U2 - October (1981)

October, U2’s tweede, door velen gezien als de minste uit de eerste trilogie. Hoewel deze plaat nummers mist van het kaliber New Years Day en I Will Follow, vind ik ze niet slechter. Al is October is ook nog niet die grote sprong voorwaarts. Maar wel een consolidatie van de pas verworven status.

Met Steve Lillywhite opnieuw als chef in de studio borduurt U2 stevig verder op de sound van Boy. Geïnspireerde postpunk met The Edge in de spits, een opvallende rol voor de drums van Larry Mullen jr. en het accent ligt (nog) nadrukkelijker op het geloof.

Het schijnt dat onderlinge religieuze wrijvingen de totstandkoming van October bemoeilijkte. Bono’s songteksten werden gestolen en de studio was al geboekt. Maar toch is het resultaat krachtig en sfeervol.

Het heilige vuur van Gloria brandt hartverwarmend. Een opwindende single, gevlochten rondom zo’n riff uit duizenden, copyright The Edge. Zijn multilayererd gitaarpartijen en riffs vertolken weer een hoofdrol op October, zoals in het fantastische Rejoice.

We horen The Edge ook voor het eerst op piano. I Fall Down wordt gedragen door een prachtig slepende melodie. I Threw A Brick Through A Window laat galmende holle drums horen en gitaren die in de studio door een ringetje zijn gehaald. Ik ben benieuwd naar de live uitvoering van dit nummer....wil wel eens horen The Edge dit op het podium brengt…

Fire, de eerste single toch, doet het niet voor me. Misschien dat U2 haar eigen sound zo nu en dan net iets te veel kopieert? Wat dat betreft komen Tomorrow en October als geroepen.

Bij het titelnummer had Bono zijn teksten eigenlijk best voor zich mogen houden. Bij iedere pianonoot zie je bladeren verkleuren. Pure schoonheid…

With A Shout is een ander hoogtepunt, het laatste eigenlijk. Of ik moet Is That All? meerekenen, die veredelde jamsessie die in verkapte vorm op Under A Blood Red Sky terugkomt.

Waar Boy teert op de klasse van songs die er al tijden lagen (een aantal toch…), daar werd October tussen tournees en optredens in recordtempo uit de (heilige) grond gestampt. Daarom is October die uitstekende moeilijke tweede.

Nog een paar keer beluisteren Arrie. Hier laat ik je niet mee wegkomen. Dit is toch een heel ander album dan Boy. Wat thematiek betreft ook. Daar waar Boy sprankelt van een gepassioneerd (mss naïef) vertrouwen in de toekomst van een adolescent, geeft October uiting aan de vertwijfeling die de "eerste levenservaringen" bij de jongvolwassene kunnen oproepen.

Ik vond dit destijds (in de jaren 80) ook de minste van U2, maar door de jaren heen is dit uitgegroeid tot mijn favoriete album van U2 (samen met TUF). Zet je verstand op nul en laat je meeslepen door de gedrevenheid en desolate klanken van dit album. Dit album drijft op sfeer en gevoel. De muziek op deze plaat wordt voor een groot deel ook gemaakt door de noten die niet gespeeld worden. De ruimtelijkheid. Het is mss maar goed dat Bono zijn teksten verloren had, want dit dwong hem tot improvisatie en het schrijven van teksten op basis van de emotie van de muziek. En daar is die nmm goed in geslaagd. Met 'Tomorrow' als hoogtepunt.

...Stranger, stranger in a strange land....

OCTOBER 1981

In de jaren 80 ging het hard. Elk jaar een nieuwe plaat.
Ook U2 ontkwam niet aan die regelmaat en leverde met October een tweede album af.
De genesis van October verliep niet zonder pijn of ongemakken. Er is het bekende verhaal
van de verloren teksten die Bono verplichtten om de woorden opnieuw te schrijven.

Eerst werd Fire in 7" versie op het publiek losgelaten.
Het heilige vuur, zullen we maar zeggen, want U2 is op October in de Heer.
De single flopte, want het onvergetelijke vuur zou pas echt gaan branden in 1984.

Over naar de volgende single. Gloria trok het album definitief op gang.
Een loflied aan de Heer en in de verte hoor ik de oorlogspaarden al door de sneeuw hossen.
De definitieve versie staat voor mij toch op het live mini-album Under a Blood Red Sky.

Eer aan God in den hoge en meteen daarna komt de val.

