dat de aanpak van Malmsteen in hardrock/metal een noviteit was.

Ik ga afronden. Malmsteen was in 1984 grensverleggend, dankzij zijn primeur van een (semi-)instrumentaal gitaaralbum in de wereld van hardrock/metal. En dat is hetgeen Borradora op 5 februari 2010 noteerde: "Natuurlijk waren er andere supersnelle solisten, natuurlijk waren er anderen die reeds klassieke invloeden in hun speelstijl, of in rock verwerkten. Maar niets klinkt, of klonk als dit album, ook niet Malmsteens eigen latere werk (de opvolger misschien nog een beetje).
Ik ben het ook niet eens met de "notenpoeper" kritiek. Naast een uniek geluid hoor ik hier gitaarsolo's en muziek waar veel gevoel, schoonheid en emotie in schuilhouden."

Ook ik weet dat Lars Johan Yngve Lannerbäck (zoals Malmsteen in zijn paspoort staat) in navolgende jaren niet de meest bescheiden mens bleek en dat hij op latere albums te vaak in herhaling viel. Hier echter zijn we in december 1984 bij Rising Force en niet in de jaren daarna. Geventileerde meningen over navolgende albums of vermeende karaktertrekken van de gitarist doen daarom niet ter zake.

We schorsen nog éénmaal, zodat de rechter zijn vonnis kan schrijven.

Welkom terug. Wilt u allen, voor zover mogelijk, gaan staan? Tv-rechter mr. John Reid spreekt: "Ik oordeel dat het muziekalbum Rising Force van Yngwie J. Malmsteen's Rising Force een mijlpaal is, door de onderscheidende aanpak en uitvoering in de wereld van hardrock en metal van 1984. Een bescheiden mijlpaal wellicht, maar het is er één. Daarom stel ik de heer Borradora geheel in het gelijk. Dit is mijn oordeel, de zaak is hiermee afgedaan." Mr. Reid slaat met zijn hamer op het hout en sluit de zitting.

Zullen we nog wat gaan drinken? Borrelplank erbij? Ik trakteer.