Gene Clark - No Other (1974)

Tot mijn verbazing zie ik dat hier nog niets over geschreven heb. Merkwaardig, want Gene Clark heeft mij toch een groot deel van mijn leven begeleid (op mijn "wandeling des levens", niet als backup musician bedoel ik natuurlijk, hoewel ik tegen dat laatste ook geen bezwaar zou hebben gehad).

Vooraf moet ik zeggen dat ik deze plaat heb leren kennen toen het nog gewoon "een plaat van Gene Clark" was en er nog geen reputatie van cocaine-fueled cult masterpiece aan kleefde. Natuurlijk vielen me wel een aantal verschillen met White light op: de arrangementen waren uitgebreider, de koortjes aanweziger en de nummers vooral aanzienlijk lánger (bijna 5½ minuut in plaats van bijna 4, met dank aan de 8'10 van Some misunderstanding). Maar al die verschillen wogen voor mij niet op tegen de overeenkomsten: Clarks warme stem, zijn introspectieve teksten, de uitgebalanceerde arrangementen en de sterke nummers. (Okee, hoe Clark er op beide hoezen uitzag verschilde ook wel.)

Pas toen ik ouder werd begon ik te horen dat er een aantal dingen niet "klopte", en dat je op een plaat van iemand die je ergens tussen de country en de folk zou kunnen rangschikken niet per se elektrische piano's, cello's en psychedelica zou verwachten. Maar ja, dat zijn de voordelen van de jeugd, ik accepteerde toen platen zoals ze waren, niet zoals ik dacht dat ze zouden moeten zijn, dus afwijkingen van de norm nam ik voor zoete koek aan. Jammer, dat verlies van die onschuld, ook bij muzikanten (zouden de latere Eagles ooit nog zo'n bizar en eclectisch maar vooral ontzettend leuk nummer als Earlybird hebben kunnen opnemen?).

Ik zou over deze plaat gemakkelijk pagina's vol kunnen schrijven, maar wat mij nú vooral aanspreekt is het feit dat er sommige "unieke geluiden" op staan die ik eigenlijk nog nooit eerder ben tegengekomen. Voorbeeld: toen ik Grandma's hands van Bill Withers voor het eerst draaide hoorde ik daar een bepaald gitaargeluid in dat me héél bekend voorkwam, maar ik kon het niet plaatsen. Ik heb er toen een paar dagen mee rondgelopen, en plotseling wist ik het: dat gitaargeluid deed me ontzettend denken aan de gedempte "bluesy" loopjes van Stephen Stills op de tweede helft van het titelnummer van Déjà vu. Eureka! Toen pakte ik het boekje van de CD van Bill Withers er eens bij, en wie speelde daar mee. . .

Kortom, dat gitaargeluid was zeer apart en echt helemaal iets eigens "van" Stills (voor míj althans, andere luisteraars kennen het misschien wel van vele andere platen van ook andere gitaristen dan Stills). Ontzettend knap eigenlijk als je zo'n geluidje kunt produceren dat met jou persoonlijk verbonden raakt en dat helemaal bij jóú hoort (andere voorbeelden zijn voor mij het gitaargeluid van Mark Knopfler, of dat van The Edge, en natuurlijk de fretloze bas uit de jaren 80 van Mick Karn en Pino Palladino).

Ook op No other staan een paar van die geluiden, bepaalde atmosferische eigenaardigheden die me opvallen omdat ik besef dat ik die eigenlijk nog nooit op welke plaat dan ook heb gehoord. (Nogmaals, dit geldt alleen voor mij, andere luisteraars trekken mischien meteen een heleboel platen met vergelijkbare geluiden uit de kast. . .) Dat zijn bijvoorbeeld het "rare" gitaargeluid van de gitaarsolo's op Silver raven (Martin, is dat de onvolprezen Jesse Ed Davis?) die klinken alsof ze eigenlijk achterstevoren zijn opgenomen, of alsof er phasing overheen is gegaan, of welke al dan niet obscure techniek dan ook - ík vind het in ieder geval sprookjesachtig mooi, en als ik ooit op een andere plaat een vergelijkbare solo zou horen weet ik zeker dat ik meteen zou denken: hee, díé jongen heeft goed naar No other geluisterd!

