Maar dat was een bewuste keuze (tegelijk met Basinski en Youngs). Bij de Bulgaarse dames heb ik gewoon niet goed ingeschat hoe snel de kerk vol zou zitten.

Voor Hval verwacht ik ook eerder een herkansing. Goed om te horen dat het mooi was.

Ach een kenner kent zijn klassieken en de verlokkingen van goede (koor)zang: op Kerstavond zit de Dom zowat een uur voor aanvang van de Kerstmis al helemaal vol. Heb Brendan Perry daar gezien en dat was fabuleus.

Ik ben dan ook geen kenner.

Tsja ik had dan wel voorkennis.

Ik had van mensen gehoord die een donderdagkaart kochten om naar de Voix Bugares te gaan. En ook mensen die niet gingen en Le Guess Who niet kenden hoorde ik erover. Dat is denk ik een leeftijdsding. Ze waren voor het eerst sinds zeer lang weer te zien in ons land en destijds was Voix Bulgares een enorme hype, ze kregen allerlei internationale prijzdn, deden de grote Amerikaanse TV shows, stonden op Roskilde, en Kate Bush nam er drie uit om mee te zingen op haar 'Sensual World'.

In de voorste rijen zat vooral ouder publiek en die hebben dan net als ik dus vanaf 7 uur voor de deur gestaan.

Nou, laten we het niet te pijnlijk maken voor Koen. Wij stonden er namelijk ook al om 19.00 uur, om vervolgens toen de deuren open kwamen een pita gyros te halen ?

Eerder al. Onze AirBnB was tegenover de ingang en voor half 7 (!!) stond er al een aardige rij.

[opa vertelt mode]
Het verhaal is gewoon: l'histoire se repète. Als oudere jongere weet ik nog goed hoe het smullen was bij eerdere edities van NSJ - je zwalkte van hot naar her, snoof hier, dan daar en maakte je geen zorgen: echt grote acts (Miles, Van, Neville Bros etc) stonden in de Statenhal, waarin je twee hele dorpen kwijt kon.

Totdat het veranderde en de drukker maar kaarten bleef uitpoepen. Het gevolg: Amy Winehouse in de overvolle laagplafonderige Paulus Potterzaal, het was zeker 40 graden binnen, mensen vielen flauw, maar naar buiten kon niet - door de rij. Wilde je naar een artiest die recentelijk was doorgebroken moest je idd al een uur voor aanvang bij de zaal staan - en miste je dus een uur zwalk- en rondzwer/snuiftijd.

[/opa vertelt mode]

Geen idee hoeveel kaarten er zijn verkocht, maar het was weer drukker en voller dan vorig jaar - en iig internationaler qua bezoekers. In sommige opzichten - het NSJ-syndroom - zou je willen dat het festival niet zo'n succes was.

En ja, de drukte bij de Dom (koor, ambiance) viel met een beetje boerenverstand echt wel te voorzien. Voor mij was het qua werk sowieso geen optie.

Tja, leuk en aardig, maar ik ben nog nooit op NSJ geweest en mevr. Winehouse is een nog veel grotere naam. Bovendien kwamen we later op die avond ook niet binnen in Ekko bij Big|Brave, terwijl we ook daar ruim op tijd waren. Ook al zo'n grote naam uit opa's tijd.

Ik snap dat een koor veel publiek trekt, maar ik had er gewoon niet bij stil gestaan dat het direct storm zou lopen.

En die rondzwerftijd is mij te lief om zo maar op te offeren. Dat had ik dit festival eigenlijk enkel voor Juana Molina over, en daar was het niet eens echt nodig (en er viel ook niet heel veel rond te snuffelen op dat moment).

Maar ik denk dat het festival inderdaad een beetje uit zijn voegen is gegroeid, zeker met het aantal relatief kleine zaaltjes dat mee doet.

Volgens het nrc waren er zaterdag 6000 bezoekers en 4000 op de andere dagen. Dat past natuurlijk niet in 1 zaal. Ik ben alleen vrijdag geweest en vond het ook drukker dan andere jaren. Vorig jaar was de trend al ingezet.
Ook vond ik het programma dit jaar iets te veel richting wereld muziek gaan en iets minder interessant. Le mini who vond ik eigenlijk nog leuker. Met name moon moon moon en natuurlijk claw boys claw in een dampende loudmouth.

