Van de vijfenveertig artiesten die tot nog toe langs zijn gekomen kwamen er 'maar' negen ook al in lijstjes van anderen voor. Er zullen nog vijfentwintig artiesten met overeenkomsten volgen, maar wel vooral in de hogere regionen.

Eentje kan ik sowieso wel raden Oh Yeah!

Die sowieso, maar eerst deze!

54. Marvin Gaye

Favoriete album: What's Going On
Favoriete nummer: Inner City Blues (Make Me Wanna Holler)
Ook in het lijstje van: aERodynamIC (29)
Live gezien: nee

Meerdere keren bij het samenstellen van deze lijst had ik vooral het idee dat ik mezelf moest overtuigen dat een artiest er toch echt in thuis hoorde, ook al voldeed hij verder niet echt aan mijn eigen criteria. Marvin Gaye is zo’n geval.

Hoewel de man niet bepaald oud geworden is, en tijdens dat korte leven door verslaginsproblemen ook nog eens een mindere productiviteit heeft gehad, heeft hij toch een behoorlijk oeuvre nagelaten. Maar als ik dan kijk wat ik van al die platen vind, dan kom ik tot de conclusie dat al zijn werk uit de jaren ’60 me eigenlijk niet bovenmatig kan boeien. Uiteraard, een hele mooie stem, en I Heard It Through The Grapevine is zeker een gaaf nummer, maar ik vind het vooral allemaal nogal braafjes.

Dat verandert met What’s Going On en dat is dan meteen ook een van de beste albums die ik ken, en vermoedelijk wel het beste soulalbum ooit. Kritische teksten en mooie arrangementen, maar vooral ook een geluid dat veel eigener klinkt. Alleen al voor deze plaat hoort Gaye in deze lijst, want het is zo’n plaat waarop eigenlijk alleen maar goede nummers staan, en waarop deze som der delen bovendien nog eens de afzonderlijke nummers overtreft.

Let’s Get It On is dan weer niet echt mijn plaat, maar I Want You en Here, My Dear passen nog helemaal in mijn straatje. Misschien halen ze als geheel het niveau van What’s Going On niet, maar individuele nummers als I Want You en A Funky Space Reincarnation horen in de eredivisie van de soul/funk.

Hierop volgt een zware periode voor Gaye – waarover ik een geweldig artikel las in het al eerder genoemde Want More: 50 Jaar OOR – en houdt het ook eigenlijk wel op met de goede muziek, waardoor deze 54ste plaats uiteindelijk terug te leiden is op pak-hem-beet één zesde van zijn oeuvre.

53. Alice Coltrane

Favoriete album: Journey in Satchidananda
Favoriete nummer: Journey in Satchidananda
Ook in het lijstje van: -
Live gezien: nee

Veel meer dan ‘de vrouw van’, Alice Coltrane. Ze was dan wel pianiste in John Coltrane’s band, in wat ik bovendien als zijn beste periode beschouw, maar bovenal staat Alice in deze lijst omwille van haar eigen carrière.

Het spirituele gedachtegoed dat John en Alice deelden, overheerst haar eerste platen. Dat esoterische van de muziek wordt nog eens benadrukt door de door haar veel bespeelde harp. Toch is haar muziek in die eerste periode nog steeds heel duidelijk jazz. Ze omringt zich met enkelen van de beste jazzmuzikanten uit die tijd (Ron Carter, Charlie Haden, Joe Henderson, Pharoah Sanders en anderen) en maakt zeker met Ptah The El Daoud en Journey in Satchidananda twee platen die ik vind behoren tot het allerbeste dat de jazz heeft voortgebracht. De drie volgende platen en een tweetal samenwerkingen, één met tenorsaxofonist Joe Henderson (zelf net buiten deze lijst geëindigd) en één met gitarist Carlos Santana (zie plaats 90), zijn eveneens van zeer hoge kwaliteit.

Daarna raakte Coltrane steeds actiever binnen haar geloofsgemeenschap, waar ze de leidsvrouw was, en de muziek wordt steeds religieuzer van toon. Daarnaast gaat ze in deze periode orgel spelen, en daar ben ik iets minder van gecharmeerd. Ook zingt ze, en dat is niet per se haar sterke punt – al zal haar gemeenschap daar allicht een andere mening over gehad hebben. Toch kan ik de platen tot en met Turiya Sings (Turiyasangitananda was haar religieuze naam) ik nog goed waarderen. De latere albums zijn mij onbekend.

De ontwikkelingen in de jazz van grofweg 1960 tot en met 1975 zijn reuze interessant. Freejazz is sinds Ornette Coleman’s Free Jazz (1960) in opkomst, John Coltrane haakt daar op aan, maar kiest daarnaast ook een spirituele koers, die later Spiritual Jazz zal worden genoemd, Miles Davis is de grondlegger van de Fusion, en daarnaast blijft ook de traditionelere Bebop populair. Het gaat wat ver om te zeggen dat mijn favoriete vijftig jazzplaten allemaal uit dit tijdvak stammen, maar echt veel schelen zal het nou ook weer niet.

