Nu ik de laatste tijd weer veel naar Joanna Newsom luister, werd het tijd om maar eens een wat uitgebreider stuk te schrijven over een album dat al 18 jaar in mijn top 10 staat. Toch vind ik het nog altijd moeilijk om uit te leggen wat Ys voor mij zo briljant maakt.

Maakte Joanna op voorganger The Milk-Eyed Mender al veel indruk, daar speelde ze duidelijk nog liedjes (en dit bedoel ik absoluut niet denigrerend of zo, gewoon een constatering). Op Ys kun je haast beter spreken van suites, met 5 nummers die gemiddeld 11 minuten duren. Het zegt direct al iets over de ambitie van deze plaat.

Daarnaast wordt Joanna ondersteund door een waar orkest. Samen met haar eigen prachtige harpspel zorgt dit voor een album dat muzikaal zó rijkelijk in elkaar zit dat ik er elke luisterbeurt weer nieuwe details in ontdek. Toch is alles zo gearrangeerd dat het nergens te veel wordt of te dik is aangezet. Ondanks het grote aantal musici dat meespeelt blijft dit voor mij in de kern een ingetogen, introspectief album.

Dat introspectieve aspect wordt ondersteund door dat andere briljante element van dit album: de teksten. Ik vind ze zo geniaal, als ze die zonder muziek had uitgebracht als dichtbundel had ik het óók geweldig gevonden (en excuus, ik gebruik teveel hyperbolen als briljant, geniaal etc., maar voor mij is het ook echt zo). Pak er een paar willekeurige regels uit en ze bevatten gegarandeerd zó veel om te bewonderen en over na te denken (Darling, there's a place for us. Can we go, before I turn to dust?) Na al die jaren heb ik inmiddels wel een beetje beeld waar ze over gaan, maar heb ik toch vooral veel eigen beleving gecreëerd bij de meeste teksten, waarvan veel fragmenten me nog regelmatig door het hoofd gaan.

Ik heb nu een aardig stukje geschreven en nog steeds heb ik het gevoel dat ik helemaal niet tot de kern van dit album ben gekomen (ik heb het bijvoorbeeld nog niet gehad over de sterke pastorale sfeer die het voor mijn gevoel heeft, of dat ik het altijd sterk associeer met de lente). Maar wellicht schuilt daarin ook de kracht van Ys. Het is voor mij altijd een beetje ongrijpbaar gebleven, en daarom keer ik er telkens weer naar terug.

But release your precious heart,
To its feast, for precious hearts...