Roland Orzabal en Curt Smith van Tears For Fears veroveren de wereld met Shout en onderstrepen dit singlesucces vervolgens met het net zo goed opgepakte Everybody Wants to Rule the World. Songs from the Big Chair is de grote doorbraakplaat. Toch piekt deze plaat in het Verenigde Koninkrijk net niet bovenaan de albumlijsten, iets wat ze daar wel met de eersteling The Hurting klaarspelen.
Zelf ben ik dan enkel bekend met de Change single die het in Nederland wel tot de hitparade schopt, maar ook ik word in eerste instantie door het krachtige Shout overrompeld. Muziekzenders haken op het Tears For Fears fenomeen in, en zo komen er op een avond twee memorabele concerten op televisie voorbij; Depeche Mode Live In Hamburg en Tears For Fears Live at Hammersmith Odeon. Een bijzonder sleutelmoment welke vervolgens veel invloed op mijn muzikale ontplooiing heeft, ik ben in ieder geval om en bevangen geraakt door het Tears For Fears virus.
Het valt te betwisten welke plaat beter is. Songs from the Big Chair is absoluut veelzijdiger en warmer. Ze leggen daar veel soul in hun tracks, en dat hoor je overduidelijker terug. The Hurting is daarentegen directer, killer en duisterder. Een echte jaren tachtig tienerplaat. Ik denk dat mijn kennismaking dus ergens in 1985 is geweest. De puberteit wacht zijn kans af om het onzekere toekomstperspectief van deze twaalfjarige te ontwrichten. Is The Hurting dan de ideale plaat om je door deze periode heen te helpen? Absoluut niet, maar je verlangt dan vooral naar identificatie en herkenning. Nou die zit er meer dan genoeg in de oerschreeuw van The Hurting.
Tears For Fears; met de twee boegbeelden Roland Orzabal en Curt Smith die elkaar op elke bandfoto amper in de ogen aankijken. Een op scheiding staand stel die elkaar geen blik waardig gunt. Het wekt in ieder geval de indruk dat die verhoudingen binnen Tears For Fears niet echt geweldig zijn. Roland Orzabal is het grote talent, de songsmit die de meest prachtige songs schrijft en zich vervolgens tot een veelzijdige muzikant ontwikkelt. Curt Smith, het knappe tieneridool, die met zijn zachte stem vele meisjesharten verovert. Je vergeet onderhand dat Tears For Fears verder dan ook nog uit drummer Manny Elias en toetsenist Ian Stanley bestaat. Die staan op vrijwel geen enkele groepsfoto afgebeeld en verdwijnen na de eerste twee albums stilletjes uit beeld. Alles draait om Roland Orzabal en Curt Smith, en daarna al snel enkel om Roland Orzabal.
Het verhaal krijgt echter eerder al vorm bij de aanstekelijke ska wave van The Graduate, waar dit duo buiten een paar televisie optredens om, zichzelf niet in de kijker speelt. De ska revival is lichtelijk op zijn retour, en de synthpop kondigt zich aan. Boegbeelden als Depeche Mode, Orchestral Manoeuvres In The Dark, A Flock Of Seagulls en The Human League leggen een breed fundament neer, welke veelzijdige mogelijkheden biedt. Die grijze cultuurswitch zorgt voor een diepere zwaardere invalshoek, de erfenis van de disco heeft tevens zijn sporen nagelaten. Ideaal dus om je in voort te bewegen, te dansen en te vergeten. Toch mag je Tears For Fears niet in deze fase als een eenvoudige synthpop band afschilderen. De gitaarpartijen van Roland Orzabal hebben nog niet de overmacht, maar zijn wel al prominent aanwezig.
De oorspronkelijke Tears For Fears geboorte komt dus vrij snel na het einde van The Graduate tot stand. De Suffer the Children single release is bijna een exacte copy van de eerste Orchestral Manoeuvres In The Dark nummers. De track handelt over de reinheid en onschuld van kinderen, en het zinloos trachten om deze zo lang mogelijk tegen de boze wereld beschermen. Het is nog wat krullig, en de blikkerige zang ligt absoluut niet lekker in de mix, daar valt zeker nog wat winst te halen. De The Hurting uitvoering is strakker, dromeriger, heeft scherpere gitaaruithalen en betere drumcomputer beats. Toch blijft het een gemiste kans dat Manny Elias er geen levende percussiepartijen aan toevoegt. Het zal wel niet helemaal in dat tijdsbeeld passen.
Vervolgens wordt Pale Shelter in zijn oervorm gelanceerd. Een grimmig nummer welke in mijn oren behoorlijk veel raakvlakken met het gure Such a Shame van Talk Talk heeft. Waarschijnlijk komt dit mede omdat beide bands een herkenbaar The Roland Jupiter-8 synthesizer geluid gebruiken. Dat is verder een technisch verhaal, waar ik niet teveel aandacht aan wil besteden, daar zijn de kenners weer voor. Het schept in ieder geval het romantische beeld van koude opnameruimtes, zonder verwarming, zonder daglicht. Pale Shelter; een liefdeloos onderdak. Niet alleen de winters waren koud, ook de relaties waren gevoelloos en koud. Maar Pale Shelter wordt dan ook niet omarmt, dus die titel heeft een dubbele betekenis, pas na de The Hurting release revancheert de track zich.