Jonge solisten groeien op onder de hoede van bandleiders, om vervolgens hun eigen band te beginnen, maar spelen daarnaast nog steeds net zo makkelijk mee op platen van collega’s. Dat eerste gebeurt min of meer noodgedwongen met Alice Coltrane, maar dat tweede eigenlijk niet. Zoals gezegd speelden grote namen in haar begintijd als solist mee op haar platen, maar mij is eigenlijk niets bekend van het omgekeerde. Het versterkt het beeld van Alice Coltrane als een outsider – zo’n beetje de enige vrouw die actief is in de jazzwereld, maar ook iemand die eigenlijk grotendeels buiten de reguliere (jazz)wereld leeft – eerst nog alleen spiritueel, maar later trekt ze zich ook fysiek terug uit de samenleving. Dat maakt haar natuurlijk buitengewoon interessant, maar het is anderzijds ook wel teleurstellend dat ze zo weinig heeft bijgedragen aan de platen van anderen, want het is juist de interactie tussen grote talenten die de kwaliteit van de meesten enorm omhoog heeft gestuwd.

52. Alison Krauss

Favoriete album: New Favorite
Favoriete nummer: Let Me Touch You for Awhile
Ook in het lijstje van: -
Live gezien: nee

Ten tijde van Raising Sand, de veelgeprezen samenwerking van Robert Plant en Alison Krauss, kon ik al heel salonfähig zeggen dat ik blij was dat twee van mijn favoriete artiesten samen zo’n fantastisch album hadden gemaakt. Dat was wellicht wat overdreven, want Plant (en Led Zeppelin) kan ik waarderen maar is verder geen echte favoriet en zó goed kende ik Alison Krauss nou ook weer niet, maar van dat ‘fantastische album’ was geen woord gelogen.

Ik zou niet eens meer weten hoe ik begin deze eeuw met de bluegrassmuziek van Alison Krauss in aanraking kwam. Niet via mijn omgeving, want daar kende (en kent) niemand haar muziek en in de tijdschriften die ik toen las, zal ze vermoedelijk ook weinig aandacht hebben gekregen. Het kan dus weer Allmusic geweest zijn, de site die ik toen veel gebruikte als bron voor muzikale tips. Die site was uiteindelijk toch wel erg op de Amerikaanse markt gericht en daar was Krauss toen al waanzinnig succesvol, in tegenstelling tot in Europa, maar als ik nu de recensies daar lees, dan zijn die nou toch ook niet allemaal onverdeeld positief. Misschien is het dus wel haar bijdrage aan de onvolprezen soundtrack van O Brother, Where Are Thou? geweest, nog steeds de beste soundtrack die ik ken.

Hoe dan ook, van bluegrass wist ik verder niets, dus Krauss klonk nieuw en anders, en zeker het up-tempo fiddlewerk kon (en kan) ik zeer waarderen. Haar muziek heeft een deur opengezet richting genres die ik in de ruim twintig jaar erna verder verkende en waar ik inmiddels vermoedelijk wel de meeste luistertijd aan spendeer. Alleen al om die reden draag ik Alison Krauss (en Union Station) een warm hart toe, maar ook muzikaal hebben met name de wat oudere albums meer dan voldoende te bieden om niet te vervelen: Krauss’ vioolspel, haar engelachtige stem en het samenspel van enkele van de beste muzikanten uit de Nashville-scene. Met name op het Live-album uit 2003 komt het allemaal samen, en dat is dan ook mijn favoriet. Zeer recent is bekend gemaakt dat er een nieuw album op komst is, hopelijk wordt dat begeleid door een Europese tournee…

Ik zou mijn geld nochtans niet op Roxy Music durven inzetten.

Nog net voor het volgende tiental alweer klaar is...

70. Ange - Is het taal? Is het de delivery? Zijn die überhaupt helemaal te scheiden? Van Ange heb ik één album (Par Les Fils de Mandrin), waarvan het titelnummer me vrij goed bevalt, maar veel dieper dan dat ben ik er tot nog toe niet ingekomen.

69. The Gathering - tja, bij mij dus op 9 en inhoudelijk eigenlijk niks aan toe te voegen. Weet niet of je het bij het "derde album van de huidige formatie" over de laatsteling had, of over het niet helemaal volwaardige Afterwords... maar daar was het voor mij eigenlijk ook ongeveer klaar.