Dat was, denk ik in 2003, vlak voor het verschijnen van haar eerste album; ze was nog zeker geen ster, maar rumour travels fast.



Ze treden heel weinig op, er was veel ruchtbaarheid aan gegeven (ook op tv).

Door rondkijken op NSJ heb ik bijv Calexico opgepikt, Omar, Céu en Rae & Christian - en dat beviel goed. Volgens mij is dat ook het idee achter een dergelijk 'innoverend' festival: kennismaken met andere of nieuwe muziek.

In gesprekken met deelnemende musici werd me ook duidelijk wat de tegenhanger ervan is voor de kleinere bands: ze spelen nog net niet pro deo, maar omgerekend, qua uurloon zit er niet veel meer in dan minimumloon. De bassist van Weyes Blood vertelde me dat zij hoopten mbv de "merch" nog een groot deel van hun onkosten te kunnen terugwinnen. Ook dat is LGW.

T'is te hopen voor de bassist van Weyes Blood dat hij genoeg verdient heeft om een reparatie uit te bekostigen want zijn bass viel stil in de laatste 2 minuten van de bombastische finale van Do You Need My Love

Ik was er 1 dagje, bij een soort van "randprogrammering" in dB's op zaterdag. Japanse noisers en hiphoppact Dalek (te lui voor de puntjes op de a). Laatstgenoemde was duidelijk het saaist, ook al was het een super optreden. Vooral te wijten aan de chaos die beroepsidioten VMO creëerden en de gewaagde genremix met een sterke hang naar screamo die Vampillia liet horen. Hier meer: Gevarieerd potje lawaai in dB’s met VMO, Vampillia en DÄLEK - utrecht - 3voor12 - 3voor12.vpro.nl

Beide Japanse bands zag ik vorig jaar op de laatste State-X New Forms, ook achter elkaar. Dat was zonder meer één van de meest bevreemdende concertervaringen, ik kon er maar geen chocolade van maken.

Of het werkelijk veel drukker was dan in eerdere jaren, durf ik niet te zeggen. Ook voorheen heb ik artiesten moeten missen omdat de betreffende zaal vol was. Maar het is een gegeven dat er op veel plekken rijen stonden, bij concerten, maar ook bij eten en drinken. Zelf heb ik dit jaar daardoor onder meer Jenny Hval en Sevdaliza moeten missen (beiden in Pandora), bij Aldous Harding stond ik in een lange rij, maar mocht ik bij het tweede nummer alsnog naar binnen (Aula Academiegebouw). Ik denk dat dat inherent is aan programmeren in kleinere zalen, zowel binnen als buiten TiVre. Zo'n Ekko, Aula en Pandora hebben nou eenmaal naast hun charme een zekere, beperkte capaciteit. Wel is het de uitdaging van de programmeurs om zo te programmeren, dat de capaciteit zoveel mogelijk overeenkomt met de populariteit. Bepaald geen eenvoudige klus, lijkt me.

Totale capaciteit van TivoliVredenburg is 5360 inclusief de grote zaal. Dan wordt het met deze aantallen al snel te vol zeker als er een zaal niet beschikbaar is of er een artiest erg populair is. Twee populaire artiesten tegenover elkaar leidt natuurlijk ook tot onvrede.

Bovenstaande verhalen zijn geen goede reclame, ondanks de prima line-up. Hoe verhoudt Motel Mozaïque zich hiertoe? Daar wil ik graag eens heen als de spreiding maar goed gaat.

Ik was alleen op vrijdag en vond het veuls te druk.

Motel Mozaïque heeft vergelijkbare capaciteitsproblemen, daar sta je ook algauw in de rij voor Rotown of de Paradijskerk als je niet oppast. Maar we moeten het nu ook weer niet overdrijven: er valt op beide festivals genoeg te zien en als je iets per se wilt zien, is het aan te raden om op tijd naar de zaal te gaan.

De donderdag van Le Guess Who? was zelfs uitverkocht. Zelf heb ik het soms ook erg druk ervaren. Vooral vervelend dat mensen in de zaal voorin staan en dan uiteindelijk er achter komen dat zij de act niet zo goed vinden of naar een andere zaal willen gaan en dan wel moeten duwen om er uit te komen. Maar met de diverse locaties hoopt de organisatie natuurlijk dat men zich goed verspreid, althans, dat denk ik dan....