En de vergelijkbare solo op ongeveer 4'30 van Some misunderstanding is natuurlijk even prachtig, met dat bed van piano, bas en orgel (en misschien heel subtiel nog wel meer instrumenten). Dan begint Clark weer te zingen: "Now I see that in my vision. . ." en dan valt er een prachtige viool in, met een geluid dat veel "scherper" is dan ik ooit ergens heb gehoord - ook weer uniek. En dan die eindsolo (ditmaal niet van Jesse Ed Davis volgens het boekje). . . Hoe subtiel kan een slide klinken?

Andere gevallen van "uniciteit" zijn de combinatie van elektrische piano (of is dat een synthesizer?) en gitaar op het titelnummer, en evenzo dat bizarre koortje bij de laatste passage: "that you don't want no othaaaaaaah", en natuurlijk de manier waarop het koortje boven de begeleiding zweeft bij de "When I'm feeling high. . ."-passage op Strength of strings. Ik zou ook de wah-wah-solo op het einde van From a silver phial willen noemen, maar misschien is die niet zozeer uniek alswel "alleen maar" briljant en perfect passend.

Maar het beste voorbeeld van die unieke geluidsplaatjes is voor mij Lady of the North. Zoals Johnny Rogan in zijn liefdevolle CD-boekje schrijft: "Piano, violin, wah wah guitar and cello interfuse until you start hearing instruments that aren't even there." In feite dus vier gewone herkenbare instrumenten, maar wat ze samen en door elkaar heen spelend laten horen (eerst na 2'05, dan na 4'10, dan na het valse einde) is een geluidsbeeld dat zó uniek is dat ik het nooit ergens anders heb gehoord.

Als ik er tenslotte één favoriet nummer uit zou mogen lichten, dan is dat Some misunderstanding. Bij White light prees ik Where my love lies asleep "vanwege de durf om na de slotakkoorden van elk couplet de muziek te laten 'ademen', niet op te vullen met een solo of blazers maar enkel de eenzame nootjes van een akoestische gitaar te laten klinken." In zekere zin geldt datzelfde voor Some misunderstanding, waar Clark elke regel tot z'n maximale elasticiteit durft op te rekken (met dank aan zijn stem die hij hier op de hoogste "wegsterf-en-terugkom-en-wegsterf"-stand zet, ik weet ook niet hoe ik die techniek anders moet noemen of omschrijven, technische bagage ontbreekt mij hier). Het gevolg is dat een nummer met slechts drie coupletjes opgerekt wordt tot meer dan acht minuten zonder dat ik echter het idee krijg dat het nou een ontzettend làng nummer is. Dank ook aan Bill Cuomo en zijn magische "Rheem organ", een waarlijk zalvend geluid dat ik met niets anders dan het "Lowry organ" van Garth Hudson op Northern lights - southern cross van The Band durf te vergelijken.

Lul ik teveel? Dat krijg je ervan wanneer je je waagt aan een plaat met meer persoonlijke associaties dan je kunt opschrijven. Nou vooruit, één persoonlijk detail dan nog. Een jaar lang had ik een relatie met iemand, maar toen begonnen we ons toch af te vragen of we wel met elkaar wilden doorgaan. Onafhankelijk van elkaar dachten we daarover na, en na een paar dagen piekeren draaide ik bij toeval dit album en hoorde ik opeens Gene Clark zingen: "The longer you're in one place, the harder it is to leave." De volgende dag had ik het uitgemaakt. Natuurlijk had The true one mij er niet toe aangezet om het uit te maken, ik denk zelf dat ik onbewust al tot die beslissing neigde, en op dat moment maakte dat éne zinnetje duidelijk welke kant ik eigenlijk op wilde - als ik op dat moment een nummer met de strekking van Let's stick together had gedraaid had me dat er ongetwijfeld niet toe aangezet om toch maar door te gaan, die éne zin was gewoon de catalyst. Maar popmuziek heeft zelden directer in mijn leven ingegrepen.

Voor wie tot hier is gekomen, dank voor de aandacht.

Vrij storend, dat geleuter over stembereik en zo. Waar het toch om gaat is immers de passie voor de muziek. Die vlamt bij mij weer hoog op bij het beluisteren van dit album. Ik was al goed bekend met Clark zijn stem en de ongekende emotionele impact ervan. Voor dit album had ik wat meer reserves. Clarks zeggingskracht zou volgens menigeen al danig door cocaïne zijn aangetast bij het maken van dit album. Daarnaast beschouwden sommigen hem als overgeproduceerd. Opnamebudgetten werden dan ook menigmaal overschreden. Het is waar, Clark heeft weinig meer nodig dan zijn stem en gitaar om je diep te raken en er wordt hier veel meer van stal gehaald. Niets daaraan wat mij echter stoort. Het materiaal is uiterst sterk en geen lichte kost. Country rock meets Pink Floyd is hier wel eens over gezegd. Voor wie zich hier in vast bijt openbaart zich echter een uniek meesterwerk!

