Pearl Jam - Vitalogy (1994)

Niemand kan zeggen dat je het niet probeert, Darkzone!

De diepere betekenis van Vi...

Het is een flinke leesbeurt, maar zo heb ik nog nooit naar het album gekeken/geluisterd.
Interessant...

Dank Darkzone. Heelgaaf om te lezen. Zo zou ik Vs. ook wel willen doorlopen.

Ik heb regelmatig aangegeven dat ik dit album geen vijf sterren gaf, vanwege de te grote hoeveelheid niemendalletjes (met name Hey Foxym...). Ik wilde het wel, want afzonderlijk vind ik de nummers, los van die vullers, fenomenaal. Ik heb nu toch vijf sterren gegeven, ondanks mijn eerdere berichten waarom ik het niet heb gedaan. Een uitleg is vind ik dan ook wel op zijn plaats.

Ik heb de laatste tijd Vitalogy weer meerdere malen geluisterd. Ik heb me daarbij voorgenomen dat ik zoveel mogelijk onbevooroordeeld ging luisteren. Wel lastig, nu ik het album al een kleine twintig jaar (waar blijft de tijd...) in mijn bezit heb. Tot en met Whipping was het album natuurlijk geweldig. Pry, To is het eerste vullertje. Het komt eigenlijk op een mooi moment. Even gas terug, het duurt ook maar een minuut. Daarna het beste nummer van het album, Corduroy, en vervolgens Bugs. Weer een vullertje. Ik heb het altijd wel geinig gevonden, maar vond het jammer dat Corduroy ingekapseld zat tussen twee niemendalletjes. Bugs duurt wat lang, maar is eigenlijk best wel boeiend. Interessante tekst heeft het zeker. Muzikaal totaal iets anders, maar Eddie doet het goed op de trekzak. Goed te pruimen.

Daarna twee wederom hele sterke nummers, Satan's Bed en met name Better Man. Dan weer in de categorie niemendalletje. Aye Davanita vind ik eigenlijk ook wel prettig. Het duurt wel wat lang (wederom), maar het ligt wel prettig in het gehoor. Het haalt je een beetje uit de flow. Daarna nog Immortality, wederom een fenomenaal nummer en dan is het album af.

Ik heb ervoor gekozen dat He Foxym... niet meegenomen wordt in mijn beoordeling. Dat deed ik altijd wel, omdat ik vind dat je het album in zijn totaliteit moet beoordelen. Maar zoals meerderen voor mij al geschreven hadden is dat onderdeel meer zoiets als een wat domme hidden track of zo. NIet serieus te nemen. Waarom neem ik het dan nu niet meer mee in mijn beoordeling? Dat komt door Ten. Na Release heb je Master Slave, wat een minuut of vijf duurt. Nu is dat muzikaal een stuk beter te pruimen dan Stupid Mop (He Foxym...), maar deze neem ik ook niet mee in mijn beoordeling van Ten. Master Slave is wel iets anders in die zin dat het een echte hidden track is. Het komt niet voor op de hoes, het is geen apart nummer, maar zit achter Release en vormt een sluitstuk, waar een paar van deze tonen voor Once de opening verzorgen. Maar als je Stupid Mop als hidden track ziet (ondanks dat het wel een nieuwe track op het album is), dan vond ik dat ik het dan ook niet hoef mee te nemen. Ik blijf Stupid Mop belachelijk vinden en vind het doodzonde dat ie op het album terechtgekomen is, maar Immortality is in mijn optiek het eigenlijke sluitstuk van het album.

Het is duidelijk dat ik dit album te graag vijf sterren wilde geven. Je kunt je afvragen waar ik me eigenlijk druk om maak, en dan heb je een punt! Ik ben nu eenmaal zuinig met vijf sterren. Maar dit album smaakt me zo goed (inclusief de eerste drie niemendalletjes), dat ik me niet langer wilde laten leiden door mijn wat puriteinse opstelling over mijn stemgedrag...

