In de “50 jaar Normaal” jubileum serie verschijnen deze maand “Gas D’r Bi-j” (1994) en “Top of The Bult” (1995) opnieuw. Bij elke maandelijkse worp van het opnieuw uitkomen van deze platen op gekleurd vinyl schrijf ik hierover een artikel. Aangezien dit de eerste 2 zijn met Jan Kolkman (weer) in de band gaat dit stuk vooral ook over hem want er daar valt best wat over te vertellen.

Eind 1993 worden door Normaal plannen gemaakt voor het aankomende jaar. De unplugged cd / video "Bi-j Normaal thuus", live opgenomen oktober 1993, ligt dan nog maar net in de winkel op tijd voor de feestdagen. Hierop is gitarist Robert Kolenbrander (2 jaar in de band) nog te horen maar hij wordt in november ontslagen vanwege zijn te geringe toegevoegde waarde. Zijn opvolger wordt de ervaren muzikant Jan Kolkman. Geen onbekende van Normaal want het is de derde keer (!) dat hij in de band zit.

Bij de oprichting van Normaal en de eerste 3 optredens in 1975 waaronder het Lochem optreden op Hemelvaartsdag is hij er bij. Maar na het derde optreden op 14 juni in de “Schouwburg Amphion” in Doetinchem dat rampzalig verloopt verlaat hij en bassist Willem van Dijk de band. De reden voor hem om op te stappen is dat hij de beginnende band muzikaal nog onvoldoende goed vindt en dat er bij de repetities veel te veel gezopen en geblowd wordt. Willem van Dijk werd simpelweg niet goed genoeg bevonden en wordt weggestuurd.

De belangrijkste daad in de geschiedenis van Normaal die Jan Kolkman dan verricht is dat hij zijn vriend Willem Terhorst tipt dat Normaal op zoek is naar een nieuwe bassist. Nog diezelfde maand zit Terhorst in de band en vanaf zijn eerste optreden met Normaal op 28 juni 1975 in “Eucalypta” in Winterswijk blijft Willem Terhorst, beter bekend als “Wimken van Diene”, steady en 50 jaar lang onafgebroken in Normaal. Goede tip Jan want wat was er van Normaal gekomen zonder Wimken van Diene? Wimken heeft uiteindelijk zelfs meer optredens met Normaal gedaan dan Bennie Jolink zelf, dit vanwege de grote en kleine ongelukken van Ben.

Leuk detail bij dat eerste optreden van Wimken is dat Paul Kemper (op dat moment gitarist van Threshold waarmee ze 14 juni 1975 in Doetinchem speelden) dan ook meespeelt in Normaal als vervanger van Jan Kolkman. Net als een handje vol optredens erna tot dat Paul in het nieuwe schooljaar gaat studeren aan het conservatorium. En dan wordt Huub Kolkman, juist de broer van Jan, tijdelijk de tweede gitarist. Huub houdt het ook maar heel kort vol want tegen de tijd dat Normaal de eerste single “Hels as een Jagdhond” opneemt in het voorjaar van 1976 is hij er al uit. Een andere broer (of neef?) Anton Kolkman heeft overigens live als saxofonist in 1976 ook meegespeeld met Normaal. Dus 3 verschillende Kolkmannen speelden een rol in de begintijd van Normaal.

Maar goed Jan Kolkman zat in het begin dus een paar maanden in Normaal. De tweede keer was in 1979 toen Normaal al een tijd was doorgebroken en al 3 Lp's uit had en zocht naar een tweede gitarist om Bennie op dat vlak te ontlasten. Een kopie van een krantenartikel opgenomen in het onvolprezen boek “Høken, Brekken & Angoan” van Willy Hermans wijzen uit dat Jan Kolkman (bijnamen Tijger Jan en Ketsen Jan) vanaf 24 november 1979 weer in de band zat maar dat duurde ook dit keer maar kort, om precies te zijn minder dan een maand. Hij botste toen muzikaal met name met de andere gitarist Ferdi Joly. Met als gevolg dat hij eind december de band in goed overleg al weer voor de tweede keer had verlaten. Begin januari 1980 trad Normaal al op met Alan Gascoigne de Gaspiepe. Dus die hebben ze auditie laten doen ergens rond de jaarwisseling en meteen mee laten spelen.