Gene Clark is van Tipton, Missouri, USA. Tipton is een plaatsje tussen St Louis en Kansas City in. Zijn jeugd bracht hij door in Kansas en dat is het midden van Midden Amerika, de meest eenzame plek van dat land. In the USA gebeurt alles langs haar kusten. Het binnenland is praktisch leeg. Op jonge leeftijd was Gene dus een eenzame ziel. Hij werd door the New Christy Minstrels ontdekt waardoor zijn blikveld iets werd verruimd. Via een jukebox hoorde hij ‘She Loves You’ van the Beatles. Hij speelde het direct 50x af en wist toen dat het tijd was af te reizen naar Californie. Dat werd Los Angeles. Hij ontmoette Jim McGuinn en vormde samen met David Crosby, the Jet Sets dat vervolgens the Byrds werd. Het songmateriaal van the Byrds bestond uit Dylan- en Clark nummers. De groep had veel succes. The Byrds werden the Beatles van the USA. Zijn verblijf in de groep was eindig omdat Gene last had van vliegangst en zijn bandleden van jaloezie. Die vliegangst zorgde ervoor dat the Byrds beperkt op tournee konden gaan. En als Gene op tournee ging, kon dat alleen met veel drank. Het werd het begin van zijn einde. Die jaloezie kwam doordat Gene meer geld ving door de royalties. Gene, een gevoelige ziel, verliet the Byrds in 1966 en kreeg prompt een individueel platen- contract. Hij en niet McGuinn was immers de ziel van de succesvolle Byrds. Zijn 1e solowerk was met the Gosdin Brothers. In wezen was het Gene himself. Het vermelden van the Gosdin Brothers was een PR stunt om het image van het groepje wat omhoog te duwen. Nooit meer iets van gehoord. Eigenlijk begint met deze plaat de country rock. Voor het eerst zijn country instrumenten (viool, mandoline, banjo) te horen op een popplaat. Hierna kwam Gene’s ‘new grass’ periode met Doug Dillard wat leidde tot het fantastische Fantastic Expedition Of Dillard & Clark (1968).
Het werd tijd voor een echte solocarriere. De 1e worp werd White Light (1971), zijn op 1 na beste album. Het is een wat kale, akoestische plaat. Roadmaster (1973) was de opstap naar zijn meesterwerk No Other (1974). Gene had weer eens de overstap gemaakt naar een andere platenmaatschappij en dat betekende budget. No Other werd een dure, rijk georkestreerde maar ook geweldige plaat. Ik hoorde het album voor de 1e keer en was direct verkocht. Het was 1 van de momenten in mijn leven dat ik een openbaring kreeg. Dat komt niet al te vaak voor.
No Other werd geen commercieel succes. Het veroorzaakte bij Gene onzekerheid hoe hij als muzikant verder moest. Bovendien was de plaat de reden dat vrouw Carlie van hem scheidde. Gene doet daar verslag van op Two Sides To Every Story (1977). Deze 2 zaken zorgden voor een stimulans van zijn drank- en drugsgebruik. Met Hillman en McGuinn maakte hij daarna 2 platen die opvielen door een gladde productie inclusief discoritme. De volgende stap was de oprichting van een groep met de welluidende naam: The 20th Anniversary Of The Byrds. Het werd al snel afgekort tot the Byrds. Gevolg: ruzie in de tent. Tussen Clark en McGuinn/Hillman/Crosby is het nooit meer goed gekomen. Gene’s gezondheid begon te lijden onder zijn intensieve levensstijl. Hij kreeg last van maagzweren. In 1988 werd een deel van zijn maag weg geopereerd. In 1991 stierf hij op 46-jarige leeftijd thuis in zijn woning aan zee in Mendocino, Californië. De oorzaak was een maagbloeding. Hij werd begraven in Tipton. Op zijn grafzerk kwam te staan: Gene Clark – No Other. En zo is het.