I Fall Down brengt ons met beide voeten op de grond. October is een plaat
over ontnuchtering, over groeipijnen en teleurstelling. Bono als gevallen engel.
Maar I Fall Down overtuigt mij meer als metafoor dan als song.

October is een plaat van glasscherven en aan diggelen gegooide idealen.
In I Threw a Brick Through a Window slaat de wanhopige mens zijn eigen ruiten stuk.
Met zijn stevige gitaar riffs zet dit nummer zich bij de winnaars van deze langspeler.

Op Rejoice mag The Edge excelleren. Een song als een vuist.
Met de moed der wanhoop, maar het is die moed die centraal staat.
De gitaar snauwt en bijt om zich heen. Deze band wil door de blinde muur.

Wat October van zijn voorganger en zijn opvolger onderscheidt is de eerlijkheid.
Geen doordacht plan, geen songs die tijd kregen om bijgeschaafd te worden in de studio.
Op October gaat U2 recht door de pijn heen. De songs mogen dan iets minder sterk zijn,
ze winnen door die overgave voldoende aan puurheid en trefzekerheid. U2 snijdt diep.

Kant 2 opent met Tomorrow, het afscheidslied aan Bono's jong gestorven moeder.
De zwarte wagen en een ijzige wind vormen het decor van een hartverscheurend afscheid.
Misschien laat Bono hier te diep in de wonde kijken. Een lichte gêne maakt zich van me meester.
Toch mag het nummer bij de betere van dit album gerekend worden. Het folk element werkt.

En dan volgt er 2.21 minuten pure schoonheid.
De titelsong introduceert op treffende wijze de piano in U2s klankpalet.
Hoed af voor de poëzie die zowel uit de tekst als uit de muziek tot ons spreekt.

October
And the trees are stripped bare
Of all they wear
What do I care

October
And kingdoms rise
And kingdoms fall
But you go on

Dit nummer heeft dezelfde impact op mij als de intermezzo's op 17 Seconds van The Cure.
October klinkt als een prelude op The Eternal van Joy Division (moet je echt eens proberen).

With a Shout slaat spijkers met koppen en vat het dilemma mooi samen.

Oh, and where do we go, where do we go from here?

U2 herberekent de eigen koers. Natuurlijk loert het drama van het heilige Jeruzalem,
de stad van drie identieke goden en tegelijk één van de bloedigste steden om de hoek.
Maar het lijkt of Bono er tekstueel niet uit komt ... veel meer dan een kreet wordt de song niet.

Op die manier wordt het probleem van dit album blootgelegd. Het nieuwe materiaal kreeg
te weinig tijd om te rijpen. October klinkt nog te veel als een album in de steigers.

Stranger in a Strange Land drijft gelukkig wel op een mooie zanglijn.
Een spervuur van gitaren en drums pompt het adrenaline peil enigszins op.
Maar die vreemdeling (zou Camus er voor iets tussen zitten?) zit niet lekker in zijn vel.
Toch plaats ik het nummer nog net bij de betere helft van deze collectie.

Scarlet is een reprise van Rejoice. En als Fire er niet in slaagde om zich te meten
met The Unforgettable Fire, weet Scarlet wel te klinken als een nummer dat uit de sessies
van het door Eno en Lanois vormgegeven album is geglipt. Hoe ongepolijst het songmateriaal
op October ook moge klinken, de plaat zit vol met kleine kiemen naar een grote toekomst.

Toch zit ik na October altijd met een soort van "Is dit alles?" gevoel.
En laat dat nu net de titel zijn van een elfde nummer dat er echt teveel aan is.
Autobiografisch natuurlijk helemaal op zijn plaats dat moment van zelfreflectie.
Maar het nummer was misschien beter een potige rock instrumental gebleven.

Soms moet je streng zijn in de punten, zeker als de leerling meer in zijn mars heeft.

Album waar het plezier vanaf druipt, de spirit van U2 zoals die op de eerste 4 albums te horen was is hier het sterkst hoorbaar.

Krachtige songs afgewisseld met rustige ballads. Waarvan Scarlet een van mijn favoriete rustmomenten is, met het uit duizenden herkenbare geluid van The Edge zet deze bijna instrumentale parel een geweldige sfeer neer. De tegenhanger het punky Rejoice laat de andere kracht de spirit kant horen van U2.

Andere hoogtepunten het Aziastische Tomorrow en de ingetogen pianoballad October laten de veelzijdigheid horen.

Dit album inmiddels al meer dan 30 jaar oud, laat een stel jonge honden horen, die hun enthousiasme en drive met bravoure spelen, dat weet mij zo te raken dat ik dit album mij altijd wanneer ik het draai een bepaalde sfeer brengt van euforie. Hulde aan dit meesterwerk.

