Voor mensen die het album nog niet hebben en niet weten of ze het willen gaan kopen, wilde ik bij deze mijn recensie van 10,000 days hier posten. Het is een beetje een erg lang verhaal geworden. Maar ik vind dat je een dergelijk album ook niet in een paar alinea´s kan beoordelen. Voor een Tool album moeten er ook meer woorden gebruikt worden om bij benadering te kunnen omvatten wat Tool voortgebracht heeft:
10,000 days
Het nieuwe album van Tool heeft lang op zich laten wachten en dat roept dan ook meteen de vraag op: is het, het wachten waard? De tweede vraag die meteen in je opkomt is: overleeft dit album de hooggespannen verwachtingen? Wanneer een band zo lang wacht met het uitbrengen van een album, is het logisch dat de verwachtingen steeds hoger worden in de loop der jaren. Zoals iedereen die Tool ook maar een beetje volgt heb ik ongelooflijk uitgekeken naar dit album en was het wachten bijna ondragelijk. Daarnaast namen de zenuwen bij mij toe toen de releasedatum bekend gemaakt werd. Ik kon niet meer wachten, maar tegelijkertijd was ik ook bang dat mijn verwachtingen veel te hoog waren geworden voor dit album. Lateralus was, hoewel het toch in mijn ogen niet aan Aenima kon tippen, zo ontzettend goed.
De eerste luisterbeurt, vlak na de release van het album op 28 april 2006, was heel erg wennen. Alles wat ik verwacht had, bleek heel anders te zijn. Het deed me toch ook denken aan mijn eerste luisterbeurt van Lateralus, dat ook 5 jaar na het voorgaande album (Aenima) uitkwam. Na mijn eerste luisterbeurt van dat album was ik erg kritisch, ik miste de mysterieuze en duistere klanken (van o.a. Eulogy. H. en Jimmy) van Aenima. Ik miste een afsluiter a la Third Eye. Ik miste sowieso een Third Eye achtig nummer op dat album. Toch ging ik na vele luisterbeurten dat album heel erg waarderen, zo zelfs dat er een aantal nummers van dat album steevast in mijn Tool songs top 5 kwamen.
Bij de eerste luisterbeurt van 10,000 days miste ik de poëtische teksten van Maynard. Daarnaast miste ik de rustige en zweverige klanken van de rustigere delen van de nummers op Lateralus. En wederom miste ik de mysterieuze klanken van Aenima, waar ik ook nu weer stiekem op gehoopt had. Mijn eerste indruk van het openingsnummer was dat het leek op een combinatie van Schism, The Grudge en The Patient. Vooral het intro gedeelte van het nummer deed mij denken aan de rustige en zweverige klanken in het middendeel van Schism. De uithaal aan het einde deed mij denken aan The Grudge en in de rest van het nummer kon ik passages ontdekken die mij deden denken aan Thje Patient. Bij Jambi kreeg ik het gevoel dat ik naar een combinatie van een a Perfect Circle en Schism zat luisteren, voornamelijk de riffs op het einde wanneer MJK zingt “breathe in union”, doet dit mij denken aan de riffs aan het einde van Schism wanneer MJK zingt “I know the pieces fit”. Het tweeluik Wings for Mary/10,000 days gaf mij bij tijd en wijlen ook het gevoel dat ik naar een uitgebreidere en duisterdere versie van een a Perfect Circle nummer zat te luisteren. Van de stem aan het begin van The Pot schrok ik me dood! Ik vond die zang van MJK niet echt passen bij hem. Nu nog steeds heb ik daar moeite mee. Lipan Conjuring vond ik weer zo´n typisch Tool tussennummer, eigenlijk traditie getrouw. Lost Keys/Rosetta Stoned overdonderde me. Ik vond het niet meteen goed, maar wel boeiend. Zeker zo rond 6:00 in Rosetta Stoned begint er iets heel boeiends te ontstaan. Intension deed mij denken aan een langere versie van Parabol en Right in Two vond ik meteen heel goed! Viginti Tres was weer een typische Tool afsluiter net als Faaip de Oaid. Veel Toolies zullen me gezien het bovenstaande relaas van de eerste luisterbeurt verachten, maar zo voelde het nu eenmaal. Maar gelukkig ben ik gewend aan het feit dat er bij mij eerst altijd de teleurstelling komt (zo had ik dat ook bij Lateralus) en dan de waardering. Daarom laat ik mij absoluut niet afschrikken door een eerste luisterbeurt.