De hoogtepunten uit Gene’s solocarriere zijn: White Light, Roadmaster en vooral No Other.
White Light (1971) is grotendeels een akoestische plaat. 1971 was een goed jaar voor singer songwriters. Neil Young en James Taylor waren doorgebroken. Alle seinen stonden op groen voor Gene. Het kon niet mis gaan. Bovendien was Gene net getrouwd en druk aan het afkicken.
De plaat is enigszins saai doch zeer aardig. Niet voor niets werd het door de muziekcritici tot de plaat van het jaar gekozen. Toch ging het mis. En het is nog steeds niet duidelijk waarom? Was het Gene’s vliegangst die ervoor zorgde dat de promotie van het album ongeveer nihil was? Was het Gene’s slechte karma van dat moment? Kunnen we nog iemand anders de schuld geven?
Roadmaster (1973) is een tussendoortje. Een plaat die in het verlengde ligt van White Light met meer instrumenten en minder aanstekelijke deuntjes. Roadmaster werd oorspronkelijk alleen in Nederland uitgebracht. Het moge duidelijk zijn dat ook dit album ongemerkt bleef.
En toen kwam No Other (1974). Producer was Thomas Jefferson Kaye. Kaye is iemand die overdrijft ook in zijn ambities. Hij wilde minimaal het werk van Phil Spector en Brian Wilson evenaren. Alle toentertijd bekende sessiemuzikanten deden mee op Gene’s magnum opus. Gene’s country folksongs werden ondergedompeld in een bad van achtergrondzang, overdubs en orkestarrangementen. Het resultaat is ‘cosmic American music’, een mix van de beste muziek die de Nieuwe Wereld tot dan toe had opgeleverd. Een overvloed aan onverwachtse geluiden bij elkaar gehouden door de melancholieke stem van Gene. En dan hebben we het nog niet gehad over zijn vaak sublieme teksten: 'Words can be empty/ Though filled with sound/ Stoned numb and/Drifting hard to be profound (Life’s Greatest Fool), I am always high/ I am always low/ There is always change/ Hear the strings are bending in harmony/ Not so far from the breaking on the cosmic range' (Strenght of Strings) en tenslotte: Now I see that in my visions/ That my eyes are seeing twice/ Once for every expectation/ And once for what I realize' (Some Misunderstanding).

Carlie Clark was met haar kinderen Gene nagereisd van Mendocino naar Los Angeles. Ze wilde ervoor te zorgen dat het huiselijke leven zo goed mogelijk kon worden voortgezet tijdens de opnames van No Other. Echter de verleidingen waren te groot voor Gene. ‘Lady Of The North’ is een aubade aan Carlie. Het is geschreven door Gene onder invloed van cocaine. Zijn terugval naar oude gewoontes is de reden geweest van hun echtscheiding. Producer Kaye was –traditioneel voor hem- zwaar over het plaatbudget heen gegaan. Er was geen geld beschikbaar voor promotie en er stonden geen hitsingles op. No Other is bekend geworden als 1 van de kostbaarste mislukkingen uit de Amerikaanse platengeschiedenis. Het inzicht is pas later gekomen. No Other doet recht aan zijn titel, maakt zijn titel waar. Het is een muzikaal panorama, uniek in zijn soort.
(Uit: Van Melancholie Tot Herrie – Jan Koenis)

Gene Clark. Een naam die zeker een belletje doet rinkelen, en wel meer dan één. Ik kende van hem, alvorens Edgar18 dit album aan wist te bevelen in dit fijne topic, vooral zijn samenwerking met Doug Dillard uit 1968, The Fantastic Expedition. En ik wist ook wel dat hij, vooral in de vroege jaren, songschrijver was bij The Byrds, een band waar Clark een soort haat-liefdeverhouding mee had, in die zin dat de liefde steeds weer om de hoek kwam loeren, maar uiteindelijk altijd omsloeg in desillusie.

Het typeert de man wel een beetje, die knipperlichtrelatie. Gene Clark was naar verluidt niet bepaald een vrolijke spring-in-het-veld, en wist zijn ziel gelukkig nog grotendeels bloot te leggen in zijn muziek, anders was hij wellicht al veel eerder naar de Eeuwige Jachtvelden verwezen door overmatige drugsconsumptie. Maar goed, over naar de muziek.

No Other is het vierde solo-album van Gene Clark, en - als ik de ratings hier op MuMe, maar bijvoorbeeld ook op RYM mag geloven - is het zijn beste. Nochtans werd de plaat kort na de release verguisd door de critici, een klap die Clark nooit echt te boven is gekomen. De erkenning kwam, zoals wel vaker, postuum. Dan wordt je er ook alweer aan herinnerd dat de wereld een cynische modderpoel is.