Je moet nu beter plannen, dan gaat het wel. Op tijd de zaal in en wat minder switchen van locatie. Voorheen kon je meer artiesten mee pakken, dat had ook wel zijn charme. Het risico dat het vol is was er ook al in andere jaren. Dit jaar heb ik Ekko en de helling daarom maar niet bezocht.
Het betekent dus dat je iets meer op 1 locatie blijft en als meer mensen dat hebben dan krijg je automatisch logistieke bottlenecks.

Dat klopt wel - als je kijkt naar NSJ, dan zie je dat de max. capaciteit (Ahoy-complex) op 25.000 ligt. Het max. aantal bezoekers is daar 23.000 p.d. En de food courts, 'winkeltjes' + buitenruimte zijn daar beduidend groter en dan heb je dus één locatie. Het verdwijnen van de (grote) Statenhal was overigens de hoofdreden om het festival naar Rotterdam te verplaatsen.

LGW heeft "15 locaties", waaronder een aantal 'marginale' - geen waardeoordeel - met een zeer beperkte capaciteit. Tivre (nare afko) heeft een capaciteit van 5500, Ekko een capaciteit van 300 en De Helling 400. Tivre is duidelijk niet opgezet om je frequent en snel te verplaatsen. Ik geef het je te doen: 2* op 1 avond van Cloud Nine naar de Grote Zaal of vice versa. 't zou zomaar een goede locatie zijn voor de WK Traplopen.

Toch denk zouden ze eens met mensen van NSJ moeten gaan praten over beheersing van logistieke processen - dat doet Tivre al in het kader van een ander festival, Transition.

Hoewel het naar mijn idee de drukste editie was die ik heb meegemaakt, vond ik het allemaal goed te doen. Bij geen enkel optreden was ik langer dan een half uurtje vooraf aanwezig en overal een redelijk tot zeer goed plekje.

Als lijstjesfreak moet ik natuurlijk een lijstje droppen van de keren dat ik ben geweest.

1. Neutral Milk Hotel – (Mayday) 2014
2. zZz – 2014
3. Big Brave – 2015
4. Majical Cloudz – 2015
5. Carlos Cipa – 2014
6. Mario Batkovic - 2017
7. Protomartyr - 2017 (of toch 2015?)
8. James Holden - 2017
9. Dollkraut - 2015
10. Le Mystère des Voix Bulgares - 2017
11. Xam Duo - 2017
12. Dr John – 2014
13. Lightning Bolt – 2015
14. Swans – 2014
15. Mirel Wagner – 2015
16. Horse Lords - 2016

Wellicht mosterd na de maaltijd, maar in het kader van napret een kort verslag.

