Volgende vrijdag verschijnt dé verassing van dit jaar: De comebackplaat van David Bowie. Tijd om eens terug te blikken op zijn meest gevierde werk: het conceptalbum ‘The Rise And Fall Of Ziggy Stardust And The Spiders From Mars’ uit 1972. Een klassieke Vinyl-plaat.
Dit album klikte bij mij bij luisterbeurt twee. De muziek is werkelijk fantastisch en verslavend. Dit is hét album waar Bowie voor herinnert zal worden. (En ja, er zijn er nog, dat weet ik.) Muziek kan misschien snel klikken, maar het verhaal achter dit album is iets moeilijker. Daarvoor moet je echt luisteren. En da’s iets moeilijker. Er hoort natuurlijk een hele stageperformance bij die het verhaal wat verduidelijkt. Maar die zit uiteraard niet bij de elpee. Dus je moet het zo proberen. Ik heb (al vaak) een poging gedaan en veel research heeft mij geholpen om dit album beter te begrijpen, elke keer ik het beluister. Ik doe een poging het uit te leggen:
Ziggy (naar Iggy Pop) Stardust is een fictief personage dat ontstond tijdens Bowie zijn glamrockperiode, meerbepaald de ‘Hunky Dory’- tour. Een personage dat letterlijk tot leven werd gebracht. Tijdens de tour van ‘Ziggy Stardust’ trad Bowie dus ook enkel op als Ziggy tot het punt dat hij zichzelf zo hard verloor in het personage dat hij zich echt Ziggy waande. Het werd toch alleszins verwarrend, zowel voor Bowie als voor zijn fans. Maar wie is Ziggy? Wikipedia vertelt ons dat hij een alien is, maar andere bronnen die Bowie zelf dan weer citeren zeggen dat dat een misvatting is. Ziggy zou een mens zijn. Een rocker met een boodschap. Zo’n beetje zoals Bonno, maar dan cool.
Het album opent met ‘Five Years’, meteen al een schot in de roos. In dit nummer beschrijft een nieuwslezer een ramp die heel dit apocalyptisch album zal overschaduwen. De aarde zou eindigen, zou sterven in vijf jaar tijd. Hij beschrijft hoe alle orde verandert in pure chaos. Verdriet, wanhoop en misdaad volgen.
In ‘Soul Love’ leren we een verloren, eenzame Ziggy kennen. Iemand op zoek naar liefde, naar erkenning. ‘All I have is my love of love; And love is not loving’ Maar hoe vind hij die liefde? Inspiratie ontbreekt hem. Een knaller van een nummer.
‘Moonage Daydream’is ambitieuzer. Ziggy vind wat zelfvertrouwen. ‘I'll be a rock 'n' rollin' bitch for you!’ Hij speelt al even in een rockband, maar kent geen succes. Mensen zijn gewoon niet meer geïnteresseerd in rockmuziek, aangezien de wereld gaat eindigen. Dus Ziggy wordt aangeraden over het nieuws te zingen, het nieuws te verkondigen in zijn nummers. Niemand brengt nog nieuws. Iets waar een mens toch altijd behoefte aan heeft? Niet?
Zo gezegd, zo gedaan. In ‘Starman’ -toch wel één van de belangrijkste songs op de plaat en in de opgenomen geschiedenis van David Bowie- voorspelt hij bijvoorbeeld de komst van een soort redder. Jezus, als je wil. Maar dan zonder kleed en evenveel drugs. Een rockversie weliswaar. Of zou het Ziggy zelf kunnen zijn? Ziggy beweert (en bezingt) dat er stemmen hem hebben toegesproken, de redding was op komst. De aarde en zijn bevolking krijgen een boodschap van hoop. Alhoewel Bowie zelf beweert dat Ziggy de boodschap misinterpreteert en dat de Starman een soort zwart gat is dat de wereld zal verdelgen in vijf jaar tijd. Toch, doordat Ziggy het verkeerd begrijpt vult hij de wereld terug met hoop. En vooral de jonge mensen luisteren graag naar zulk een boodschap.
Er is dan ook weer een andere theorie. Of een dubbele bodem, kies zelf maar. In die tijd was rockmuziek nog rebels en werd die nog niet aanvaard door allle ouders. The devil’s Music!! Dus zingt hij: ‘Let the children lose it; Let the children use it; Let all the children boogie.’En laat die Starman die komt het hen allemaal maar leren. Laat Bowie het ons maar leren, met zijn sex, zijn drugs en zijn rock ‘n’ roll.
Sidenote: Ook het almachtige ‘All The Young Dudes’, een glamhymne die Bowie schreef voor ‘Mott The Hoople’, hoort bij het Ziggy-verhaal en vertelt hoe de jeugd diezelfde boodschap van de stervende aarde rond vertellen. Spijtig genoeg besloot Bowie dit nummer weg te geven en niet op deze plaat te zetten, wat het album nóg sterker zou maken. (Jaja, alsof dat nog mogelijk is, he?)