68. Ilse de Lange - World of Hurt kwam mijn ouderlijke woning in en heeft mij altijd het verkeerde kippenvel gegeven.

66. Nina Simone - ben redelijk aan boord met Sinnerman, ook nog wel enigszins met de rest van Pastel Blues. Wie weet op een regenachtige dag...

65. Michael Jackson - die zag ik niet aankomen, hoewel misschien in retrospectief... herkenbaar dat dit een van de weinige sterren was waar ik in mijn basisschoolleeftijd (waar van huis uit geen eigentijdse popmuziek in zat) niet omheen kon. Ik heb er lang weinig mee gekund, maar met name zijn uptempo nummers kan ik inmiddels goed hebben. Als hij nou nog wat minder van die malle gilletjes had geproduceerd...

64. Richard & Linda Thompson - niet zo lang geleden voor het eerst eens (naar redelijke tevredenheid) aan I Want to See the Bright Lights Tonight gesnuffeld (het album; het nummer kende ik allicht al langer). Wordt tijd om dat door te zetten.

63. Simon & Garfunkel - bij mij dus op 20 en dan wel nadrukkelijk het duo, hoewel eens dat dat met name Simons artistieke verdienste is.

62. Frank Zappa - er staat hier het een en ander van de snor in de kast en ik kan er doorgaans best naar luisteren. De genialiteit - op welk vlak dan ook - is aan mijn oren echter niet zo besteed, geloof ik.

61. Gil Scott-Heron - voor mij een echte MusicMeter-artiest. The Revolution Will Not Be Televised en Home Is Where the Hatred Is zouden de aanknopingspunten moeten zijn om er eens verder in te duiken.

Ik had het over Beautiful Distortion, maar Afterwords is hier eigenlijk ook al jaren de kast niet uit geweest...

51. Regina Spektor

Favoriete album: Songs
Favoriete nummer: Pavlov's Daughter
Ook in het lijstje van: -
Live gezien: nee

En alweer een oorspronkelijke MusicMeter-ontdekking, al weet ik zeker dat ik deze artieste anders ook wel tegen zou zijn gekomen. Ik houd namelijk van lenige en karakteristieke stemmen, en die heeft Regina zeker.

De eerste kennismaking was met het live-album Live in Londen, inclusief een bijbehorende DVD. Dat bleek een uitstekende introductie, want het is tevens een best of tot aan dat moment. Inmiddels ken ik alle platen van Regina alweer geruime tijd en ik vind het moeilijk een favoriet te kiezen. Haar eerste platen zijn wat minder toegankelijk, maar dat bevalt me eigenlijk wel of beter gezegd: juist wel. Verzamelaar Mary Ann Meets the Gravediggers and Other Short Stories brengt het allemaal mooi samen, met pareltjes als Lacrimosa, Pavlov’s Daughter en The Consequence of Sounds.

Haar latere werk is wat gepolijster, en toch wat meer op een groter publiek gericht. Ik heb er niet zo veel moeite mee, en luister net zo lief naar die albums, waarvan Remember Us To Life dan favoriet is, vooral door Bleeding Heart en Grand Hotel. Ook is het tempo waarmee ze albums uitbrengt, helaas nogal afgenomen, dus het zal mogelijk weer even wachten zijn op een opvolger van Home, Before and After, en hopelijk dan ook een bijbehorende tournee, zodat ik haar ook eens live kan zien.

We zijn inmiddels halverwege, dus tijd voor een overzicht van de nummers 100-51:

100. Candy Dulfer
99. CCC Inc.
98. Cisco Houston
97. Yes
96. John Denver
95. Rubén Blades
94. Revere
93. The Oh Hellos
92. Froukje
91. Atmosphere
90. Santana
89. Lamb
88. Typhoon
87. Camel
86. Sarathy Korwar
85. Curtis Mayfield
84. Joanna Newsom
83. Alela Diane
82. Bobbie Gentry
81. Freddie Hubbard
80. The Albion Band (Ashley Hutchings)
79. Rhiannon Giddens
78. Univers Zero
77. Betty Davis
76. Allison Moorer
75. Catherine Ribeiro
74. Pete Seeger etc.
73. Mickey Newbury
72. Belle and Sebastian
71. Kylie Minogue
70. Ange
69. The Gathering
68. Ilse de Lange
67. Albert Ayler
66. Nina Simone
65. Michael Jackson
64. Richard Thompson & Linda
63. Paul Simon / Simon and Garfunkel
62. Frank Zappa
61. Gil Scott-Heron
60. Steve Earle
59. Robyn
58. Patti Smith
57. Bob Marley
56. Janelle Monáe
55. Grobschnitt
54. Marvin Gaye
53. Alice Coltrane
52. Alison Krauss
51. Regina Spektor

En meteen door met de nummer

50. Kacey Musgraves

Favoriete album: Same Trailer, Different Park
Favoriete nummer: Merry Go 'Round
Ook in het lijstje van: -
Live gezien: nee

Een tijdje dacht ik dat Kacey Musgraves de zoveelste nieuwe Taylor Swift was: jongedame, mix van country en pop en scherpe teksten. Daarmee bleek ik haar toch wel ernstig tekort te doen. Sterker, Taylor Swift mag dan met Folklore een geweldige plaat hebben gemaakt, maar Kacey had op dat moment al drie albums op haar naam staan die ik beter vind dan alles wat Taylor tot dan toe gedaan had. Taylor Swift blijft dus ook (net) buiten deze Top100 en Kacey niet.

