Chev, je zult het goed bedoelen, maar je slaat nu echt wel een complete duikplank mis. Misschien moet je eens kennisnemen van het werk van deze man: Roman Jakobson - Wikipedia - nl.wikipedia.org. Een van zijn bekendste artikelen is « Les Chats » de Charles Baudelaire - Persée - persee.fr

"In de literatuur zijn de woorden slechts vehikels om een verhaal te vertellen." En de vaardigheid om die woorden te selecteren en te combineren maakt dat het ene vehikel een prettiger/rijkere ervaring oplevert dan het andere. Bovendien moet wel je bedenken dat menig filosoof verkondigt: de mens bestaat niet.

En wat Boland erover zegt, vind ik niet interessant - een goed vertaler is transparant, doorgeefluik.

Op bladzijde 555: So what?

In mijn andere versie uit de jaren 50 staat dat niet. Blijkbaar was dat nog miles away.

En woorden? Woorden zijn slechts ballast voor het verhaal.

Ergo de reden voor het bestaansrecht van meerdere vertalingen. Bedankt om mijn punt te bevestigen.

Ik blijf deze vakantie bij mijn Russische vriendjes:

https://s.s-bol.com/imgbase0/imagebase3/large/FC/6/4/8/7/9200000000547846.jpg

Chev, dit is het zoveelste bewijs dat selectief citeren (zonder essentiële context) veelvuldig wordt gebruikt om het eigen punt te ondersteunen.

Omdat het bronmateriaal ook niet is herzien, is er imo - vertaalfouten (of fouten bij drukken van de oorspronkelijke uitgave, zoals bij Joyce's Ulysses) daargelaten - geen justificatie te vinden voor een hervertaling. Content is niet alleen synchroon (gebonden aan een bepaald tijdsvak), maar ook diachroon (wordt door de tijd heen gelezen/beluisterd/gezien en gewaardeerd).

De crux van een hervertaling zit 'em hierin dat de hervertaler bezig is iets wat diachroon is meer in lijn te brengen met de actuele context, zeg maar te synchroniseren, waardoor het imo een deel van de (historische) charme en waarde verliest. Een deel van het bijzondere van literatuur uit het interbellum schuilt hierin dat wanneer je vandaag de dag mbv die boeken door de stad - waar ze (deels) over gaan - zou wandelen je beseft hoeveel de wereld/het wereldbeeld is veranderd is - of het nu Dublin (Joyce en Donleavy), Amsterdam (Nescio) of Stockholm (Strindberg) is.

De justificatie voor een nieuwe uitgave/vertaling van een boek is eerdere een economisch: de uitgever denkt dat er "een gat in de markt voor is". Zowel 'het reisboek' als 'het vrouwenboek' zijn beiden in de loop van de jaren 70 ontstaan, omdat uitgevers er brood in zagen.

Je vooronderstelt dat er slechts één vertaling mogelijk is. Daar ligt juist de crux. Een zin in het Engels vertalen naar het Nederlands kan op vele verschillende manieren, waarbij een vertaler naargelang de eigen stijl (of zelfs: interpretatie van de originele tekst) een vertaling kiest. Het is nogal merkwaardig om dan te verwachten dat de allereerste vertaling de enige 'juiste' vertaling is.

Dat is ook maar één van de vele manieren om een boek te benaderen. De kracht van Dostojevski is juist dat het tijdloos is en daarmee nog altijd oogt alsof het niet over een bepaalde tijd gaat, maar alsof Raskolnikov ook in het hier en nu zou kunnen lopen.

P.S. Ik wil best minder selectief quoten, maar ik heb eerst even alle persoonlijke opmerkingen aan mijn adres weggefilterd. Met die paar zinnen van daadwerkelijke inhoud bleef ik over.

Dat zal wel. Maar plaats dan het hele verhaal in deze of een andere tijd. Iets als Romeo + Juliet. Los van de discussie over het bestaansrecht van meerdere vertalingen, over deze nieuwe van Misdaad en Straf lees ik:

Die rijkdom zit ’m niet zozeer in een rijke woordenschat, maar juist in een informele toon, vol ‘gekneed’ Nederlands: ‘niks speciaals’. Hij flirt onbekommerd met anachronismen, zoals ‘blingbling’ en ‘A4’tjes’. Dat zal hier en daar controversieel zijn, hij gaat ver, maar Boland zoekt die controverse met open vizier. klik.