Na vele malen meer naar het album geluisterd te hebben kon ik achterhalen waar mijn teleurstelling vandaan komt. Het is eigenlijk toe te schrijven aan het gitaarspel van Adam, die hoewel goed en accuraat, het minst vernieuwend is. Ja hij speelt harder en de volgorde van de gitaarpassages uit eerdere werken van Tool zijn anders, maar de passages lijken toch enigszins op passages uit eerder werk. Rosetta Stoned bijvoorbeeld: de riffs lijken een verkorte versie van de riffs uit bepaalde passages van Third Eye. En omdat het gitaarspel veel op de voorgrond is, valt dit op. Er zijn ook een aantal lichtpunten in het gitaarwerk van Adam. Bijvoorbeeld in Right in Two, opeens die versnelling een aantal minuten nadat MJK voor het eerst “cut it all right in two” heeft gezongen. Ook zijn gitaarwerk op Jambi boeiend (vooral het gitaarwerk met de talkbox) te noemen. Toch overschaduwd de gitaar (door te veel op de voorgrond aanwezig te zijn) iets te veel de meest creatieve wendingen in de muziek, namelijk het drumwerk van Danny en het basswerk van Justin. Deze mannen spelen werkelijk bijna perfect en er is vooral een hele goede wisselwerking tussen Justin en Danny. Ze spelen misschien wel beter dan op Lateralus. De zang van MJK is goed, op Jambi, 10,000 days, Rosetta Stoned, Intension en Right in Two. Wennen moest ik aan zijn zang op Vicarious (behoudens de vertrouwde uithaal aan het einde), Wings for Marie (hij zingt vrij zwaar), The Pot (hele lichte stem) en delen van Rosetta Stoned (waarbij zijn stem vervormd is, maar dit vond ik wel direct boeiend en passend). Na meer luisterbeurten vielen ook hier de puzzelstukjes op de plaats en vind ik dat de zang overal precies past, behalve bij The Pot. Daar kan ik gewoon niet aan wennen. Te on-Tool, experimenteren is goed maar het moet wel mooi blijven. Wat ik ook miste waren de ingewikkelde en symbolische teksten van Lateralus. Op 10,000 days zijn de teksten vrij direct te noemen, met name de tekst van Vicarious. Dit is de tweede oorzaak voor mijn eerdere teleurstelling. Naar mijn mening horen ingewikkelde teksten nu eenmaal bij Tool. Toch missen de teksten nergens hun doel en dat is dan weer een pluspunt. Na een aantal malen meer geluisterd te hebben valt ook dit op zijn plaats en luister je niet meer naar de teksten als op zichzelf staand, maar als een goed passend onderdeel van het geheel. Het laatste kleine minpuntje is voor mij persoonlijk dat ik de “creepy” geluiden Aenima mis, maar die miste ik ook op Lateralus. Zoals de vele door elkaar pratende stemmen op de achtergrond bij Third Eye en het zachte fluisteren van MJK in datzelfde nummer. Of de “creepy” geluiden van de bass en de gitaren die ook gedurende Eulogy, Jimmy en Pushit te horen zijn. Maar dit kan niet echt tot een volwaardig minpunt gerekend worden, maar meer een hoop die ik ook voor Lateralus koesterde.
