R.E.M. - Automatic for the People (1992)
Automatic was mijn instapplaat van R.E.M. Het eerste album ook dat ik van ze bezat. Ik luisterde in die tijd veel radio (songs

) en op een mooie zonnige lentemiddag kwam een lied langs dat Everybody Hurts heette. Ik zat op mijn kamer achter een klein radiocassetterecordertje en wist niet wat ik hoorde. Ik had nog nooit zoiets moois gehoord, zo spacious, zo lieflijk, zo verdrietig en toch gelijk ook zo troostend. Ik weet niet meer welk radioprogramma het was, kan zijn dat het de hele top 40 was die elke week langskwam, in dat geval zat ik vast 1 van die keren in de aanslag om het nummer helemaal op te nemen. In ieder geval ging ik in die tijd wel elke week langs om de hitcharts op te halen, dat papieren krantje van de Free Record Shop, om te kijken hoe bepaalde fave songs het deden in de charts, of ze stegen etc. Dat deed je als 13/14 jarige, dat vond je van wereldbelang

Dat had ik dus ook bij EH, het kwam tot 4 weet ik nog en daar bleef het dan bij. Dat was wel een beetje een schok, hoezo werd dit geen nr. 1 hit? Maar goed, soms blijven sommige van de mooiste songs toch een beetje onbegrepen
Verder had ik tot dan nog weinig notie van de muziekbiz en dingen als platen kopen en dergelijke. De eerste die ik kocht was het Live Baby Live album van INXS gevolgd door Achtung Baby van U2 later in 1992, dat waren tot dat moment nog het meest mijn bands via bandjes. Maar Automatic zal zeker bij de eerste batch gezeten hebben, dat wel. Ik zag meer singles van het album op MTV zoals Drive en vooral Sidewinder kwam echt heel veel langs, die was zelfs mij op dat moment als ernstige puber soms ietsje te vrolijk

Ik had het album dus niet heel snel na het uitkomen, maar een stukje later toen ik 'm bij Dixons in Leidschenhage (laat
vigil het maar niet horen

) zag staan in een cd rekje buiten, met een gele prijssticker waarop 25 gulden stond, iets afgeprijsd dus al. Ik kocht 'm met mijn 'zuurverdiende' zakgeld (10 gulden per week dacht ik) en heb dat album thuis echt maanden achtereen gedraaid, ik vond 'm zo goed, zo prachtig, ik was er verzot op. Het is lang lang lang lang lange tijd mijn fave album van ze geweest en misschien is het dat stiekum nog wel een beetje
De Athens boys wilden na Out of Time dus echt een break nemen van touren, ze hadden genoeg van het repeterende schema van album opnemen, repeteren, touren en weer album opnemen etc etc. Daar wilden ze echt even uit vandaan. Ze vonden na Out of Time ook dat ze nu echt wel op hun peak waren qua songwriting en wilden liever even albums maken dan touren. Ze zagen zich even meer als een studioband, zeg maar. Wel waren er tijdens hun break kleine optredens tijdens promotionele activiteiten of op televisie, ze deden zelfs mee aan de Unplugged cyclus van MTV, maar af en toe konden ze het ook niet laten om ergens 'anoniem' als een anders aangekondigde band een aantal concerten te spelen. Maar die waren waarschijnlijk uiteindelijk op een hand te tellen. In ieder geval kwamen de Out of Time songs live gelukkig toch een beetje tot leven.
Na al dat soort dingen, wat vrijaf nemen en spelen op andermans albums (Michael ging zelfs op tournee in Oost-Europa samen met Natalie Merchant en Billy Bragg) kwamen Mike, Peter en Bill in de zomer van 1991 bij elkaar in Athens om samen te musiceren, demo's op te nemen, zonder Michael. De bedoeling was om een steviger rockalbum te maken en de eerste demo's klonken ook echt zo, maar naarmate er meer songs bijkwamen werd de sfeer in die songs steeds rustiger, donkerder en melancholischer, ook ingegeven door het feit dat ze nu allemaal 30-ers waren geworden en op een andere plek in hun leven waren gekomen. Een beetje hun Disintegration zeg maar

. Zo erg zelfs dat een ander pad werd ingeslagen, van al die rockdemo's kwam uiteindelijk alleen Ignoreland op het album terecht. Nou ja, het rockalbum kwam dan maar na Automatic, niet