Maakt bij mij toch gewoon iets minder indruk dan hun debuut.Vind Boy net iets betere songs hebben.
Fire heb ik altijd een sterk nummer gevonden,op korte afstand gevolgd door Gloria maar voor de rest vind ik er geen echte toppers tussen zitten.
Een groter probleem van October is de productie,die de tand des tijds niet echt goed heeft doorstaan.Vooral het drumgeluid vind ik,zeker tegenwoordig best lelijk klinken.Best wel opvallend want bij een beetje vergelijkbare bands uit het begin van de jaren tachtig (Simple minds,Echo & the Bunnymen,Big country en de hierboven al genoemde the Scars) heb ik dat gevoel/probleem helemaal niet.
Verder wel een goede vocale prestatie van Bono en een aantal aardige gitaarlijnen/riffs van the Edge maar meer dan drie sterren kan ik er nog steeds niet voor geven.

Teleurstellend tweede album, met weinig memorabele tracks en een Bono die klinkt alsof hij de meeste van zijn zangpartijen in een dronken bui heeft opgenomen. Verder doet het songmateriaal nogal geïmproviseerd aan; de meeste tracks rommelen maar een beetje door zonder ergens heen te gaan. Met afstand mijn minst favoriete album van de band.

War (1983) was mijn persoonlijke debuutplaat van U2, de eerste van hen die ik in zijn geheel hoorde. Niet lang daarna volgden voorgangers Boy en October, voor mij opgenomen door een vriendin. De eerste twee U2’s beleefde ik als een dubbelalbum, een tweeluik van twee bij elkaar horende platen.
Ik was daarbij al goed opgewarmd: in juni 1981 hoorde ik op de KRO-radio en las ik in Oor hoeveel indruk de groep met Pinksteren op Pinkpop maakte. Zie daarover dit blog en hetgeen Pinkpop zelf erover schrijft.
Het jaar erop deed een concert bij Veronica, met enkele maanden later de eerste hit bij ons, er nog een schepje bovenop. Als liefhebber van zowel hardrockende gitaren als new wave vormde U2 een perfecte combinatie van mijn voorkeuren, met bovendien indringende zang van Bono.

In 1983 waren we gewend geraakt aan een volle productie met een grote drumsound, als in een badkamer. Daarmee vergeleken klinken de eerste twee van U2 vrij iel, ik vond ze zelfs bijna als demo’s klinken. Dat gevoel is echter verdwenen.
Net als op Boy hoorde ik hier zeer energieke en luide gitaarwave, gedragen door de pompende ritmesectie van Mullen en Clayton. De sfeer is positief met liedtitels als Gloria en Rejoice, al had ik dat toen niet door: ik moest denken aan Gloria (1966) van die andere Ier, Van Morrison met de groep Them, een liedje dat regelmatig op de radio voorbij kwam. Maar dan toch veel liever de U2-editie!

En verder waren er nieuwe geluiden: Adam Clayton slapte op zijn bas in Gloria, The Edge raakte soms een piano aan zoals in I Fall Down waarin ook een akoestische gitaar klinkt. Meest verrassend: de (kleine) doedelzakken in Tomorrow, dat kant 2 opent. Een nummer dat bovendien fraai is opgebouwd. Van de blazers in With a Shout (Jerusalem) was ik minder gecharmeerd.
Tot mijn verbazing was het mooiste nummer tevens het rustigste: het titellied. Piano en melancholie overheersen in October dat bovendien een intrigerende tekst bevat. Verder hield ik vooral van de uptempo nummers, waarvan het nodige klinkt.

Op Wikipedia lees ik over de nodige problemen rond de totstandkoming van het album. Met die kennis is het helemaal knap om te weten dat hun tweede wederom zoveel sterke composities bevat. In 2008 verscheen net als van Boy een Deluxe editie van October, waarbij onder andere de genoemde eerste hit in Nederland. Dat was I Will Follow in de versie zoals de groep die in mei 1982 speelde in ’t Heem in het woeste Hattem, uitgezonden door Veronica; het verscheen eind augustus dat jaar, piekte begin oktober op #12 in de Top 40, werd in de Nationale Hitparade #12 en in de BRT Top 30 #21.

Opvallend hoe fris dit plaatje is gebleven. Wat me nu weer opvalt: de liedtitels die op de voorzijde van de hoes staan in plaats van achterop. Ook al eigenwijs.