Porcupine Tree - Fear of a Blank Planet (2007)

Erg mooi idd maar legt het wat mij betreft ruim af tegen My Ashes. Ach dit album is een groot 'eargasm'

Geen slecht nummer, maar haalt het niet van Sentimental, in de verste verte niet zelfs.

Geïnspireerd op het boek Lunar Park van Bret Easton Ellis kwam het negende album Fear of a Blank Planet van Porcupine Tree tot stand. Het album verteld het verhaal vanuit zoon Robby, een kind dat zijn tijd doorbrengt in het tijdperk van de massamedia en de snelle ontwikkelingen op technologisch gebied. Het album vormt één geheel en kan in een zitting van ruim 50 minuten worden doorlopen.

De angst en depressies komen binnenzetten in de intrigerende gitaarklanken van de titeltrack. De melodieuze onderlaag van keyboards vormt het isolement waarbinnen de hoofdpersoon zich bevindt. De teksten vinden letterlijk hun woorden terug in het bijbehorende boek. My Ashes is het momentum van Richard Barbieri, die verantwoordelijk was voor de geschreven melodieën. Het nummer bouwt zich in alle rust op naar de complexiteit van Anesthetize. De drie delen waaruit het ruim een kwartier durende nummer bestaat vangt aan met de intensieve drumsectie, waarin de hoofdpersoon Robby de weg onder zijn voeten voelt wegglijden. In het tweede gedeelte drijven de gitaren de angst van verslavingen in. Vastgekluisterd aan de tv verliest Robby het bewustzijn in het stevige klankenpalet. De metalriffs voeren je naar het melodieuze laatste deel waar de golven van het water de gedachtestroom in gang zetten. De kille sfeer vindt zijn vervolg in het ouder worden op Sentimental. De gedachten aan vroegere tijden toen de internetindustrie nog niet bestond en alles zijn gangetje ging voeren de emotionele zang van Wilson aan. Het bedrukkende Way Out of Here toont het totaal isolement van Buddy en het sociale contact dat verwatert. Het hevige gitaarwerk van Wilson krijgt de ondersteuning van Robert Fripp’s (King Crimson) soundscapes. De mentale gesteldheid gaat achteruit in het samenkomen van drums en de experimentele klanken. Op afsluiter Sleep Together vindt de ondergang plaats in de drukkende elektronische klanken en de bombast aan gitaren.

Fear of a Blank Planet benadrukt de koerswijziging naar de krachtige uitbarstingen en evaluerende elektronische klanken. Zowel met zijn tekstuele uitingen als de complexe muzikale structuur vindt Wilson de richting naar zijn solowerk.

4*

Afkomstig van Platendraaier..

Deze gaat in de Top10. Nog maar sinds kort op de hoogte van het bestaan van Wilson/Porcupine Tree, wat is dit ongelooflijk prachtige muziek...

Over Porcupine Tree had ik nog niets geschreven zo blijkt. Bij deze dus.

Het latere materiaal van Porcupine Tree (met name de trifecta In Absentia - Deadwing - Fear of a Blank Planet) wordt vaak weleens in een adem met Tool genoemd. De muziek welke Porcupine Tree op deze albums ten gehore brengt is, net als de muziek van Tool, moeilijk in een welbepaalde categorie te plaatsen. De albums komen tot stand in een periode waar opperhoofd Steven Wilson - tot dusver altijd kleurend binnen de door prog rock afgebakende lijnen - een tikje teveel met Opeth's eigen Mikael Akerfeldt begint rond te hangen en waarin zijn liefde voor Meshuggah volledig tot bloei komt. Zo geschiedde: de muziek van PT wordt aangespekt met een behoorlijke scheut metal en de band vindt - net zoals Tool - zowel aansluiting bij het progressieve rockcircuit als bij de metaalhoofden. Te metal om nog als gewone "prog rock" bestempeld te worden, maar nu ook weer niet zo ontzettend metal om volledig omarmd te worden door de underground black/death/thrash puristen en kvltisten van de wereld. Zelf maak ik me er niet moe aan; ik klasseer de latere Porcupine Tree albums, net als Tool, gewoon bij de rest van mijn metal-collectie. Lekker makkelijk toch?