In de jaren 80 na het vertrek van Ferdi en Alan was Jan Kolkman wel weer af en toe betrokken bij plaatopnames van Normaal als mede componist of gastmuzikant. Maar nu dus eind 1993 (3 keer is scheepsrecht) was hij weer officieel bandlid en dit keer voor een langere periode.

Hij viel deze derde keer nu met zijn neus in de boter want nog maar koud in de band zat hij februari 1994 in het vliegtuig naar Ford Lauderdale in Florida om met Normaal de nieuwe CD “Gas d'r Bi-j” op te nemen in de studio van Erwin Musper (uit Limburg maar inmiddels internationaal topproducer werkzaam in Amerika voor o.a. The Scorpions en Def Leppard).

Uiteindelijk zou Jan Kolkman vanaf dan wel 7 jaar in Normaal spelen. Maar daarna opvallend genoeg volgens mij ook met jubilea en reünie concerten niet meer.

Zijn komst in 1994 versterkte de band muzikaal en hij was dus ook zeker extra “Gas d'r Bi-j” voor Normaal. Zo'n beetje elk instrument kan hij bespelen en de songs in zijn jaren werden muzikaal meer uitgewerkt met meer details in de arrangementen van zijn hand. Met Jan erbij was het minder “Rechttoe Rechtan” als daarvoor maar met meer gevoel en subtiliteiten zoals goed te horen op de “Mercury” albums.

Mede door Jan Kolkman, de zeer goed ingespeelde andere bandleden, de fijne songs en natuurlijk ook het goede producer werk van Musper maken “Gas d'r Bi-j” tot een erg goede plaat. Er wordt lekker op gerockt in een heerlijke sound die zowel subtiel als stevig en stoer is. De songs zijn eerlijk en veel minder cliché als wat in de jaren 90 vaak wel het geval was. Geen flauwe teksten dit keer maar waarheden op songs als “Doe Effen Normaal”, “Vri-j Gezellig”, “Op Eigen Kracht”, “Gin gezeur” en “Ik Wet nog Goed”, topnummers die veel zeggingskracht hebben. Bennie waagde zich die jaren ook meer aan “gevuulig høken” wat de platen van Normaal ten goede kwam. En met Musper als producer klinkt het allemaal geweldig, ook nu nog ruim 30 jaar na dato. Goede move dus om een keer van huis te gaan en met hem in Florida te werken aan een Normale en tevens Amerikaans klinkende rock plaat. (Note: Op Spotify is overigens over en met Musper een mooie en interessante podcast van L1 te beluisteren, die ik bij deze graag tip aan eventueel geïnteresseerden)

Bij het uitkomen van “Gas d'r Bi-j” toendertijd was ik (18) al helemaal weg van deze plaat. Ik herinner mij de zomervakantie van 1994 in Domburg met deze plaat op repeat en later het bezoek van Normaal aan café "In Den Uiver" in Haarlem waarop de hele band mijn exemplaar signeerde: Bennie, Paul, Bartjen, Wim en Ketsen Jan.

Achteraf gezien is “Gas d'r Bi-j” ook meteen de beste Normaal plaat met Jan Kolkman want de andere die daarna volgden tot begin jaren 00 zijn minder memorabel.

Ook nu weer na al die jaren precies in de tijd rond de “50 jaar jubileumconcerten” van Normaal staat de CD “Gas d'r Bi-j” bij mij weer op repeat en geniet ik er nog altijd enorm(aal) van. Nog heel even geduld en dan is “Gas d'r Bi-j” later deze maand dus opnieuw en voor het eerst verkrijgbaar op LP en dat op mooi gekleurd vinyl. Ik kijk er naar uit, want die moet in mijn collectie. Doe er je voordeel mee want het is een topplaat en samen met “Buugen of Basten” (1992) hun beste uit de jaren 90.