Ik vind het album ook beter in balans dan ik langere tijd heb gevonden. Niet dat de balans fenomenaal is, dat is bij Ten bijvoorbeeld beter. Maar er zit een behoorlijk tempo in het album en vooral een behoorlijke onderhuidse spanning. Dan is iets als bijvoorbeeld Pry, To best een welkome afwisseling. En dat geldt ook voor Bugs (hoewel daar zeker ook een onderhuidse spanning in zit, al lijkt het wat melig) en Aye Davanita.

Waar ik het album precies in mijn top tien ga plaatsen, weet ik nog niet. Ik weet ook niet of hij voorbij Ten gaat komen. Het stond op 6 in mijn top tien, maar hij is al iets opgeschoven. De tijd zal het leren (Ontzettend jammer dat dit album niet in de top 250 staat).

Tot slot nog een interessante mening over de tekst van Bugs op songmeanings.com:

Na Ten, en Vs kwam dan Vitalogy, helaas weer een stap achteruit.
Nothingman, Corduroy, Better Man en Immortality vind ik goede nummers, Spin the Black Circle vind ik weer een van de punkige te snelle nummers waarin ik Ed's stem niet mooi vind, hij overschreeuwt zichzelf.
Idem in Satan's Bed, weer die dreinerige/zeurderige zang.
Not for You is eentonig.
Bugs en Aye Davanita zijn rampzalig.
Waar zijn de mooie golvende gitaren en mooie intro's gebleven?

Kritiek op de stem van Eddie, dat hoor je niet vaak. Dat kan natuurlijk. Persoonlijk vind ik hem en van de mooiste en stemmen van de rockwereld hebben. Mooie warme klank, en enorm sprekend. Zijn stem draagt een nummer, wat hij bedoelt te zingen voel je ook.

Geweldige zanger op eigenlijk alle fronten. Agressief, ingetogen, verdrietig, boos, vrolijk, terneergeslagen. Welke rol zijn stem ook vervult, het weet mij altijd te raken. Goede techniek ook.

Eigenlijk is het niet eerlijk dat Pearl Jam zo'n steengoed debuut gemaakt heeft. Een debuut waarvan zelfs het slechtste nummer nog redelijk ver boven het beste nummer van dit album uitsteekt.

Vitalogy is, zeker op de eerste helft, verre van imponerend. Te veel punk, te weinig rock. Veel geschreeuw, weinig wol. Ik vind veel songs te eentonig, te simpel, te weinig gelaagd.

Ben het wel met je eens. Ten is natuurlijk fantastisch en Vs. vind ik ook een steengoede plaat maar deze is toch echt wel wat minder. Dat over dat slechtste nummer snap ik, maar je doet daarmee misschien wel een beetje een aantal nummers op deze plaat tekort. Better Man en Nothingman zijn toch echt wel heerlijke emotionele songs en vergeet Immortality en Corduroy die nog wat meer rocken.

Overall is het gewoon een aardige plaat maar gevuld met teveel nietszeggende nummers en daarmee doel ik niet alleen op Pry, To en Aya Davanita en dergelijke. Ook heel veel "gewone" nummers zijn gewoon te punky voor Pearl Jam.

Deze plaat heeft toen ik hem in het gezegende jaar 1994 voor het eerst uit z'n hoes haalde veel indruk gemaakt en hij heeft toen jaren zoveel draaibeurten gehad dat hij echt in m'n systeem zat. Ondanks zijn hoge kwaliteit (ben het dus helemaal niet eens met de stelling dat Ten zoveel beter is dan de nummers op deze Vitalogy) maken nummers zoals Aye Davanita en Hey Foxymophandlemama, That's Me dat ik hem geen 5 sterren kan geven. Vooral die laatste is goed voor een keer maar is toch ook wel muzikantengeruk van de bovenste plank en draagt niets bij aan de plaat dus het had na het 13de nummer mogen stoppen bij dit album.