Ook dat mag natuurlijk. Maar best wel een waarschuwingssticker op het boek want ik denk dat menigeen zich bekocht zal voelen, denkend dat het om een gewone nieuwe vertaling gaat.

Dat laatste vind ik best Chev, maar juist in dat kader past je laatste zin niet naadloos: "daadwerkelijke inhoud" is net als "persoonlijke opmerkingen aan mijn adres" een pleonasme en heeft bovendien iets van een "waardeoordeel" in zich.

"De kracht van Dostojevski is juist dat het (= zijn werk; Dosjojewski = hij) tijdloos is en daarmee nog altijd oogt alsof het niet over een bepaalde tijd gaat, maar alsof Raskolnikov ook in het hier en nu zou kunnen lopen."

Een dergelijk iets zou je ook wel kunnen terugvinden in The Merchant of Venice en dat is inderdaad een van de kenmerken van de zgn 'hogere' literatuur - het raken/typeren van wat bekend staat als de universalia.

Het thematische is echter slechts één aspect van zijn werk - misschien wel het aspect waarom velen zijn werk nog steeds lezen - maar er zijn meerdere aspecten/invalshoeken/lagen en die kunnen ook interessant of boeiend zijn, waarvan sommige iets technischer zoals focalisatie (perspectief van de verteller), het hanteren van de tijd (Raffung, Deckung of Dehnung - dat zegt iets over het tempo waarin het verhaal wordt verteld, soms zelfs 'bevroren' en de verschuivingen daarbinnen) en het eventuele verschil tussen fabula (de chronologische volgorde van het verhaal) en sjuzet (de wijze waarop het verhaal in het werk wordt gepresenteerd, dwz met flash-backs of flash-aheads). Die laatste dingen vind je meer in 20e eeuwse literatuur - Joyce is een goed voorbeeld, David Mitchell iets recenter.

Vwb: "Je vooronderstelt dat er slechts één vertaling mogelijk is. Daar ligt juist de crux. Een zin in het Engels vertalen naar het Nederlands kan op vele verschillende manieren, waarbij een vertaler naargelang de eigen stijl (of zelfs: interpretatie van de originele tekst) een vertaling kiest. Het is nogal merkwaardig om dan te verwachten dat de allereerste vertaling de enige 'juiste' vertaling is."

Nee, dat veronderstel ik niet en ook dat is simplificatie. Als ervaringsdeskundige weet ik dat je keuzes moet maken en er tegelijk voor moet waken te veel een stempel op de tekst te willen drukken; dat is niet je taak, een vertaler is een intermedair. Over keuzes maken: een zinsnede als "en svensk tiger" is ambigue (een Zweedse tijger vs een Zweeds zwijgt) en "time flies like an Arrow" is zelfs drievoudig ambigue en bij vertaling zul je daar een oplossing voor moeten vinden. Soms moet je kiezen om op andere plekken weer iets terug te doen: dan laat je je 7-jarige neefje een vertaald boodschappenlijstje overschrijven en laat je dat in die vorm (incl. zijn spelfouten) 'gefotografeerd' weergeven in een boek, ipv zelf spelfouten (die zaten in het origineel) te gaan zitten 'faken'.

In een notendop: ik vind het altijd opvallend als boeken opnieuw worden vertaald en ben dan geneigd te denken dat er een zekere mate van opportunisme in het geding is. Waarom iets ouds opnieuw vertalen, terwijl er genoeg nieuwe interessante boeken onontdekt blijven.
Ik ben ook niet echt een koper van vertaalde boeken, uitzonderingen daargelaten. Het aantal vertaalde boeken - overwegend Russische en Spaanse bellettrie - hier in huis vult nog geen boekenplank; maar goed ik heb makkelijk löll'n

Ik zie alleen maar argumenten die een nieuwe uitgave kunnen rechtvaardigen, dus ik laat het hier bij.