Waar ik de teksten van Swift scherp vind, hebben die wel erg vaak betrekking op haarzelf, terwijl de scherpe teksten van Musgraves een meer universele thematiek kennen. Same Trailer, Different Park vind ik bijvoorbeeld een zeer knappe plaat voor iemand die bij het verschijnen nog maar 25 was en het bevat zulke catchy nummers dat ik er heel vaak op teruggrijp – ik denk dat het een van mijn meest gedraaide albums van de afgelopen tien jaar is. Merry Go ‘Round en Follow Your Arrow springen er wellicht nog wel uit, omdat die niet alleen scherp maar ook erg grappig zijn, maar eigenlijk staan er alleen maar fijne popliedjes met country-instrumentatie op.

Pageant Material en Golder Hour doen eigenlijk nauwelijks onder voor Same Trailer, Different Park en met deze drie platen heeft ze wat mij betreft haar plek in de popgeschiedenis dan ook wel verdiend. Dat de laatste twee platen dat niveau niet halen is daarbij wat minder belangrijk.

Ah, kijk wat tof! Ik zit zelf aardig in een Kacey periode dus dat komt goed uit

Ik ken zelf bijna alles en ook bijna alles bevalt me zeer goed. Enkel het album star-crossed vind ik wat minder, weinig eigen geluid. Die heb ik ook een 3,5* staan maar dat is wel naar boven afgerond.

Ik heb Deeper Well minstens zo goed als haar eerste drie (volwaardige) albums. Dat star-crossed wat minder sterk is ben ik wel met vigil (en vele anderen) eens.

Oh, Deeper Well staat hier ook op een nette 4* hoor en misschien wordt dat ooit nog wel hoger. Maar beter dan die eerste drie?

49. Pharoah Sanders

Favoriete album: Karma
Favoriete nummer: The Creator Has A Masterplan
Ook in het lijstje van: -
Live gezien: nee

Vlak na Alice Coltrane (op nummer 53) een andere muzikant die op de voorgrond trad via de band van John Coltrane. Het is te makkelijk om te zeggen dat Sanders een door Coltrane beïnvloede saxofonist is – dat is zeker waar, maar Coltrane werd net zo goed beïnvloed door het geluid van Sanders.

Sanders speelt onder andere mee op enkele van mijn favoriete Coltrane-albums: Ascension, Meditations, Om en op het magistrale live-album Live in Japan en mede door de aanwezigheid van Sanders is de laatste bezetting van Coltrane’s band ook mijn favoriete. Daarnaast speelt Sanders een grote rol op Journey in Satchidananda van Alice Coltrane, ook een van mijn favoriete jazz-albums.

Naast zijn bijdragen aan de muziek van de Coltrane-familie heeft Sanders natuurlijk ook een decennialange solocarrière gehad. Zijn vroegste platen bevallen mij daarin aanzienlijk beter dan zijn latere werk, maar alles wat hij in de jaren zestig en zeventig heeft gemaakt is op zijn minst prima te genieten. Centraal zijn hierin de twee genres die Coltrane ook beoefende: freejazz en spiritual jazz.

Hoogtepunten voor mij zijn – uiteraard – het hoofdzakelijk spirituele Karma, met een van de bekendste stukken uit de modernere jazz: The Creator Has A Masterplan, dat later veelvuldig gesampled is, en Black Unity, dat voor mij de best geslaagde freejazzplaat van Sanders is.

Ik ben verre van een expert op muzikaal gebied, en van saxofoontechniek weet ik al helemaal niets, maar zelfs mij valt op hoe anders de blaastechniek van Pharoah Sanders is. Het straalt een eigenzinnig soort compromisloosheid uit, die ik moeiteloos kan onderscheiden van andere saxofoonhelden. Als die eigen techniek in de jaren ’70 meer naar de achtergrond verdwijnt, wordt dat eerst nog voldoende gecompenseerd door goede composities, maar vanaf de jaren ’80 lijkt Sanders toch vooral een schim van zichzelf te worden. De platen van na die tijd zijn soms nog best onderhoudend, maar voor mij niet interessant genoeg meer.