Last Exit wordt na een aarzelende intro door een moker van een drum op gang getrapt, hier wordt al meteen duidelijk dat PJ z'n eigen koers gaat varen en geen toegevingen doet. Geen Black, Jeremy of Alive op deze plaat maar daar hebben we Ten toch voor?

Spin The Black Circle was de eerste singel uit het album en Vedder schreeuwt tegen een gitaarmuur op waarna Not For You toch nog een hart onder de riem is van de puber die op z'n kamer ouders en gezag vervloekt (iets waar ze op elk vorig album toch ook wel een nummer over hadden). Restless Soul Enjoy Your Youth...

Tremor Christ is het eerste persoonlijke hoogtepunt voor mij met Vedder z'n zang alsof hij tegen de golven van de zee opzingt terwijl het schip vergaat.
Nothingman is de drenkeling op het strand om maar niet te hoeven zeggen dat dit het relaas is van een relatie gone bad en uit de wrakstukken staat iemand op om toch maar z'n eigen weg verder te zoeken.

Whipping is gewoon de spreekwoordelijke lap die ze er terug opgeven na het rustige Nothingman. Pry, To is een niemendalletje dat gerust geskipt kan worden.

Corduroy is het 2de persoonlijke hoogtepunt voor mij. Over vechten tegen de liefde voor iemand omdat er toch niks goeds uit kan voortkomen. Maar de teksten van Vedder zijn vaak ruim te interpreteren dus iedere associatie is uiteraard persoonlijk.
Bugs is Vedder op accordeon en kan makkelijk worden weggeschreven als een raar misplaatst nummer maar ik vind het heerlijk. Heeft hij het over de persmuskieten, over persoonlijke demonen?

Satan's Bed gaat over de kinky side van seks, of gewoon Vedder die weer over zijn versie zingt van de liefde? Hier slaagt hij er dan toch ook in om iets of wat "opgewekter" te klinken.

3de persoonlijke hoogtepunt is Better Man; een vrouw die na jaren te wachten op betere tijden haar man wil verlaten. Ze telt het tikken van de klok, een leven dat wegdruppelt, een vrouw die naast het leven gegrepen heeft dat ze voor zich had in gedachten. Elke keer ik het hoor krijg ik kippenvel. Ze blijft zichzelf ook wijsmaken dat ze geen betere man kan vinden… Een universeel nummer en o zo mooi gebracht.

Aye Davanita draagt ook niet zoveel bij aan dit album maar stoort ook niet echt.
Een laatste mokerslag geven ze met Immortality. A truant finds home and a wish to hold on, but there's a trapdoor in the sun… Immortality.

En daar hadden ze moeten stoppen. In ieder geval toch een dikke 4,5* en nog een speciale vermelding voor de toch wel mooie lay-out van het album.

Jammer dat ze hier soms iets te ver doorschieten in het experiment. Opvolger No Code heeft daar geen last van. Hier staan er wel nog sterkere uitschieters. Jammer van de missers 'Pry, To', 'Aye Davanita' en 'Hey Foxymophandlemama, That's Me', ook bekend als 'Stupidmop'.

Zelden kwam een band met een sterk debuutalbum, én sterke opvolger, tevoorschijn als Pearl Jam begin jaren’90. De focus op de band in 1994 was onvergelijkbaar zoals dat anno 2015 gaat, waarin veel meer bands en stromingen allerlei kanalen hebben om zich te presenteren. Tot april 1994 werd de aandacht op Seattle nog gedeeld met met name Nirvana, maar na de door van Kurt Cobain was alle aandacht gericht op Pearl Jam. De spanningen in de band namen toen, in augustus 1994 werd drummer Abbruzzese ontslagen, en Pearl Jam ging de ongelijke strijd met Ticketmaster aan. In die roerige periode werd ondertussen gewerkt aan Vitalogy.