Zaterdag

Meteen een grote naam in de middagprogrammering: Farida Mohammad Ali & The Iraqi Maqam Ensemble. Een volle Jacobikerk - wat een voorbode blijkt voor drukke zalen en andere ellende - en in dit geval is dat volkomen terecht. Onder meer de ambassadeurs van Saudi-Arabië, Palestina en Jordanië zijn aanwezig. Zoals wellicht bekend is maqam een traditionele en structurerende Arabische improvisatietechniek gebaseerd op niet meer dan tweeënzeventig heptatonische toonladders, op deze avond leidend tot een vijfdelige improvisatie. Voor de aanwezigen die dat niet weten legt de ensembleleider dat nog eens uit, waarna de diva Farida het podium betreedt. De muziek is sprookjesachtig mooi, de zang perfect, het effect hypnotiserend.
Daarna snel door naar ICP Orchestra. De groep is, zoals altijd, een genoegen om naar de luisteren. Hoogtepunten zijn er teveel om op te noemen: Ab Baars, Toby Delius en Wolter Wierbos met hortende en stotende blaasimprovisatie; Peter Brötzmann die langskomt om 'Brozziman' te spelen; Tristan Honsinger die laat zien dat improvisatiedirigeren prachtig is. Het gehele optreden is een feest, tegelijk een eerbetoon aan de overleden Mischa Mengelberg en een indicatie van de nieuwe richtingen die het orkest inslaat. Zoals Han Bennink, die daarna een door Mengelberg gecomponeerde psalm neuriet, terecht aangeeft: het is zo jammer dat bij de optredens van het ICP Orchestra gewoonlijk zo weinigen komen opdagen. Het optreden van vanavond laat zien dat dit onterecht is.
Na een door de grote drukte ingegeven pauze is het tijd voor Pharoah Sanders. Het optreden is tegelijkertijd magnifiek en teleurstellend. Met name de eerste drie kwartier zijn vermoeiend: Sanders schuifelt keer op keer van zijn stoel naar de voorzijde van het podium, blaast dan een aantal prachtig geschakeerde noten, schuifelt weer terug. Zelfs rechterhand William Henderson (toetsen) kan er geen goede show van maken. Tot overmaat van ramp is het slagwerk matig: Joe Farnsworth is er dit keer niet bij. Keer op keer moet men zich afvragen waarom Han Bennink niet meespeelt. Maar dan, gedurende de tweede helft van het optreden, is het raak: lichten projecteren roze bloemen op het podium, Pharoah Sanders blijft langer staan en, boven alles, een van de mooiste stukken wordt ingezet: 'The Creator Has A Master Plan' van de plaat 'Karma' (1971). Even lijkt de tijd te hebben stilgestaan. Zelfs de matige zang mag de pret niet drukken. Sanders speelt goed, de band heeft zichzelf hervonden. Het laat zien dat het vuur nog niet gedoofd is en dat het bezoeken van een Sanders-concert nog steeds de moeite waard is.
Na het bekijken van L'Amazones d'Afrique (sympathiek, maar muzikaal oninteressant) is het nog kort tijd voor Ben Frost. In een volle zaal is een prachtige backdrop te zien, met blauw licht dat uit zacht wiegende zilverkleurige stroken schijnt. Ben Frost zelf is in nevelen gehuld. Helaas laat het optreden vooral zien dat de kwaliteit van Frost's muziek (nuance, diepgang, textuur) live totaal niet overkomt. Het optreden is een bak herrie zonder diepgang. Met het bijkomende blauwe licht doet het nog het meest denken aan het geluid van ijsschotsen die in de oceaan kletteren. Al met al zeer oninteressant.