Toen de demo's klaar waren was het tijd voor Michael om lyrics te gaan verzinnen op die vreemdsoortige songs zoals hij ze noemde.
Ipv touren gingen ze reizen door het land langs diverse studio's om verschillende dingen uit te proberen, demo's uit te werken en een beetje vakantie te vieren. Uiteindelijk kwamen ze weer in hun fave studio in Bearsville, NY terecht om het album echt op te gaan nemen.
Drive is de eerste song van het album, ook de leadsingle. De titel komt van de Motor Voter Bill, een wet omtrent verkiezingen bekrachtigd onder Bill Clinton's presidency. Verder heeft de song referenties naar de band Pylon, naar de song Rock On van David Essex (een big fave van Michael), is de song beïnvloed door Queen (Peter en Mike waren grote Queen fans, nooit gedacht btw) en is Drive zelf ook politiek geladen. Michael gebruikte de term 'bushwacked' al in 1988 toen Dukakis van Bush verloor tijdens de presidentsverkiezingen van 1988. 'Nobody tells you what to do' verwijst naar het feit dat mensen (vooral de jeugd) hun leven in eigen hand moeten nemen en dat ze moeten stemmen op wat en op wie ze zelf willen stemmen. Drive is een schitterende track, ik wist niet wat ik hoorde de eerste keer. Zo geheimzinnig, verstild en duister. Zowat in 1 take opgenomen in New Orleans waarbij Michael zijn lyrics opnam bovenaan een trap. Is toen ik het album net leerde kennen een tijdje mijn fave van het album geweest. Een van de 4 songs van Automatic met stringarrangements van John Paul Jones van Led Zeppelin, een van de weinige keren dat de bandleden starstruck waren. Prachtig verstild en afwisselend luid, subtiel gitaar en harmonicawerk, Michael die een beetje morose klinkt in zijn zang. En elke keer weer prachtig als de song full blast gaat halverwege met die electrische gitaar die als een zeis de song doormidden splitst, wat een sound! Prachtstrings id ook hier, heel verheffend. Prachtig ook hoe de song ook eindigt met steeds weer een onverwachte extra 'Hey kid...' en out fade. Schitterende song! En in de USA 'maar' in de top 30, in de UK op 11 en hier in NL maar op 15, wat is dat dan? En de band zelf zette 'm regelmatig ook niet op hun eigen compilaties, rare snuiters.
Try Not to Breathe is ook een fave onder vele faves op dit album. Het album gaat veel over verlies, dood en andere tragische zaken. De song is vernoemd naar een quote van Peter Buck. De producer/engineer hoorde Peter's adem onder zijn gitaarwerk en dat was natuurlijk niet de bedoeling, vandaar dat hij 'I'll try not to breathe' zei

Dit is Michael's song over de dood van zijn grootmoeder. Schitterende gitaarklanken die alle kanten waaierend op gaan als spirits die de ruimte invliegen. Ik vind dat zo'n geweldig effect. Ook de percussie en het orgel gaan mee in hetzelfde effect. Een prachtig teameffort! Bijzonder mooi ook Mike Mills' vervormde vocals op de achtergrond en zijn normale vocals die de hoogte in gaan. Op sommige dagen zeker wel in mijn top 3 Automatic songs. Had wel een single mogen zijn.
The Sidewinder Sleeps Tonite is duidelijk gelieerd aan The Lion Sleeps Tonight van The Tokens, een song die de band live al lang speelde en zelfs coverde voor de b side van deze single. De band wilde een wat lichtere song op een overall tamelijk donker album. Achteraf hadden ze daar eigenlijk spijt van. Maar wat ben ik blij dat ie erop staat zeg, ik zou niet zonder kunnen. Op sommige dagen ms wel mijn fave van Automatic, ook op 5 in mijn persoonlijke R.E.M. top 200 destijds! Een song waar niemand van de band nog steeds niet weet waarover het gaat. De song flopte gigantisch in Amerika, kwam tot 17 in de UK en hier slechts in de tipparade, in wat voor land leven we! Ik vind het een heerlijk verslavende übervrolijke song. Michael is hier echt wel op de top van zijn kunnen met zijn zang en zijn stream of consciousness lyrics. Michael had af en toe moeite met de uitspraak van sommige woorden, Dr. Seuss bv, daar maakte hij Zeus van en moest lachen, dat lachje hebben ze, heerlijk genoeg, in de song gelaten. De song heeft een heerlijke wals-like feel. Verzen en refreinen zijn beide onweerstaanbaar, als song op een bepaalde manier verwant aan Try Not to Breathe door het tempo van de ritmesectie, ondanks dat het een snelle song is. Heerijk ook de bijdrage van het orgel hier en ook weer die prachtige strings die de song naar het einde toe nog meer optillen. Het is een van de weinige R.E.M. songs die de band nooit live speelde, wtf! Wel tijdens de soundcheck, that's all. Foei boys! Maar ik begrijp het wel, het is een lastige song om uit te voeren lijkt me.
Everybody Hurts is naast Losing My Religion ws hun bekendste song. Michael wilde er een duet van maken samen met Patti Smith, maar dat werkte niet. Patti coverde het later zelf nog wel verdienstelijk. Bill Berry is verantwoordelijk voor het grootste deel van de compositie en Peter Buck vond het een beetje lijken op songs van Stax Records, dus hup in de Zwarte Lijst ermee