In een van de eerste posts is al uitgebreid ingegaan op de verschillende nummers en thematiek van het album, en de enorme diversiteit van de nummers ten opzichte van elkaar. Ja, de ‘fillers’ hebben wel degelijk een functie. In “Pry, To” roept Eddie Vedder de tekst “P-R-I-V-A-C-Y is priceless to me”, duidelijk wijzend op de enorme media-aandacht voor de band en in het bijzonder hemzelf, en achterstevoren ook nog dat Pete Townshend zijn leven heeft gererd.... Ook in het nummer “Not For You” maakt Vedder duidelijk dat zijn privé-domein voor hem is en niet voor anderen:

“small my table, a sits just two
got so crowded, i can't make room
oh, where did they come from? stormed my room!
and you dare say it belongs to you...to you...”

Het prachtige nummer Corduroy is natuurlijk de meeste duidelijk verwijzing naar de populariteit van de band, en concreet het bekende corduroy jasje van Eddie Vedder waarvan exemplaren voor $650 in winkels werden aangeboden. De dood komt het sterkst naar voren in Last Exit en Immortality. Beide feiten kloppen dat Vitalogy ruim een half jaar na de dood van Kurt Cobain werd uitgebracht, maar ook dat bijna alle nummers al vóór zijn dood zijn geschreven en live gespeeld en dus nooit met de dood van Cobain te maken kunnen hebben. Maar verschillende teksten zijn richting de uitgave van het album aangepast, en in de periode voor zijn dood was Cobain al bijna dood geweest na een overdosis in Rome. Het kan bijna niet anders dan dat er verwijzingen naar Cobain op het album staan, hoewel de band dat nooit expliciet heeft willen toelichten. Impliciet naar iemand verwijzen is dan ook een mooier gebaar dan openlijk kenbaar maken dat een album dat gemaakt is om te verkopen, dergelijke verwijzingen bevat. Een van de verwijzingen kan de tekst “…Some die just to live... ohh...” zijn in het nummer Immortality, dat juist niet al vóór Cobain’s dood werd gespeeld. Een interview over de al dan niet verwijzingen is hier te lezen: Five Horizons: Articles, LA Times 11/20/94 - fivehorizons.com

Vitalogy heeft voor mij meer absolute uitschieters dan Vs, en dat zijn met name Corduroy, Immortality en Better Man. Het is de concertgangers bekend dat Better Man altijd een van de hoogtepunten is van een Pearl Jam optreden (gebruiker Rogyros noemde al terecht de prachtige uitvoering in 2006 in Arnhem). Het nummer Nothingman is weer een van die typische tempowisselingen van Pearl Jam waar ze op Vs mee begonnen. Ruwe up-tempo nummers als Last Exit, Spin the Black Circle, Whipping en Satan’s Bed geven de diversiteit van het album aan. Tremor Christ en Not For You zijn voor mij de wat mindere nummers, met name melodieus. En dan de ‘fillers’. Pry, To is al eerder genoemd. Ook Bugs heeft tekstuele ondersteuning, maar het gekke accordeonmuziekje maakt het weinig toegankelijk. Aye Davanita is simpelweg een korte studio-jam. Waar de meesten over zullen vallen is is het einde van het album met Hey Foxymophandlemama, That's Me / Stupid Mop”, wat natuurlijk weinig meer met de muziek van Pearl Jam te maken heeft gehad. Het is niet een nummer om lekker op te zetten, maar meer een statement van de band.

Het artwork van Vitalogy is briljant met de boekvorm en de krabbels en plaatjes. Als geheel plaats ik het album in de top drie van beste albums die Pearl Jam heeft geproduceerd, waarbij ik weinig origineel ben door Ten op de eerste plaats te zetten en Vs op de tweede plaats. De drie albums zijn echt een statement van begin jaren’90, waarbij ik me afvraag of een rockband ooit nog zoveel impact gaat hebben in zijn totaliteit, en specifiek met de eerste drie albums.