Hoe dan ook; de koers die Porcupine Tree begon met In Absentia en volledig liet ontbolsteren in Deadwing wordt op deze Fear of a Blank Planet gewoon voortgezet. Progressieve rock en psychedelische trip hop worden gecombineerd met bottenbrekende passages van loodzware metalen riffs. De sfeer is uiterst zwaarmoedig en duister. Geen plaats voor feestvreugde hier; vanuit het standpunt van dit album voelt de jeugd van tegenwoordig zich als onder invloed verkerende, sociopathisch-depressief hoopje ellende. Het titelnummer, het meesterlijke "Anesthetize", alsook "Way Out of Here" belichamen met hun duistere opbouw en verrassende wisselwerking tussen psychedelische proggy passages en instrumentale momenten van verpletterende laaggestemde metalriffs de chaotische, rusteloze geestestoestand waar de trippy ballads "Sentimental" en "My Ashes" de bedroefde bedruktheid vormgeven.

Zwakke momenten kent de plaat mijn inziens niet en alle gehelen sluiten geruisloos op mekaar aan. Niet bepaald een plaat om op feestjes te draaien, maar dat zou geen verrassing mogen heten. Om een lang verhaal kort te maken: dit album is verplichte kost dat thuishoort in de collectie van zowel de liefhebber van progressieve rock als de liefhebber van progressieve metal.

"Stoned in the mall the kids play"

Weer moet ik je complementeren voor je mooie stukje bij alweer een geweldig album, ASman. Eén van de belangrijkste ontdekkingen die ik heb gedaan via MusicMeter, deze Fear of a Blank Planet.

Dank Johnny Marr

Deadwing vind ik zowat van hetzelfde niveau als Fear of a Blank Planet. Gelijkaardig qua stijl ook: prog, psychedelia, hard rock en atonale metal in de blender. Van dat album moet ik me binnenkort ook nog een kopietje aanschaffen.

Herinnering aan een fijne nacht

Een blauwe gloed licht op in een zo goed als donkere kamer. Sommige muziekstukken doen het om een of andere reden blijkbaar veel beter op de late avond of in de nacht. Je kunt of je wilt ook niet veel meer doen dan alleen luisteren. Je kijk uit het raam. Het is begonnen te sneeuwen. Zelfs het licht van de lamp in de lantaarnpaal lijkt blauwer en blauwer te kleuren. Je raakt in trans. Het zweven op de betoverende klanken van Sleep Together is als dagdromen om te ontsnappen aan zorgen en de harde realiteit. Als je dan bij een laatste mokerslag van Gavin 'wakker' schrikt en die trommelslagen klinken uiteraard nog wat harder in de duisternis, besef je plotseling dat je zojuist weer een formidabele Porcupine Tree hebt gehoord. Je blijft nog eventjes verbouwereerd in de nu doodstille ruimte hangen en je begrijpt niet goed waarom je deze plaat slechts een paar dagen geleden voor het eerst hebt beluisterd.

Chapeau!

Dit album heeft nu al een tijdje het hoogste gemiddelde cijfer van alle Porcupine Tree albums hier op MuMe. Het feit dat Fear of a Blank Planet niet op ITunes staat (mijn voornaamste bron om muziek te kopen), heeft ervoor gezorgd dat het even heeft geduurd voor ik dit album zelf had beluisterd. Inmiddels heb ik dat wel gedaan, en het valt zeer te begrijpen waarom deze van PT het meeste wordt gewaardeerd.

Zoals al meerdere malen is aangeduid, komt de jeugd van tegenwoordig veelvuldig aan bod op FOABP. Ze zouden zich steeds meer bevinden in hun eigen wereldje, waarbij ze gamen op hun Xbox, luisteren naar de muziek op hun IPod of gebruik maken van geestverruimende middelen. Ook zouden ze geen goede relatie hebben met hun ouders of hun omgeving. Een niet al te positief beeld van de jeugd dus. Het is niet perse een blauwdruk, maar het drukt wel gelijk een stempel.