Voor velen ms wel de mooist gezongen R.E.M song door Michael en ik kan dat op zich wel beamen. Voor vele serieuze muziekliefhebbers op fora zoals deze een absolute haatplaat (hoe kunnen jullie, snik, waar is jullie gevoel?

) Top 30 in de VS (matig), 7 in de UK en dus op 4 hier. Ja, dan ben ik ineens wel trots op ons kleine kikkerlandje. Ms wel hun meest soothing en comforting song voor degenen die op de bodem zitten en het niet meer zien zitten, voor die mensen is het een anthem! Een schitterende en lieflijk wiegende song waarin je getroost en begrepen wordt. Het bouwt, door de strings oa, naar het einde toe steeds meer op met het 'So hold on' en is dan zo uplifting dat je uit het moeras getrokken wordt. Nog eens benadrukt door de prachtige en grootse clip, geregisseurd door Jake Scott, zoon van Ridley Scott, met al die mensen in de file met al hun troubles. Onder aanvoering van Michael stappen ze op een gegeven moment allemaal uit en gaan lopen. Vergeet niet dat je niet de enige bent is ook de mooie boodschap van de song. Een geweldenaar van een song dus, in meerdere opzichten! In de UK was het de 4e single en door het succes werd besloten nog een 5e en 6e single daar uit te brengen. Sowieso was Automatic daar populairder dan in de VS. Met Out of Time was juist het omgekeerde het geval. Nu vind ik zelf Out of Time een typisch Amerikaans album. Automatic is meer een universeel album.
New Orleans Instrumental No. 1 is een fijn organ-based rustpunt op het album, opgenomen in New Orleans ook en schept perfect de sfeer alvast voor de donkere song die erop volgt.
Sweetness Follows is alweer een toptrack, hemels! Een song over dood en verlies weer. Een Peter Buck song ook en hij speelt hier ook alles op de cello na. De song heeft een prachtige droning undercurrent en Michael zingt even traag beschouwend mee. Doet me ergens ook denken qua sfeer aan Nightswimming. Het duister in de nacht en de cello die de rimpelingen in het koude water benadrukt. Big Star's Third door Murmur heen geperst las ik ergens ook als beschrijving. Een meditatieve track ook en duidelijk een cello song ook qua diepte, het instrument past er perfect op en vervult die rol met glans, samen met het orgel. Ontroerend ook Michael ooh-hoo's Sweetness Follows op het eind en diffuus mooi ook de distortion op Peter's gitaar.
Monty Got a Raw Deal is een song die wel op kant A van Document had gepast, die vibe heeft het wel. Het is een song over de acteur Montgomery Clift, waar Michael wel een fascinatie voor had. Een getroubleerde, maar welbekende acteur. Michael wilde schrijven over het thema film vs. realiteit. Peter Buck schreef de song op zijn bouzouki, een snaarinstrument. Monty is ms wel de kleinste, meest subdued song van het album op een bepaalde manier, vrij rechttoe rechtaan ook wel, maar desalniettemin niet minder mooi. Ik geef wel toe dat het nooit bij de bovenste helft van fave Automatic songs zal staan, een beetje de Half a World Away hier zeg maar