Dat zal wel. Ik haakte in op een opmerking die over her(ver)talingen ging in het algemeen. Deze nieuwe versie heb ik niet gelezen, dus kan ik niet over oordelen.

Ben in de vakantie begonnen aan Lolita, maar na een pagina of 100 afgehaakt. Het bloemrijke taalgebruik is op zichzelf mooi, maar werd me echt te veel na de zoveelste lofrede voor Lolita en de zeer summiere plotontwikkelingen. Is dit boek anders?

Dostojevski vertalen in "msm-taal" is misschien een gat in de markt

Bedoel je msn-taal? Je weet dat msn al jaaaaren niet meer bestaat? Msn-taal is inmiddels bijzonder ouderwets. ?

msn-taal is toch speciefiek voor "MSN Messenger" (dacht ik). Ik bedoelde eerder die huidige afkoringstaal.
Aha, Chattaal volgens wiki.
En toch word het vooral SMS-taal (Woordenboek) genoemd.

M S M - mainstream media wellicht? TV en radio verinneweren een hoop van onze mooie taal, iets waaraan ik me erg kan irriteren - dat besef je je toch wel?

En voor d'n Chev die zei:



Voordat fenomeen bestaan meerdere aanduidingen, de uit de psychologie afkomstige is selective exposure

Ik geef je links naar Jakobson (over soorten taalgebruik, en het bijzondere daarvan in belletrie en poëzie in bijzonder) om iets verduidelijken, en jij blijft maar rechtdoorgaan - waardoor ik een soort van Don Quixote-gevoel krijg.

Qua lezen,nu ben ik Grand Hotel Europa (Ilja Leonhard Pfeijffer) aan het lezen en The Club: How the English Premier League Became the Wildest, Richest, Most Disruptive Force in Sports (Joshua Robinson & Jonathan Clegg) - sinds die laatste f&*&*(*&_^upgrade van dal kl*&(*^&)^* windows 10 kan ik opeens niet meer linken naar plaatjes van covers.

Weet je, ik vind het gezegend. Al die quasi-interessante uitstapjes om je eruditie te etaleren, ik vind het helemaal prima. Het dwaalt af van de initiële discussie, c.q. de (on)zin van nieuwe vertalingen. En niet dat ik niet van offtopic discussie hou, maar jij doet alsof het een soort geste naar anderen is om een beetje name-dropping te doen. Leuk dat ene Jakobson wat over taal gezegd heeft, leuk dat hij een of ander artikel geschreven heeft in het voor mij half onleesbare Frans. Ik ben geen linguïst, noch heb ik de ambitie om taalfilosoof te worden. Dus als jij nou even duidelijk maakt a) wat meneer Jakobson gezegd heeft, b) waarom dat voor mij interessant is en c) hoe zich dit tot een onderwerp verhoudt, dat zou een stuk efficiënter zijn dan 'als jij je nou even in het gedachtegoed van deze en gene verdiept'.

Zodra je bereid bent het zonder taalspelletjes en jij-bakken over de daadwerkelijke inhoud te hebben, praten we wel weer verder, goed? Als jij graag Dostojevski in het 19e-eeuwse Russisch leest, prima, maar dat is hooguit jouw persoonlijke voorkeur daaromtrent.

Dit in tegenstelling tot:
https://v110.nbc.bibliotheek.nl/thumbnail?width=320&uri=http%3A%2F%2Fdata.bibliotheek.nl%2Fggc%2Fppn%2F192931369&no-cover-image=false&token=dd639696

Prachtig geschreven boek over de mensonterende omstandigheden waarin men destijds leefden. De zinloosheid van de strafkampdagen worden perfect verwoord. Ondanks dat er nauwelijks iets gebeurd (wat juist het punt van het boek is), wordt het nergens saai. De kleurrijke tekst staat dan ook in schril contrast met hetgeen het beschrijft. I can only imagine...

