Marillion - An Hour Before It's Dark (2022)

Ik dacht: FEAR of Brave zijn niet te overtreffen, maar de helden van Marillion flikken het gewoon! Wat is dit een energiek, gretig, kritisch, maar bovenal betoverend album. Er is geen moment dat het album inzakt. Werkelijk een parel in het oeuvre van Marillion. Kan niet wachten om ze weer live te zien.

Sedert ik Marillion heb her-ontdekt, dan specifiek de SH periode, vroeg ik me al vaak tot vaakst af waar en waarom ik was afgehaakt. Want al met al, op een enkele schijf na, wat een prachtige muziek. Los van prachtig ook gewoon erg goed, in alle-muzikale- opzichten. Zo ook deze weer, ofschoon den eerste x was het toch weer ff wennen. De sound vertrouwd maar toch...ergens...noi ja...anders of zo...lastig te duiden. Inmiddels ben ook ik diverse draaibeurten verder en hoppa, wat een plaat weer. De keuze van het woord draaibeurten moge al aangeven dat ik gekozen heb voor de 2lp versie. Vinyl fanaat uit oudere tijden, nietwaar. Hoe dan ook, ga voor de, voorlopig, 4 ☆☆☆☆. Zegt voldoende.

Ik ga - denk ik - nu toch maar een kaarsje opsteken. Wellicht meerdere kaarsjes, want het schijnsel van de befaamde lantaarnpaal door het beslagen slaapkamerruitje heeft mijn geloof in Marillion niet kunnen versterken. Integendeel... ik bots steeds vaker met de goddelijke zang van de heer Hogarth. Hetgeen, volharding ten spijt, een serieuze poging tot toenadering en een eventuele daaruit voortvloeiende acceptatie behoorlijk in de weg is komen te staan.

Ik ben echter zeer verheugd dat u mij dit alles wilt vergeven opdat ik de vroegere Marillions zonder enige F.E.A.R. in de onvolprezen Prog Ladder 2022 kan blijven beluisteren en ik beloof dat ik de mogelijke schade, die hierdoor is ontstaan, zal vergoeden door punten toe te kennen.

Sinds eind jaren zeventig is de Engelse band Marillion actief en volgend jaar zal hun debuutalbum "SCRIPT FOR A JESTER'S TEAR" zijn 40 jarig jubileum vieren. Bijzonder aan de rockers is dat de bezetting al die jaren maar op een paar plekken gewijzigd is. De charismatische zanger van het eerste uur Fish vertrok na het vierde studioalbum "CLUTCHING AT STRAWS" en werd vervangen door Steve Hogarth. Drummer Ian Mosley zit vanaf album #2 "FUGAZI" achter de trommels en sinds 1989 is de bezetting hetzelfde gebleven.

In de Fish periode is het derde album, "MISPLACED CHILDHOOD", commercieel het succesvolste. De single "KAYLEIGH" is hun eerste en tevens grootste hit in de Top 40. Marillion maakt progressieve rock, de ene keer met wat meer pop invloeden dan de andere keer, maar het is op één of andere manier meestal wel toegankelijk. Na de wissel Fish Hogarth brachten de Engelsen in 1989 het prachtige album "SEASONS END" uit en in 1991 gevolgd werd door "HOLIDAYS IN EDEN", dat misschien wel als het meest commerciële album van de groep gezien mag worden. De albums die hierna verschenen laten een ander geluid horen en niet elk album kan mij bekoren. Ze wisselen toppers voor duidelijk mindere platen af, maar behouden hun populariteit. De albums die ik tot op de dag van vandaag indrukwekkend vind, zijn "BRAVE" uit 1992, "MARBLES" uit 2004, "SOUNDS THAT CAN’T BE MADE" uit 2012 en "F.E.A.R." oftewel "FUCK EVERYONE AND RUN", dat 6 jaar geleden uitgebracht werd.