Nadat alle puzzelstukken op hun plaats vielen leefde het album voor mij op. Ineens ging het album zijn eigen weg en vergelijkingen met andere albums of het werk van a Perfect Circle bleek ineens onzin. Dit is een heus meesterwerk met alles erop en eraan wat Tool, Tool maakt en wat Tool verrassend maakt. Juist doordat het alles behalve datgene is wat ik en ongetwijfeld vele anderen met mij verwachtte, is Tool er weer in geslaagd een groots album af te leveren. Nergens een voorspelbare structuur en zelfs geheel nieuwe structuren voor Tool begrippen, namelijk structuren die niet voorkomen op Aenima of Lateralus (zoals bijvoorbeeld het vrijwel gehele rustige, maar o zo boeiende tweeluik Wings for Marie/10,000 days). En misschien wel het grootste pluspunt van dit album: de duistere sfeer is terug van weggeweest! Nog een pluspunt is het feit dat Tool nog nooit zo persoonlijk was en zoveel emoties in de teksten had als nu, luister maar eens naar 10,000 days. Het laatste grote pluspunt is naar mijn mening Rosetta Stoned wat voor mij het “Third Eye achtige”(wat niet betekend dat het precies is zoals Third Eye of in de buurt komt, maar ook in ieder geval een lang en vooral erg ingewikkeld nummer is met harde passages erin) nummer is waar ik op had gehoopt. Daarnaast is het basswerk en drumwerk briljant op dit album, misschien beter nog dan op Lateralus en zeker meer tot in de perfectie overkomt dan op Aenima en Lateralus. Ik hoop dan ook, dat het volgende album de drums en bass iets meer naar de voorgrond worden gehaald en het gitaarwerk zich weer ietsje meer op de achtergrond bevindt in de muziek. Daarnaast hoop ik dat MJK op het volgende album niet meer hoog probeert te zingen zoals in The Pot en weer wat symbolische teksten schrijft. Ik hoop dat Adam het volgende album gebruikt om iets meer nieuwe variaties te brengen. Toch zijn dit de kleine minpuntjes van dit album en op een album van 75 minuten met zoveel ontzettend goede minuten aan muziek (meer dan 90% van de speeltijd), is dat zeker een topprestatie. Hoogtepunten zijn het prachtige Right in Two, het magnum opus van dit album Rosetta Stoned, het krachtige, maar toch ook van bijzondere schoonheid zijnde Jambi, het emotionele 10,000 days en de heftige opener Vicarious. Dit album is van begin tot einde in balans en boeit elk moment, het album is qua geheel zelfs beter in balans dan Lateralus. Dat komt omdat de nummers meer met elkaar verbonden zijn door de duistere atmosfeer. Op dat Lateralus waren op het gebied van atmosfeer toch meer wisselingen: van melodieus en hoopvol op Parabol/Parabola naar het enigszins duistere van Ticks and Leeches bijvoorbeeld. Om een voorbeeld te noemen: de atmosfeer van de opener Vicarious komt overeen met dat van een rustig nummer als 10,000 days. Beide nummers behandelen totaal andere aspecten en zijn totaal verschillend qua compositie, maar ademen precies dezelfde duistere atmosfeer uit. Dit komt het geheel van het album ten goede. En dat is erg belangrijk, gezien het feit dat Tool draait om het geheel en de gehele gedachte achter een album. Bovendien heeft het album weer weten te verrassen. Het zegt al genoeg dat menig luisteraar het on-Tool vindt. Met name het tweeluik Wings for Marie/10,000 days verrast door de lange rustige stukken. Daarnaast verrast de structuur van nummers als Rosetta Stoned, Right in Two en de structuur van het album als geheel. Het album opent heel heftig (Vicarious) en houdt dit vast (Jambi), waarna de rust komt (Wings for Marie/10,000 days) en dan een pakkend nummer (The Pot) met vervolgens de climax (Lost Keys – Rosetta Stoned) en daarna een sterke epiloog (Intension, Right in Two).
Conclusie: groots album met drumwerk en basswerk wat nog perfecter overkomt dan op Lateralus en Aenima. Als geheel kan het niet tippen aan Aenima, maar het is zeker niet minder goed dan Lateralus. Het album is zelfs deels een stap voorwaarts t.o.v. Lateralus (duistere sfeer, een Third Eye achtig episch nummer, perfecte drum en bass, het album weet toch weer te verrassen), maar ook een consolidatie van het niveau van Lateralus (zang MJK, gitaarwerk Adam). Het wachten waard? Zeker weten! De hoge verwachting overleefd? Ja dat ook! Dit is hoe dan ook het beste album van 2006, dat kun je nu al stellen.