Chev, vwb het laatste je leest gewoon slecht ik schrijf echt:

Ik probeerde je gewoon duidelijk te maken - vanuit de achtergrond van mijn studie (vergelijkende)literatuurwetenschap - dat er meerdere lagen in een literair werk zitten en dat de thematische daar slechts één van is (naast andere, meer technische en semantische). Jakobson heeft een standaardwerk geschreven over de functies die taal kan hebben en maakt vwb literatuur daarin een specifiek categorie.

Om je een beetje een idee te geven, ben ik zelf een liefhebber van bijv David Mitchell, Martin Amis, Per Olof Sundman en James Joyce. Mijn voorkeur gaat idd uit naar de 20e eeuw, maar Dostojewski en Toergenew, Gogol kan ik waarderen.

In vertaling lezen is voor mij eerder een soort van nee, tenzij … dan ja graag. Wat ik nu terloops lees over die hervertaling vrees ik met grote vreze, mede omdat ik de culturele radar van DWDD graag mijd; ik vind het een draak van een programma

Het was meer in overdrachtelijke zin bedoeld, maar soit.

Waarvan akte. Ik zie niet hoe dat relevant is om een generaliserende uitspraak te kunnen doen over het bestaansrecht van nieuwe vertalingen.

Prima, jouw voorkeur.

Idem.

Ben nu bezig in:
https://i.harperapps.com/hcanz/covers/9780007449392/x293.jpg

Begin was het even doorbijten, maar ik zit nu in de flow van het boek. Beklemmend, grappig en intrigerend.

Ik lees in het geheel geen Russische literatuur. De posts van Mjuman zijn mij al ingewikkeld genoeg...

Gewoon lezen met een drankje op, dat doen de karakters in die boeken vaak ook. Als het om boeken uit Rusland gaat, is het namelijk zonde om geheelonthouder te zijn.

Uit de discussie hierboven moge blijken dat thematiek voor velen het meest essentiële is, het geheel onthouden is overbodige luxe want woorden zijn "slechts vehikels om een verhaal te vertellen oftewel "slechts ballast voor het verhaal".

Portrait: goed geschreven, aanzet tot wat er nog zou komen (Ulysses); ook eerder verschenen verhalenbundel Dubliners is de moeite waard - mooie observaties. En een goed glas whisky is ook wel 'instrumental' bij het lezen van Yeats.

Ik heb eens geprobeerd de 'originele' tekst van Shakespeare's Hamlet te lezen. Niet te doen. Dus ik ben blij dat de 'originele' tekst is hertaald naar een moderner, voor mij leesbaar, Engels. Is het boek / toneelstuk daarmee geweld aangedaan, zijn er relevante details en nuances door verdwenen? Ongetwijfeld, maar ik verkies een kwalitatief mindere hertaling boven het onleesbare 'origineel'.

Dat geldt uiteraard ook voor een vertaling. Ik frons de wenkbrauwen wel even bij het gebruik van moderne uitdrukkingen als 'so what' en 'bling bling' in Misdaad en Straf, maar in het licht van bovenstaande constatering, liever dat, dan een onleesbare oud neederlandsche vertaling of nog erger, alleen de beschikking hebben over het origineel in het Russisch.

https://www.deslegte.nl/images/cached/resample/jpg/data/uploads/293/450/cms_visual_1089082.jpg_1539185273000_293x450.jpg

Ik begin m’n reis nu.

Je maakt er een grapje van, maar je slaat eigenlijk de spijker op zijn kop: Dostojevski kent inderdaad een nogal merkwaardige vertaalgeschiedenis. De vroege Duitse en Franse vertalingen zetten de brontekst namelijk nogal naar hun hand. In de Franse vertaling van De Gebroeders Karamazov door Halpérine-Kaminsky en Morice werd het verhaal emotioneel en melodramatisch aangedikt, en daarbovenop drastisch ingekort en voorzien van een happy end (Aljosja helpt Dimitri ontsnappen uit de gevangenis), iets dat dus niet gebeurt in het origineel (dat overigens ook een open einde heeft). Dit onder het mom popularisering in de hand te werken. De vroege Duitse vertaling van Henckel van Misdaad en Straf (tijdens industrialisering, die sociaal nogal barre leefomstandigheden tot gevolg had) benadrukte de maatschappijkritische Dostojevski, ten koste van zijn religieuze/slavofiele opvattingen. Ook grappig: passages waar Duitsers belachelijk werden gemaakt, door ze bijvoorbeeld in gebroken Russisch te laten spreken, werden in de vroege Duitse vertalingen afgezwakt of geschrapt.