De teksten van Marillion zijn niet van het niveau "ik hou van je en blijf je trouw". Al in de Fish tijd gingen ze veel verder dan dat en waren ze voor de fans voer voor uitgebreidde discussies. Ook Steve Hogarth kijkt verder dan een 'simpele liefdestekst' en schrijft over maatschappij kritische en politiek getinte onderwerpen. Op het vorige album gingen ze over wereld anno 2016, die volgens de band gevaarlijk was en waarbij ze de schuldigen aanwijzen, namelijk de Oligarchen uit Rusland, de Arabische sjeiks en bankiers uit de westerse wereld.

Volgens officiële tellingen, is "AN HOUR BEFORE IT’S DARK" het twintigste studio album van Marillion en naast de reeds genoemde Hogarth en Mosley, maken gitarist Steve Rothery, toetsenist Mark Kelly en bassist Pete Trewavas deel uit van de groep. Als je kijkt naar albums met louter nieuw materiaal, is dit het negentiende album, maar een kniesoor die daar op let. "AN HOUR BEFORE IT’S DARK" bevat 54 minuten muziek en zeven nummers. Vier van die zeven zijn tracks die bestaan uit verschillende delen, waardoor het totaal aantal op 18 liedjes komt. Deze werkwijze hanteerden ze ook al op het vorige album en is blijkbaar goed bevallen. De titel verwijst naar het laatste uurtje dat je buiten mocht spelen, alvorens je weer naar binnen geroepen werd. De teksten hebben echter niet met dat speeluurtje te maken. Corona, milieuverontreiniging, onze mentale gezondheid, het komt allemaal voorbij, de ene keer duidelijk, een andere keer verpakt in een mooie tekst.

“BE HARD ON YOURSELF” is de opener, klokt 9 en een halve minuut en bestaat uit drie delen. Meteen wordt duidelijk dat de stijl van “F.E.A.R.” model heeft gestaan voor het nieuwe werkje. Emotionele zang van Hogarth, die op het hele album trouwens erg goed zingt en niet zo vaak “over de top” gaat. Heerlijke melodielijn in het eerste deel, deel twee heeft een wat apart ritme en in het derde deel, “YOU CAN LEARN”, zit weer een pakkend ritme en de zanglijnen van deel 1 komen hier weer terug, een fantastisch begin! “REPROGRAM THE GENE” heeft ook drie delen, duurt zeven minuten, waarvan “INVINCIBLE” een lekker stevig begin is. Deel twee is weer erg melodieus en pakkend en in de tekst wordt Greta Thunberg aangehaald. Deel drie begint met prachtig gitaarwerk van Rothery en eindigt met de kreet “Let's All Be Friends Of The Earth”. Dit nummer gaat over de Covid periode die achter ons ligt, “IS THERE A CURE FOR US? “ is de vraag die de band stelt. “ONLY A KISS” is een heel kort intro naar het geweldige “MURDER MACHINES”. Heerlijke rocker, fantastisch gitaarwerk en een refrein dat zich in mijn hoofd heeft genesteld, “She Put Her Arms Around Me And She Killed Me With Love”.