Dan nog even dat Pearl Jam in 1994 al was gestopt met het maken van videoclips, en dus dat MTV ze links liet liggen. En MTV was destijds enorm invloedrijk. Het zal eraan hebben bijgedragen dat het album een stuk minder bekend is geworden dan Ten en Vs, en vaak achteraf is ‘herontdekt’. Toch had Pearl Jam op dat moment het Amerikaasen record in handen van de twee snelst verkopende albums allertijden: Vs en Vitalogy.

Ook voor mij gold dat ik er een paar keer voor heb moeten gaan zitten. Mijn exemplaar won ik bij een prijsvraag bij een lokale radio-zender… Het is misschien illustratief hoe diep Pearl Jam was doorgedrongen tot de muziekwereld. Op mijn portable CD-speler (waarop ook bandjes konden worden afgespeeld…) zat geen functionaliteit om volgorde van liedjes in te stellen, dus ik heb nog al eens op de Next-knop moeten drukken vanwege de ‘fillers’. En het boekje droeg alleen maar bij aan de mysteries rondom het album, want waar gingen de nummers nu eigenlijk over? De teksten die op papier stonden waren, en zijn nog steeds, voor allerlei interpretaties vatbaar.

Omdat de ’fillers’ veel (negatieve) invloed lijken te hebben op de scores die worden toegekend aan dit album, is het misschien aardig om te realiseren dat percentueel deze nummers 28% van het aantal in beslag nemen, en minder qua aandeel in de speelduur. Dat staat tegenwoordig gelijk aan 2 nummers van een artiest. En om dan een album een stuk minder te waarderen vanwege 2 slechte nummers gaat me te ver. De tien overige nummers staan gewoon als een huis en verantwoorden an sich een hoge waardering.

Tot slot: in 2009 werd Ten opnieuw uitgegeven met uitvoeringen die ruwer waren dan de originele, en enkele extra uitvoeringen. In 2011 werd dit ook gecombineerd gedaan voor Vs en Vitalogy. Qua extra uitvoeringen spreekt me de langzame versie van Better Man erg aan, prachtig!

Nog veel wisselvalliger dan het voorgaande album Vs, met afwisselend sterke en nietszeggende songs. Ingetogen tracks als Nothingman en Immortality zijn prachtig, maar daar tegenover staan vullertjes als Bugs en het afsluitende Hey Foxymophandlemama, That's Me, wat toch wel het vaagste (en slechtste) nummer moet zijn dat de band ooit heeft opgenomen. Veel variatie dus, dat wel, maar het is en blijft een onevenwichtig album.

Na 2 briljante albums kon het niet anders dan dat er een minder album moest komen. Dat is ook het geval, maar minder is niet hetzelfde als slecht.
De muur van gitaren van de eerste 2 albums is deels afgebroken, maar het blijft gedegen rock muziek. Veel studioversies van dit album hebben op mij geen onuitwisbare indruk gemaakt, maar groeiden live uit tot favorieten (beste voorbeeld is Better Man). Veel nummers komen live ook regelmatig langs en zijn dan echt fantastisch. Daardoor is de waardering voor de studio versies ook gegroeid.
Het aantal mindere nummers is te hoog voor een echte topscore, maar het is wel een heerlijk album.

Not For You

Tot aan Bugs vind ik het redelijk tot sterk, maar het einde, op Better Man na, vind ik vervelend om naar te luisteren. Ik lees hierboven iets over een diepere betekenis, dus misschien is dat het.

Pffff, wat een klassieker is dit toch. Deze plaat blijft nog steeds gruwelijk onderschat, en niet alleen hier op MuMe. Op z'n beste momenten kan deze wedijveren met Ten hoor. OK, de zogenaamde "vullers" zijn in het begin wat wennen, maar nu zou ik ze voor geen geld meer willen missen. Ze maken echt onderdeel uit van deze prachtige songcyclus. Bugs is heerlijk weird op een goede manier. Ik zal eerlijk zijn: de afsluiter zal ik niet voor m'n plezier opzetten en heel soms durf ik 'm wel eens voortijdig af te zetten maar wat een ballen tonen de heren van PJ hier. Topmuzikanten hoor. Topplaat.