Floating Points, Pharoah Sanders & The London Symphony Orchestra - Promises (2021) - MusicMeter.nl

Dankzij jordidj1 ken ik nu jouw favoriete nummer van Pharaoh Sanders. Ik kan die freejazz helaas niet waarderen (en jordidj1 zelf stiekem ook niet, want hij ging meteen de studio uit).

Kacey Musgraves op nummer 50 is dan wel weer hemels - maakster van één van de beste platen van 2024.

Ja, die vond ik bij eerste beluistering best ok, maar inmiddels nogal saai eigenlijk...

48. The Unthanks / Rachel Unthank & The Winterset

Favoriete album: Last
Favoriete nummer: Mount the Air
Ook in het lijstje van: -
Live gezien: ja

Je moet als band wel een beetje gek zijn als je Starless van King Crimson covert. Niet alleen is het een knap lang en ingewikkeld nummer, maar het heeft ook best een hoog afbreukrisico. The Unthanks weet het uitstekend op te lossen, met een trompet als leidinstrument en veel strijkers, in een verder ook ingekorte versie.

The Unthanks is een band die grossiert in fraaie bewerkingen van werk van anderen. Al op de tweede plaat, toen de band nog Rachel Unthank & The Winterset heette, staat een prachtige bewerking van Sea Song van Robert Wyatt, en enkele jaren later verscheen zelfs een live-album, waarbij de eerste set bestaat uit nummers van Antony and the Johnsons en de tweede uit nummers van Robert Wyatt. Ook werd bijvoorbeeld een heel album gewijd aan de muziek en poëzie van Molly Drake. Het zijn eigenlijk altijd bewerkingen die een meerwaarde hebben ten opzichte van de originelen en soms durf ik zelfs bij nummers van favoriete artiesten niet eens altijd te zeggen dat ik het origineel beter vind.

Bewerkingen van muziek van anderen vormen een vaste waarde in de folkmuziek, waarbij het vaak dan ook gaat om nummers waarvan de oorsprong niet meer te achterhalen is. The Unthanks combineren deze traditionals en covers met eigen composities, waarbij met name manager en bandlid Adrian McNally belangrijk is voor de muziek. Mijn favoriete nummer van de band – Mount the Air – is zelfs een van die eigen composities.

Waar de band echter écht afwijkt van andere folkbands is in de bijzondere projecten. Het eerdergenoemde live-album met nummers van Antony and the Johnsons en Robert Wyatt is daar het eerste voorbeeld van, maar minstens zo favoriet is Songs from the Shipyards, dat is geschreven als soundtrack bij een mij verder onbekende film en dat is ophangen aan de scheepvaartindustrie in hun thuisomgeving rond Newcastle. Ook het vrij unieke Lines-project, met drie korte albums met muzikale bewerkingen van poëzie uit de Eerste Wereldoorlog, rond poëzie van Emily Brönte en rond de vrouwenrechtenactiviste Lilian Bilocca is zeer de moeite waard. Rijk zullen ze er niet van worden, maar het levert wel een mooi en gevarieerd oeuvre op.

Live mocht ik de band inmiddels twee keer zien en daarbij viel vooral op dat het echt niet de twee Unthank-zussen met begeleiding zijn, maar dat er sprake is van een echte band, waarbij de eerdergenoemde McNally misschien nog wel het beste aan te wijzen is als centrale figuur. Het is daarbij dan nog jammer dat ze alleen in Engeland met een uitgebreidere bezetting (met blazers) optreden, maar gezien de bezoekersaantallen die ze hier trekken, kan ik me er een hoop bij voorstellen.

Minstens zo goed, dus niet per se beter. Golden Hour heb ik op 4,5* staan. Same Trailer, Pageant en Deeper Well allen op 4*. De eerste twee albums bevatten een paar ijzersterke songs (o.a. Merry Go 'Round, Follow Your Arrow, High Time, Late to the Party en Are You Sure?), maar Deeper Well vind ik over de hele lengte wat consistenter. En de titeltrack behoort voor mij wel tot haar allerbeste werk.

47. Dixie Chicks

Favoriete album: Home
Favoriete nummer: Travelin' Soldier
Ook in het lijstje van: -
Live gezien: ja

Ik ben niet bijzonder bekend met verkoopaantallen, maar voor mijn gevoel zijn de Dixie Chicks toch wel de grootste countrygroep op aarde – wat natuurlijk ook wel vertekent doordat dat genre vooral wordt bepaald door solo-artiesten – en al helemaal buiten de Verenigde Staten. Twee jaar geleden verkochten ze moeiteloos het Ziggodome uit, met een verrassend jong publiek bovendien, en dat zie ik andere countrybands toch niet doen. Het is dan ook een band die goed is in het maken van radiovriendelijke liedjes, zonder daarbij de countrybasis al te veel te verloochenen.