Maar nog steeds wel een meer dan bovengemiddelde song van de boys.
Dat zelfde gold in het begin ook wel een beetje voor Ignoreland, maar daar is het later helemaal goed meegekomen. Ik vind dat nu een absolute topper! De enige echte rocker van Automatic. De band was er achteraf niet helemaal tevreden mee geloof ik, vond 'm qua productie te gruizig, maar ik vind 'm perfect zo. Dit is Michael's niet geheel verstaanbare political rant waar nogal wat mensen in die contreien aanstoot aan namen. But who ffing cares! Ik vind het een onweerstaanbare song, vooral met die gitaar, mondharmonica en yeah yeah yeah's in het refrein. Een opbeurende en optimistisch klinkende song qua muzikaliteit ook, zo heerlijk effortless klinkt het. Zo opzwepend!
De band had altijd al een song willen opnemen in de stijl van 10cc's I'm Not in Love, met een zachte airy vibe. En dat was niet aan dovemansoren gericht voor Scott Litt, de producer. Star Me Kitten is geen hoogvlieger op het album, maar toch ook weer erg mooi en sferisch, past in zeker opzicht lichtjes bij Sweetness Follows qua donkere vibe. Wel een andere soort song, maar ook wel meditatief. Ik vind het altijd een mooi moment op het album voordat we naar het afsluitende trio gaan. Het klinkt heel organisch en soothing met die organ-achtige klanken en het sparse gitaarwerk. Het zou eigenlijk Fuck Me Kitten heten, maar de band zag daar toch vanaf, want het wilde geen Parental Advisory sticker op het album. Meg Ryan, die toevallig eens in de studio was tijdens opnames, vertelde ook dat albums met zulke expliciete woorden vaak niet verkocht mochten worden in bepaalde steden of dorpen en daar had de band echt helemaal geen zin in.
Man on the Moon was de laatste track die werd opgenomen voor het album. Voor een aantal in de band ook de song die het meest de band R.E.M. defineert, ik kan daar wel een beetje inkomen. De muziek was al klaar, maar Michael had geen lyrics meer, was voor zijn gevoel al 'klaar' met het album of had writer's block, maar de band persisteerde en wilde per se deze song op het album hebben. Maar er kwam dus helemaal niks in hem op. Hij besloot er een paar dagen te voor gaan nemen en ermee te wandelen met de 'instrumental' track op zijn koptelefoon. En zo kwam Michael al lopende op zijn lyrics. Een walking track, zo noemde hij Man on the Moon, ook te zien in de videoclip Een song met verschillende 'cultural phenomena' erin, het meest nog over de komiek Charlie Kaufman. Ik zal niet zeggen dat ik een haat/liefde verhouding heb met Man on the Moon, zoals sommigen met Everybody Hurts, maar deze heeft bij mij geswitcht van geweldig, naar wat minder, naar nog wat minder, naar goed en naar top! Fluctuerend dus door de tijd heen, maar al wat langere tijd is ie bij mij nu stabiel en beschouw ik 'm als erg goed, maar niet als übertopper. Verder wilde Michael er zoveel yeah yeah yeah's in verwerken als mogelijk, meer nog dan in welk eender Nirvana song, als een friendly dig naar zijn goede vriend Kurt Cobain

De song begint heerlijk rustig met een countrytwang. Het heeft id een rustig, doch opgetogen slenterend ritme. De song moet het heel erg hebben van het onverwoestbare refrein, maar ik vind zelf de verzen ook wel erg mooi. Mooi de lage achtergrondzang die we later ook in Find the River gaan horen. Verder vind ik Michael's Elvis persiflage hilarisch. Een vrij effortless en zomerse onbezonnen feel ook wel, in die zin had 't perfect op Out of Time gepast. En zo werd Man on the Moon de laatst opgenomen track van het album, dezelfde dag nog werd het album gemixed en de volgende dag gemasterd. Gelukkig kwam Michael met deze mooie lyrics, anders had het een instrumental gebleven, iets wat Michael niet erg vond. Gelukkig bleven de andere bandleden dus aandringen.
Over Nightswimming heb ik al uitgebreid geschreven op verschillende plekken hier op de site. Maar samen met Find the River zijn het ms wel de beste 2 closers van eender welk album ook, ms slechts geëvenaard door There Is a Light that Never Goes Out en Some Girls Are Bigger than Others van een ander obscuur bandje