Nou, wat mij betreft is die erkenning meer dan terecht. No Other is een singer-songwriterplaat met country-invloeden, maar tegelijk zoveel meer. Zo is de titeltrack overgoten met een heerlijk psychedelisch sausje, dat me aan oude Pink Floyd (mét Syd Barrett) doet denken, maar ook aan Grateful Dead. Silver Raven is een masterclass in songschrijven. Strength of Strings breekt na een perfecte intro van anderhalve minuut open met scheurende gitaar, keyboard en imposante samenzang. De tekst heeft iets van een psychedelische apocalyps.

Zo valt er voor elke song wel iets te zeggen, maar mijn favoriet is de langste song van het album, Some Misunderstanding. Hoe mooi Clark hier zingt, het lijkt wel van een andere wereld. Zo breekbaar en rotsvast tegelijk. Telkens de passage "We all need a fix, at a time like this, but doesn't it feel good to stay alive" de revue passeert, treft het me onverbiddelijk. De gitaarcoda aan het eind is ook erg fraai.

Wonderschone plaat. Deze zou na verloop van tijd wel eens kunnen toetreden tot mijn gekoesterde kring met favoriete albums.

4,5 sterren

Waarschijnlijk mijn meest gedraaide plaat van de laatste twee maanden, daarvoor nog totaal onbekend. Ik had hem eens opgezet omdat Edgar18 hem had getipt in een topic dat ik oppervlakkig volg (zie berichten hierboven).

Gene Clark? Die kende ik van The Fantastic Expedition of Dillard & Clark, ooit door mij vanwege het belachelijke stemgemiddelde uit een uitverkoopbak gevist, en van de vroege Eagles, waar ik weinig van weet. Country-rock is normaal ook niet echt mijn genre.

Bij het draaien van de plaat had ik weinig verwachtingen, maar bij 'Strength of Strings' gebeurde er iets. Zo'n sensor ging af, zoals je hebt als enigszins cynische muziekliefhebber. Je weet nog niet echt wat je ergens van vindt, maar je hoort iets dat je raakt. Een aantal weken verder zit mijn voorkeur inmiddels stevig op de b-kant, met name het in bittere levenswijsheid gedrenkte 'Some Misunderstanding'.

Wat precies de succesformule is van deze plaat is moeilijk onder woorden te brengen. Het woord 'psychedelisch' is zo vaak gebruikt dat het betekenisloos is geworden, maar ergens tussen het schrijven van de liedjes terwijl hij uitkeek over de oceaan, en de wat megalomane productie bereikt Clark een waarlijk etherische golflengte, die bijna een halve eeuw later nog niets aan meeslependheid heeft ingeboet.

Vandaag kwam ik deze op vinyl tegen en heb ik hem aangeschaft. Bij herbeluistering moet ik hier in ieder geval 4,5* aan uitdelen en erkennen: goede tip, Edgar. Binnenkort Dillard & Clark eens een tweede kans geven.

Ik heb dit album - na twee jaar - weer eens aandachtig beluisterd. En daarna gevolgd door dat andere prachtalbum van Gene Clark: White Light. En hoewel het beide nog altijd erg fraaie albums zijn, ervaar ik ze nu toch wat anders dan vroeger.

De twee albums verschillen nogal van aard: de productie van White Light is ingetogen en ook intiem, terwijl No Other qua productie erg 'vol' is.

Maar ik vind de kwaliteit van de songs op dit album nogal wisselend. Zo is het openingsnummer niet meer dan een middelmatig countryrock nummer, maar wat doet dat gospelkoortje daar nu toch?. Gelukkig volgt dan direct een van de hoogtepunten in de vorm van Silver Raven. Prachtsong.

Het titelnummer is ook fraai, maar dan volgt Strength of Strings. Zeker niet slecht, maar het doet mij toch wel heel erg veel denken aan Words (Between the Lines of Age) op Neil Young's Harvest.

Tja, en dan de productie, die regelmatig neigt naar het bombastische. Daar ben ik op zijn tijd zeker niet vies van. Maar het kan zeker beter: luister direct na No Other eens naar Souvenirs van Dan Fogelberg en misschien ben ik dan niet de enige die dat album toch beter vind.

Conclusie: blijft een aangenaam album, maar toch een halfje eraf.