Het prachtige Mad World kondigt de ommekeer aan. Curt Smith neemt de dromerige leadzang voor zijn rekening, zodat Roland Orzabal zich in de video met zijn woest bewegende Chinese gevechtssportdans kan bezighouden. Voor mij versterkt die clip hiermee wel de kracht van Mad World. Curt Smith is hoe dan ook net een zachtere persoonlijkheid, die moeilijk zijn kwaadheid in bedwang houdt en al jammerend tegen zijn tranen vecht. Dat Tears For Fears de meest geschikte bandnaam is, blijkt dan wel weer eens. We leven in een vervreemde gekke verziekte wereld; gevuld met tegenstrijdigheden en heel veel angst. Mad World is het themalied van de barre jaren tachtig, en is nooit zo actueel geweest als nu. De No Future punkgedachte is geen boze droom meer, het is de realiteit. Mad World verandert het tragikomische aspect in enkel tragiek.
Change is een waardige opvolger. In pakkende sloganvorm wordt de boodschap in bijna kindertaal kort en bondig verkondigt. Verander de wereld en begin bij jezelf. Zo gemakkelijk kan het zijn. De haastige Oosterse percussie creëert echter een vluchtig haastig schetsbeeld, waarin men geen tijd in acht neemt om deze metamorfose in gang te zetten. Het zijn de door Curt Smith gezongen singles die net wat beter scoren. Hij heeft een melancholische ingetogenheid in zijn stemgeluid, welke net wat overtuigender die diepgang overdraagt. Er zit tevens iets van jeugdig verlangen in, maar ook veel verbazing en twijfel.
In het therapeutische The Hurting titelstuk gaat het tweetal gezamenlijk het gevecht met de geestelijk pijn aan. Een strijdlied voor een verloren gaande generatie. Een cadeau om ze door deze moeilijke uren heen te helpen. Het is een bewustwording dat dromen niet eeuwig voortduren. Open je ogen, en leer om opnieuw te leven, te ademen en te ervaren. The Hurting is de geboorte, een transformatie komt slechts tot gang, als je alles opnieuw over kan doen. Terug naar de beginselen dus, de primaire basis. Het uitgangspunt is het NU, al vergeten we het verleden niet en leren we hopelijk van de gemaakte fouten.
Ideas as Opiates is een dwarse pianoballad, waarbij juist Roland Orzabal die hoge vocale regionen opzoekt. Dit weet hij later nog een bij I Believe te evenaren, zelfs te overtreffen. Als een zanger zich zo kwetsbaar en open opstelt is het voor saxofonist Mel Collins een inkoppertje om dit al snerpend gemeen blazend af te maken. De leugen regeert en heeft genoeg aanhangers die in deze voorgeprogrammeerde machtsvisie geloven. George Orwells 1984 is slechts een jaarwisseling verderop. Big Brother Is Watching You. En net als Mad World is Ideas as Opiates een profetisch nummer welke zich helaas ook in het heden aan die verharde waanzin verbindt.
De emotionele Memories Fade noodkreet confronteert je met een onafgesloten verleden. Juist op de momenten dat je nog leert om te voelen en te waarnemen, moet je gevoelloos daarvan afscheid nemen. Je kan littekens wel dichtschroeien, daaronder branden de wonden hevig door. Is het mogelijk om door te groeien als je onderdrukt klein en nietig gehouden wordt. Kan je liefde ervaren of is dit slechts een begrip in de schoolboeken. Meer dan ooit zoekt Tears For Fears de verbondenheid bij de donkere dolende zielenkrochten van de postpunk op. Totale overgave en vervolgens weer die mooie gastrol van meesterblazer Mel Collins.
Het deprimerende Watch Me Bleed handelt over onzichtbare pijn. Het psychische leed en het gevecht tegen de tranen. Geen wonder dat die slaggitaar er zo heftig inhakt. Elke akkoordaanraking dringt dieper de ziel binnen. In deze jeugdige fase van je bestaan verwacht je nog dat de toekomst te veranderen is. Pas als je jezelf hier verdoofd lamgeslagen bij neerlegt wordt het draaglijk. Het Kill Your Darlings aspect van een verhaal zodanig in te korten, om het verdriet maar niet te ervaren. Watch Me Bleed is het hulpeloos wegkijken, puur gericht om te overleven.
Het beklemmende chaotische luidruchtige The Prisoner meet zich met de meest donkere kanten van The Cure tijdens Pornography, en heeft datzelfde destructieve industriële als Some Great Reward van Depeche Mode. Tijdsmonumenten waarbij ze aan het fundament knagen, zwartgallig als de pest. Een claustrofobische verslaglegging van een persoon die zijn angsten voor kleine ruimtes overwint, omdat de buitenwereld nog gevaarlijker aanvoelt. Gevangen in je eigen neergaande gemoedstoestand, die als een achtbaan elke seconde sneller de afgrond nadert.
Er zitten veel ritmische Trevor Horne verwijzingen in Start of the Breakdown. Het is echter Curt Smith die zich hier zo sterk als bassist profileert. Alsof hij al die negatieve energie tot het einde heeft opgespaard om daar dan een positieve wending aan te geven. Als Start of the Breakdown een zenuwinzinking aankondigt, dan is dit vooral voor Roland Orzabal van toepassing. Curt Smith houdt zich juist sterk staande. The Hurting is therapeutisch afzien, maar ook therapeutisch genezend.