Ruim 6 minuten klokt de ode aan Leonard Cohen, “THE CROW AND THE NIGHTINGALE”. Rustig opbouw met meteen een dankwoord, “Thank You For Your Words Of Longing”. Het tempo blijft rustig, opnieuw laat Rothery horen waarom hij tot de beste gitaristen in het genre behoort. “SIERRA LEONE” is het zesde nummer, misschien voor mij de minste van het album, maar de vijf delen zijn stuk voor stuk ook weer erg goed. Het bijna 11 minuten durende muziekstuk heeft een rustig eerste deel, deel 2 borduurt hier rustig op verder, nummer drie bouwt op naar een steviger stuk, waarna het tempo weer terugvalt in deel vier, “THE BLUE WARM AIR”. Halverwege komt het weer tot leven, strak ritme, subtiel gitaarwerk en het mooiste deel is het laatste, “MORE THAN TREASURE”. Niet al te veel tekst, wel ruimte voor Rothery om zijn herkenbare sound te etaleren…genieten! “CARE” heeft vier delen en dit 15 minuten durende slotakkoord is misschien wel het topstuk van "AN HOUR BEFORE IT’S DARK". Pakkend eerste deel, geweldig basspel van Trewavas en slepend en emotionele gitaarsolo’s van Rothery. Het titelnummer is het tweede deel van “CARE”, veel ruimte voor sfeer, mooie toetsenbijdrage van Kelly, Hogarth zingt ingetogen, waarna het geheel tot leven komt en Mosley laat horen dat hij op zijn 68e nog een echte rockdrummer is. Het derde deel is midtempo, opnieuw Rothery in een hoofdrol en vandaaruit gaan we naar het laatste deel, het mooiste nummer op het album “ANGELS ON EARTH”. Alle genoemde facetten van Marillion komen nog één keer samen en sluiten het werkelijk sublieme album op waardige wijze af.

Opnieuw laten de Engelsen er geen twijfel over bestaan, dat het ze aan inspiratie niet ontbreekt. Voor mij het derde op één volgende album dat meer dan overtuigd. Dat begon in 2012, werd doorgetrokken in 2016 en dit is misschien in deze trilogie wel de topper. Absoluut een kandidaat voor de top drie in mijn jaarlijstje, want dit album zal met moeite uit mijn cd-speler te halen zijn.

Dan kan je half MuMe aan gaan passen. Dan moet ook Misplaced Childhood en Brave aangepast worden, en Atom Heart Mother en Wish You Were Here van Pink Floyd, en BatvOut Of Hell van Meat Loaf (Paradise By The Dashboard Light heeft ook 3 hoofdstukken...).

Zelfs op de achterkant van dit nieuwe album staan 8 genumme de tracks vermeld (incl de 12" Remix van Murder Machines) met klein de aparte hoofdstukken. Maar die ga je hier toch niet apart vermelden? De download van dit album die iedereen heeft gekregen die het album hadden gepre-orderd bestaat ook gewoon uit de volledige versies. Hou dat gewoon aan!

Care heet gewoon Care, Be Hard On Yourself gewoon Be Hard On Yourself. De band gaat toch ook niet eerst deel 3 van Care live spelen, dan deel 2 van Reprogram, dan deel 2 van Be Hard en dan deel 1 van Care etc.?

Met Marillion's twintigste krijg je een album van een aangrijpende schoonheid, met een verheven boodschap. Hun 'An Hour Before It's Dark' komt verrassend toegankelijk uit de lockdown en klinkt vaak zelfs eerder vrolijk upbeat, ondanks die toch allesbehalve evidente onderwerpen. Na protestplaat 'F.E.A.R.' trakteren ze je nu op een reis doorheen tal van dimensies, individueel, humanitair, mondiaal. Creëren ze nu eens mistroostige, dan weer juist levendig troostende soundscapes. Gitarist Steve Rothery vormt weemoedig aan- en afkomende, echoënde of juist in verschroeiing schreeuwende gitaarlijnen. Drummer Ian Mosley beroert ingehouden of juist gepassioneerd aanjagend zijn percussie. Mark Kelly's ingewikkelde, luisterrijke keyboards en Pete Trewavas' donderende bassen, ja, ze laten weer heerlijk van zich horen.

Verdenk Marillion en vooral frontman-zanger-songwriter Steve Hogarth bij het scheppingsproces nog steeds niet van oppervlakkigheid. Hogarth heeft al zolang over zoveel zaken een mening en van zijn gedachten smeedt ie zomaar boeiende, eigentijdse poëzie alsof het een niks is. Die lyrics strooit hij met bij wijlen van angst dan weer met aanmoediging doortrokken krachtige zangstem gesticulerend in het rond.