Zondag

Vroeg in de middag is het alweer tijd voor Le Guess Who?. In een tochtige Pastoefabriek, waar iedereen al zittend en hangend op de grond rustig bijkomt, is het '12-Hour-Drone'-festijn in volle gang. Na een gedeeltelijk optreden te hebben gezien van Robby de Selby (I Am Oak), dat op zichzelf niet heel interessant is, betreedt Roy Montgomery mét violiste het podium. Hij maant iedereen om dichterbij te komen; bezoekers zitten zo dicht op het optreden dat ze de artiest vrijwel kunnen ruiken. Het leidt tot een zeer goed en geïnspireerd optreden, waar zowel ruimte is voor de klassieke drone als voor frasen vioolmuziek. Het laat goed zien waarom er überhaupt een twaalfurig drone-programma is. Meer en meer raakt drone aan allerlei verschillende muziekstijlen. De zaal is stil. De muziek is soms ongemakkelijk, soms mooi - zoals geldt voor zoveel optredens op dit festival.
Kort daarna treedt Julianna Barwick op in het Academiegebouw, in een prachtige klassieke zaal, die meer de allure heeft van een kerk dan van een universiteit. Het is een uitstekende achtergrond voor een goed optreden, waarbij Barwick gedeeltelijk ondersteund wordt door een cellist. De zaal puilt uit, maar is muisstil. Het is alles wat je van een optreden van Julianna Barwick mag verwachten. Helaas is het optreden kort en is er beperkte interactie met het publiek.
Dat geldt bepaald niet voor Pharmakon. De artieste springt op versterkers, rent het publiek in en zoekt daarmee steeds de confrontatie. Het optreden is glorieus en opvallend goed gestructureerd. Bij vlagen is de muziek zelfs dansbaar. Het leidt tot een bijzonder optreden waarbij de muziek wellicht niet 'mooi' genoemd kan worden, maar dat laat zien de noise-scene een waardige nieuwe generatie kent. Ook is het fijn om te horen - na jazz, drone en moderne electronica - dat noise de andere muziek op het festival perfect complementeert. Al met al een lovenswaardig en memorabel optreden.
Alles staat in schril contrast tot het optreden van Linton Kwesi Johnson. Zonder de dub die zijn platen kenmerkt draagt hij zijn poëzie voor, kiezend voor verschillende klassiekers uit zijn oeuvre. Het is een mooi oog van de cycloon aan muziek die Le Guess Who? heet. Het leidt ook tot de vraag of een poëzievoordracht, hoe ritmisch ook, wel muziek kan zijn. Het onderscheid tussen enthousiaste bezoekers die steeds dichter bij het podium willen komen en het aantal vertrekkers laat dat duidelijk zien. Bovendien worden de anekdotes tussendoor prachtig door LKJ verteld, zijn (politieke) vuur is aanstekelijk. Het is een goed moment voor de broodnodig contemplatie.
Een dergelijke contemplatie is haast tastbaar bij het optreden van Alanis Obomsawin, die haar vrijwel onbekende plaat genaamd 'Bush Lady' mag vertolken. Hoewel zelf geen onbekende in de kunstwereld is deze muziek eerder voor liefhebbers. Die zijn gelukkig volop aanwezig en als dank wordt de gehele plaat gespeeld. Ondanks dat Alanis Obomsawin al vijf jaar niet meer opgetreden heeft, is haar stem krachtig en helder. Meer nog dan haar zangstem geldt dat voor haar boodschap. Tussen de nummers door vertelt ze over de vervolging van de Cree en de daarop volgende onderdrukking. Haar rode jurk draagt ze uit solidariteit met de slachtoffers. Ook wijst ze er fijntjes op dat Nederland in deze geschiedenis een onprettige rol heeft gespeeld. Misschien nog wel meer dan de muziek is dat wat het optreden goed maakt: het is een waar verhaal, vertolkt door een vrouw die deze geschiedenis leeft. Zodoende is het optreden van deze vrouw vol vuur en goed. Het is volkomen duidelijk dat deze muziek meer voor de artieste betekend dan het simpele genot van het muziek maken of het optreden zelf.
De laatste artiest op het programma is Matana Roberts. Terwijl de halve wereld vertrekt naar Perfume Genius of hupst bij tUnE-yArDs, lijkt dit de interessantere keuze. Ondanks een latere aanvang en uitgebreide excuses volgt een waanzinnig goed optreden. Het publiek wordt getrakteerd op een live-versie van 'Coin Coin Chapter Three: River Run Thee'. Een groot deel van datzelfde publiek blijkt dat afschuwelijk te vinden. Wat overblijft is een klein groepje geïnteresseerden dat zich laat meevoeren op de klanken van dit associatieve muziekgedicht. Roberts onderzoekt thema's als racisme, armoede en hoop. Het is een passende afsluiting voor een jaargang van Le Guess Who? die zoveel politieke optredens kent.

Mooi verslag en dank in het bijzonder voor de referentie aan Sanders' Karma. Ik associeerde dat stuk ook meteen met zijn platen uit die tijd, maar omdat ik die maar een of twee keer heb gehoord - en lang geleden, wist ik niet welke.

Graag gedaan. Het optreden was sowieso een viering van het vroege werk, want ik zweer ook meerdere stukken van 'Thembi' (1971) en een Coltrane-cover te hebben gehoord. Het is jammer dat er geen nieuw materiaal is en dat er vast ook niet meer gaat komen.

Van John Coltrane meen ik Giant Steps voorbij te hebben horen komen aan het einde. Verder herkende ik wel stukken, maar niet voldoende om overal namen aan te plakken, ik ken zijn werk nog niet van buiten. Ik ben ook nog nergens een setlist tegengekomen van dit optreden.

Van Pharoah Sanders ken ik alleen de twee platen uit 1969, maar speelde hij niet ook Olé (ook van Coltrane)? Op youtube staat daarnaast een fragment waar ze 'Welcome' van Coltrane spelen.

Zo, ik val bij het zappen ineens in een 3voor12 live-registratie van Juana Molina op LGW, wat een heerlijk optreden!

Dank voor de herinnering. Dat optreden wil ik wel weer herbeleven

Ik wou dat ik erbij geweest was! Nu word ik alsnog van mijn bank geblazen.