We beginnen met het titelnummer, Fear of a Blank Planet. Dit nummer kan je al gelijk een samenvatting noemen van het gehele album. Alles wordt hier op een treffende manier verwoord. Ik zeg niet dat het allemaal waar is wat er wordt gezegd, maar je kunt niet ontkennen dat het nummer tekstueel geweldig in elkaar zit. Ook muzikaal gezien vind ik het een magistraal nummer. Het is niet alleen vrij agressief, maar mede door de geweldige synths van Richard Barbieri ook heel sfeervol en duister. Dit is vooral te merken in het refrein en het rustige, laatste gedeelte. Het refrein slaat wat mij betreft de spijker op de kop. Het laat op een geweldige manier de gehele thematiek zien.

How can I be sure I'm here
The pills that I've been taking confuse me
I need to know that someone sees that
There's nothing left. I simply am not here.

Het sfeervolle zet zich voort in alle andere nummers van FOABP, maar als er een nummer is die wat betreft sfeer met vlag en wimpel boven de rest uitsteekt, is dat My Ashes. Niet alleen is het nummer sfeervol door (ja, daar zijn ze weer) de synths, maar ook is dit het nummer waar ik nog enigszins een lichtpuntje kan aantreffen. Het nummer biedt voor mijn gevoel een klein beetje hoop tussen al deze duisternis. Dit gevoel heb ik het meest bij de volgende lyric:

And my ashes find a way beyond the fog
And return to safe the child, that I forgot.

Dit stukje voelt voor mij aan alsof je zojuist een oplossing hebt gevonden voor een mentaal probleem, en hierdoor weer een stukje van de positieve gevoelens die je tijdens je kindertijd had weer terugkomen. Ik kan niet anders dan opnieuw zeer positief te zijn. My Ashes is voor mijn gevoel een van de fijnste nummers van FOABP om te beluisteren, en het liefste wil ik zelfs meezingen met het nummer, omdat dat voor mij nog meer de emotie losweekt.

Dit nummer loopt dan langzaam maar zeker over in Anesthetize. Het langste nummer op deze plaat (hij klokt op 17:42), en het middelpunt van het hele album. Waar je net nog een beetje kon ruiken aan de positiviteit, wordt deze volledig weggewerkt op naar mijn mening het meest duistere nummer van ze allemaal. Het is op te delen in drie soorten duisternis. Het eerste deel voelt als een ingang naar die duisternis, waar je langzaam maar zeker ingesleurd wordt. Zodra de harde gitaren invallen merk je dat er geen weg meer terug is. Je wilt ontsnappen, maar je ziet geen uitweg. En daar komt al gelijk het eerste hoogtepunt van Anesthetize: de gitaarsolo van Alex Lifeson. De gitaar jankt fantastisch en zorgt voor een gevoel waar je kippenvel van kunt krijgen.
Dit zorgt tevens voor een goede overgang naar het tweede deel. Het hardste deel van het lied. Je bent zojuist van harte welkom geheten in de duistere wereld en bent het met tegenzin aan het verkennen. Je voelt alsof je in een heel groot web bent beland. De kraakheldere stem van Steven Wilson versterkt het web alleen maar. Hoe verder je in deze wereld komt, hoe meer je zoiets hebt van: "Ik wil hier weg". Dat staan de duistere krachten niet zomaar toe. Je belandt in een gevecht, waar rond de 11 minuten het hoogtepunt van is. Dit is gelijk mijn tweede hoogtepunt. Het headbang-gevoel neemt mijn ziel dan over. Voor ongeveer twintig seconden al je frustraties wegwerken. Je maakt je los van alles. De duisternis probeert je te pakken te krijgen, maar je bent niet meer in te halen. Het duurt nog even voor je je weet los te wurmen van de ergste vormen van duister, maar het lukt uiteindelijk, wat leidt naar het derde en laatste deel.
Je voelt alsof je getuige bent geweest van een mindfuck, maar de rust is inmiddels wedergekeerd. Je voelt de duisternis nog een heel klein beetje, maar ze kunnen je niet meer die wereld intrekken. Je probeert alles langzaam op een rijtje te zetten. Dat lukt niet zo goed. Je kunt het positieve aanschouwen, maar niet naar je toetrekken. Dat maakt het hard om met al die ervaringen die je zojuist had, om te kunnen gaan. Alleszins een geweldig nummer. Zeer meeslepend, en de thematiek wordt hier weer perfect neergezet. Ik moest in het begin erg wennen, mede door de lengte. Maar daar heb ik nu totaal geen last meer van. Tevens een heel diepe buiging voor Gavin Harrison, die hier excelleert op de drums.