Hier gaat het bij Marillion over eindtijden. Zeer symbolisch, dat laatste uur voordat ons aller speeltijd finaal voorbij kan zijn. Frasen vol droefenis enerzijds, vol warmte en hoop anderzijds, alles coherent verpakt in dit episch conceptalbum over leven in pandemische tijden en wereldwijd apocalyptisch lijkende veranderingen. Grandioos harmonische progrock die ons dus hier over de stand van de wereld bericht. Eminent tijdsdocument als groots weemoedig treurlied, dat ondanks onzekerheden toch hoopvol uitkijkt naar het licht.

Over de diepe gelaagdheid van dit album valt wel weer een boek op te zetten. Helaas, altijd slechts met subjectieve vertalingen die mogelijks maar even of zelfs helemaal niet zullen matchen in een ander, even enthousiast proggersuniversum.

Een als The Darkside of the Moon sterk aansprekende hoes bovendien, die in eenheid met wereld en beeldende kunst in deze aangrijpende Marillion-soundtrack zit verweven.

'Be Hard on Yourself,
(I) The Tear in the Big Picture',
(II) Lust for Luxury, 
(III) You Can Learn'.
Wat een indrukwekkende, directe intro met Floydiaanse orkesttonen, koorzang van het Choir Noir en Mark Kelly's galmende piano-aanslagen. Sfeervol reflecteren over ieders eigen materialisme, loslaten van verwaandheid en doorbijten. Want de wereld, werd het me een janboeltje wel.

'Reprogram the Gene
(I) Invincible,
(II) Trouble‐Free Life,
(III) A Cure for Us?'
Een vrolijke, ongekunsteld lieflijke ode aan de aarde, z'n onoverwinnelijke vooruitgang in wetenschap, genetica, vaccinontwikkeling, getrokken in een hoogst creatieve muzikale textuur, tussen rockende gitaren en solo's.
En heb je de toekomst gezien? Hij is groen, Marillion heeft naar Greta T. geluisterd. Sterk!

'Murder Machines', na z'n instrumentale voorloper 'Only a Kiss', een tragische pandemiesingle over ziekte die vermoordt via liefde en tederheid. Universeel tragische lyrics op een toch levendiger sound. Een empathische song om innig te omhelzen.

'The Crow and the Nightingale' of de dood en de schoonheid. Steve Hogarth's persoonlijke Leonard Cohen-tribute, naar verluidt. De piano opstartend als een zalig requiem en met weer dat hemelse Choir Noir en die glinsterende solo van Rothery. Meeslepend tot de laatste noot.

'Sierra Leone
(I) Chance in a Million,
(II) The White Sand,
(III) The Diamond,
(IV) The Blue Warm Air,
(V) More Than Treasure'
Filmische parabel, dromend over de waardigheid van een verloren Afrikaanse continent. Met visioen over de schitterende diamant, die tegelijk refereert naar de iconische plaatcover. "Hou hem voor m'n ogen. Starend naar de hemel, zie ik zijn kleuren splitsen en het licht verdelen. Het brengt me tot dromen dit, het vuur van binnenin, het paars, het groen, precies met laserflitsen doorschoten." Hoe gaat de mensheid ermee om, als op een dag die kleine man de allergrootste diamant opdelft. Moet dit niet een onschatbaar geschenk zijn van God? Of neen, schatten we eerder geldwaarde in, verkwanselen we het hoger symbool liever gauw op de markt van de meestbiedende?