Terwijl countrymuziek in de jaren ’90 toch niet veel voorbijkwam op de Nederlandse radio en het ook bepaald geen genre is, waar ik toen veel mee bezig was, ken ik de band al sinds het einde van de vorige eeuw, en dat zal ongetwijfeld het gevolg zijn van enkele toevallige downloads. Toen ik enkele jaren geleden steeds meer countrymuziek ging luisteren, stonden de Dixie Chicks ook meteen weer hoog in de afspeellijsten.

Tussen 1998 en 2006 maakte de band een viertal goede albums, die eigenlijk weinig voor elkaar onderdoen, maar tegelijk ook allemaal wel drijven op een aantal sterke nummers en best een aantal fillers. Ik geef dan ook vaak de voorkeur aan het luisteren naar live-albums. Het album Gaslighter, dat in 2020 na een lange periode van weinig activiteit volgde, heeft me nog niet echt kunnen overtuigen, zelfs niet nadat een groot deel van die nummers voorbijkwamen tijdens het eerdergenoemde concert.

Het tijdperk van voor 1998, toen Nathalie Maynes de band kwam versterken, heb ik eigenlijk altijd links laten liggen. Toen ik recent voor weinig Little Ol’ Cowgirl uit 1993 tegenkwam, was dat een mooie gelegenheid om dit verzuim te herstellen en ik moet zeggen dat het me eigenlijk niets tegenvalt. Wat puurdere country en dus minder popinvloeden, maar wel prima muziek. Naar de andere albums zal ik ook nog eens op zoek gaan.

46. Moloko / Roísín Murphy

Favoriete album: Statues
Favoriete nummer: Forever More
Ook in het lijstje van: -
Live gezien: ja

The Time is Now en Sing It Back horen voor mij helemaal bij de muziek van de laatste jaren van de vorige eeuw. De middelbare school zat erop, een eerste studie beviel niet en na een tijdje fulltime werken ging ik opnieuw studeren. Het was een periode met vrij weinig verplichtingen en veel tijd voor mezelf én een tijd waarin mijn ouders internet namen. Met internet had ik in 1996 al even kennisgemaakt tijdens een aantal door de Vrije Universiteit georganiseerde lessen voor middelbare scholieren, maar ik snapte toen eigenlijk niet zo goed wat ik daar dan precies mee moest. Als ze toen hadden gezegd dat je daarmee toegang zou krijgen tot een oneindige hoeveelheid muziek, dan was ik direct Informatica gaan studeren.

In plaats daarvan las ik die eerste jaren nog vooral óver muziek, want de ISDN-lijn van mijn ouders was niet echt het medium om grote hoeveelheden muziek binnen te halen. Dat gebeurde wel op enkele LAN-parties, en bij de nummers die ik daar binnenhaalde hoorden dus ook de twee nummers van Moloko. Die maakten grote indruk, maar het bleef verder bij die twee singles.

Pas enkele jaren later kocht ik tweedehands de verschillende Moloko-albums, maar toen bestond de band inmiddels al niet meer. Ter compensatie ben ik toen de loopbaan van Roísín Murphy gaan volgen en daar ben ik ook niet meer opgehouden.

Solo heeft Murphy inmiddels meer uitgebracht dan met Moloko en dan is er ook nog een flink aantal losse singles en ep’s. Daar ben ik normaliter niet zo van, een album is voor mij de ideale eenheid om muziek tot me te nemen, maar voor Roísín maak ik graag een uitzondering. Nummers als Never Enough (met Boris Dlugosch), Flash of Light (Luca C) en Simulation (ok, later ook uitgebracht op Roísín Murphy) had ik niet willen missen. Daarnaast is Murphy een van de weinige artiesten waarbij ik graag naar de remixes luister.

Live zag ik haar twee keer. Een show in 2018 in Vredenburg, die ietwat verpest werd door het publiek om me heen, en een geweldige show in 2023 in de Gashouder in een ambiance waar haar show perfect tot zijn recht kwam.

45. Pendragon

Favoriete album: The Window of Life
Favoriete nummer: Indigo
Ook in het lijstje van: -
Live gezien: ja

De jaren ’70 progdino’s leerde ik al kennen op de middelbare school en de jaren direct daarna. De lp’s waren tweedehands goedkoop te krijgen en zo kon ik goedkoop een collectie Genesis, Yes, Camel en ELP opbouwen. Marillion kende ik toen ook, maar die had ik toen eigenlijk nog niet echt met symfonische rock geassocieerd.

Rond 1997 ontdekte ik ook nieuwe progmuziek: Ayreon en Arena. Die eerste omdat er een keer iets van voorbij hoorde komen tijdens een radiouitzending in de late avond en die tweede omdat het stond uitgestald ter beluistering bij Virgin Music in Amsterdam. Het was het begin van een verkenning van de modernere prog die jaren lang zou aanhouden. Via Arena belandde ik bij de zogenoemde neoprog en via die noemer kwam ik uit bij IQ, Pendragon en de eerste albums van Marillion.

