Het was lang wachten op nieuws rond Queens of the Stone Age, de Californische rockband/muzikantenfamilie rond Josh Homme. Ten eerste waren er de diverse zijprojecten die de bandleden richting andere, muzikale paden stuurden. Josh Homme richtte samen met Dave Grohl en John Paul Jones de supergroep Them Crooked Vultures op, terwijl ook zijn collega’s Troy Van Leeuwen (Sweethead), Joey Castillo (Eagles of Death Metal), Michael Schumann (Mini Mansions, Wires on Fire) en Dean Fertita (The Dead Weather, Hello = Fire) niet stilzaten. Ten tweede was er het plotse overlijden en de al even plotse verrijzenis van Homme zelf, wiens hart het door een complicatie tijdens een knieoperatie even had begeven. Ten derde was er de rechtszaak tussen Homme en enkele ex-bandgenoten van Kyuss, die na het Kyuss Lives!-avontuur een nieuw album wouden maken onder de oude bandnaam. En ten slotte slaagde de groep er in eerste instantie niet om kwaliteit en productiviteit te combineren. Uiteindelijk zou Joey Castillo zelfs aan de deur worden gezet. Zes jaar van stilte en een indrukwekkende campagne, i.s.m. met kunstenaar Boneface en animator Liam Brazier, waren de verwachtingen dan ook hooggespannen. Like Clockwork is uiteindelijk een ode aan de donkerte geworden, waarbij de band van de woestijn naar de woestenij trekt.
Om met de deur in huis te vallen, voor de gasten op het album moet u het niet doen. De backing vocals van Jake Shears op de openingstrack, de oerkreten van Trent Reznor op Kalopsia en de bijdrage van Elton John zijn bescheiden, maar hoorbaar. Alex Turner daarentegen moet het doen met een in echo doordrenkte acte de présence tijdens de outro van If I had a tail, terwijl Mark Lanegan, Nick Olivieri en vrouwlief Brody Dalle zelfs nog meer in de mix verdwijnen. Ook Dave Grohl gaat nooit echt uit de bol, en THe Mars Volta-drummer Jon Theodore speelt enkel op de valse trage titeltrack, dat mee geschreven en geproduced is door James Lavelle (UNKLE). Toegegeven, wij vinden dat vooral Lanegan meer in de spotlights had mogen staan. Maar wie wat research doet over het album leest dat Homme strop zat bij het schrijven van dit album en dat de gastoptredens het gevolg waren van vriendenbezoeken die uitmondden in een kleine bijdrage aan het opnameproces (en dus niet omgekeerd). Dat de topmuzikanten maar al te graag tweede viool spelen voor Homme zegt genoeg. Maar goed, de muziek dan.
Opener Keep Your Eyes Peeled kan al meteen claimen over de zwaarste gitaren te beschikken, en is in dat opzicht misschien misleidend. De donkere, repetitieve riff doet wat denken aan het debuutalbum, maar neigt qua productie eerder naar de industriële robot rock van Era Vulgaris. Wat meteen opvalt is de enorme gelaagdheid. Multi-instrumentalist Dean Fertita wordt op dit album nuttig ingeschakeld, waardoor er soms drie gitaren boven elkaar te horen zijn. Het maakt van Like Clockwork een echte koptelefoonplaat, die bij elke luisterbeurt wat nieuws te bieden heeft. Na de duisternis van Keep Your Eyes Peeled komt het zomerse I sat by the ocean, een nummer dat het ongetwijfeld zeer goede single zal blijken. En dan komt de eerste echte verrassing op de plaat met The Vampyre of Time and Memory, het eerste nummer dat Josh schreef voor deze plaat (en het eerste dat hij schreef na zijn doodservaring). Gestuwd door Homme op piano evolueert het van een ingetogen ballad naar , weliswaar bescheiden, progrock. Brian May en David Gilmour loeren om de hoek bij Fertita’s solo.
If I had a tail is een funky stomper en radio single My god is the sun is het dichtste wat de fanboys van Songs for the deaf zullen komen bij een SFTD II, maar wie zit daar nu nog op te wachten? Vooral omdat het tweede deel van dit album de lat opnieuw hoger legt voor Homme en de zijnen. De muziek is divers, gelaagd en er worden bewust nieuwe klanken en stijlen opgezocht. Kalopsia is een dromerig, psychedelisch nummer dat halfweg explodeert, met de hulp van Reznor. Fairweather friends lijkt een voorbeeld van rechttoe rechtaan classic rock, maar her en der zitten er toch weer weerhaken aan. Smooth Sailing is een funky nummer dat, hoewel zeer genietbaar, eerder een voorsmaakje lijkt voor de nieuwe plaat van de Eagles of Death Metal.
Maar hét hoogtepunt op het album is het tweeluik I appear missing – Like Clockwork. Het eerste nummer, met z’n zes minuten het langste, is een geweldige compositie, met een perfecte opbouw richting solo en outro, waarbij het ook hier weer genieten is van het samenspel tussen de gitaren van Homme, Van Leeuwen en Fertita. Like Clockwork is een afsluitende piano ballad, die nog meer dan Vampyre doet denken aan de epiek van de jaren 70, een melancholisch samenspel tussen piano en gitaar, zoals Pink Floyd op onder meer Dark Side of the Moon perfectioneerde. Dit is duidelijk een Queens of the Stone Age plaat, en het gitaarspel van Homme is ondertussen, net zoals bijvoorbeeld bij Jack White, een eigen herkenbare sound geworden. Maar dit is een plaat die op geheel eigen wijze een ode is aan de grootse sound van de jaren ’70, met knipogen naar Bowie, T-Rex en Pink Floyd.
Het zware ligt ditmaal niet in de gitaren of de drums, maar wel in de teksten. Homme schrijft duidelijk de frustraties van zich af, wat Like Clockwork een zeer eerlijke plaat maakt. Dit zal voor zij die vinden dat Queens of the Stone Age vooral een rockband moet zijn, minder goed nieuws zijn. Mensen die Songs for the deaf nog altijd het summum vinden en sindsdien teleurgesteld zijn in de drang van QotSA om nieuwe wateren te verkennen, zullen ook hier geen soelaas vinden. Maar dit is net het mooie van QotSA. Ze zijn geëvolueerd van een klassieke rockband naar een groep waar het lied meer centraal is te komen staan, met zorgvuldig uitgewerkte nummers, waar laag op laag wordt gelegd, om zo tot een sonisch avontuur te komen. Vreemd genoeg hebben ze, ondanks het gebrek aan knalleden drums en zware gitaren, nog nooit zo hard aangeleund bij een sound die schouder aan schouder met de Groten uit het rockverleden kan staan. Op Like Clockwork neemt het vijftal gas terug en wordt er nooit echt stevig tegenaan gebeukt, maar ook zonder het wow-effect van luide gitaren en knallende drums blijft QotSA na 15 jaar en 6 albums een frisse, vernieuwende band, die niet te veel aantrekt van verwachtingen, maar vooral haar zin doet. Los van alle hypes en trends in de muziek blijft Queens of the Stone Age vooral zichzelf, en toch steeds weer anders. Long live the queens!
Queens of the stone age – Like Clockwork: Van de woestijn naar de woestenij | Jeroens wondere muziekkabinet - jeroenswonderemuziekkabinet.wordpress.com