Alle voorgaande muzikale wegen komen uiteindelijk meanderend samen in het finale 'Care'.
'Care
(I) Maintenance Drugs,
(II) An Hour Before It's Dark,
(III) Every Cell,
(IV) Angels on Earth'
Ultieme afsluiter en regelrechte klassieker. De engelen van deze wereld zitten niet in de muren van kerken, ze staan niet in een hall of fame, ze werken wel terwijl we allemaal slapen en ze brengen je terug naar huis. Een ontroerende suite in een prachtig vierluik, eerbetoon voor menselijke zorgsystemen wereldwijd en een memoriaal voor alle slachtoffers van de pandemie. Deze finale song dekt samenvattend integraal de lading van de plaattitel. Gevecht, dag op dag, ook voor de individuele patiënt, tot 'an hour before it's dark'. En weer die fonkelende aardse diamant, van de plaatcover, uit Sierra Leone? Mens, vind er je vrijheid in, ruil hem voor niets, zelfs niet voor de hemel!

Marillion, die levenslustige band zestigers die hier met gretigheid bewijst dat ze niet alleen nog steeds koningen van de progrock zijn, maar die je daarbij ook nog wat geweten schoppen. Cool! Een succesplaat als deze oogst je bovendien enkel door, je leuze indachtig, een lockdown lang zelf heel hard te zijn voor jezelf. Relevantie duurt nu eenmaal maar zolang als je laatste plaat. Maar wat een resultaat. Dus driewerf hoera. Hun 'Last Hour Before It's Dark' blijkt nog lang niet aangebroken. Meer, maakten ze nu zelfs niet een plaat voor alle prille Greta Thunberg's van deze tijd?

Epiloog. Ook de tijd, anno 2022, net vóór duisternis, die wakker houdt wegens bombardementen van waanzin, snakt hevig naar symboliek van kunstenaars als Marillion. Hun universele oproep om, al ware het in het laatste uur van verlichting, vernuft, gezond verstand, waarden, hart en ziel toch te laten zegevieren, zoals het hoort.

Ben er na 3 x luisteren nog niet uit.
Het is wel de herkenbare en qua composities betere Marillion maar het pakt me niet. Dat ligt vooral (het is hier al meer gezegd) aan de vlakke, wat matte en te vol gepropte productie. Of er een gordijn voor hangt.
Vermoedelijk valt dit vooral op bij beluisteren via betere geluidsinstallaties.
Na de laatste keer naar AHBID te hebben geluisterd zette ik Love, Fear and the Tme Machine van Riverside op. Een wereld van verschil in het voordeel van Riverside. Waar bij Marillion alles achter de speakers gebeurt is dat bij Riverside er voor. Veel dynamischer en sprankelender.
Het is wat mij betreft onbegrijpelijk dat een doorgewinterde band als Marillion niet meer zorg aan de geluidsproductie van de opname besteedt. Of is dit bewust zodat ze over een paar jaar een geremasterde versie kunnen uitbrengen?
Laatste punt van kritiek betreft de thema's waarvoor gekozen is. Het is mij allemaal te woke.
Ga deze herfst wel naar het concert maar hoop dat ze AHBID dan niet niet in zijn geheel opvoeren.

Nét terug van een weekendje Lissabon. Een Marillion weekendje Lissabon om precies te zijn. Bewust gewacht met een waardering totdat ik het live had gezien. Op het album zelf leek het of de stem van Steve een beetje aangetast begint te klinken. Wilde live horen of er inderdaad slijtage te bespeuren is. Nou lieve mensen, Steve en band maken het live he-le-maal waar. Stem is live beter dan op cd en ook de rest van de band liet geen enkele steek vallen. En na dit weekend het nieuwe album ook kunnen vergelijken met ouder materiaal. En dan komt er echt een mooie, dik verdiende score uit de bus.
Overigens werd ook Seasons End in z’n geheel gespeeld. Onvoorstelbaar dat Steve bijna 35 jaar na release dit vocaal moeiteloos ten gehore brengt. Ik ken weinig zangers die dit gegeven is. Een zegen voor de band dat ze zo’n zanger hebben, en een zegen voor Steve dat hij zo’n geweldige band heeft. Laat het maar lang zo blijven