Via een vriend leerde ik The Masquerade Overture van Pendragon kennen en samen bezochten we in de jaren 2000-2002 enkele concerten, waaronder dat van Pendragon in 013. Van dat concert kan ik me verder niets meer herinneren, maar sindsdien heb ik ze nog twaalf keer gezien en dat zijn eigenlijk altijd goede concerten, waarbij de exacte waardering samenvalt met de gekozen setlist.

De andere Pendragonalbums werden ook gekocht en het viel wel op dat met name de eerste twee albums niet echt sterk te noemen waren. Waar Marillion vanaf het debuut al hoge ogen gooide en zowel Marillion als IQ een overtuigend popgeluid neer wist te zetten, bleven de albums van Pendragon vooral allemaal nét niet (en soms zelfs bij lange na niet). Vanaf het derde album The World wordt het gelukkig beter, al bevat ook die plaat nog wel twee zwakke broeders. Opvolger The Window of Life is in de loop der jaren mijn favoriete album van de band geworden, zowel door de aanwezigheid van enkele van mijn favoriete bandnummers (Breaking The Spell, The Last Man On Earth, Walls of Babylon) als door het ontbreken van zwakke nummers.

De sound van deze albums vertoonde al sleet toen ik bij de band aanhaakte, en gelukkig volgde met Believe een koerswijziging. Opvolger Pure is lange tijd mijn favoriet geweest en bij de tour die op deze plaat volgde haakte ik ook live weer aan. Indigo is nog steeds de grote publieksfavoriet en ik geloof niet dat ik sinds het verschijnen een concert heb meegemaakt waarop het niet gespeeld is. De latere albums spraken me in eerste instantie behoorlijk aan, maar daarvoor is de waardering inmiddels wel wat teruggelopen en voor het meest recente album liep ik al bij aanvang niet warm. Als ik nu nog naar Pendragon luister, dan is dat toch vaak naar een van de albums uit de periode van The Window of Life tot en met Pure. Live zal ik ze in ieder geval gewoon blijven bezoeken, niet in de laatste plaats omdat mijn vrouw ze ook erg kan waarderen.

Pendragon is één van de slechts twee neoprogbands die mijn lijst heeft gehaald. De waardering voor het hele genre, en voor bands als Twelfth Night, IQ, Arena en dergelijke in het bijzonder, is inmiddels allang niet meer wat het geweest is, en ik luister er tegenwoordig vaker naar omdat het een gemene deler is in de muzieksmaak van vrouwlief en mezelf, dan omdat het nou per se hetgene is dat ik zelf het liefste hoor. Dat neemt niet weg dat ik een hoop herinneringen bewaar aan al deze muziek, die uiteindelijk toch een jaar of vijftien lang een behoorlijk deel van mijn muzikale leven heeft uitgemaakt.

Nou stonden de Dixie Chicks al een tijdje op zo'n lijstje van 'toch eens gaan luisteren als je ooit de tijd hebt'. Maar ja, wanneer heb je die tijd hè?
Als je het dan kant-en-klaar aangereikt krijgt met een video... Nou ja, dan blijkt dat ze wel direct opschuiven naar 'beslist verder gaan luisteren, ongeacht de tijd.'
Nou houd ik ook wel van viool en samenzang, maar bijzonder aangenaam nummer.

Dat is het zeker! Leuk dat je ze verder gaat ontdekken!

Dat Pendragon verhaal is wel heel herkenbaar.
The Masquerade Overture en The Window of Life zijn hier favoriet.

44. Underworld

Favoriete album: Second Toughest in the Infants
Favoriete nummer: Juanita / Kiteless / To Dream of Love
Ook in het lijstje van: aERodynamIC (76)
Live gezien: ja

In het midden van de jaren ’90 – middelbare schooltijd – was ik vooral bezig met rockmuziek en met allerhande oudere popmuziek. Dance en Electronic stonden gelijk aan eurohouse en gabber en dat was verder niet echt mijn ding. Dat er ook dancemuziek bestond die veel interessanter in elkaar zat, die dansbaar was en tegelijkertijd gewoon thuis op cd gedraaid kon worden – ontdekte ik naar aanleiding van een positieve recensie in, ik vermoed, OOR van Second Toughest in the Infants van Underworld. Ik kocht daar de dubbelcd-versie van (geen idee of de enkele cd-versie toen überhaupt in Nederland te koop was overigens) en kreeg daarmee een lange versie van Born Slippy, dat al wel eens (in een andere versie vermoedelijk) op de radio voorbij was gekomen.

