Joy Division - Still (1981)

STILL 1981

Still en Movement ... albumtitels die me blijven intrigeren.
Was deze compilatie met moeilijk vindbaar en onuitgegeven materiaal
een manier om definitief een punt te zetten achter het verhaal van de groep?

Het was in ieder geval een antwoord op de wildgroei aan bootlegs
die na Ians dood voor hoge bedragen op de zwarte markt verschenen.

Toch is Still niet compleet. Zie Substance (1988).
En dan zijn er de onuitgegeven nummers die door de prille
New Order overdubd werden in de studio om ze meer "body" te geven.

Glass en Dead Souls zijn volgens mij onaangeroerd gebleven
en verschijnen dus in de vorm waarin ze ook officieel gereleased werden.

Exercise One en The Sound of Music zouden overdubde
versies zijn van de Peel Sessies, maar ik weet niet of dit wel klopt.
Zijn de nummers niet overdubd van door JD zelf opgenomen versies?
En zijn ze daadwerkelijk overdubd? Wie zal het zeggen?

They Walked in Line en Ice Age zijn terug te vinden op
het nooit uitgebrachte Warsaw album, maar niet in deze versies.
Die zijn ook afkomstig van latere studio sessies.

They Walked in Line en The Kill zouden onafgewerkte producten
uit de Uknown Pleasures sessies zijn, en ik herinner me zelfs dat They
Walked in Line in zijn onoverdubde versie op de Heart & Soul box staat.
Dat kan je goed horen ... leunt dichter aan bij oa Wilderness.

The Kill heb ik altijd een vreemd nummer gevonden.
Er bestaat een totaal ander nummer met dezelfde titel
op de legendarische 5-track demo van Warsaw.

The Kill op Still is voor mij het meest duistere JD nummer.

En dan is er The Only Mistake, waarvan gezegd wordt
dat dit nummer het meest door New Order onder handen is genomen.
Zou ook uit de Unknown Pleasures sessies stammen,
maar geraakte nooit verder dan een demo versie.

Veel "van horen zeggen" en weinig "officieel bevestigd".
Bij deze leg ik de bal in het kamp van de JD sessie deskundigen
om enige achtergrond en inzicht te verschaffen in dit Still album.

De live versie van Sister Ray is geslaagd en legt terecht
een lijn tussen Velvet Underground en Joy Division.

Het idee om het allerlaatste live concert toe te voegen
op deze dubbelelpee vind ik ook gepast. Van het premature
Ceremony tot aan het definitieve orgelpunt Digital.

Joy Division is tot stilstand gekomen.
New Order zet zich in beweging.

een iets minder fenomenaal album dan ‘unknown pleasures’ en ‘closer’, maar onmisbaar in het jd-oeuvre.

Prachtige aanvulling op het al eerder uitgebrachte werk, met op LP1 diverse tracks die eigenlijk niet ver onder het niveau van de twee klassieke studioplaten zitten (Exercise one, Glass, The only mistake en vooral Dead souls), en op LP2 weliswaar Curtis die af en toe wegvalt, een synthesizer die jengelt en een mix waarin soms de zang en soms de gitaar wel wat meer naar voren hadden mogen worden gehaald, maar toch ook knetterende live-versies van Ceremony, New dawn fades, Transmission en Digital. Ik zou dit album niet willen missen, ook de live-plaat niet.
        Ooit las ik het negatieve commentaar van de Engelse poprecensent Dave McCullough over Still : "Ik bedoel maar, toen Tolstoj was overleden kwamen er ook geen boodschappenlijstjes die hij schreef tijdens Oorlog en vrede boven tafel." Die rare vergelijking is altijd in mijn hoofd blijven zitten, hoe bizar en onterecht ik hem ook vond. (Misschien wel juist daaróm.) Sommige dingen kun je niet on-onthouden, helaas.

Bij Still heb ik vage herinneringen aan de hype die in 1980 rond Joy Division en Ian Curtis in het bijzonder was ontstaan. Ik las erover in Oor en bij de VPRO hoorde ik de audio erbij. Fascinerend vond ik het, al kende ik het werk eigenlijk nauwelijks. Dit betrof iemand van mijn generatie en daarom kwam het dichtbij. Toen Still verscheen, had New Order inmiddels al twee singles uitgebracht; vijf weken vóór hun albumdebuut verscheen deze terugblik. Mogelijk ook om publiciteit rond New Order te genereren. Menig popjournalist was er druk mee...
Ook een dikke veertig jaar later blijft het opmerkelijk hoezeer de populariteit van de band was gestegen door Curtis' zelfgekozen dood. Toen al hoorde je de begrijpelijke beschuldiging van lijkenpikkerij die ik ook hierboven tegenkom. De resterende bandleden weigerden echter om te kijken of in interviews uitgebreid terug te blikken. Zij gingen vooral door met het maken van nieuwe muziek, zich openstellend voor nieuwe geluiden. Geldzucht van de platenmaatschappij of niet, toch staat Still inmiddels in mijn kast en wel in de 2cd-versie.

De studio-opnamen vind ik hierop het beste, oftewel het eerste kwart van deze dubbel-cd. Mijn favorieten: Ice Age, The Only Mistake, Walked in Line, The Kill, Something Must Break en Dead Souls. Hierbij ben ik vooral onder de indruk van drummer Stephen Morris en bassist Peter Hook, die op de puinhopen van punk een nieuwe ritmebasis uitvonden, waarbij de soms punkachtige gitaarpartijen van Bernard Sumner gedijden.
Het concert dat daarna volgt is niet hun beste, wat dat betreft vind ik vooral het rauwe concert op de 2cd-versie van Unknown Pleasures pakkend. De wetenschap dat dit de laatste met de eenzame frontman was, maakt tegelijkertijd dat je het werk anders beluistert.
Toch moest ik nog het meest genieten van die valse synthesizer, die sympathiek jengelt én laat horen dat de groep toen al bezig was te evolueren naar wat korte tijd later New Order zou zijn. Bovendien is het interessant om Ceremony in zijn oervorm te horen, in januari 1981 de eerste single van de fenix uit de as herrezen; ik hoorde het voor het eerst op de compilatie-cd Singles (2005) van de doorstartgroep, ook al zo'n fijn verzamelschijfje.

Het concert op de bonus-cd doet me dan minder, maar misschien ben ik bij vier concerten (ook de bonus-cd van Closer bevat er eentje) wel enigszins oververzadigd, waarbij nuchter gezien niet de meest constante liveprestaties werden neergezet. Tegelijkertijd was die onvoorspelbaarheid met alle emotionele geladenheid de kracht van Joy Division. Geoliede concertgroepen zijn er genoeg, dit is en blijft uniek.

dazzler postte in 2013 dit fragment uit de recensie in Oor van Bert van de Kamp. Even scrollen en je leest onder andere dat hij "Geen pretje, deze vier plaatkanten achter elkaar" noteerde, dit positief bedoelend. De geladenheid was zo kort na dato nog groot.
Nog één album te gaan: Substance is voor mij de laatste relevante terugblik op de groep, die in zijn korte bestaan met Curtis nog in het land der levenden maar één album uitbracht en toch zoveel voor zovelen heeft betekend.

https://youtu.be/U3Ej0TtbX0Q
Hier de volledige opname, de enige keer dat Joy Division het nummer live bracht.