Meestal hadden Mike, Peter en Bill de muziek al klaar voordat Michael ten tonele verscheen. Bij Nightswimming was dat even anders. Hier had Michael zijn lyrics allang al klaar en was het aan de band om er de best passende melodie/muziek bij te maken. Bill deed een poging, maar nee. Peter hetzelfde verhaal, maar ook niet. Het was Mike die de 'contest' won. Hij speelde een pianoloop in de studio op de piano waar ook Layla van Derek and the Dominos opgenomen werd. Mike rommelde maar wat aan, maar Michael spoorde Mike aan om door te gaan, want hij vond het prachtig. Nightswimming is volgens Michael voor een deel autobiografisch en gaat over de tijd toen ze nog niet zo lang een band waren, herinneringen aan vroeger. Over hoe ze nadat ze een concert hadden gespeeld en het zo warm hadden gekregen met een groep andere mensen dan 's nachts ergens een duik namen om af te koelen. En in zijn lyrics is Michael dus aan het terugkijken en herinneringen aan het ophalen. En de song geeft dat gevoel ook totaal. In de prachtige pianoloop, maar vooral in Michael's zang, ms vind ik hem hier wel op zijn mooist zingen. De song is ook zo warm en nazomer's gloedvol. De lyrics zijn id werkelijk waar prachtig, de melancholie! Iedereen kan zich hier wel in verplaatsen lijkt me. Op sommige dagen, ms wel de meeste dagen mijn meest fave R.E.M. song ooit! En ook hier werken de stringarrangements prachtig melancholisch mee aan het effect. En als die hobo binnenkomt kun je me helemaal opvegen, gelukkig komt die op het einde nog eens terug. Gelukzalig, ietwat verdrietig melancholisch. Deze song is een poging om het concept 'ziel' in muziek te vangen en man wat is dat hen zo goed gelukt!
While the song was not included on Out of Time, the demo recorded during those sessions was used for Automatic for the People, with a string arrangement by John Paul Jones added to the track. Mills has also claimed he recorded the piano part at Criteria Studios in Miami, on the same piano used by Derek and the Dominos on the recording of "Layla".
"Michael listened once, nodded his head to hear it again, and on the second pass he sang the lyrics. It was 'Nightswimming,' exactly like the record we would record a year later," explained Peter Buck in 2003. "I was standing in the corner, dumbfounded".
Voor velen is Find the River R.E.M.'s aller allermooiste track ooit en dat kan ik helemaal begrijpen. Ik denk dat soms zelf ook! In de gezamenlijke R.E.M. top 200 was ie dat in ieder geval ook. Het is misschien wel hun meest transcendental track uit hun hele discografie en ms zelfs wel in de top van de top zoveel transcendental songs ooit ter wereld. De song heeft zo'n geweldig warme flow ook, hence the rivier ook natuurlijk

Maar eerder als een perfect zacht, glinsterend beekje moet ik zeggen. Alleen al in de verzen alleen al met die harmonica is die flow zo zacht en lieflijk en dat wordt alleen maar versterkt als het refrein begint, dat zet het prachtig voort met Bill Berry's achtergrondzang in donkere tonen, voortreffelijk. Alsof er een stroomversnelling ingezet wordt, je verder meegedreven wordt op de rivier naar zee toe. Second time coming zelfs nog mooier als Mike Mills' hoge zang daar perfect mee samenvalt. Bestaat er iets mooiers dan dat? Jazeker, verderop! En ook Michael's lyrics dragen daar prachtig aan bij, over de loop van het leven. Bij het laatste refrein 'River to the ocean goes' lijkt het ook maar door te gaan ook, samen met die piano ook en de hoge en lage achtergrondzang en de piano die alles prachtig met accenten benadrukt en Michael's berustende, doch gloedvolle zang als balsem voor de ziel en we uiteindelijk aangekomen opgenomen worden in die gouden zee (na het leven stel ik me dan zo voor) Of zoals
johan de witt ooit eens zei: 'Ms wel de mooiste minuut uit de hele muziekgeschiedenis'. Amen!
Dan is het des te fijner dat je bij tijd en wijle meerdere songs soms op 1 mag/kunt zetten
Eindoordeel: Het is een schitterend album, een schitterend werk, voor mij eigenlijk gewoon ex aequo met Out of Time. De toppen op Automatic zijn soms zo hoog dat je de top niet eens kunt zien. Sowieso het volle pond voor dit album!
Het enige wat ik kan bedenken is dat ik elke dag wel zin heb in Out of Time, maar niet per se elke dag zin heb in Automatic (wel 300 dagen per jaar, daar niet van

) en dan gaat dat soms eigenlijk alleen maar om wat songs in het middenstuk en zeker niet om de absolute toppers op dit album, die wil ik elke dag wel horen

Maar wie weet wordt dit album nog eens terug 1
5 *
1. Out of Time
2. Automatic for the People
3. Green
4. Document
5. Fables of the Reconstruction
6. Murmur
7. Lifes Rich Pageant
8. Reckoning
9. Chronic Town