De vertaling van HK&M heeft overigens ook gevolg gehad voor de Nederlandse lezer, doordat de Nederlandse vertaling zich op twee Franse heeft gebaseerd. Hoewel HK&M hadden aangegeven dat het ging om een adaptatie, werd dit voorin de vroege Nederlandse vertaling van Anna van Gogh-Kaulbach weggelaten. Oeps. Toch hebben deze vertalingen een cruciale rol gespeeld in de popularisering van Dostojevski in respectievelijk Duitsland, Frankrijk en Nederland, en heeft elk invloed gehad op in welke hoek Dostojevski in de wereldliteratuur aanvankelijk is ingedeeld. Speculatief zou je kunnen opwerpen dat dit wellicht nog steeds doorwerkt, omdat onze percepties van Dostojevski beïnvloed zijn door de percepties die daarvoor hebben bestaan.

Zo schijnt de Dostojevksi (De Ondergrondse Man) die door Nietzsche werd gelezen en gewaardeerd, ook de aangepaste, Franse vertaling te zijn geweest, die ook nog eens een samenvoeging van twee verhalen bleek te zijn. Daarnaast was de satire die het origineel eigen is (De Ondergrondse Man is een vurige parodie op/betoog tegen 'Wat te Doen?' van de rationalist/utilist Tsjernysjevski) te zijn weggevallen.

Wil je meer weten, zie dan: Over Het temmen van de Scyth. De vroege Nederlandse receptie van F.M. Dostojevskij van Pieter Boulogne.

Tsja, natuurlijk heeft dat zin. Vertalen = artistieke keuzes maken. Wanneer je een vertaling leest, lees je strikt genomen niet een werk van Dostojevski, maar een vertaling van Dostojevski; beïnvloed en veranderd door de vertaalstijl. Hoewel ik me kan voorstellen dat men kan schrikken van de losse vertalingen van Hans Boland, valt er ook wel wat voor zijn artistieke keuzes te zeggen: taal verandert, en dus ook de connotaties die aan bepaald taalgebruik kleven. Als een schrijver vroeger met zijn/haar schrijfstijl de lezer choqueerde, kan je dit gevoel met hedendaagse krachttermen - hoe anachronistisch ook - wellicht beter overbrengen dan een woordvertaling die dicht bij het origineel blijft. Dat is een keuze die je maakt als vertaler, en voor beide keuzes valt wat te zeggen.

De oude Russische Bibliotheek/vertalingen van Timmer hadden voor ogen om zo veel mogelijk van de Russische literatuur in een kort tijdsbestek beschikbaar te maken. Voor zover ik weet, zijn die vertalingen daardoor ook wat slordiger. Hedendaagse vertalingen (zoals bv van Langeveld) zijn vaak preciezer. Toch kan ik me wel wat bij jouw specifieke waardering voor Timmer (dat zijn vertaalstijl voor jou gevoelsmatig het tijdsbeeld van het origineel beter vangt) voorstellen. Ieder zal weer een andere vertaling prefereren. Lijkt me ook dat Chevy dit bedoelt.

Trouwens, dit is wel een van de weinige keren dat mijn lessen Russische literatuur van pas komen. Nu nog een baan vinden.

Ach Masimo,

Het was niet zozeer een grap. Meer een speldenprik: hoe kan een verhaal goed aflopen als de prutser een moordenaar is?
Door vrijuit te gaan? Is dat goed?

Het was (natuurlijk) een knipoog naar de thematiek van het boek zelf.

Geinig toch dat de speldenprik dan hout snijdt? Ik dacht, leuke anekdote, maar valt tegen dus Op verjaardagen werkt 'ie gek genoeg ook niet altijd.

Ennehh... Het is natuurlijk nog maar de vraag wie er allemaal wel en niet verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor de moord.