You were holding your hat in the breeze
Turning away from me
In this moment
You were stolen
and there's black across the sun.

Verder naar Sentimental. Een vrij triest nummer als je het mij vraagt, wat gelijk te merken is aan het pianospel. Dat vormt ook gelijk het motief voor het gehele nummer. Je loopt verdwaasd ergens rond, bang voor wat er in de toekomst allemaal komen gaat. Hoe meer je hoort over de wereld, hoe meer je het idee krijgt dat je in de jonge fase van het leven wilt blijven zitten. Een minder sterke tekst, maar voor mij doet het weinig afbreuk aan het nummer. Wel is het naar mijn idee het minst sterke nummer van FOABP. Maar wat wil je, met zo'n sterk album.

Sullen and bored the kids stay
And in this way wish away each day.

Vervolgens gaan we naar de soundscapes, die zijn gemaakt door de heer Robert Fripp. Deze vormen het intro van Way Out of Here. Dit nummer behandelt het gevoel van isolatie dat jongeren kunnen ervaren. Je wilt je steeds meer afsluiten van deze wereld, en je wilt absoluut niet dat iets of iemand zich met jouw leven bemoeit. Een geweldige mix van zacht en hard. Het eerste refrein valt in als een bom. Nog zo'n bominval vind plaats na het eerste ruststuk. Combineer dat met de geweldige stem van Steven Wilson, en je hebt een prachtnummer.

And I can't take the staring, and the sympathy
And I don't like the questions: How do you feel?
How's it going in school?
Do you wanna talk about it?

En dan is er nog maar één nummer te gaan: Sleep Together. Het begint met een ietwat vreemde en ongemakkelijke intro, die gelijk de toon zet voor de rest van het nummer. De muziek en de tekst spreken voor zich. Je wilt ontsnappen uit dit leven, als gevolg van alle druk die op je afkomt. Alles is verbrand of weggegooid, en het enige dat je nog moet uitwissen is jezelf. Als dit album een film was, zou je dit een bad ending mogen noemen. Een zeer goede afsluiter van FOABP. De duistere sfeer die wordt opgeroepen, wordt erg goed over het nummer uitgesmeerd.

Let's sleep together right now
Relieve the pressure somehow
Switch off the future right now
Let's sleep forever.

Ik kan niets anders zeggen. Dit album is niet alleen treffend, maar ook wonderschoon. Van begin tot eind neemt Porcupine Tree je mee op reis naar een wereld die niet fijn is om te aanschouwen, maar wel onder de aandacht moet worden gebracht. Want in een wereld waarin steeds meer informatie is op te zoeken, en sociale media steeds belangrijker worden in onze samenleving, is het belangrijk dat er aandacht komt voor onderwerpen zoals isolatie en stress. Porcupine Tree geeft een waarschuwing af, en die waarschuwing is mij maar al te duidelijk.

5*

Zo Porcupine Head, als dit eerste bericht dat ik van je lees een graadmeter is, laat het dan vooral niet het laatste zijn!

Dank je.

Inderdaad erg netjes Porcupine Head Mooie recensie van een briljant album.

Je slaat the nail on the 'head' zou Louis gezegd hebben. Mooi gedaan Porcupine Head!!

Halfje erbij en de top 10 in geslingerd!

Is hier iemand een ontdekkingsreis zonder eind begonnen? Ik zie daar ook al Katatonia, Riverside en Steven Wilson staan...

Klopt... het eind lijkt hier ook wel een beetje zoek! Gelukkig voor mij zijn er nog veel meer minder geliefde bands.

Ja, die Alicia komt er wel zo. Nog even een Blackfield erin en eventueel de laatste No-Man.

Ik ben ook een tijdje aan prog verslingerd geraakt, maar na een paar intense progmaanden zijn eigenlijk enkel Porcupine Tree en Riverside overgebleven (en Anathema als je dat prog mag noemen). Te veel overeenkomstige muziek, heb ik ook met post rock.

Het klinkt alsof je alleen maar progmetal hebt beluisterd. Wat vind je bijvoorbeeld van een band als Gryphon of Magma? Of anders Comus of Can.