Echt waar? Welke songs kunnen dan wedijveren met het debuut? Dat zijn er toch bitter weinig lijkt mij. Uiteraard begrijp ik dat dit je persoonlijke mening is.

Wat zou je zeggen van Last Exit, Spin the Black Circle, Not for You, Tremor Christ, Nothingman, Whipping, Corduroy, Satan's Bed, Better Man en Immortality?

Not for You, Nothingman, Corduroy en Better Man vind ik sowieso van de buitencategorie!

Corduroy, Not For You, Nothingman, Better Man, Tremor Christ en Immortality

Johnny Marr weet van de hoed en de rand!

Better Man snap ik nog wel maar de andere songs zijn wat mij betreft allemaal van minder niveau. Maar mijn mening ten aanzien van Vitalogy staat redelijk haaks op de eindscore voor deze plaat op MU

Album begint heel goed. Echter, later in het album, beginnen de experimentjes, die voor mij de totaalscore omlaag halen, vanaf Bugs en verder. Alleen Better Man is Dan weer goed. Daardoor heb je zo'n beetje een half goed album en is het album voor mij minder dan de eerste twee.
Wel een erg mooie package.

Na de eerste twee monumentale schijven wilden de heren het keurslijf dat 'Seattle' heette van zich af schudden. Iggy en The Ramones werden de nieuwe ijkpunten. En dat leverde een (in mijn ogen) zwak album op. Vedder heeft een uitstekende stem maar hier en daar zoekt hij de grenzen op met zijn stembanden, de beste man irriteert dan meer dan dat hij intrigeert. Vitalogy is niet sterk maar kent wel enkele uitstekende momenten; Tremor Christ, Nothingman, Better Man en Immortality zijn prima songs, niet toevalligerwijs de wat meer sfeervolle nummers waar Eddie's stem het beste tot zijn recht komt. Echter titels als; Whipping, Spin the Black Circle, Satan's Bed en Stupid Mop zijn zwak, nummers met een punk inslag, energiek maar ook afstandelijk en weinig verheffend. Tel daarbij niemendalletjes als Pry, To, het lachwekkende Bugs en het Kula Shaker achtige Aye Davanita bij op en je hebt een ronduit vreemd plaatje. Vier a vijf goede nummers kunnen niet verhullen dat over de hele linie genomen deze worp niet in de schaduw mag staan van zijn twee illustere voorgangers.

'Already cut-up and half dead'

Voor de band wellicht geen fijne plaat om te maken: Eddie Vedder rebelleerde tegen de platenbusiness en zijn eigen succes, en ging daarbij vaak over lijken, of liever gezegd: tegen de wensen van zijn medebandleden in. Gossard en Ament zagen hun invloed op het bandgeluid teruglopen en kregen daardoor moeite van opspelende ego’s. McCready’s verslavingsproblemen werden zo erg dat hij zich moest laten opnemen. Abbruzzese kon ook al niet meer met de rest opschieten, en werd kort na de opnames uit de band gekieperd.

Dus is het cliché waar, dat worstelingen de beste platen opleveren? Ja en nee. Vitalogy is een plaat van hoge bergen en… niet zozeer diepe dalen maar eerder rare moerassen, of zoiets. De sfeer en opbouw van de plaat zijn totaal uniek in hun oeuvre, en de band deinst er niet voor terug ook te laten horen hoe lelijk het leven en de jaren negentig soms waren.
Andere tracks behoren tot hun beste en meest geliefde liedjes. Tegelijkertijd staan er ook nummers op die ik uit ‘thematisch’ oogpunt wel begrijp, maar die ik niet snel voor mijn plezier zal opzetten. Toch: net íets meer balans hierin, en Vitalogy was -met afstand- de beste plaat van Pearl Jam geworden.