Het was heel wat anders dan ik normaliter draaide, maar het sloeg wel direct aan. Opener Juanita / Kiteless / To Dream of Love heeft sinds die eerste beluistering eigenlijk altijd wel in mijn lijstjes van favoriete nummers gestaan en ook Rez en Born Slippy waren direct geliefd. Het was misschien een hele andere muziekstijl, maar tegelijkertijd had het ook gewoon zaken gemeen met de symfonische rock waar ik toen al naar luisterde: lange nummers, een climactische opbouw (geen vers-refreinliedjes) en een flinke spanning.

De verwonderde opmerking is in deze lijst al vaker voorbijgekomen, maar ook bij Underworld is het achteraf een raadsel waarom ik niet meteen door ben gegaan naar de voorganger Dubnobasswithmyheadman. Die ontdekte ik uiteindelijk pas een jaar of tien later en die bleek in zijn geheel zelfs nog wel iets sterker dan Second Toughest, en met Cowgirl, DirtyEpic en vooral Dark & Long ook geweldige nummers te bevatten. De andere albums kwamen vervolgens wel in huis (behalve de kennelijk twee eerste platen, waar ik in alle eerlijkheid zelfs nog nooit van gehoord had tot ik ze hier op de site zag staan), maar deze wisten me eigenlijk niet zo veel te doen. En dat terwijl ik inmiddels in 2015 en 2017 Underworld ook live gezien had, waardoor mijn bewondering voor de band alleen maar was toegenomen. Zeker het concert in Paradiso ter gelegenheid van een heruitgave van Dubnobasswithmyheadman maakte veel indruk.

Mijn eenheid van muziek is en blijft het album en ik mis dus allerhande singles en ep’s, zeker als deze alleen via streamingplatforms verschijnen. De losse delen van de Drift-series die in 2018 en 2019 miste ik dus volledig, maar gelukkig viel mijn oog in de platenzaak op de Sampler Edition, waardoor ik alsnog ontdekte dat Underworld nog steeds in staat was tot het maken van relevante muziek. De Sampler Edition werd al snel vervangen door de Complete-versie en deze behoorde tot mijn meestgedraaide albums van 2019 (en dit leidde ook tot de ontdekking van het werk van het Noorse jazztrio The Necks, waar Underworld mee samenwerkte). Ook het in 2024 verschenen Strawberry Hotel bewijst voor mij dat Underworld nog steeds tot het allerbeste behoort wat Dance te bieden heeft.

43. Phil Ochs

Favoriete album: Rehearsals for Retirement
Favoriete nummer: I Ain't Marching Anymore
Ook in het lijstje van: -
Live gezien: nee

In het voetspoor van Bob Dylan volgde een hele generatie singer-songwriters, die grossierden in puntige folksongs met scherpe maatschappijkritische teksten. Phil Ochs is daar een van en zijn eerste twee albums bevatten vooral veel nummers waarin hij stelling neemt in de belangrijkste kwesties van zijn tijd, waarbij anti-oorlogsnummers als I Ain’t Marching Anymore het meest in het oog springen. Het is muziek waar ik op zijn tijd met genoegen naar kan luisteren, maar na vijftien van zulke nummers ben ik er ook wel weer een beetje klaar mee.

Waar Dylan allerhande nieuwe wegen zou verkennen en Donovan richting de flowerpower opschoof, maakt Ochs een switch naar wat ik zelf als artpop zou omschrijven: zwaar georkestreerde popmuziek waarbij de klassieke vers-refreinstructuur veelal wordt losgelaten. Het is het soort muziek waar Tim Buckley in dezelfde tijd ook naartoe bewoog, en Buckley had eigenlijk ook best in deze top100 kunnen staan.

Pleasures of the Harbor uit 1967 bevat nog steeds scherpe teksten, maar ze bevatten een universelere lading en zijn wat minder specifiek maatschappijkritisch dan zijn vroegste werk. Het is voor mij een van de mooiste platen van de jaren zestig, al deelt het die eer wel met Songs for Retirement, dat twee jaar later verscheen. Vooral de titelsong en The Crucifixion zijn voor mij symbool voor het enorme muzikale talent dat Phil Ochs was.

Ochs pleegde al op vijfendertigjarige leeftijd zelfmoord en hoewel hij de laatste jaren nog wel optrad, heeft hij maar een klein oeuvre nagelaten, dat bovendien veelal lastig verkrijgbaar is. Zoals wel bij meer artiesten kwam de erkenning vooral van collega-muzikanten, want noch tijdens zijn leven noch na zijn dood heeft zijn muziek goed verkocht. Dat is ook wel begrijpelijk, want Ochs heeft een nogal indringende stem en een ironische dictie die je maar net moet liggen.

Ik denk trouwens dat Pleasures from the Harbor en Rehearsals for Retirement ook wel wat voor jou zijn, aERodynamIC, en mogelijk ook wel voor vigil