Ik varieer dan ook met andere geluiden. Het is net als eten. Van elke dag spruitjes (wel lekker, hoor) word je ook niet blij.
Echter.. mij maakt het niet uit hoe de muziek gelabeld is. Als de liedjes goed zijn, blijft het nog lang lekker.

Ooh maar ik heb ook veel geluisterd naar Airbag, Anekdoten, Marillion, Sylvan, t, The Pineapple Thief, Anglagard, Yes, Wishbone Ash, Van Der Graaf Generator... Ik vind het nu allemaal zeer aardig, en instrumentaal zit het vaak zeer vernuftig in elkaar, maar het kan me niet meer zo raken als vroeger. Was het overdaad? Misschien
Hoe dan ook heb ik Fear of a Blank Planet twee weken terug nog opgelegd, en die heeft nog niets aan kracht ingeboet.

Tsja, dan nog vind ik een uitspraak als "te veel overeenkomstige muziek" buitengewoon kortzichtig. Ik ken werkelijk geen enkel subgenre met zo veel variatie als progrock. Zo'n uitspraak spreekt van een zeer oppervlakkig inzicht in de beluisterde muziek. Maar goed, dat krijg je waarschijnlijk als je bijna 50 jaar aan muziek in twee maanden propt.

Misterfool heeft een punt. Ik vind daarom zeker niet alle progrock goed! Van de oudere generatie (jaren 70 en wat later) zijn het er maar een paar. Ook van de nieuwere progbands vind ik er enkele fijn tot super en daar heb ik de halve of hele backcatalogus inmiddels van aangeschaft. Blijven er nog velen over die niet of amper in de collectie terecht zullen gaan komen. Heel veel verschillende smaken dus.

Misschien komt het door mijn totaal gebrekkige technische kennis van muziek, dat kan zeker. Ik luister puur op gevoel, en voor mij telt voornamelijk de sfeer die opgeroepen wordt. Maar ik luisterde in die periode ook echt wel maanden énkel naar prog, we spreken dan wel van zes jaar geleden (toen was ik 17...). Overall heeft prog rock mij ook toegang geboden naar nog veel meer andere muziek. Maar om nu te stellen dat het een teken van "buitengewone kortzichtigheid", dat lijkt mij dan op zijn beurt weer te kort door de bocht

Misschien is het een verhaal van overdaad schaadt. Maar ik heb wel al gemerkt dat jij een erg grote progfan ben. Het is misschien opportuun om nog eens door mijn muziekbibliotheek te pluizen en wat progalbums opnieuw een kans te geven.

Begrijpelijk... ik kon er vele jaren over doen en toch vind ik nu pas nét deze fantastische Porcupine Tree. Ik heb weer te lang op zolder tussen de stoffige vleermuizen gehangen en kruip daar straks als het gaat schemeren, ook weer even gezellig tussen terug - vóór de verandering!

Binnenkort nieuwe remaster uit: Porcupine Tree - burningshed.com

Een nieuwe remaster van dit album? Ik vraag me af waarom. Dit album heeft toch al een waanzinnig geluid?

Maar jij kent Steven Wilson Rogyros . Als er ook maar ergens een bitje kan worden opgepoetst, dan zal hij die kans zeker niet onverlet laten. Ik heb de pre-order in ieder geval al geplaatst. Heb deze plaat sowieso nog niet op vinyl, dus zonder meer een waardevolle toevoeging aan de collectie.

Het is blauw vinyl en nu staat Nil recurring er niet op. Dus wat meer ruimte voor kwaliteit.

Helder, Maartenn en glenn53! Steven Wilson is een perfectionist. Dat valt niet te ontkennen. Ik wist overigens niet dat het om vinyl ging. Ik heb de cd (zonder bonustracks) en vind het album zowel qua geluid als qua muziek (waar het natuurlijk vooral om draait) echt geweldig. Dat ik hier geen vijf sterren aan heb geplakt is mij eigenlijk een raadsel.

Zeer binnenkort thuis weer beluisteren. Lekker hard, zonder aanwezigheid van vrouw en dochter. Eens kijken of mijn huidige beeld van vijf sterren dan wordt bevestigd.