Na ‘Starman’ komt ‘It Ain’t Easy’, een cover van een Ron Davies-song. (Voila, een cover- er was dus toch plaats voor ‘All The Young Dudes’.) Bowie wou hierbij laten zien dat we hier echt met een rockster in wording te maken hadden. Iedere rocker speelt wel eens een cover en brengt wel eens hulde aan zijn voorbeelden. Er waren meerdere covers gepland (en ook opgenomen) om op het album te verschijnen, maar Bowie had te veel, te goed songmateriaal en plaats was er gewoon niet meer. Achteraf bekeken: gelukkig. Ik ben niet zo’n coverfan. De covers die opgenomen zijn tijdens deze sessies zijn nadien (voor de liefhebbers) verschenen als B-kantjes. ’t Is een leuke song, daar niet van.
‘Lady Stardust’ is weer zo’n song waar de betekenis een beetje in het donker blijft staan. Allez ja, toch open voor interpretatie. Origineel heette het ‘He Was Alright (A Song for Marc)’. Zoals die titel zegt, een song voor medeglamrocker Marc Bolan. Nu, ik hoop dat hij de tekst wat heeft aangepast voor het concept van dit album, want ik vind die niet direct flaterend. In deze song beschrijft hij namelijk een performer die maar middelmatig overkomt. Maar hij was oké (‘He was Alright’). Niet fantastisch, maar wel oké. In het verhaal van Ziggy Stardust lijkt het eerder de mening van een toeschouwer die niet zo gelooft in de voorspellingen en het hele voorkomen van Ziggy. Iemand die zijn boodschap van hoop niet aanvaard.
In ‘Star’ bezingt Ziggy politiek. Het is als een antwoord op de vorige song. Hij probeert iedereen ervan te overtuigen dat hij verandering kan brengen. En zal brengen, want dat gelooft hij zelf. Stilaan begint hij zichzelf te zien als de Starman, de redder. Maar er is geen plan. Ikzelf zou hem ook niet geloven. In Bowie’s perfectief is dit natuurlijk weer helemaal anders. Dan zingt hij over hoe goed hij wel niet zou zijn als een rockster, als hij eindelijk eens zijn grote breakthrough zou hebben. En hoe hij verschil zou kunnen maken, beter als sommigen voor hem. En het is hem ook gelukt. Na dit album is hij letterlijk gebombardeerd tot wereldster. Awesome song.
Het volgende nummer ‘Hang On To Yourself’ beschrijft een periode waarin Ziggy de rockster is geworden waar hij van droomde. ‘So come on, come on; We really got a good thing going.’ Maar hij zegt ook: ‘If you think we’re gonna make it, you better hang on to yourself.’ Waarmee hij bedoelt dat de strijd nog niet gestreden is. De aarde is nog niet gered. Maar we zijn toch al goed bezig. (Ookal zeggen ze van niet.)
‘Ziggy played guitar, jamming good with Weird and Gilly and the spiders from Mars.’ Het nummer dat er dan op volgt is ‘Ziggy Stardust’, zonder meer een classic. Die introriff. Nomnom, lekker geil. Ik hoor sappige schaamlippen tegen elkaar klotsen, maar dan in gitaarvorm. De song is vertelt vanuit het standpunt van ‘The Spiders Froms Mars’, zijn band. En hoe zij het beu zijn in zijn ellelange (en in hun ogen onterechte) schaduw te staan. Hoe ze vinden dat zijn bekendheid naar zijn kop is gestegen en hoe ze vinden dat hij dat misbruikt om alles naar zijn hand te zetten. Klinkt mij als een cokehead- iets waar Bowie voor bekend was.
Die gedachtegang wordt ook voortgezet in ‘Suffragette City’. Het nummer gaat duidelijk over een drugsverslaving die al wat te ver staat. Dit slaagt volgens mij op Ziggy (Iggy) en op Bowie tegelijk. Er is maar één uitleg en ze geldt voor hun allebei. De drugs kan hun stilaan kapot maken, maar ze kunnen er niet vanaf blijven. ‘I'm back on Suffragette City’
Het album eindigt met ‘Rock ‘n’ Roll Suicide’, dat vijf jaar na het eerste nummer plaats vindt, waar de Starman eindelijk gekomen is. Ongeacht wat Ziggy dacht was hij niet de Starman, maar was de komst waar hij op wachtte een zwart gat (ja, ik citeer Bowie) dat de aarde vernietigde. Bowie vond dit op podium moeilijk uit te beelden en maakte van dat zwart gat aliens die Ziggy ledemaat bij ledemaat uiteen rukte. Het symbool van de hoop stierf. De aarde stierf. De muziek stierf en het album had zijn eind bereikt. Armageddon. Velen denken dat het ook een persoonlijke boodschap richting Iggy Pop was. Bowie was bezorgt om zijn vriend. Zo lijkt heel het album wel die boodschap te herbergen.
Natuurlijk was dit album een uitlaatklep voor Bowie om vele dingen te zeggen die hij als zichzelf niet durfde zeggen. Het zit vol sociale commentaar. Er zitten zoveel betekenissen in, je kan elke luisterbeurt nieuwe dingen ontdekken. Je hebt de Ziggy kant, de Bowie kant en jouw kant. Het is fictief en het het is echt. Dat is wat dit album van velen andere onderscheidt en dat is waarom dit Bowie’s meesterwerk is.
Flashforward: Op naar ‘The Next Day’, anno 2013.
5*