Oke, niemand zit er op te wachten waarschijnlijk maar ik moet het toch even kwijt.
Dit is volgens mij een site die vooral bezocht wordt door de kritische muziek liefhebber.
Nou het volgende valt mij op.... Deze plaat van Marillion staat intussen al maanden in de top 5 van deze lijst.
Dan kan natuurlijk prima. Maar ik probeer er iedere keer achter te komen waarom..
Die stem... Daar kunnen we kort over zijn. Dat is niet best.. De sfeer van de plaat leuk voor op de achtergrond.. dan piekt het nergens en gaat maar door van het zelfde in het zelfde.
Goed ik hoor heus wel dat de band de instrumenten beheerst en ook dat het redelijk in elkaar zit. Maar boeien kan het mij niet.
Kan iemand mij alstublieft uitleggen waarom dit stukje zaaiheid zolang zo hoog staat in deze lijst.
Het lijkt mij tijd deze oerzaaie plaat gauw te vergeten en de nadruk op ander moois te leggen.

Het is zo langzamerhand tijd om de eindejaarslijst op te maken. Daarom luister ik alle 2022-releases die ik in huis heb gehaald nog eens om het gehoor op te frissen en te zien óf en waar ze op mijn jaarlijst eindigen.

Het vorige album F.E.A.R. was de nummer 2 in mijn top 10 van 2016. Nog steeds vind ik dat album een hoogtepunt in hun oeuvre. Deze opvolger raakt me helaas wat minder en de plaat is dan ook niet veel gedraaid dit jaar. Het is moeilijk om aan te geven waarom. Muzikaal ligt het in de lijn van F.E.A.R. maar het klinkt wat minder krachtig en kabbelt wat meer voort. Uitzondering is het mooie Murder Machines.

Score: 73/100

1. Wilderun - Epigone (96)
2. Elder - Innate Passage (91)
3. Disillusion - Ayam (90)
4. Star One - Revel In Time (88)
5. Allegaeon - Damnum (87)
7. Persefone - Metanoia (86)
7. Lalu - Paint The Sky (85)
7. Cult Of Luna - The Long Road North (85)
9. 40 Watt Sun - Perfect Light (84)
9. Watain - The Agony & Ecstasy of Watain (84)
9. Arð - Take Up My Bones (84)
12. Dark Funeral - We Are The Apocalypse (83)
13. Voivod - Synchro Anarchy (82)
13. Darkest Era - Wither On The Vine (82)
14. Guild Of Others - Guild Of Others (80)
16. Amorphis - Halo (78)
16. Jethro Tull - The Zealot Gene (78)
16. Shape Of Despair - Return To The Void (78)
19. Toundra - Hex (77)
20. Jonas Lindberg & The Other Side - Miles From Nowhere (74)
20. Eight Bells - Legacy Of Ruin (74)
—. Marillion - An Hour Before It’s Dark (73)
---. Big Big Train - Welcome To The Planet (73)
---. Sarcasm - Stellar Stream Obscured (70)
—. Sylvaine - Nova (70)
---. The Offering - Seeing The Elephant (64)

Wonderbaarlijk hoe deze mannen na 40 jaar nog zo gretig kunnen klinken én nog zulke mooie muziek kunnen maken. Halverwege de plaat wordt het soms een beetje té mooi en slepend, maar dat past misschien ook wel bij de serieuze zaken waarover H zingt – en wat dat betreft: petje af voor zijn ijzersterke, zeer geïnspireerde en vaak ook ontroerende teksten. Het is verder weer klassieke Marillion, met de band die haarfijn aanvoelt hoe ze de melodieën van H zo effectief mogelijk in de muziek en de begeleding kunnen laten vallen, en Steve Rothery die weer een paar smaakvolle gitaarsolo's ten beste mag geven; ik kan nog niet precies overzien hoe het niveau van deze plaat zich ten opzichte van eerdere albums verhoudt, maar ik heb er wel vertrouwen in dat An hour before it's dark over een jaar nog beter zal zijn geworden.