Last Exit
Co-componist Abbruzzese zou een paar maanden na de opnames ontslagen worden, maar dit is alweer de tweede albumopener waar hij een flinke hand in heeft. Minder een anthem dan ‘Go’ dat was op de vorige plaat, is deze wellicht muzikaal interessanter, met zijn bijna teutonische ritme, helse gitaren en onverwacht grootse en melodieuze refrein. Een nummer met één been in de hel, en één op een surfbord, of zo.

Spin the Black Circle
Een nummer over vinyl. Of misschien ook over verslaving? Of liefdesverdriet? Een van Pearl Jams meest pure punknummers, dat in ieder geval een nuttige rol speelt tussen ‘Last Exit’ en ‘Not For You’. Even strak als chaotisch en daarmee verrassend catchy ook nog. Het was de eerste single van het album, en gaf voer aan de ‘Pearl Jam is de weg kwijt’-verhalen. Een aantal jaar verder kunnen we het gewoon op waarde schatten als een lekker felle maar wel wat lompe rocker, al is het wel een bizarre singlekeuze, ja.

Not For You
De eerste solocompositie van Vedder duurt bijna zes minuten, en dat is wel echt aan de lange kant. Buiten dat een van de meest iconische nummers van de plaat, waarop Vedder snauwend uitvaart tegen de nepheid van de muziekwereld en de verheerlijking/ commercialisering van de jeugdcultuur. In plaats van het jankerige dat sommige songs op Vs. toch een beetje hadden, klinkt dit als een trotse intentieverklaring, en een behoorlijk overtuigende.

Tremor Christ
Een van de meest aparte nummers van Pearl Jam, en dat bedoel ik in dit geval positief. Dromerige, verheven zang van Vedder boven muziek van Ament en McCready die dwars en hoekig klinkt, maar ook een ongrijpbare zweverigheid heeft die me helemaal meevoert. Heeft weinig meer met de grote gebaren van Ten te maken, maar is minstens net zo aangrijpend. Onderbelicht pareltje.

Nothingman
Sfeervolle ballad over diepe spijt, ingekleurd door steel- en akoestische gitaren, een rustpunt dat het album eigenlijk niet echt nodig heeft. Of misschien wel, en is de muziek gewoon te statisch om vierenhalve minuut te blijven boeien. Hoe dan ook, ik heb dit altijd een fraai, maar ook wel een tikkeltje saai nummer gevonden.

Whipping
Eddie Vedder, wereldberoemd als zanger van grootse rockanthems, zou eigenlijk liever een warse punker zijn. Dat ga je althans denken als je zijn bijdragen aan het songboek van de band ziet: verdacht veel van dit soort rauwdouwers. Echt een geweldig nummer kun je dit niet noemen, maar net zoals vaker in deze fase van hun carrière, weten ze zich er met passie en strakheid doorheen te bluffen.

Pry, to
Een korte jam met een kwelende Vedder, aangenaam rustpuntje tussen twee rockers en effectieve intro van…

Corduroy
Naar mijn mening zo ongeveer het allerbeste nummer van Pearl Jam. Geweldig liedje dat beweegt van spanningsopbouw tot climax en weer terug, in een oceaan van heerlijk gitaarwerk en strakke drumroffels. Absolute ster is Vedder zelf, die het liedje niet alleen schreef maar ook zijn hart uit zijn lijf zingt. Kwaad, gespannen en bitter, maar met een open hart en een rechte rug vertelt hij de wereld wat hij écht op zijn hart heeft. Pak aan, wereld! Hij zou nog veel goede nummers schrijven, maar dit niveau van urgentie zou hij niet vaak meer bereiken.

Bugs
Na het beste nummer van Pearl Jam komt misschien het meest irritante. Pathetisch zemelende pseudo-waanzin van Vedder, met buiten zijn stem alleen een behoorlijk lelijke accordeonpartij. Past goed bij de intensiteit van de plaat? Misschien. Fijn om te horen? Nou nee.

Satan’s Bed
Een vrij eentonig rockriff van Stone Gossard wordt niet bepaald gered door een schreeuwerige Vedder. Wel met passie gebracht en ook weer niet verschrikkelijk slecht, maar na de lelijkheid van Bugs is het net te veel corrosief materiaal na elkaar. Des te groter is dan wel weer de impact van…

Better Man
Waarschijnlijk het meest beroemde en geliefde nummer van de plaat. Solocompositie van Vedder, meegenomen uit een vorige band. De band vond het nummer te cliché om het op de plaat te zetten, en werden kennelijk overtuigd door producer O’Brien. Met zijn licht sentimentele toon van tekst en muziek is het precies het soort ‘grunge’-ballad dat vriend en vijand verwachtte van Pearl Jam, vandaar waarschijnlijk hun weerstand. Maar kwaliteit is kwaliteit, moet O’Brien gedacht hebben, en gelijk heeft hij. Mooi opgebouwd aanstekers-in-de-lucht momentje.

Aya Davanita
Of deze poging tot ‘tribal’-muziek gepast is, is een discussie voor een ander forum. Dat deze saaie instrumental door mij als kiespijn gemist kan worden op deze plaat, lijkt me voor nu voldoende.

Immortality
Wellicht impliciet geschreven over Kurt Cobain, die tijdens de opnames zelfmoord pleegde. Hij en Eddie Vedder waren vrienden maar tot op bepaalde hoogte ook muzikale tegenpolen, eigenlijk de yin en yang van de grunge-hype. Of het klopt dat dit nummer Vedders commentaar is op de zelfmoord, is lastig te bepalen, want aan de tekst is geen touw vast te knopen. Het maakt de rauwe emotie niet minder roerend: ‘Cannot stop the thought/ running in the dark/ Coming up a which way sign/ all good truants must decide…’ Onmogelijk te luisteren zonder een dikke brok in mijn keel. Deze lichtelijk naar country neigende ballad hoeft alleen ‘Corduroy’ voor te laten gaan als albumhoogtepunt.

Hey Foxymop, etc.
Vond ik indertijd behoorlijk experimenteel en beangstigend. Nu ik het jaren later terug luister, met een wat breder referentiekader, valt het me eigenlijk nog wel mee. De band kloot wat aan, begeleid met akelige loops van uitspraken van psychiatrische patiënten. Lichtelijk dweperig, maar goed, dat is ook Pearl Jam. Voor een getroebleerde plaat als Vitalogy is het best een passende afsluiter, hoewel ik het nog steeds niet voor mijn plezier zou opzetten.

Dit is Pearl Jam's "In Utero" - hun eigen middelvingerplaat, en nog altijd mijn favoriet. Was destijds geobsedeerd door het artwork en de verpakking (boekvorm).

Tja, wat kan ik hier nog over zeggen wat niet gezegd is...
Zonder enige twijfel mijn favoriete album aller tijden: rauw, experimenteel, goudeerlijk, en het grote bewijs dat Pearl Jam veel meer is dan Ten.
Goed om te zien dat Vitalogy een steeds hoger plekje krijgt in de top 250 en dat er überhaupt meer waardering komt voor dit pareltje.

Voor de vinylliefhebbers is dit een must-have: prachtige hoes, dubbel-LP en een gigantisch boekwerk wat het album ongelooflijk veel extra diepgang geeft. Als je hem ziet liggen: kopen! Het is je geld meer dan waard.

Inmiddels weer compleet verdwenen uit de lijst...
Het was leuk zolang het duurde.

Onbegrepen meesterwerk op deze site, check dat gemiddelde...

Kwestie van smaak: je hebt het of je hebt het niet

Over Bugs:
"In het begin werd dit nummer als een “filler” gezien, nu is het één van de favoriete nummers tijdens een live concert"

Dat is best knap voor een nummer dat ze tot nu toe (2020) slechts een handjevol keren live hebben gespeeld.